V SA/Wa 617/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej pomoc młodemu rolnikowi, uznając, że organ nadzoru błędnie ustalił stan faktyczny sprawy po wydaniu pierwotnej decyzji.
Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR, która uchyliła decyzję Dyrektora ARiMR przyznającą jej pomoc finansową na "Premie dla młodych rolników". Prezes ARiMR uznał, że Dyrektor ARiMR rażąco naruszył prawo, przyznając pomoc mimo zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego z rolnikiem pobierającym płatności bezpośrednie. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nadzoru błędnie ustalił stan faktyczny sprawy po wydaniu pierwotnej decyzji, naruszając przepisy postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR. Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji Dyrektora ARiMR z 2017 r., która przyznała pomoc finansową na "Premie dla młodych rolników". Powodem było rzekome rażące naruszenie przepisów rozporządzenia MRiRW, ponieważ małżonek skarżącej był beneficjentem płatności bezpośrednich. Minister podtrzymał to stanowisko, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił jednak decyzję Ministra. Sąd uznał, że Minister, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności, błędnie dokonał ustaleń faktycznych dotyczących stanu wiedzy Dyrektora ARiMR w dacie wydawania pierwotnej decyzji. Zgromadzony materiał dowodowy wskazywał, że Dyrektor ARiMR nie posiadał informacji o zawarciu przez skarżącą związku małżeńskiego z beneficjentem płatności bezpośrednich w momencie wydawania decyzji przyznającej pomoc. Informacje te wpłynęły do organu później. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i nie pozwala na dokonywanie nowych ustaleń faktycznych podważających stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W związku z naruszeniem przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest ograniczone do weryfikacji samego aktu z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, co oznacza, że organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił nadzwyczajny charakter postępowania nieważnościowego, które ma na celu jedynie weryfikację decyzji pod kątem wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy. Dokonywanie nowych ustaleń faktycznych narusza tę zasadę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie MRiRW art. 11 § 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie MRiRW art. 2 § 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru (Minister) błędnie dokonał ustaleń faktycznych dotyczących stanu wiedzy Dyrektora ARiMR w dacie wydawania pierwotnej decyzji, naruszając tym samym przepisy postępowania (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie pozwala na dokonywanie nowych ustaleń faktycznych podważających stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra opierająca się na założeniu, że Dyrektor ARiMR wiedział o zawarciu przez skarżącą związku małżeńskiego z beneficjentem płatności bezpośrednich w dacie wydawania decyzji przyznającej pomoc.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.
Skład orzekający
Andrzej Kania
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Czarkowski
członek
Mirosława Pindelska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nadzoru błędnie ustalił stan faktyczny sprawy po wydaniu pierwotnej decyzji przyznającej pomoc młodemu rolnikowi. Orzeczenie podkreśla ograniczenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które nie pozwala na dokonywanie nowych ustaleń faktycznych podważających stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przyznawaniem pomocy finansowej w ramach PROW i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Kluczowe jest ustalenie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania pierwotnej decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w momencie wydawania decyzji i jakie są ograniczenia postępowania nadzwyczajnego w przypadku stwierdzania nieważności decyzji. Jest to istotne dla zrozumienia zasad praworządności i trwałości decyzji administracyjnych.
“Czy organ może zmienić fakty po latach? WSA wyjaśnia granice postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 617/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-08-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2020-03-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Kania /przewodniczący sprawozdawca/ Dariusz Czarkowski Mirosława Pindelska Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I GSK 1698/20 - Wyrok NSA z 2024-06-19 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 16 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez E. H. (dalej: Strona lub Skarżąca) jest decyzja M. R. i R. W. (dalej: Minister) z [...]stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa A. R. i M.R. (dalej: Prezes ARiMR) z [...] lipca 2019 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Ś. O. R. ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] listopada 2017 r. nr [....] przyznającej pomoc finansową na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników’’ w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników’’ objętego PROW 2014-2020. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu 18 maja 2017 r. E. S. (nazwisko rodowe Strony) złożyła w Ś. O.R. ARiMR (dalej: Oddział ARiMR) wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. W dniu 20 listopada 2017 r. Strona złożyła w Oddziale ARiMR zmianę do wniosku o przyznanie pomocy. Pracownik Biura Działań Premiowych Oddziału ARiMR, który przyjmował zmianę do wniosku, nie przyjął do akt sprawy dokumentacji potwierdzającej zmianę stanu cywilnego Strony (w tym zmiany nazwiska na H.) i poinformował Stronę, żeby podpisała wniosek swoim dotychczasowym nazwiskiem panieńskim S. Decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...]Dyrektor ARiMR przyznał pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Decyzja ta wydana została na E. S.. W dniu 3 stycznia 2018 r. do Oddziału ARiMR wpłynął wniosek Strony o płatność pierwszej raty pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Do wniosku dołączono m.in.: kserokopię dowodu osobistego Strony, kserokopię dowodu osobistego małżonka, kserokopię aktu małżeństwa z