V SA/Wa 69/07

V SA/Wa 69/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Wasilewska /przewodniczący/
Danuta Dopierała
Małgorzata Dałkowska-Szary /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 145 par. 1 pkt 2, art. 24, art. 25, art. 27
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 3a, art. 32, art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Barbara Wasilewska, Sędzia NSA -Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Asesor WSA -Danuta Dopierała, Protokolant -Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 16 maja 2006r., M. W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. o umorzenie należności składek ubezpieczeniowych, powstałych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż z uwagi na odbywanie służby wojskowej został wyłączony z obowiązku uiszczania powyższych składek od dnia [...] listopada 1998r., do dnia [...] października 1999r. w związku z czym obowiązek zapłaty zaległych składek uznał za krzywdzący z uwagi na wprowadzenie go w błąd przez pracowników ZUS.
Decyzją z dnia [...] października 2006r., o nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od 3 lipca 1999r., oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 6 lipca 1999r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż M. W. w okresie od 1997r. do lipca 1999r., prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu był zobowiązany do terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Na skutek nieopłacenia powyższych składek za wskazany okres powstało zadłużenie podlegające egzekucji na podstawie ustawy u.s.u.s. Dodał również, iż należności tych nie można uznać jako całkowicie nieściągalnych i dlatego nie podlegają one umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3. Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w przepisach Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365).
W dalszej części uzasadnienia wskazał, iż obecny fakt pozostawania wnioskodawcy bez pracy nie jest okolicznością przemawiającą za umorzeniem powyższych składek, bowiem możliwym jest w przyszłości podjęcie pracy przez wnioskodawcę dzięki czemu będzie posiadał środki na uregulowanie zadłużenia wobec ZUS, a obecne problemy ze znalezieniem pracy nie zwalniają z obowiązku spłaty zaległych składek. Podkreślił również, iż Sąd Apelacyjny w [...], po rozpoznaniu sprawy M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2005r., sygn. akt. [...] oddalił apelację powoda w związku z czym potwierdził istnienie obowiązku uiszczania składek wobec ZUS.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2006r., o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.]. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż rozpatrując wniosek o umorzenie należności zostały wzięte pod uwagę wszystkie aspekty przewidziane w przepisach, a zaistnienie przesłanek do umorzenia określone w przepisach nie powodują umorzenia z mocy prawa, gdyż decyzja Zakładu oparta jest na uznaniowości. Dodał również, iż wnioskodawca był poinformowany o treści art. 23 ust. 1 w zw. z art. 32 u.s.u.s., w myśl których od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę na zasadach i wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r., - Ordynacja Podatkowa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. W. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przedstawił ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał dodatkowo, że stanowisko ZUS odmawiające umorzenia odsetek za okres od marca 1999r. do czerwca 2005r., jest nadużyciem prawa w świetle art. 5 k.c.
W odpowiedzi na skargę datowaną na 5 stycznia 2007r., pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.
Oceniając zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Sąd stwierdził, iż wydana ona została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co prowadziło do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
Uwzględnić bowiem należało, iż zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 tegoż Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Z kolei w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu z powyższego wynika, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydają dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji Zakład, w drugiej - Prezes Zakładu. Środek zaskarżenia decyzji Zakładu w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy sprawia zatem, iż w wyniku jego złożenia sprawa trafia do załatwienia przez inny organ. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zwrócić należało uwagę, iż w rozpoznanej sprawie decyzja Zakładu i decyzja Prezesa Zakładu została wydana - podpisana przez tę samą osobę- Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS w L. M. G. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji Prezesa Zakładu przez Sąd
W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2006r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt. 1 wyroku.