V SA/Wa 577/20

V SA/Wa 577/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Marek Krawczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1298/21 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art. 148
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor [...] Oddziału ARiMR (dalej także jako organ I instancji) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych środkow finansowych z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentow [...] Sp. z o.o, w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami za okres od dnia wypłaty pomocy finansowej do dnia zwrotu nienależnie wypłaconej pomocy w tym:
1) na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2012r, o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw za okres od dnia [...] sierpnia 2011 do dnia [...] grudnia 2011 r. (pierwszy niepełny okres) w kwocie [...] zł wraz z odsetkami,
2) na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw za okres od dnia [...] stycznia 2012 do dnia [...] czerwca 2012 r. (I półrocze II roku) w kwocie [...] zł wraz z odsetkami,
3) na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. (II półrocze II roku w kwocie [...] zł wraz z odsetkami
4) na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw za okres od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. (II połrocze III roku) w kwocie [...] zł wraz z odsetkami.
Na powyższe rozstrzygnięcie Strona złożyła w dniu [...] sierpnia 2019 r., za
pośrednictwem Dyrektora OR, odwołanie Grupa zarzuciła organowi I instancji naruszenie:
1) art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi Dyrektor OR kierował się przy załatwieniu sprawy, brak właściwego uzasadnienia faktycznego, w szczególności nie odniesienie się do dowodow wskazanych i przekazanych przez Stronę w sprawie, niewystarczające wskazania faktów i dowodow, na podstawie których organ uznał, iż konieczny jest zwrot środków finansowych, brak dokonania wszechstronnego i wnikliwego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
2) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu I instancji,
3) art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że przedstawione przez Stronę dowody w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.
W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Prezes ARiMR (dalej także jako organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...]:
1. Uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz
2. Ustalił Grupie [...] Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych
kosztów inwestycji, uzyskanych na mocy decyzji:
• [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla
wstępnie umanych grup producentow owoców i warzyw dotyczy wniosku za
okres od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. w łącznej
wysokości [...] zł Wraz z odsetkami (stopa odsetek wynosi 3,75%)
• [...] z dnia [...] marca 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstęnie uznanych grup producentów owoców i warzyw dotyczy wniosku za okres od dnia [...] stycznia 2012r. do dnia [...] czerwca 2012r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami (stopa odsetek wynosi 3,75%
• [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentow owoców i warzyw dotyczy wniosku za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami (stopa odsetek wynosi 3,50%),
• [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie pomocy finansowej
dla wstępnie uznanych grup producentow owocow i warzyw dotyczy wniosku za okres od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami (stopa odsetek wynosi 3,15%)
wydanych przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na łączną kwotę [...] zł wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przywołał m. in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Warunki przyznawania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania zostały określone w przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w związku z § 7 ust. 1rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. Na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW 2 dnia 12 lipca 2013 r. grupa producentów otrzymuje pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem , magazynowaniem ,przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli: inwestycja lub jej etap:
a) zostały ujęte w zatwierdzonym pianie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy,
b) zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym,
c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z
uwzględnieniem ilości owoców i warzyw; zakupionych przez grupę od jej członków
- w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz
magazynowaniem owoców i warzyw, sprzedanych przez grupę odbiorcom
zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych z przygotowaniem do sprzedaży
owoców i warzyw, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok
realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania,
- odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonawczych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu.
Zarazem zgodnie z art. 44 rozporządzenia nr 543/2011 inwestycje zrealizowane na podstawie zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania, o których mowa w art. 37 lit. c niniejszego rozporządzenia, na które przyznano pomoc finansową zgodnie z art, 103a ust. 1 lit.b rozporządzenia 1234/2007 są finansowane proporcjonalnie do ich wykorzystania co do produktów członków grupy producentów, w odniesieniu do których udzielono jej wstępnego uznania.