dnia [...] września 2017 r. kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2017 r. Repertorium A Nr [...] - umowy majątkowej małżeńskiej na mocy której została wyłączona małżeńska wspólność ustawowa. Postanowieniem z[... ] marca 2018 r. Dyrektor ARiMR, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją ostateczną z [...] listopada 2017 r. Postępowanie wznowieniowe zakończone zostało ostatecznie decyzją Prezesa ARiMR z [...] marca 2019 r., którą uchylono w całości decyzję Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2019 r. nr [...] (uchylającą decyzję tego organu z [...] listopada 2017 r. nr [...] i odmawiającą Stronie przyznania pomocy finansowej na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników’’ w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych [....] listopada 2017 r. nr [...] Zawiadomieniem z 22 maja 2019 r. Prezes ARiMR poinformował Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] listopada 2019 r. o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników". Następnie decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2017 r. nr [...] przyznającej pomoc finansową na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników’’ w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników’’ objętego PROW 2014-2020. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że decyzja Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2017 r. wydana została z rażącym naruszeniem § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 759 ze. zm.; dalej: rozporządzenie MRiRW). Bowiem jak wynika z analizy dokumentów, E. H. (nazwisko rodowe S.) w dniu [...] września 2017 r., a przed wydaniem w dniu [...] listopada 2017 r. decyzji o przyznaniu pomocy, zawarła związek małżeński z P. H., który z kolei był w posiadaniu gruntów rolnych i jednocześnie w latach 2006-2017 pobierał płatności bezpośrednie, co potwierdzają dane z systemu informatycznego ARiMR, a także co potwierdza protokół z przeprowadzenia konfrontacji z dnia 14 maja 2018 r. W dniu 21 listopada 2019 r. do Ministra R. i R. W. wpłynął wniosek Strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. W opinii Strony decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ w sprawie zakończonej decyzją nr [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, będącego przyczyną nieważności zaskarżonej decyzji, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. nr [...], Minister stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego (wyniki konfrontacji strony z pracownikiem ARiMR z dnia 14 maja 2018 r., stanowisko ARiMR zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2018 r., decyzja Prezesa ARiMR nr [....] z dnia [...] marca 2019 r.) wynika jednoznacznie, że Dyrektor ARiMR, przed wydaniem decyzji nr [...] z [...] listopada 2017 r., był w posiadaniu informacji o zawarciu przez Stronę związku małżeńskiego z P. H., który był beneficjentem ARiMR, tzn. był w posiadaniu gruntów rolnych i w latach 2006-2017 pobierał płatności bezpośrednie. W związku z powyższym wydając przedmiotową decyzję Dyrektor ARiMR naruszył § 11 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Ww. przepisy rozporządzenia MRiRW o pomocy są jasne i nie wymagają skomplikowanej wykładni. Zestawienie decyzji Dyrektora ARiMR z treścią § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW wskazuje na oczywiste naruszenie prawa przez Dyrektora ARiMR, skutkujące przyznaniem pomocy finansowej Stronie, która na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie spełniała przesłanek do otrzymania pomocy. Mając powyższe na względzie, w ocenie Ministra, decyzja Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa . W skardze zarzucono decyzji Ministra z [...] r. obrazę przepisów postępowania przez naruszenie: 1. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia co doprowadziło do błędnego uznania, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej oraz doprowadziło do naruszenia zasady trwałości prawomocnych decyzji administracyjnych; 2. art. 158 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym poprzez stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których organ nie stwierdził nieważności decyzji, Minister winien bowiem zbadać, czy w konkretnych okolicznościach sprawy nie zachodzą negatywne przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. takie jak powaga rzeczy osądzonej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, w skardze zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) oraz pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów niż podniesionych w skardze, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja Ministra R. i R. W. z [...] stycznia 2020 r. nr [...] , którą odmówiono stwierdzenia nieważność decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Ś. O. R. ARiMR z [...] listopada 2017 r. nr [...] przyznającej Skarżącej pomoc finansową. Zaskarżona decyzja została więc wydana w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, tj. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest inicjowane w nowej sprawie, w której zadaniem organu nadzoru jest wyłącznie wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły - określone enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. - przesłanki nieważności. Nie jest on natomiast władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Oznacza to, że działanie organu w trybie nadzoru - na podstawie art. 156 k.p.a. - wymaga innego podejścia do sprawy niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia bowiem kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samego aktu z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego, organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ.: OSNP 1996/18/258, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, publ.: LEX nr 1452703). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: (1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, (2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, (3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, (4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, (5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, (6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, (7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt I OSK 363/11, publ.: LEX nr 1145109; z dnia 20 października 2011r., sygn. akt II GSK 1056/10, publ.: LEX 1056/10). O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na istnieniu sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, jakie wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 725/10, publ. LEX nr 1083380; z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1046/10, publ. LEX nr 1083498). Tak więc stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r. sygn. akt III SA 1425/96, wyrok SN z dnia 20 czerwca 1995 r. sygn. akt 22/95, publ. ONSAPiUS 1995, nr 24, poz. 297). Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Minister odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. uznał, że Dyrektorowi ARiMR, przyznającemu decyzją z [...] listopada 2017 r. pomoc Skarżącej, znane były okoliczność dotyczące uprzedniego zawarcia związku małżeńskiego Skarżącej z P. H., który prowadził działalność rolniczą we własnym gospodarstwie rolnym. Na tej podstawie Minister zaaprobował pogląd Prezesa ARiMR, że Dyrektor ARiMR przyznając pomoc Skarżącej rażąco naruszył § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Przepis ten stanowi, że pomoc może być przyznana osobie fizycznej, w przypadku gdy: jej małżonek, zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed jego zawarciem, w okresie poprzedzającym 24 miesiące przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy nie rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie oraz w stosunku do małżonka przed dniem, w którym stał się on właścicielem lub wszedł w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, nie zaistniały czynności i zdarzenia, o których mowa w § 2 ust 1 pkt 2, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 4 ust 3. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza jednak tezy, że w dacie wydawania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej Skarżącej, tj. [...] listopada 2017 r., Dyrektor ARiMR wiedział o okoliczności prawnej - o której mowa w § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW - wyłączającej możliwość przyznania Skarżącej pomocy finansowej na operacje typu ,,Premie dla młodych rolników’’ w ramach poddziałania ,,Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników’’ objętego PROW 2014-2020. Podkreślić należy, że zgromadzony materiał dowodowy w związku z procedowaniem wniosku Skarżącej o przyznanie pomocy w ramach powyższego poddziałania nie obejmował kserokopii: dowodu osobistego Skarżącej ze zmienionym nazwiskiem, dowodu osobistego małżonka Skarżącej, aktu małżeństwa czy też aktu notarialnego o ustanowieniu intercyzy. Zgodnie bowiem ze znajdującym się w aktach administracyjnych opracowaniem dotyczącym chronologii stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy powyższe materiały dołączone zostały przez Skarżącą dopiero w dniu 3 stycznia 2018 r. do wniosku o płatność ,,Młody rolnik’’. Również z tą datą Skarżąca złożyła wniosek o zmianę danych w EP (zmiana stanu cywilnego oraz ujawnienie męża). Co więcej Dyrektor ARiMR o nieprawidłowej obsłudze - przez pracownika Biura Działań Premiowych Oddziału ARiMR – Skarżącej, której uniemożliwiono skuteczne powiadomienie organu w dniu 20 listopada 2017 r. o zmianie stanu cywilnego oraz prowadzeniu przez męża Skarżącej gospodarstwa rolnego, dowiedział się w związku ze skargą z dnia 9 kwietnia 2018 r. wniesioną przez Skarżącą na pracownika Oddziału ARiMR, w wyniku rozpatrzenia której, pismem z [...] maja 2018 r. nr [...], potwierdzono nieprawidłowości w obsłudze wniosku Skarżącej. Zatem ustalenie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR, nastąpiło już po wydaniu decyzji w dniu [...] listopada 2017 r., co prowadzi do wniosku, że Dyrektor ARiMR, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, nie znał okoliczności wyłączających prawo Skarżącej do otrzymania wnioskowanej pomocy finansowej. Zatem ustalony stan faktyczny sprawy, w dacie wydawania decyzji z [...] listopada 2017 r., nie wskazywał na naruszenie przez Skarżącą przepisów rozporządzenia MRiRW. Uszło to jednakże uwadze Ministra rozpatrującego wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. pomimo, że zarówno w nauce prawa administracyjnego jak i w judykaturze dominuje stanowisko wykluczające możliwość czynienia w ramach prowadzonego postępowania nieważnościowego ustaleń faktycznych podważających (kwestionujących) stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną w celu weryfikacji podstaw nieważnościowych z art. 156 § 1 k.p.a., co w rozpatrywanej sprawie należy odnieść także do ustaleń faktycznych poczynionych przez Dyrektora ARiMR, jednakże już po wydaniu decyzji z [...] listopada 2017 r. Przedstawiając powyższe Sąd stanął na stanowisku, że Minister badając wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. i wydając zaskarżoną decyzję w oparciu o zakwestionowanie stanu faktycznego sprawy ustalonego i przyjętego przez Dyrektora ARiMR na dzień wydania decyzji ostatecznej z [...] listopada 2017 r. - naruszył art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie wymogu rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a. w odniesieniu do powinności udowodnienia okoliczności faktycznej na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. Naruszenie powyższych przepisów postępowania, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło do uwzględnienia skargi. Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. Minister uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku i oceni kwestię wystąpienia przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 k.p.a. w odniesieniu do stanu prawnego oraz stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2017 r. W szczególności Minister winien mieć na względzie brak możliwości dokonywania w ramach postępowania prowadzonego w trybie nieważnościowym nowych ustaleń faktycznych w celu weryfikacji stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną, co należy odnieść także do decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. objętej wnioskiem Skarżącej o stwierdzenie nieważności. Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI