V SA/WA 709/25

V SA/Wa 709/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Cezary Kosterna
Marta Sarnowiec-Cisłak
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Asesor WSA - Marta Sarnowiec-Cisłak, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 listopada 2020 r. nr ST5.4759.25.2020.5.BPU w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto [...] (dalej: Miasto lub Skarżący) jest decyzją Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: Minister) z dnia 3 listopada 2020 r. o numerze ST5.4759.25.2020.5.BPU w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z 20 lipca 2020 r. o numerze ST4.4759.46.2020.3.JAP Minister Finansów – działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 23 ze zm.; dalej: u.d.j.s.t.) – zobowiązał Miasto [...] do zwrotu kwoty 623.080,00 zł jako nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
W uzasadnieniu wskazał, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017 (Dz. U. z 2016 r., poz. 2298). Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta, stanowiły m.in. dane o liczbie uczniów/wychowanków, w tym uczniów objętych kształceniem specjalnym na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2016 r.
Minister Finansów wskazał, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2016 r.:
1) zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczonych wagą P7, który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim i winien być przeliczony wagą P4;
2) zawyżono o 76 uczniów mniejszości narodowej przeliczonych wagą P14, wobec których szkoły nie realizowały nauki języka mniejszości narodowej w wymiarze określonym przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (Dz. U. z 2014 r. poz. 263, dalej: rozporządzenie z 2007 r. ) oraz nie realizowały nauki własnej historii i kultury.
W związku z tym organ uznał, że zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 117,7227, co w konsekwencji skutkowało zawyżeniem części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 o kwotę 623.080 zł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2020 r. Minister – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) – utrzymał w mocy decyzję z 20 lipca 2020 r. w całości podtrzymując stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że z akt sprawy wynika, że w ramach dodatkowych zadań edukacyjnych realizowanych wobec uczniów należących do mniejszości narodowej, nie była prowadzona nauka własnej historii i kultury oraz we wszystkich klasach IV-VI tygodniowy wymiar zajęć dodatkowych wynosił 3 godziny, podczas gdy w klasie V powinny to być 4 godziny.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego Minister zauważył, że nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących regulacjach prawnych żądanie ustalenia nienależnej kwoty subwencji oświatowej proporcjonalnie do niezrealizowanego przez Miasto konkretnego zadania oświatowego, bowiem sposób rozliczania i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizacje zadań oświatowych. Decyzja w przedmiocie zwrotu nie jest decyzją uznaniową i organ jest obowiązany do dochodzenia zwrotu tej części subwencji, która jest wyższa od należnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia 3 listopada 2020 r. Miasto wniosło o jej uchylenie w części dotyczącej zobowiązania do zwrotu kwoty 581.745,44 zł oraz zasadzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
1) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. polegające na nie zawarciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania, dlaczego nie jest zasadne twierdzenie Skarżącego, że subwencja za rok szkolny 2016/2017, w zakresie zadania "nauka języka mniejszości narodowej lub etnicznej" zostało zrealizowane w pełnym zakresie z wyjątkiem realizacji 30 godzin dla uczniów klasy V z przeznaczeniem na "naukę własnej historii i kultury Niemiec";
2) art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t przez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w wysokości 623.080 zł, w sytuacji, gdy organ mógł orzec o obowiązku zwrotu subwencji wyłącznie w zakresie kwoty 41.334,56 zł;
3) § 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia z 2007 r. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie błędnej, zawężającej wykładni tego przepisu, że prowadzenie zajęć z nauki własnej historii i kultury było obowiązkowe dla uczniów wszystkich klas IV-VI, w sytuacji, gdy z właściwej wykładni tego przepisu, przy uwzględnieniu zasady z art. 7a § 1 k.p.a. rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, wynika, że zajęcia takie były obowiązkowe wyłącznie dla uczniów klasy V i tylko w zakresie tych uczniów organ mógł żądać zwrotu odpowiedniej kwoty przyznanej subwencji;
4) art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię, ponieważ organ nie uwzględnił, że wydanie zaskarżonej decyzji prowadzi do pozbawienia strony jako jednostki samorządu terytorialnego istotnej części dochodu przeznaczonego na realizację zadań własnych, w tym edukację publiczną, w sytuacji gdy zadanie to zostało przez stronę w 2017 roku zrealizowane i sfinansowane ze środków otrzymanych z przedmiotowej subwencji, a co prowadzi do skutku sprzecznego z zasadami wynikającymi z treści art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
W uzasadnianiu Miasto wyjaśniło, że nie kwestionuje decyzji w zakresie zwrotu kwoty wynikającej z błędnie określonej wagi przeliczeniowej dla 1 ucznia przeliczonego wagą P7, zamiast wagą P4
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, wyrokiem z 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 214/21 oddalił skargę Miasta na decyzję Ministra.
W skardze kasacyjnej wniesionej na powyższe orzeczenie Miasto wystąpiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie, gdyż istota sprawy jest już dostatecznie wyjaśniona. Wniosło także o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi Miasto zarzuciło naruszenie prawa materialnego, tj.:
– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., przez niewłaściwe zastosowanie, ponieważ sąd oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 3 listopada 2020 r. błędnie uznając, że istniały podstawy do zobowiązania Skarżącego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w wysokości 623 080,00 zł, tymczasem w sprawie zachodziły przesłanki do zobowiązania do zwrotu subwencji wyłącznie w zakresie kwoty 339 862,00 zł, a nie kwoty 623.080,00 zł również z tej przyczyny, że już w decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 listopada 2020 r., dotyczącej roku 2015/2016 na stronę zostały nałożone negatywne konsekwencje związane z niezrealizowaniem zajęć dodatkowych w klasach IV-VI, a uczniowie klasy V w roku szkolnym 2015/2016 byli uczniami klasy VI w roku szkolnym 2016/2017;
– art. 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia z 2007 r. – poprzez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd, że prowadzenie zajęć z nauki własnej historii i kultury było obowiązkowe dla uczniów wszystkich klas IV – VI, w sytuacji, gdy z wykładni celowościowej tego przepisu wynika, że zajęcia takie były obowiązkowe wyłącznie dla uczniów klasy V i tylko w zakresie tych uczniów istniały podstawy do zwrotu odpowiedniej kwoty przyznanej subwencji;
– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd, że przepisy Konstytucji nie stoją na przeszkodzie zobowiązaniu jednostki samorządu terytorialnego do zwrotu subwencji nawet w sytuacji, gdy subwencja została już przez jednostkę samorządu terytorialnego w całości wydatkowana, tymczasem sąd nie uwzględnił w procesie wykładni, że zobowiązanie do zwrotu środków w takiej sytuacji prowadzi do pozbawienia jednostki samorządu terytorialnego istotnej części dochodu przeznaczonego na realizację zadań własnych, w tym edukację publiczną, a co prowadzi do skutku sprzecznego z zasadami wynikającymi z treści art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie przez sąd wątpliwości co do treści normy prawnej – art. 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia MEN – na korzyść strony, pomimo że istniały ku temu przesłanki, a jednocześnie nie zachodziły przesłanki negatywne stosowania przepisu art. 7a § 1 k.p.a.;
– art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842; dalej: ustawa COVID-19) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie i jednocześnie przepis art. 15zzs4 ust. 2 ustawy COVID-19 umożliwiał przeprowadzenie takiej rozprawy z zachowaniem reżimu sanitarnego, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość – co doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony swoich praw i stanowi przesłankę nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I GSK 1586/21 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 214/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej było uznanie przez NSA, że przy rozpoznaniu skargi wniesionej na decyzję Ministra w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej Skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw i w konsekwencji doszło do nieważności postępowania.
Pismem procesowym z 25 marca 2025 r. Minister podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I GSK 1586/21 uchylił uprzednio wydany w spawie ze skargi Miasta [...] wyrok WSA w Warszawie z 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 214/21 i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania wyłącznie z powodu pozbawienia Skarżącego możliwości obrony swych praw w postępowaniu przed sądem I instancji. Wobec powyższego Sąd Kasacyjny za przedwczesną uznał ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę na rozprawie zapewniono Skarżącemu obronę swoich praw przed sądem I instancji.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że decyzja ta wydana została w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., zgodnie z którym, w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Powyższy przepis jest jasny w swej treści, nie wywołuje trudności interpretacyjnych i wskazuje wprost, że nienależna kwota oświatowej subwencji ogólnej występuje w sytuacji stwierdzenia ustalenia dla jednostki samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej. Oznacza to, że każda kwota subwencji wyższa od należnej będzie podlegającą zwrotowi, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., kwotą nienależnej subwencji, niezależnie od przyczyn z powodu których kwota subwencji została zawyżona.
Ponadto przepis zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nakłada na właściwy organ obowiązek orzeczenia o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty subwencji, a jego działalnie w tym przedmiocie nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Wynika to wprost z kategorycznego sformułowania przepisu, które wyklucza uznaniowe działanie organu administracji w ramach tzw. ,,luzu decyzyjnego’’. Zatem decyzje wydawane na podstawie powyższego przepisu są decyzjami związanymi, co oznacza w sytuacji spełnienia określonych w nim przesłanek, że organ orzekający zobligowany jest do wydania decyzji o określonej treści bez możliwości kierowania się przy tym względami słusznościowymi czy celowościowymi. Tym samym dla ziszczenia się dyspozycji omawianego przepisu wystarczające jest stwierdzenie przez organ, że ustalona część oświatowa subwencji ogólnej była wyższa od należnej, natomiast bez znaczenia pozostają przyczyny, z powodu których kwota subwencji została zawyżona. Brak jest zatem po stronie organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej obowiązku jak i uprawnienia do badania i uwzględniania innych przesłanek zwrotu, takich jak np. braku winy, możliwości wykrycia błędu czy też działania w dobrej wierze.
Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie powodem zobowiązania Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej było nieprawidłowe przeliczenie uczniów wagą P14. Zgodnie z opisem tej wagi, zawartym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017, subwencja przeznaczona jest dla uczniów należących do danej mniejszości narodowej lub etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, dla uczniów pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje dodatkowe zadania edukacyjne.
Rodzaje dodatkowych zadań edukacyjnych, o których ogólnie jest mowa w opisie wagi P14, wymienione zostały w sposób szczegółowy w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym. Już w § 1 ust. 1 tego rozporządzenia przewidziano podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej przez prowadzenie: nauki języka mniejszości narodowej lub etnicznej oraz języka regionalnego (pkt 1), a także nauki własnej historii i kultury (pkt 2).
W § 8a ust. 3 pkt 2 powyższego rozporządzenia określono, że w szkołach lub oddziałach z dodatkową nauką języka mniejszości lub języka regionalnego prowadzoną w formie odrębnych zajęć w klasach IV-VI szkoły podstawowej (II etap edukacyjny):
a) w trzyletnim okresie nauczania:
- minimalny wymiar godzin nauki języka mniejszości lub języka regionalnego wynosi 290 godzin,
- minimalny wymiar godzin nauki własnej historii i kultury wynosi 30 godzin,
b) tygodniowy wymiar godzin zajęć, o których mowa w lit. a, dla uczniów poszczególnych klas wynosi:
- klasa IV - 3 godziny,
- klasa V - 4 godziny,
- klasa VI - 3 godziny.
Wskazać przy należy, zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia, że złożenie przez rodziców dobrowolnego wniosku o naukę języka i historii jest równoznaczne: (1) w przypadku nauki języka mniejszości lub języka regionalnego – zaliczeniem tych zajęć do obowiązkowych zajęć edukacyjnych ucznia; (2) w przypadku nauki własnej historii i kultury – zaliczeniem tych zajęć do dodatkowych zajęć edukacyjnych ucznia.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że w roku szkolnym 2016/2017 nauka własnej historii i kultury nie była prowadzona w szkołach podstawowych wymienionych w decyzji. Jak wskazano już powyżej minimalny wymiar godzin nauki własnej historii i kultury w trzyletnim okresie nauczania (w ramach II etapu edukacyjnego obejmującego klasy IV-VI szkoły podstawowej) wynosił 30 godzin. Przepisy rozporządzenia z 2007 r. nie precyzowały jednocześnie w którym konkretnie roku nauki (jakiej klasie) wymienione minimum godzinowe ma zostać zrealizowane. W rozporządzeniu nie przewidziano także rocznego limitu godzin lekcji nauki własnej historii i kultury w ramach II etapu edukacyjnego. W tej sytuacji możliwe było zrealizowanie przez szkołę nauki własnej historii i kultury w każdej z klas objętych II etapem edukacji z zastrzeżeniem jednak wyczerpania minimum godzinowego przewidzianego dla tej kategorii zajęć (30 godzin) w ciągu całego tego 3-letniego okresu nauczania. Prawidłowe ustalenia faktyczne oparte na zgromadzonym materiale dowodowym, składającym się z protokołów z audytu oraz sprawozdań z audytu, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, potwierdzają, że w szkołach podstawowych nie tylko nie zrealizowano w ogóle zajęć z nauki własnej historii i kultury w roku szkolnym 2016/2017, lecz również we wcześniejszych okresach nauki (w ramach II etapu edukacyjnego, tj. klasach IV I V) co dawało podstawę do przyjęcia stanowiska, że w roku szkolnym 2016/2017 (objętym subwencją oświatową na rok 2017) nieprawidłowo przeliczono wagą P14 wszystkich uczniów klasy VI. Wobec nie zrealizowania omawianych zajęć na wcześniejszym etapie nauki szkoły zobligowane były do zorganizowania nauki własnej historii i kultury w wymiarze 30 godzin najpóźniej w klasie VI, czyli w ostatnim roku II etapu edukacji. Nie dopełnienie tego obowiązku oznacza, że subwencja oświatowa przekazana na 37 uczniów klas VI czterech szkół podstawowych wymienionych w wydanych w sprawie decyzjach była w tej części nienależna i podlegała zwrotowi.
Odnosząc się do kolejnego aspektu rozpatrywanej sprawy, a dotyczącego nie realizowania nauki języka mniejszości w wymaganym wymiarze godzin należy przypomnieć, że rozporządzenie z 2007 r. w § 8a ust. 3 pkt 2 lit.a) przewidywało jedynie minimalny wymiar 290 godzin nauki języka mniejszości w trzyletnim okresie nauczania, tj. w klasach IV-VI szkoły podstawowej (w ramach II etapu edukacyjnego), nie wskazywało w jakiej konkretnie klasie wymiar ten powinien zostać zrealizowany. Określało natomiast w § 8a ust. 3 pkt 2 lit.b) limity tygodniowe zajęć wspólne dla nauki języka mniejszości oraz nauki własnej historii i kultury, przy czym dla uczniów klas V tygodniowy wymiar tych zajęć wynosił – 4 godziny. Z niespornych ustaleń faktycznych sprawy wynika natomiast, że uczniowie szkół podstawowych uczeni byli nauki języka mniejszości jednakże w wymiarze 3 godzin tygodniowo w cały okresie II etapu nauki, a więc w klasach IV-VI. W tej sytuacji, wobec nie zorganizowania przez szkoły podstawowe w ogóle nauki własnej historii i kultury oraz zrealizowania w klasach V pięciu szkół podstawowych w roku szkolnym 2016/2017 tylko 3 godzin tygodniowo nauki języka mniejszości, zamiast 4 godzin tygodniowo nauki języka mniejszości i nauki własnej historii i kultury, subwencja oświatowa przekazana na 39 uczniów klas V pięciu szkół podstawowych wskazanych w decyzjach była w tej części nienależna. Dlatego też Sąd uznał za zasadne stanowisko Ministra co do konieczności zwrotu subwencji oświatowej w związku z niezrealizowaniem tygodniowego minimum wymiaru godzin nauki w klasie V przewidzianego łącznie dla nauki języka mniejszości oraz nauki własnej historii i kultury.
Zdaniem Sądu prawidłowa jest wykładnia § 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia z 2007 r., zaprezentowana w piśmie procesowym Ministra z 25 marca 2025 r. wskazująca, że szkoły zostały ograniczone jedynie minimum godzinowym w ciągu trzyletniego okresu nauczania II etapu edukacyjnego (klasy IV-VI) i wymiarem tygodniowym dla poszczególnych klas (3 godzin w klasach IV i VI oraz 4 godzin w klasach V), a w związku z tym szkoły zobowiązane były zorganizować w klasie V 4 godziny nauki przeznaczone dowolnie na naukę języka mniejszości, albo naukę własnej historii i kultury, co w konsekwencji nie wykluczało zorganizowania np. wyłącznie 4 godzin nauki języka mniejszości w klasie V, z tym jednakże zastrzeżeniem, aby w ostatecznym rozrachunku zmieścić się w limitach minimum 290 godzin nauki języka mniejszości oraz 30 godzin nauki własnej historii i edukacji w ciągu 3 – letniego okresu nauczania w ramach II etapu edukacyjnego. Dlatego dyrektorzy szkół podstawowych, nawet jeśli nie mieli warunków do zorganizowania nauki własnej historii i kultury (wobec podnoszonego nieprzygotowania przez Ministerstwo Edukacji Narodowej programu i podręczników do tych zajęć), to nie byli pozbawieni możliwości wypełnienia tygodniowego wymiaru godzin dla klas V poprzez zorganizowanie 4 godzin nauki języka mniejszości, czego jednak nie uczynili. Tym samym Sąd nie zgodził się ze Skarżącym, że prawidłowa wykładnia § 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia z 2007 r. w związku z art. 7a § 1 k.p.a. prowadzi do przyjęcia, że skoro tygodniowy wymiar godzin przeznaczony na naukę języka mniejszości oraz naukę własnej historii i kultury został zwiększony o 1 godzinę tylko w ramach klasy V, to nauka języka w ramach tej klasy winna wynosić 3 godziny tygodniowo, a dodatkowa 1 godzina została przewidziana na naukę własnej historii i kultury.
Reasumując należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie zwrotowi podlega nienależnie wykorzystana część oświatowej subwencji ogólnej przeznaczona dla uczniów szkół podstawowych przeliczonych wagą P14 w odniesieniu do wszystkich uczniów klas V i klas VI w roku szkolnym 2016/2017 z uwagi na to, że w klasach V nie zrealizowano tygodniowego minimum 4 godzin nauki, zaś w klasach VI – jako ostatnich klasach w trzyletnim okresie nauczania II etapu edukacyjnego – nie zorganizowano nauki własnej historii i edukacji, której nie zorganizowano również w poprzednich latach szkolnych na poziomach klas IV i V w minimalnym wymiarze 30 godzin. Podkreślić przy tym należy, że chociaż zajęcia prowadzone dla uczniów należących do mniejszości narodowych mają charakter ,,zadań dodatkowych’’ to w sytuacji wykazania tych uczniów przeliczonych wagą P14 w systemie informacji oświatowej (tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie) obowiązkiem szkół było przeprowadzenie tych zajęć co najmniej w minimalnym wymiarze godzin tygodniowym i trzyletnim okresie nauczania (w ramach II etapu edukacji). Dlatego też w realiach rozpoznawanej sprawy zajęcia z nauki języka mniejszości oraz nauki własnej historii i kultury były obowiązkowe do przeprowadzenia przez szkoły podstawowe w omówionym powyżej wymiarze godzinowym – w odniesieniu do uczniów mniejszości narodowej przeliczonych wagą P14. Neutralna dla tego stanowiska pozostaje okoliczność zaliczenia zajęć dla uczniów mniejszości narodowej do obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych tych uczniów (§ 2 rozporządzenia z 2007 r.), ponieważ kwestia ta odnosi się do klasyfikacji końcowej uczniów i nie może zwalniać dyrektorów szkół z przeprowadzeniem zajęć w sposób wymagany analizowanymi regulacjami rozporządzenia z 2007 r.
W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. i § 8a ust. 3 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia z 2007 r. w związku z art. 7a § 1 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu zawartego w skardze, a dotyczącego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy zauważyć, że z powołanych regulacji Konstytucji wynika, że jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań oraz, że dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Z powyższym przepisem koresponduje treść art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., w którym stwierdza się, że subwencja ogólna stanowi jeden z dochodów jednostek samorządu terytorialnego. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2007 r. o sygn. akt K 35/05 wskazano, że zadania oświatowe są zadaniami własnymi samorządu. Środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w tym w dochodach własnych, w subwencji oświatowej i dotacjach na cele oświatowe. Przepisy prawa nie ograniczają możliwości jednostek samorządu do przeznaczania na zadania oświatowe również innych dochodów poza subwencją oświatową i dotacjami na cele oświatowe. Gwarancje państwa w ramach przekazywanych środków budżetowych dotyczą tylko "środków niezbędnych" i nie ograniczają samorządu w jego samodzielnych decyzjach w zakresie wydatkowania środków na realizację zadań oświatowych. Zatem otrzymana przez daną jednostkę kwota części oświatowej subwencji ogólnej jest tylko jednym z wielu dochodów jednostek samorządu terytorialnego, z których jednostka ta może realizować zadania oświatowe. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t. o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje wyłącznie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Jak słusznie zauważył przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1846/19 - który to pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - część oświatowa subwencji ogólnej nie jest przyznawana na konkretnego ucznia lub wychowanka, czy dla konkretnej szkoły lub placówki oświatowej. W konsekwencji, fakt wydatkowania przez jednostkę samorządu terytorialnego środków pochodzących z części oświatowej subwencji ogólnej na zadania poszczególnych placówek oświatowych w wysokości odpowiadającej subwencji oświatowej otrzymanej na podstawie liczby dzieci/uczniów/wychowanków wykazanych przez te placówki w systemie informacji oświatowej lub w wysokości wyższej, pozostaje bez wpływu na ewentualny zwrot nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej (por. także wyroki WSA w Warszawie: z dnia 12 września 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1676/18; z dnia 25 października 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 836/19; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć administracyjnych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy tłumaczy podjęte rozstrzygnięcie, zawiera również odniesienie do podniesionych zarzutów. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 1 k.p.a., co czyni zarzut podniesiony w tym zakresie niezasadnym.
W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów skargi jak i braku innych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 935 ze zm.) – orzekł o oddaleniu skargi.