Jak wynika z § 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 września 2013 r. pomoc dla Grupy Producentów na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania jest przyznawana wyłącznie do inwestycji niezbędnych w celu uzyskania uznania za organizację producentów. Mając powyższe na uwadze, właściwe organy krajowe,tj. Dyrektor OR opiniując Plan Dochodzenia do Uznania oraz marszałek województwa zatwierdzając plan i nadając grupie producentów status wstępnego uznania na mocy rozporządzenia nr 543/2011 oraz § 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 września 2013 r. powinny na podstawie opisu Planu Dochodzenia do Uznania i sytuacji wyjściowej, zadecydować jaki rodzaj i zakres inwestycji jest niezbędny aby grupa producentów mogła spełnić kryteria uznania za organizacje producentów. Dotyczy to w szczególności kryteriów związanych ze skutecznym zapewnieniem członkom, w razie potrzeby środków
technicznych umawiających zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzenie do obrotu ich produktów.
Uwzględniając powyżej cytowane przepisy prawa, dostosowanie zakresu wielkościowego/wydajnościowego inwestycji zrealizowanych w ramach planu dochodzenia do uznania, należy weryfikować do wielkości produkcji owoców i warzyw w grupie produktów wstępnego uznania, osiągniętej przez członków grupy producentów oraz rzeczywiście sprzedanej przez grupę producentów w ostatnim roku realizacji planu dochodzenia do uznania, tj, zafakturowanej w ostatnim roku realizacji planu dochodzenia do uznania.
Zatem w przypadku ustalenia, że zakres ilościowy oraz wydajność inwestycji objętej dofinansowaniem w ramach planu dochodzenia do uznania przekracza potrzeby grupy i jej członków w odniesieniu do rzeczywiście stwierdzonej wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedanych przez Grupę i wyprodukowanych przez jej członków, w ostatnim roku planu, wstępnie uznana grupa producentów musiałaby zwrócić przyznaną pomoc finansową proporcjonalnie do inwestycji, która przekracza dostosowanie jej do wielkości produkcji owoców i warzyw rzeczywiście uzyskanej i sprzedanej przez grupę w ostatnim roku realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania. Natomiast grupa producentów nie musiałaby zwracać nienależnie wypłaconej pomocy finansowej do inwestycji w przypadkach, w których spadek wartości produkcji wystąpił z przyczyn niezależnych od grupy producentów. Ponadto stosownie do art. 148 rozporządzenia nr 543/2011, jeśli zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub rozporządzeniem nr 1234/2007, mają zostać nałożone sankcje lub kary lub wycofane korzyści lub uznanie, nie są one nakładane lub wycofywane w przypadkach zaistnienia siły wyższej - powyższe zaistnienie siły wyższej musi zostać zgłoszone - wraz odpowiednimi dowodami w sposób zgodny z wymogami właściwego organu państwa członkowskiego - temu organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym zainteresowany podmiot był w stanie to zrobić.
Ze względu na to, że art. 148 rozporządzenia 543/2011 zawiera pojęcie "wycofania
uzyskanych korzyści istnieje możliwość zastosowania tego przepisu, w celu uniknięcia obowiązku zwrotu środków nienależnie pobranych, wynikającego z niedostosowania poziomu inwestycji do wielkości produkcji sprzedanej.
Reasumując w sytuacji, gdy poziom i zakres inwestycji zrealizowanych w ramach PDU przekracza potrzeby grupy określone wielkością rzeczywistej produkcji owoców i warzyw, wyprodukowanych przez członków, występuje brak proporcjonalności wykorzystania środków, a więc naruszenie przepisów art. 44 rozporządzenia nr 543/2011. Powyższy artykuł stanowi, iż bezpośrednie podstawy do ustalenia wstępnie uznanej grupie producentów nienależnie wypłaconych środków finansowych po zakończeniu realizacji planu, w sytuacji gdy poziom rzeczywistej produkcji owoców i warzyw, wyprodukowanych przez jej członków, jest niższy od poziomu wydajności i zakresu ilościowego inwestycji objętych pomocą finansową w
ramach realizacji planu dochodzenia do uznania i dostosowanych do planowanej produkcji w ostatnim roku działalności, skutkuje nieproporcjonalnym finansowaniem inwestycji, co do ich wykorzystywania dla produktów członków grupy producentów, dla których grupa uzyskała wstępne uznanie. W przedmiotowym postępowaniu mają zastosowanie przepisy przejściowe zawarte w art. 80 rozporządzenia nr 2017/891 w odniesieniu do grup producentów utworzonych zgodnie z art. 125e rozporządzenia nr 1234/2007. Skreślone przepisy rozporządzenia 543/2011, o których mowa w art. 79 rozporządzenia nr 2017/891 mają nadal zastosowanie, dopóki te grupy producentów nie zostaną uznane za organizacje producentów lub zainteresowane państwo członkowskie nie odzyska pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 rozporządzenia nr 543/2011 oraz zawarte w art. 231 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013 zgodnie z którym wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed dniem 1 stycznia 2014 r. po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów.
