V SA/Wa 718/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie umorzenia należności za wyłączenie gruntów rolnych pod inwestycję użyteczności publicznej z powodu wadliwego uzasadnienia organów administracji.
Gmina wnioskowała o umorzenie należności za wyłączenie gruntów rolnych pod budowę Gminnego Ośrodka Kultury, argumentując to użytecznością publiczną inwestycji i trudną sytuacją finansową. Organy administracji kilkukrotnie odmawiały umorzenia lub umarzały tylko część należności, powołując się na trudną sytuację Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych i uznaniowy charakter decyzji. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na rażące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego wadliwego uzasadnienia decyzji, które nie pozwoliło na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia.
Sprawa dotyczyła wniosku Gminy o umorzenie należności za trwałe wyłączenie gruntów rolnych klasy III pod budowę Gminnego Ośrodka Kultury. Starostwo ustaliło należność i opłatę roczną. Gmina wniosła o umorzenie całości należności, powołując się na użyteczność publiczną inwestycji i brak możliwości realizacji na innych gruntach. Marszałek Województwa odmówił umorzenia, a następnie uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia. Kolejne decyzje Marszałka i Samorządowego Kolegium Odwoławczego również były kwestionowane przez Gminę z powodu naruszeń przepisów postępowania, zwłaszcza art. 107 § 3 k.p.a. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji nie przeprowadziły należytej analizy materiału dowodowego i nie uzasadniły swoich rozstrzygnięć w sposób zgodny z prawem. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności, a wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, zwłaszcza w kontekście przesłanek określonych w art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stanowi istotne naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że organy nie odniosły się do wszystkich przesłanek umorzenia ani nie wyjaśniły, dlaczego wniosek został uwzględniony tylko częściowo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia i nie wyjaśnia, jakimi względami kierował się organ, stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3 k.p.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uzasadnienie jest integralną częścią decyzji administracyjnej i ma kluczowe znaczenie dla zasady przekonywania. W przypadku decyzji uznaniowych, wadliwe uzasadnienie uniemożliwia stwierdzenie, czy organ nie działał dowolnie i czy stan faktyczny został należycie wyjaśniony. Brak analizy dowodów i przesłanek umorzenia w uzasadnieniu jest rażącym naruszeniem prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.o.g.r.l. art. 12 § 16
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia całości lub części należności i opłat rocznych na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego przez marszałka województwa, w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Decyzje w tym zakresie mają charakter uznaniowy.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej stanowi naruszenie prawa procesowego.
p.o.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.o.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.o.g.r.l. art. 12 § 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe uzasadnienie decyzji organów administracji, które nie pozwoliło na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. Niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Brak analizy wszystkich przesłanek umorzenia określonych w art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie administracyjne nie oznacza prawa organu do dowolności działania. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Trudna sytuacja Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych pozostaje bez wpływu na obowiązek wnikliwego zbadania i oceny każdej z przesłanek określonej treścią przepisu art. 12 ust. 16 ustawy.
Skład orzekający
Beata Krajewska
przewodniczący
Izabella Janson
sprawozdawca
Dorota Mydłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności za wyłączenie gruntów rolnych, znaczenie uzasadnienia decyzji administracyjnych, zasady uznania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów rolnych pod inwestycje użyteczności publicznej i możliwości umorzenia należności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje typowe problemy w postępowaniach administracyjnych, gdzie organy powołują się na uznanie administracyjne i trudną sytuację funduszy, ignorując obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i prawidłowego uzasadnienia decyzji. Jest to pouczające dla prawników procesualistów.