Uwzględniając powyższe, kwotę proporcjonalnego zwrotu przyznanej pomocy
finansowej do danej inwestycji, zrealizowanej ponad potrzeby grupy, określone wielkością rzeczywistej produkcji owoców i warzyw w ostatnim roku realizacji planu ustala się w następujący sposób:
1)ustalenie na podstawie wyników z kontroli na miejscu wielkości rzeczywistej produkcji poszczególnych gatunków owoców i warzyw, dla których grupa została wstępnie uznana, wyprodukowanych przez jej członków i sprzedanych przez grupę producentom w ostatnim roku realizacji planu dochodzenia,
2) określenie wielkości produkcji owoców i warzyw, dla której dostosowana jest dana
inwestycja, objęta pomocą finansową w ramach realizacji PDU, na podstawie jej
wydajności i zakresu ilościowego,
3) określenie różnicy pomiędzy: wielkością produkcji owoców i warzyw, dla której
dostosowane są poszczególne inwestycje, objęte pomocą finansową (na podstawie jej wydajności i zakresu ilościowego) a wielkością rzeczywistej produkcji owoców i
warzyw, uzyskaną przez grupę producentów w ostatnim roku realizacji PDU,
4) wyliczenie procentowego udziału różnicy, o której mowa w pkt 3, w całkowitej ilości
owoców i warzyw, dla której dostosowana jest inwestycja, objęta pomocą finansową,
5) wyliczenie kwoty proporcjonalnego zwrotu przyznanej pomocy finansowej do danej
inwestycji, poprzez pomnożenie kwoty pomocy finansowej przyznanej na tę inwestycję, przez procentowy udział różnicy z pkt 4.
Jednakże organ I instancji ustalił, iż inwestycje (zakres wielkościowy oraz wydajność) zrealizowane prze Grupę w ramach PDU miały być dostosowane do 5 roku realizacji PDU, w którym zatwierdzona została produkcja większa aniżeli osiągnięta w czwartym roku, dlatego też kończąc realizację Planu Dochodzenia do Uznania w 4 roku Grupa powinna osiągnąć produkcję zatwierdzoną na 5 rok, aby zakres inwestycji zrealizowany przez Grupę mógł zostać uznany przez organ jako zakresy dostosowany.
Prezes ARiMR nie zgadza się z powyższym.
Prezes ARiMR stwierdza, iż ostatnim rokiem realizacji zatwierdzonego po ostatniej zmianie Planu Dochodzenia do Uznania wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw jest rok 4. W rezultacie powyższego określenie czy Grupa uzyskała środki finansowe w wyniku nie dostosowania zakresu wielkości oraz wydajności inwestycji objętych dofinansowaniem powinny zostać oparte na danych zawartych w PDU i odnoszących się do 4 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania.
Przepisy § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r, w związku z § 7 rozporządzenia MRIRW z dnia 12 lipca 2013 r. wraz z treścią art. 44 rozporządzenia nr 543/2011 wskazują na sposób ustalenia pomocy finansowej w przypadku braku dostosowania wielkości produkcji określonej w zatwierdzonym PDU na ostatni rok. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji zgodnie z ww. przepisami powinna zostać określona w sposób proporcjonalny kwota zwrotu pomocy finansowej w stosunku do niedostosowania wielkości produkcji. Powyższe skutkuje tym, że Prezes ARiMR ma obowiązek stwierdzić, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym wypłacone Grupie środki finansowe były nienależne. Organ odwoławczy stwierdza że możliwość magazynowania owoców na 4 rok działalności według PDU wynosiła [...] ton, gdy w rzeczywistości w tym okresie Grupa zmagazynowała [...] ton owoców. Różnica pomiędzy ww. danymi stanowi [...] ton owoców będących wartością niezrealizowanego Planu Dochodzenia do Uznania [...] Sp. z o.o. Powyższa ilość owoców nie zmagazynowanych w stosunku do
przewidywanych zbiorów stanowi 0,55% ([...] *[...] =99,45%-100%)
nierealizowanych inwestycji związanych z magazynowaniem owoców.
Przeciwnie do twierdzeń Dyrektora OR, organ II instancji stwierdza, że niewykorzystanie powierzchni chłodni w zakresie przechowywania aronii nie stoi na przeszkodzie, aby powyższa nie wykorzystana powierzchnia nie mogła służyć na przechowywaniu innych owoców, tj. czarnej porzeczki czy malin. W rezultacie Prezes
ARiMR stwierdza, iż powierzchnia magazynowa powinna być brana pod uwagę dla łącznej wielkości powierzchni bez podziału na asortyment przechowywany w chłodni. Jest to podyktowane tym, że inwestycja w zakresie wybudowania chłodni skierowana była od początku w zakresie przechowywania i magazynowania wszystkich wyprodukowanych przez Grupę owoców, dla których powstała Grupa. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że inwestycje realizowane były na podstawie podziału, który został przedstawiony przez Grupę i był to podział na cykle przechowywania owoców który bezpośrednio związany jest z rodzajem i charakterem poszczególnych upraw owocowych.
Zatem dla wszystkich kosztów związanych z wybudowaniem budynku chłodni z 8 komorami chłodniczymi do przechowywania i magazynowania aronii, czarnej porzeczki i malin, w tym kosztów:
1) budowy budynku chłodni, dotyczących wykonania branży sanitarnej, przyłącza wodociągowego i instalacji sanitarnych zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej wraz z szambem, zbiornika p.poż. instalacji wewnętrznych: wodno-kanalizacyjnej, sanitarnej, grzewczej, wentylacyjnej oraz wyposażenia pomieszczeń higienicznosanitarnych a także branży elektrycznej: instalacji elektrycznych i oświetlenia zewnętrznego,
2) wyposażenia technicznego:
a) budowa stacji transformatorowej wraz przyłączem energetycznym,
b) zakup i montaż instalacji i urządzeń chłodniczych,
c) wyposażenie techniczne budynku chłodni: zakup skrzynek II etap
przeznaczonych do przechowywania aronii w komorach chłodniczych: zakup
regałów/stelaży, palet,
d) utwardzenie terenu, budowy ogrodzenia,
3) zakupu gruntu przeznaczonego pod budowę budynku chłodni i zagospodarowanie terenu oraz sporządzenie dokumentacji technicznej i projektu.
należy wyliczyć kwotę proporcjonalnego zwrotu przyznanej pomocy finansowej do ww. inwestycji, stanowiącej kompleksowe przedsięwzięcie inwestycyjne, spełniające przynajmniej jeden cel funkcyjno-użytkowy, poprzez pomnożenie kwoty pomocy finansowej przyznanej do ww. kosztów ogółem przez procentowy udział różnicy zgodnie z powyżej opisanym sposobem ustalenia kwoty nienależnej.
W ocenie organu II instancji należy stwierdzić, iż Grupa planowała uprawę malin w ostatnim roku realizacji PDU na powierzchni 39 ha zgodnie z zakresem przewidzianym w PDU. Jednakże rzeczywista powierzchnia upraw malin była mniejsza niż przewidziana przez Grupę w PDU i wynosiła 22,11 ha. W związku z tym, że dla tej inwestycji różnica pomiędzy wielkością powierzchni upraw malin, dla której dostosowana była ww. inwestycja (zgodnie z PDU IV roku - 39 ha) a wielkością rzeczywistej powierzchni owoców (malin) uzyskaną przez Grupę, tj. 22,11 ha wynosi "-16,89 ha" to stanowi w zakresie procentowym-43,31% (16,89 ha/39 ha = 0,43x100) nie dostosowania inwestycji w stosunku rzeczywistej powierzchni upraw do przewidzianej w zatwierdzonym PDU za ostatni rok realizacji.
Przepis § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. uzależnia przyznanie pomocy finansowej od tego, czy inwestycje są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw,
- zakupionych przez Grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw,
- sprzedanych przez Grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji
związanych z przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw,
nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego PDU. Zatem wobec stwierdzenia, że w ostatnim roku realizacji PDU Grupa nie osiągnęła planowanej wielkości produkcji, za prawidłowe należy uznać ustalenie kwoty nienależnie przyznanych płatności. Jedynym wyjątkiem pozwalającym na odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w zakresie braku dostosowania inwestycji do wielkości produkcji jest zaistnienie siły wyższej, ale ta okoliczność musi zostać zgłoszona w odpowiednim terminie oraz właściwie udokumentowana.
Prezes ARiMR stwierdza, że w wyniku pełnego niewykorzystania inwestycji służących do przechowywania i magazynowania: aronii, czarnej porzeczki i malin należy wyliczyć zwrot pomocy finansowej. Wyliczenia powinny zostać naliczone proporcjonalnie do zakresu inwestycji w stosunku do niewykorzystanych zasobów poprzez pomnożenie kwoty pomocy przyznanej na daną inwestycję przez procentowy udział różnicy w niedostosowaniu do planowanej produkcji - równy 0,55% (1102 - 1095,923 = 6,077/1102*100).
Ponadto dla inwestycji wykorzystywanych dla zbioru malin (dwa kombajny do zbioru
malin) do wyliczenia zwrotu pomocy należy pomnożyć kwotę pomocy przyznaną na daną inwestycję przez procentowy udział w różnicy w całkowitej wydajności inwestycji objętej pomocą równy 43,31%.
Reasumując w wyniku wszczętego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] sierpnia 2016 r. postępowania administracyjnego, Prezes ARiMR ustalił Grupie [...] Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw, która wynosi [...] zł.
Stosownie do art. 123 rozporządzenia 543/2011 organizacje producentów, zrzeszenia organizacji producentów, grupy producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami. Powyższe odsetki naliczane są na podstawie okresu, który upłynął między płatnością a zwrotem należności przez beneficjenta, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła strona zarzucając jej:
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub
niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. Naruszenie przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu § 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, zwanego dalej "rozporządzeniem MRiRW z 17.06.2009r." - poprzez interpretację, że w przypadku oceny dostoswania zakupu 2 kombajnów do zbioru malin do wielkości produkcji w PDU, przez wyrażenie "dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedawanych przez grupę i wyprodukowanych przez jej członków" rozumie się powierzchnię uprawy roślin a nie ilość wyprodukowanych owoców malin.
2. Naruszenie przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 44 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, poprzez uznanie, w przypadku analizy inwestycji chłodni, że ocena finansowania proporcjonalnie inwestycji do ich wykorzystania co do produktów członków grupy producentów, w odniesieniu do których udzielono jej wstępnego uznania dotyczy wyłącznie ostatniego roku PDU, w sytuacji gdy zakładaną wielkość faktycznej wielkości produkcji owoców np. aronii grupa osiągnęła już we wcześniejszych latach a dodatkowo w latach następnych zwiększyła potencjalne możliwości wielkości produkcji poprzez zwiększenie powierzchni uprawy danej rośliny - aronii.
3. Naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie - brak zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie określenia
przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzania tego spadku, w sytuacji gdy w 2014 r. na terenie całej Polski wystąpiły szczególnie niekorzystne czynniki przyrodnicze, w tym przymrozki wiosenne i susza, a te fakty były faktami powszechnie znanymi- fakty notoryjne, w szczególności dla agencji płatniczej - ARiMR.
4. Naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie - brak zastosowania w sprawie przepisów art. 117 ust. 3 w zw. z art. 116 Rozporządzenia wykonawczego Komisji
(UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady
stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw – poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu kwoty części pomocy dla inwestycji chłodni, w sytuacji gdy różnica wielkości produkcji w stosunku do PDU wynosiła 0,5 % - czyli nie przekraczała wielkości 3,0 % określonej w art. 117 ust. 3.
Natomiast w przypadku wielkości produkcji owocu maliny (ilości w tonach) różnica
wielkości wynosiła 1,3 % czyli także poniżej limitu 3,0%.
5. Naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 - poprzez uznanie, że katalog przypadków uznawanych przez właściwy organ za działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne jest zamknięty, w sytuacji gdy ten katalog jest katalogiem przykładowym, otwartym - o czym świadczy użycie w tym przepisie wyrażenia - takich jak" - w związku z powyższym za działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne powinny być uznawane np. szczególnie niekorzystne czynniki przyrodnicze, w tym przymrozki wiosenne i susza, występujące np. przez dłuższy okres na terenie większości powierzchni Polski ,a te fakty były faktami powszechnie znanymi- fakty notoryjne, w szczególności dla agencji płatniczej - ARiMR.
6. Dokonanie przez Prezesa ARiMR wadliwej interpretacji przepisów - brak
zastosowania wykładni celowościowej - podstawowej przy interpretacji przepisów
UE oraz w zakresie korzystania ze środków pomocowych UE.
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, art. 11, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego; brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi Organ II instancji - Prezes ARiMR, kierował się przy załatwieniu sprawy (rażąca, niewyjaśniona sprzeczność postępowania Organu), brak właściwego uzasadnienia faktycznego, w szczególności nie odniesienie się do dowodów wskazanych i przekazanych przez Skarżącego w sprawie, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż konieczny jest zwrot środków finansowych; brak dokonania wszechstronnego i wnikliwego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, brak rozpatrzenia wyczerpująco wszystkich materiałów zgromadzonych w sprawie, przyjęcie ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego ze stanem faktyczno-prawnym przedmiotowej sprawy;
Organ II instancji dokonał analizy jedynie części materiału zebranego w sprawie, w szczególności nie uwzględnił i nie rozpatrzył faktów notoryjnych.
Postępowanie, rozpatrywanie zgromadzonego materiału, jego analiza i
rozstrzygniecie Organu II instancji zawiera rażące sprzeczności:
a) w zakresie rzekomej nadmierności mocy przechowalniczych Organ rozpatruje,
uwzględnia jedynie wielkość produkcji w kg/tonach, odrzucając fakt zasadności
i konieczności uwzględnienia także powierzchni uprawy aronii, która jest
znacząco większa od PDU,
b) natomiast w przypadku maliny Prezes ARiMR uwzględnia jedynie powierzchnię uprawy - odrzucając fakt, że faktyczna ilość wyprodukowanej maliny jest zbliżona do PDU.
Już sam fakt takiej rażącej sprzeczności w rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez Organ II instancji - "żonglowania" metodologią analizy i oceny oraz rodzaju jednostek: wagowe albo powierzchniowe, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
2) naruszenie art. 8 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do Organu II instancji:
3) naruszenie art. 80 K.p.a., poprzez uznanie, że przedstawione przez Stronę
skarżącą dowody, w przedmiotowej sprawie, w tym np.:
- wielkość produkcji aronii osiągnięta przez członków Grupy w 2012 r. tj. w drugim
roku PDU,
- specyfikacja techniczna, w tym zdolności wydajnościowe kombajnów do zbioru malin - pozyskane od producenta kombajnów, nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.
Dowody te w ocenie Strony mają istotne znaczenie dla ustalenia, czy Stronie
można przypisać odpowiedzialność za naruszenie zobowiązań nakładanych na
grupy i organizacje producentów oraz dokonanie ocen jedynie na podstawie części
materiału dowodowego z pominięciem całokształtu materiału dowodowego przedmiotowej sprawy.
4) rażące uchybienia w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, które
w połączeniu ze sprzecznością ustaleń zawartych w uzasadnieniu podważają
rozstrzygnięcie.
5) brak pełnego rozpoznania sprawy, polegającego na niewyczerpującym
nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
2. Zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a żaden z jej zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać jednak należy, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają następujące regulacje prawa tak unijnego jak i krajowego, a mianowicie:
1) rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych zastąpione od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające (...)
2) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr
1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych
owoców i warzyw
3) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.
uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013
w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011
4) rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r, w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zastąpione od dnia 1 stycznia 2014r. rozporządzeniem parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającym rozporządzenia (...)
5) ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2019 r., poz. 935),
6) ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505)
7) ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz, U, z 2019 r,, poz. 869, ze zm.)
8) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2017 r., poz. 1823)
9) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. nr 98, poz. 822), zastąpione od dnia 5 sierpnia 2013 r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw ,oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2018 r., poz. 938),
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że warunki przyznawania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania zostały określone w przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. Na podstawie § 1 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. grupa producentów otrzymuje pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli; inwestycja lub jej etap:
• zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres
rozliczeniowy,
• zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym,
• są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z
uwzględnieniem ilości owoców i warzyw zakupionych przez grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw, sprzedanych przez grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania,
- odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonawczych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu.
Jak wynika z § 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 września 2013 r. pomoc dla Grupy Producentów na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania jest przyznawana wyłącznie do inwestycji niezbędnych w celu uzyskania uznania za organizację producentów. Dyrektor OR opiniując Plan Dochodzenia do Uznania oraz marszałek województwa zatwierdzając plan i nadając grupie producentów status wstępnego uznania na mocy rozporządzenia nr 543/2011 oraz § 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 września 2013 r. powinni na podstawie opisu Planu Dochodzenia do Uznania i sytuacji wyjściowej, zadecydować jaki rodzaj i zakres inwestycji jest niezbędny aby grupa producentów mogła spełnić kryteria uznania za organizacje producentów. Dotyczy to w szczególności kryteriów związanych ze skutecznym zapewnieniem członkom, w razie potrzeby środków technicznych umożliwiających zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzenie do obrotu ich produktów.
Zatem dostosowanie zakresu inwestycji zrealizowanych w ramach planu dochodzenia do uznania, należy weryfikować do wielkości produkcji owoców i warzyw w grupie produktów wstępnego uznania, osiągniętej przez członków grupy producentów oraz rzeczywiście sprzedanej przez grupę producentów w ostatnim roku realizacji planu dochodzenia do uznania.
Nie budzi wątpliwości tak organu jak i sądu że w przypadku ustalenia, że zakres ilościowy oraz wydajność inwestycji objętej dofinansowaniem w ramach planu dochodzenia do uznania przekracza potrzeby grupy i jej członków w odniesieniu do rzeczywiście stwierdzonej wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedanych przez Grupę i wyprodukowanych przez jej członków, w ostatnim roku planu, wstępnie uznana grupa producentów musiałaby zwrócić przyznaną pomoc finansową proporcjonalnie do zakresu inwestycji, która przekracza dostosowanie jej do wielkości produkcji owoców i warzyw rzeczywiście uzyskanej i sprzedanej przez grupę w ostatnim roku realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania.
Jeśli jest zatem tak że poziom i zakres inwestycji zrealizowanych w ramach PDU przekracza potrzeby grupy określone wielkością rzeczywistej produkcji owoców i warzyw, wyprodukowanych przez członków występuje brak proporcjonalności wykorzystania środków, a więc naruszenie przepisu art. 44 rozporządzenia nr 543/2011.Stanowi on iż bezpośrednie podstawy do ustalenia wstępnie uznanej grupie producentów nienależnie wypłaconych środków finansowych po zakończeniu realizacji planu, w sytuacji gdy poziom rzeczywistej produkcji owoców i warzyw, wyprodukowanych przez jej członków, jest niższy od poziomu wydajności i zakresu ilościowego inwestycji objętych pomocą finansową w ramach realizacji planu dochodzenia do uznania i dostosowanych do planowanej produkcji w ostatnim roku działalności, skutkuje nieproporcjonalnym finansowaniem inwestycji, co do ich wykorzystywania dla produktów członków grupy producentów, dla których grupa uzyskała wstępne uznanie.
Znamienne w związku z powyższym jest to jakie są te cele pomocy kierowanej do wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw wynikające z rozporządzenia nr 1234/2007, gdzie wskazuje się na koncentrację sprzedaży owoców i warzyw, które zostały nie tylko wyprodukowane, ale również zostały przygotowane do sprzedaży i sprzedane. Zatem pomoc finansowa dotyczy nie tylko zrealizowanych inwestycji, ale również wartości produkcji sprzedanej co uzasadnia konieczność weryfikacji związku pomiędzy wielkością inwestycji, a wielkością produkcji dostarczonej i sprzedanej.
W ocenie sądu organ trafnie ustalił iż możliwość magazynowania owoców na 4 rok działalności według PDU wynosiła [...] ton, gdy w rzeczywistości w tym okresie Grupa zmagazynowała [...] ton owoców. Różnica pomiędzy ww. danymi stanowi [...]. Powyższa ilość owoców nie zmagazynowanych w stosunku do przewidywanych zbiorów stanowi 0,55% niezrealizowanych inwestycji związanych z magazynowaniem owoców.
Poza sporem jest również to, że dla inwestycji związanych ze zbiorem malin Grupa zainwestowała w kombajny całorzędowe zaczepiane w ilości sztuk 2. Na podstawie danych dotyczących wydajności kombajnów całorzędowych do zbioru malin Grupa w ramach realizacji PDU ustaliła przewidzianą ilość zakupu kombajnów w stosunku do wielkości powierzchni upraw malin, tj. 39 ha. Zbiór malin miał być dokonywany wielokrotnie w okresie od 25 sierpnia do 15 października każdego roku produkcji w systemie 30 minut na hektar x 8 godzin pracy dziennie co stanowiło wydajność dla jednego kombajna- 4 ha na dzień pracy.
Jednakże zgodnie z ustalenia zawartymi w protokole kontroli z dnia [...] października 2015 r., powierzchnia uprawianych malin wyniosła 22,11 ha a więc zdecydowanie mniej niż zakładano.
Różnica pomiędzy wielkością powierzchni upraw malin, dla której dostosowana była inwestycja (zgodnie z PDU IV roku - 39 ha) a wielkością rzeczywistej powierzchni malin uzyskaną przez Grupę, tj. 22,11 ha wynosi 16,89 ha co stanowi 43,31%
Sąd zwraca uwagę, że § 1 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. uzależnia przyznanie pomocy finansowej od tego, czy inwestycje są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw,
-zakupionych przez Grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw,
-sprzedanych przez Grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych z przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego PDU.
Zatem wobec stwierdzenia, że w ostatnim roku realizacji PDU Grupa nie osiągnęła planowanej wielkości produkcji, za prawidłowe należy uznać ustalenie kwoty nienależnie przyznanych płatności.
W ocenie sądu organ trafnie wykazał, że w wyniku pełnego niewykorzystania inwestycji służących do przechowywania i magazynowania: aronii, czarnej porzeczki i malin należy wyliczyć zwrot pomocy finansowej (wyliczenia powinny zostać dokonane proporcjonalnie do zakresu inwestycji w stosunku do niewykorzystanych zasobów poprzez pomnożenie kwoty pomocy przyznanej na daną inwestycję przez procentowy udział różnicy w niedostosowaniu do planowanej produkcji – tu równy 0,55%).
Sąd nie stwierdza przy tym nieprawidłowości przy zastosowanym przez organ mechanizmie liczenia, który co do zasady uznać należało za prawidłowy.
W konsekwencji powyższego kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej przekazanej stronie wyniosła [...] zł.
Taką też kwotę organ wskazał w zaskarżonej decyzji precyzyjnie określając przy tym wysokość stopy odsetek.
Końcowo sąd podnosi iż strona w toku postępowania administracyjnego nie powoływała się na siłę wyższą, bądź nadzwyczajne okoliczności (zob. art. 148 rozp. Nr 543/2011). Eksponowanie ich zatem dopiero w skardze należy uznać za spóźnione.
Sąd uznaje jednocześnie, iż przywoływany w skardze przepisał art. 117 ust. 3 rozp. wyk. komisji UE nr 543/2011 z dn. 7 czerwca 2011r. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosi się on bowiem do płatności obliczanych na podstawie kwoty którą uznano za kwalifikowaną (ust. 1), oraz do kwot które kwalifikują się do otrzymania wsparcia (ust. 2).
Mając zatem na względzie to wszystko o czym mowa powyżej sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.