“Wadliwe uzasadnienie decyzji administracyjnej: dlaczego organy nie mogą działać dowolnie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 718/11 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2011-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Beata Krajewska /przewodniczący/ Dorota Mydłowska Izabella Janson /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia części należności głównej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz odmowy umorzenia opłaty rocznej za trwałe wyłączenie gruntu z produkcji rolnej uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie Starostwo Powiatowe w S. rozpoznając wniosek Gminy [...] w sprawie wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolnej, przeznaczonego pod projektowaną budowę Gminnego Ośrodka Kultury na działce nr [...] w miejscowości W., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z zm.) decyzją z dnia [...] października 2008 r. ustaliło m.in., iż należność do uiszczenia przez Urząd Gminy [...] wynosi 68.113,98 zł, natomiast opłata roczna płatna przez okres 10 lat określona została na kwotę 7.155,09 zł. Pismem z dnia 28 października 2008 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wniósł o umorzenie w całości określonej ww. decyzją należności z tytułu trwałego wyłączenia gruntu klasy III o pow. 0,2455 ha pod projektowaną budowę budynku Gminnego Ośrodka Kultury na działce nr [...] w miejscowości W. W uzasadnieniu wniosku powołując się na treści przepisu art. 12 ust. 16 ww. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wskazano, iż planowana budowa Gminnego Ośrodka Kultury na przedmiotowej działce nr [...] jest inwestycją o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultury, która służyć będzie zaspokajaniu potrzeb lokalnej społeczności. Wyjaśniono także, iż miejscowość W. będąca siedzibą władz gminnych leży w obszarze gruntów rolnych klasy III i IV, przy czym Gmina nie dysponowała i nie dysponuje działkami, które mogłyby być przeznaczone pod realizację przedmiotowej inwestycji na gruntach nie objętych ochroną gruntów rolnych i leśnych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Marszałek Województwa [...] w W. postanowił odmówić umorzenia ww. należności za trwałe wyłączenie z produkcji gruntu rolnego położonego w miejscowości W. na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wniosek o umorzenie nie mógł zostać uwzględniony ponieważ wnioskodawca nie udowodnił, że nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Pismem z dnia 29 grudnia 2008 r. Gmina W. złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 7, art. 10 § 3, art. 77 i art. 107 § 3 kpa. Wskazano m.in., iż Marszałek Województwa [...] przerzucił całkowicie obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę wnioskującą, która miała udowodnić spełnienie wszystkich przesłanek przy jednoczesnym zaniechaniem ustaleń organu w zakresie okoliczności wyłączających uwzględnienie wniosku. Wyjaśniono również, iż jak wynika załączonych wypisów z ewidencji gruntów, Gmina jest właścicielką [...] działek nie przekraczających 1 ha powierzchni, które objęte są ochroną (kl. III, IVa, IVb). Jednakże parametry tych działek nie pozwalają na prawidłową lokalizację planowanej inwestycji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie organu II instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczało się jedynie do przytoczenia przepisów prawa oraz stwierdzenia, że gmina nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego ustalajacego lokalizację Gminnego Ośrodka Kultury, który ustalałby konieczność lokalizacji obiektu na działce [...], jak również wskazania, iż wnioskodawca nie udowodniłby, iż nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. W kontekście argumentacji wnioskodawcy stwierdzono, iż doszło w sprawie do rażącego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Wskazując wykryte uchybienia polecono aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonano oceny dowodów przedłożonych na etapie postępowania odwoławczego oraz wezwano wnioskodawcę do wykazania, iż nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną i zajęcia stanowiska w tej sprawie. Odpowiadając na wezwanie organu I instancji, pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. Wójt Gminy [...] uzupełnił złożony wniosek o umorzenie dołączając wykaz nieruchomości stanowiących własność Gminy [...] w granicach administracyjnych wraz z wypisem z mapy ewidencyjnej gruntów z zaznaczeniem lokalizacji działek, odpis decyzji w sprawie pozwolenia na budowę budynku Gminnego Ośrodka Kultury oraz wypis z mapy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Dołączone dowody przedstawione zostały na okoliczność braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nie objętym ochroną. Ponownie podkreślono, iż umorzenie należności jest uzasadnione także realizacją ważnego celu publicznego, jakim jest rozwój działalności kulturalnej na terenie Gminy. W kolejnym piśmie Wójt Gminy [...] powołał się na trudną sytuacje finansową Gminy [...]. Wskazano, iż w budżecie Gminy na rok 2010 po stronie dochodów zaplanowano kwotę 12 709 399 zł natomiast po stronie wydatków kwotę 14 139 399 zł, dlatego też kwota ustalonej przez Starostwo Powiatowe należności jest praktycznie niemożliwa do opłacenia. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] w W. rozpoznając sprawę postanowił umorzyć część należności w kwocie 10 000 zł oraz odmówić umorzenia opłaty rocznej za rok 2009 w kwocie 7.155,09 zł. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treści przepisów prawa odnoszących się do przesłanek umorzenia wnioskowanej należności. Dokonując oceny złożonego wniosku podkreślono, iż decyzje w przedmiotowym zakresie mają charakter uznaniowy. Powołano się przy tym na trudną sytuację Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych który zasilają należności i opłaty roczne nakładane z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej. W ocenie organu I instancji z uwagi na potrzebę zapewnienia środków na dotacje dla gmin do budowy dróg dojazdowych do gruntów rolnych, umarzanie opłat w celu zmniejszenia dochodów jest nieuzasadnione i ma charakter wyjątkowy. Pismem z dnia 19 marca 2010 r. Wójt Gminy [...] odwołał się od ww. decyzji organ I instancji z dnia [...] marca 2010 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono m.in. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji. W oceni odwołującej się Gminy brak wskazania, jaki normy prawne i jakie dowody przemawiają za korzystnym dla strony rozstrzygnięciem oraz jakie przesłanki przemawiają przeciwko niej, pozwala na wyciągnięcie wniosku, że te okoliczności nie były brane pod uwagę przy podejmowaniu przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano m.in., iż organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do kwestii sytuacji wnioskodawcy, nie wskazał jakie przesłanki (poza kondycją Funduszu) uzasadniają podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślono także, iż dokumenty zgromadzone w sprawie nie wykazują, że organ administracyjny prowadził w ogóle jakiekolwiek postępowanie mające na celu wykazanie kondycji i sytuacji finansowej, gospodarczej i warunków społecznych wnioskodawcy. Odpowiadając na zawiadomienie o treści art. 10 k.p.a. przesłane przez organ I instancji ponownie rozpoznający wniosek Gminy [...], pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. wnioskodawca poinformował o sytuacji finansowej gminy dołączając wykaz inwestycji na rok 2010. Podkreślono, iż prowadzone inwestycje służą zarówno poprawie życia mieszkańców jak i ochronie gruntów rolnych. Oświadczono przy tym, że z uwagi na potrzeby Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych wnioskodawca rezygnuje z przyznanej dotacji na drogę w miejscowości B. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Marszałek Województwa [...] w W. postanowił umorzyć część należności w kwocie 10.000 zł oraz odmówić umorzenia opłaty rocznej za rok 2009 w kwocie 7.155,09 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowo przebieg postępowania, powołano treść przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz powołano się na zasadę uznania administracyjnego. Powołano się przy tym na trudną sytuację Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych który zasilają należności i opłaty roczne nakładane z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej. Organ przytoczył również treść informacji dotyczących sytuacji finansowej Gminy [...], które powoływane były przez wnioskodawcę. Pismem z dnia 7 października 2010 r. Gmina [...] odwołała się od ww. decyzji organ I instancji z dnia [...] września 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono m.in. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano m.in. , iż ocena organu I instancji w istocie polegała na przytoczeniu wysokości dochodów wydatków i deficytu Gminy [...] z pominięciem dokonania analizy zebranych danych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono przebieg dotychczasowego postępowania. Powołując się na zasadę uznania administracyjnego wskazano, iż organ I instancji wbrew zarzutom odwołania nie dokonał dowolnych ustaleń. Organ II instancji wyjaśnił, że bez znaczenie dla sprawy pozostaje powoływana argumentacja odwołującej się gminy, bowiem jak słusznie przyjął organ I instancji decydująca jest tutaj okoliczność trudnej sytuacji Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych. Pismem z dnia 3 marca 2011 r. Gmina [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie w sposób należyty analizy i oceny materiału dowodowego, zebranego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.o.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, które skutkowały wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco. Przedmiotem kontroli Sadu w sprawie niniejszej jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...], który na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. nr 121 poz. 1266 ze zm.) – zwanej dalej: "ustawą o ochronie gruntów", orzekł w zakresie umorzenia opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydana w oparciu przytoczony powyżej przepis jest decyzją uznaniową. Uznanie administracyjne jest określoną sferą swobody pozostawionej organowi administracyjnemu, oczywiście nie oznacza ono prawa organu do dowolności działania. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się właśnie do oceny prowadzonego postępowania administracyjnego w kontekście powoływanej zasady uznania. W ocenie strony skarżącej organ administracyjny orzekający w sprawie rozstrzygnął sprawę w sposób dowolny w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, natomiast zdaniem organu brak było podstaw do dokonywania wskazywanych przez stronę skarżącą ustaleń z uwagi na trudną sytuację Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych. Zdaniem Sądu rozstrzygającego sprawę należało przyznać rację stronie skarżącej. Przechodząc do motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać w pierwszej kolejności należy, iż ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w sposób kompletny reguluje naliczanie i zwalnianie z przedmiotowych opłat. Zgodnie z treścią przepisu art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Uprawnienie do umorzenia w całości lub części opłaty rocznej zostało uregulowane w art. 12 ust. 16 ustawy. Przepis ten stanowi, że na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa w odniesieniu do gruntów rolnych, może umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych, w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Powyższe przesłanki przedmiotowego umorzenia stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu. Mając na uwadze obowiązek przeprowadzenia kompletnego postępowania w zakresie oceny wskazanego powyżej zamkniętego katalogu przesłanek przedmiotowego umorzenia, w pierwszej kolejności oceny wymagała prawidłowość uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić tutaj należy, iż uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w zakresie przedmiotowego umorzenia, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie w trybie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie, będą to; umorzenie bądź odmowa umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu z uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. nie wynika, aby organ II instancji dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie do odmówienia zasadności badania argumentacji wnioskodawcy ze względu na sytuację Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych. Zdaniem Sądu w kontekście wskazanych powyżej przesłanek wnioskowanego umorzenia, powoływana przez organ administracyjny okoliczność trudnej sytuacji finansowej Funduszu, pozostaje jednak bez wpływu na obowiązek wnikliwego zbadania i oceny każdej z przesłanek określonej treścią przepisu art. 12 ust. 16 ww. ustawy. Podkreślenia wymaga, iż z uzasadnienia organu nie dowiadujemy się również, czym kierował się organ administracyjny częściowo uwzględniając wniosek i dlaczego odmówił zasadności zgłoszonego wniosku w pozostałym zakresie. Powyższe stanowi – w ocenie Sądu – o braku właściwych rozważań organu dotyczących oceny sytuacji skarżącej koniecznej do zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię przedmiotowego umorzenia. Skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia, to tym samym nie sposób uznać, iż odmowa umorzenia należności była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego. Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia podnoszonych przez skarżącą gminę okoliczności związanych z przesłankami umorzenia, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Zdaniem Sądu naruszenie takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji jak powoływano powyżej stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia nieprawidłowego, które nie opiera się na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Poza tym zauważenia wymaga, że skarżąca zwróciła się o umorzenie całości ustalonej należności z tytułu trwałego wyłączenia gruntu pod projektowaną budowę, dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie winno odnosić się do całości zgłoszonego żądania. Jeżeli zatem organ administracyjny uwzględnia zgłoszony wniosek np. umarzając nałożoną opłatę w części to odmowne rozstrzygnięcie w pozostałym zakresie również winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w sentencji podejmowanego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI