V SA/Wa 561/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w części dotyczącej Z.S., uznając, że organ celny nie wykazał w sposób zindywidualizowany braku należytej staranności przy nabyciu przez skarżącego samochodu, co jest warunkiem przypisania mu długu celnego.
Sprawa dotyczyła przypisania Z.S. długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na obszar celny. WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w części dotyczącej Z.S., stwierdzając, że organ celny nie wykazał w sposób zindywidualizowany, jakie konkretnie czynności skarżący powinien był wykonać, aby uznać go za dłużnika celnego z powodu braku należytej staranności. Sąd podkreślił, że ocena staranności musi uwzględniać okoliczności transakcji i pozycję strony w łańcuchu transakcji, a także realną możliwość weryfikacji legalności pochodzenia pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi Z.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą powstanie długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na obszar celny i obciążającą Z.S. jako dłużnika celnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej Z.S., uznając, że organ celny nie wykazał w sposób należyty i zindywidualizowany, że skarżący nie dochował wymaganej staranności przy nabyciu pojazdu. Sąd odwołał się do wiążącej oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą przypisanie długu celnego na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wymaga wykazania, jakie konkretnie powinności powinien był spełnić dłużnik, uwzględniając jego pozycję w łańcuchu transakcji i realną możliwość weryfikacji legalności pochodzenia towaru. WSA podkreślił, że organ celny nie wskazał, jakie konkretne czynności skarżący powinien był wykonać, a także nie ocenił, czy w danych okolicznościach (np. brak informacji Policji o poszukiwaniu pojazdu) taka weryfikacja była realna. Sąd uznał, że ocena staranności profesjonalisty zajmującego się handlem samochodami musi być zindywidualizowana i uwzględniać realia rynku, a nie opierać się na abstrakcyjnych wyliczeniach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo stwierdzenie braku należytej staranności nie jest wystarczające. Organ celny musi wykazać w sposób zindywidualizowany, jakie konkretne czynności powinien był wykonać dłużnik, uwzględniając okoliczności transakcji i jego pozycję w łańcuchu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ocena należytej staranności musi być zindywidualizowana i uwzględniać realne możliwości weryfikacji pochodzenia towaru w danych okolicznościach. Organ celny musi określić, jakie konkretne czynności powinien był wykonać podmiot, aby uznać go za dłużnika celnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 210 § § 3 pkt 3
Kodeks celny
Przepis ten wymaga wykazania, jakie konkretne powinności powinien był dochować podmiot, aby jego zachowanie można było ocenić jako brak należytej staranności, z uwzględnieniem okoliczności transakcji i realnej możliwości weryfikacji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 99
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA jest wiążąca dla WSA i organu.
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 30
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA jest wiążąca dla organu celnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ celny nie wykazał w sposób zindywidualizowany, jakie konkretnie czynności skarżący powinien był wykonać, aby uznać go za dłużnika celnego z powodu braku należytej staranności. Ocena należytej staranności musi uwzględniać okoliczności transakcji i pozycję strony w łańcuchu transakcji. Nieuwzględnienie przez WSA wiążącej oceny prawnej NSA z dnia 7 marca 2002 r. stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów celnych, że skarżący nie dochował należytej staranności przy zakupie samochodu na giełdzie, ponieważ nie sprawdził jego legalności w Policji i urzędzie celnym. Stanowisko WSA, że skarżący jako profesjonalista powinien był zachować większą ostrożność i wykazać się większą starannością przy zakupie.
Godne uwagi sformułowania
należyta staranność powinna być określona poprzez wskazanie zakresu powinności jakich winna dochować osoba, biorąc pod uwagę między innymi miejsce w łańcuchu transakcji jakie osoba ta zajmuje organ celny musi wskazać na czym w odniesieniu do każdego z dłużników polega in concreto zaniedbanie staranności determinowanej okolicznościami konkretnego przypadku nie można sprowadzić jej do enumeratywnego wyliczenia zachowań lub też zaniechań, które miałyby oznaczać zachowanie należytej staranności lub jej brak nie było faktycznej możliwości stwierdzenia, że został on wprowadzony nielegalnie na [...] obszar celny, nawet, gdyby skarżący zwrócił się do Policji o sprawdzenie tego samochodu
Skład orzekający
Irena Jakubiec-Kudiura
przewodniczący
Dorota Mydłowska
członek
Piotr Piszczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'należytej staranności' w kontekście odpowiedzialności za dług celny, wiążąca moc oceny prawnej NSA."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Kodeksem celnym i przepisami wprowadzającymi Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest zindywidualizowane podejście organów do oceny staranności i jak wiążąca jest wykładnia przepisów przez sądy wyższych instancji. Pokazuje też złożoność prawa celnego.
“Czy brak należytej staranności zawsze oznacza dług celny? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 561/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2006-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-03-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dorota Mydłowska Irena Jakubiec-Kudiura /przewodniczący/ Piotr Piszczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Oddalono skargę w części Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej Z. S. II. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. III. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Z. S. [...] /[...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu [...] kwietnia 1999 r. Z. S. nabył na giełdzie [...] od osoby, która jak następnie ustalono posługiwała się sfałszowanym dokumentem tożsamości oraz podrobionym dowodem rejestracyjnym, samochód osobowy marki [...], a następnie w dniu [...] maja 1999 r. sprzedał ten samochód S. K., który z kolei odsprzedał go C. W. W toku rejestracji tego pojazdu w Starostwie Powiatowym w W. stwierdzono, że dowód rejestracyjny tego pojazdu został podrobiony. W związku z nieustalonym statusem celnym tego samochodu Dyrektor Urzędu Celnego w W. wszczął w tej sprawie postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] stwierdził powstanie długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia tego samochodu na [...] obszar celny, objął go procedurą dopuszczenia do obrotu uznając, że dłużnikami obowiązanymi solidarnie do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego są: Z. S., S. K. oraz C. W. Po rozpatrzeniu odwołań Z. S., S. K. i C. W., Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. Z. S., S. K. oraz C. W. zaskarżyli powyższą decyzję Prezesa GUC do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który po rozpoznaniu skargi S. K., wyrokiem z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01 uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, a następnie postanowieniami z dnia [...] marca 2002 r. i [...] marca 2002 r. umorzył postępowania sądowe ze skarg Z. S. i C. W., z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia po uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa GUC. Po ponownym rozpatrzeniu odwołań Z. S., S. K. i C. W. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] stycznia 2001 r., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej C. W. i umorzył postępowanie w stosunku do tego skarżącego, natomiast decyzję w pozostałej części utrzymał w mocy uznając, że Z. S. i S. K. są dłużnikami celnymi, ponieważ nie dochowali należytej staranności przy sprawdzaniu czy samochód nie posiada wad prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 3493/03 po rozpoznaniu skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. - oddalił skargę. Oddalając skargę Z. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że organy celne prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy samochód został nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny, oraz że był zarejestrowany w N. do [...] kwietnia 2000 r. i do tej daty nie figurował jako utracony na terenie N. Sąd wskazał ponadto, że z informacji Biura [...] Komendy Głównej Policji wynika, że do dnia [...] lipca 2000 r. pojazd ten nie pozostawał w zainteresowaniu Policji, oraz że brak było informacji o fakcie jego poszukiwania na terenie P. W ocenie Sądu organy celne, działając na podstawie art. 38 Kodeksu celnego, podjęty wszelkie niezbędne działania do uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego samochodu oraz rozważyły w zindywidualizowany sposób przesłanki decydujące o przypisaniu poszczególnym osobom cech dłużników celnych. Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, iż pojęcie "należytej staranności" nie zostało zdefiniowane na gruncie Kodeksu celnego, jego określenie dla konkretnej osoby następuje poprzez wskazanie zakresu powinności jakich winna dochować, biorąc pod uwagę między innymi miejsce w łańcuchu transakcji jakie osoba ta zajmuje, jak również inne warunki osobiste mające lub mogące mieć wpływ na ocenę danej sytuacji. Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie można uznać, iż dopełnił on wszystkich wymaganych prawem formalności związanych z zakupem przedmiotowego pojazdu i nie uchybił należytej staranności w zakresie możliwości dowiedzenia się, że zgłoszenie celne nie zostało złożone. Fakt, iż samochód posiadał [...] numery rejestracyjne i [...] dowód rejestracyjny, sprzedawca legitymował się dowodem osobistym i prawem jazdy, a cena samochodu nie odbiegała od ówczesnej ceny giełdowej, w ocenie Sądu nie świadczy o tym, iż skarżący podjął chociażby próbę ustalenia czy sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami. Skarżący, jak sam zeznał, ograniczył się jedynie do porównania numerów identyfikacyjnych pojazdu z danymi z dowodu rejestracyjnego oraz porównania tegoż dokumentu z dokumentem tożsamości sprzedającego i na tej podstawie uznał, iż samochód wolny jest od wad prawnych. W ocenie Sądu, skarżący jako osoba profesjonalnie, zawodowo zajmująca się sprzedażą samochodów winien był zachować dużo większą ostrożność przy zakupie samochodu na giełdzie od nieznanej osoby. Dlatego Sąd uznał, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wnikliwego sprawdzenia przedmiotu zakupu. Realia funkcjonowania giełdy [...] i sposoby zawierania umów przez strony nie mogą być brane pod uwagę, w sytuacji kiedy strona zna lub powinna znać z racji wykonywanego zawodu zasady funkcjonowania rynku samochodowego oraz związane z nim niebezpieczeństwa. W ocenie Sądu, skarżący nabywając samochód nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny, mógł przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się (zorientować), że pojazd, który zamierzał nabyć został nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny, stał się dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Sąd uznał również, że wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia także zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (w przedmiotowej sprawie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej), podkreślając, że analiza akt postępowania wskazuje, iż postępowanie organów orzekających było prawidłowe. Organy obydwóch instancji, w ocenie Sądu, zbadały wnikliwie wszystkie okoliczności sprawy, poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonały oceny wyjaśnień złożonych przez skarżącego, co znalazło wyraz w obszernym uzasadnieniu faktycznym i prawnym ich decyzji. Z. S., na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając, że został on wydany z: 1. naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 210 § 3 Kodeksu celnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na dokonaniu wadliwej oceny przesłanki braku należytej staranności, warunkującej odpowiedzialność skarżącego za powstały dług celny; 2. naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), polegającym na pominięciu w toku rozstrzygania przedmiotowej sprawy oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt V SA 1533/01, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (art. 185 § 1 p.p.s.a.); 2. zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w wyroku NSA z dnia 7 marca 2002 r. został wyrażony pogląd, iż podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest stwierdzenie, czy osoby wskazane w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł, tj. Z. S., W. K. oraz C. W. są dłużnikami celnymi w rozumieniu art. 210 § 3 Kodeksu celnego, tj. czy są osobami, które nabyły, posiadały, lub posiadają towar nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny podlegający należnościom celnym przywozowym i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Sąd stwierdził , że organ celny ustalając, iż dana osoba jest dłużnikiem celnym w rozumieniu wskazanego przepisu, nie powinien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia braku należytej staranności przy dokonywaniu czynności związanych z nabyciem lub wejściem w posiadanie towaru, ale także zobligowany był do wskazania powinności jakie winien dochować podmiot, którego zachowanie ocenia się w celu przypisania długu celnego. Sąd wskazał także, że organ celny stosując art. 210 § 3 Kodeksu celnego musi określić na czym w odniesieniu do każdego z dłużników polega należyta staranność determinowana okolicznościami dokonywanej transakcji. Sąd podkreślił również niedopuszczalność prezentowanego przez organ celny stanowiska, zgodnie z którym w każdym przypadku nabycia pojazdu na giełdzie [...] na wszystkich uczestnikach takiej transakcji ciąży obowiązek sprawdzenia legalności sprowadzenia samochodu na [...] obszar celny, obejmujący dokonanie kontroli stosownych danych przez Policję oraz w urzędzie celnym. Skarżący stwierdził, że wskazany wyżej pogląd mający walor oceny prawnej w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) był wiążący dla organu celnego w toku dalszego rozpatrywania sprawy i rozciągał się na postępowanie dotyczące wszystkich osób, którym przypisywano status dłużników celnych. Skarżący nie podzielił wyrażonego w zaskarżonym wyroku stanowiska Sądu, że nie wykazał on należytej staranności w realiach dokonywania transakcji na giełdzie samochodowej i nie dokonał wszelkich czynności mogących doprowadzić do ustalenia rzeczywistego pochodzenia przedmiotowego pojazdu. Skarżący podniósł, że unormowanie art. 210 § 3 Kodeksu celnego uzależnia dopuszczalność obciążenia danej osoby należnościami celnymi pod warunkiem kumulatywnego spełnienia szeregu przesłanek. Przede wszystkim towar powinien znaleźć się nielegalnie na [...] obszarze celnym i winny na nim ciążyć należności celne przywozowe. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia warunkuje zasadność badania kolejnych przesłanek omawianego przepisu, jednak nie determinuje samoistnie dopuszczalności przypisania konkretnej osobie obowiązku pokrycia długu celnego. Grono osób, którym można przypisać miano dłużników celnych wskazane jest w art. 210 § 3 Kodeksu celnego. Odpowiedzialność tych osób za dług celny opiera się na kryteriach obiektywnych. W pierwszej kolejności dłużnikiem celnym jest więc osoba, która nielegalnie wprowadziła towar na [...] obszar celny. W tym wypadku postępowanie można ograniczyć do stwierdzenia faktu nielegalnego wprowadzenia towaru na [...] obszar celny oraz wykrycia osoby, która takiego wprowadzenia dokonała. W sytuacji określonej w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, ustawodawca przyjął koncepcję uzależnienia odpowiedzialności za dług celny od niezachowania przez dany podmiot należytej staranności. Przesłanka opierająca się na braku należytej staranności ma charakter klauzuli generalnej. Tym samym nie można sprowadzić jej do enumeratywnego wyliczenia zachowań lub też zaniechań, które miałyby oznaczać zachowanie należytej staranności lub jej brak. Takie ukształtowanie normy prawnej obliguje stosujący je organ do każdorazowego zdefiniowania należytej staranności jaką podmiot winien zachować w danej sytuacji, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności towarzyszących danej sprawie. W szczególności za niedopuszczalne uznać należy przypisanie odpowiedzialności za dług celny jedynie w oparciu o stwierdzenie, że dana osoba nie zachowała w swoich poczynaniach należytej staranności. Organ orzekający, a w konsekwencji sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji powinien wskazać, jakie czynności winien zachować podmiot, aby jego działania nosiły znamiona zachowania należytej staranności. Co więcej, niezbędne jest wskazanie, czy dochowanie takiej staranności mogłoby skutkować realnie uniknięciem obrotu towarem nielegalnie wprowadzonym na [...] obszar celny. Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie poczynił takich rozważań w wydanym wyroku. Skarżący podniósł, że w sytuacji, gdy Sąd ustalił, że do dnia [...] lipca 2000 r. samochód nie był przedmiotem zainteresowania policji i nie był poszukiwany na terenie P., to oznacza, że nie było faktycznej możliwości stwierdzenia, że został on wprowadzony nielegalnie na [...] obszar celny, nawet, gdyby skarżący zwrócił się do Policji o sprawdzenie tego samochodu. Skarżący odrzucił zarzut Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczący niesprawdzenia dokumentu odprawy celnej podnosząc, że nie mógł stwierdzić, że samochód pochodzi z zagranicy, ponieważ z okazanego mu dowodu rejestracyjnego wynikało, że sprzedający jest pierwszym właścicielem pojazdu. Samochody marki [...] pomimo, że były produkowane w N. pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych były sprzedawane w P. w pierwotnym obrocie w oficjalnych salonach. Można było tym samym przyjąć, iż pojazd pochodzi od pierwszego właściciela, od którego żądanie dokumentów odprawy celnej było w tych okolicznościach bezzasadne. Skarżący zakwestionował również pogląd Sądu, zgodnie z którym bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że samochód posiadał [...] numery rejestracyjne, [...] dowód rejestracyjny, a jego cena nie odbiegała od ówczesnej ceny giełdowej, podnosząc, że powyższe okoliczności mają kluczowe znaczenie dla oceny jego zachowania oraz zdefiniowania należytej staranności jaką w danym przypadku winien on zachować i wskazał, że inne działania składają się na zachowanie należytej staranności przy nabyciu pojazdu w obrocie giełdowym w wypadku zakupu nowego, ekskluzywnego samochodu, sprzedawanego po niezwykle niskiej cenie, a inne w wypadku nabycia 10-letniego samochodu marki [...] a cenę zgodną z ówczesnymi realiami obrotu. Skarżący wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym ocena należytej staranności, o której mowa w art. 210 § 3 Kodeksu celnego, nie powinna być oderwana od istniejących na giełdzie samochodowej możliwości ustalenia czy samochód został legalnie wprowadzony na [...] obszar celny oraz czyjego sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami (por. wyrok NSA z 26.04.2001 r. sygn. akt VSA 2113/00, publ. LEX nr 51330 oraz wyrok NSA z 17.01.2000 r. sygn. akt V SA 2371/98, ONSA 2001/1/38). Wskazane wyżej stanowisko zostało również podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 7 marca 2002 r. Ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu była wiążąca dla organu celnego ponownie orzekającego w sprawie w myśl art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, lecz nie została uwzględniona przez Dyrektora Izby Celnej w W. Odstępstwo od tej zasady byłoby możliwe jedynie w wypadku, gdyby zmianie uległy przepisy prawne stanowiące podstawę oceny (por. wyrok NSA z dnia 06.09.2001 r. sygn. akt III SA 3377/00, publ. LEX nr 54000). Zdaniem skarżącego taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podniósł, że również Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 7 marca 2001 r. Tym samym doszło do oczywistego naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), co w konsekwencji w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Organ nie zgodził się z zarzutem skarżącego, iż podczas orzekania pominięto ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt V SA 1533/01 z dnia 07.03.2002 r. stwierdzając, że przy rozpatrywaniu sprawy organ celny II instancji uwzględnił w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w ww. wyroku. Wyrokiem z dnia 21.02.2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok (z dnia 17.02.2005) i przekazał sprawę do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując skargę-zważył co następuje: Zgodnie z art. 99 Przepisów wprowadzających ustawę ,,Prawo o ustroju sądów administracyjnych-- i przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), ocena prawna w orzeczeniu NSA wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przez użyte w art. 99 przepisów wprowadzających pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisu prawnego i sposobu jego zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za błędne, a także jakie zdaniem tego Sądu zastosowanie lub interpretacja przepisu prawnego powinna mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. W wyroku z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01 Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wskazał, że przepis ten przewiduje bardzo szeroki krąg osób, które nabyły, posiadały lub posiadają towar wprowadzony na [...] obszar celny podlegający należnościom celnym przywozowym. Osoby te stają się dłużnikami, gdy zostanie wykazane, że wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że towar został wprowadzony nielegalnie. Wykazanie należytej staranności powinno nastąpić przez wskazanie powinności jakich powinna dochować osoba, której zachowanie ocenia się z uwzględnieniem przede wszystkim miejsca, jakie zajmuje ona w łańcuchu transakcji. Sąd wskazał, że inaczej należy oceniać staranność profesjonalisty, zawodowo trudniącego się obrotem towarami danego rodzaju, a inaczej jego kontrahenta lub konsumenta. Oznacza to według Sądu, że art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wymaga w wypadku, gdy w łańcuchu transakcji występuje wiele osób, wobec których można stosować różne kryteria należytej staranności, aby przypisanie długu celnego następowało w zindywidualizowany sposób. Organ celny musi wskazać na czym w odniesieniu do każdej z tych osób polega in concreto zaniedbanie staranności determinowanej okolicznościami konkretnego przypadku. Tym wymogom nie odpowiada abstrakcyjne wyliczenie w decyzji wszelkich sposobów sprawdzenia statusu towaru bez odniesienia do poszczególnych osób i bez względu na to, czy zastosowanie tych sposobów było realne w okolicznościach towarzyszących transakcji. W wiążącej ocenie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ocena czy dana osoba jest dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego powinna być zindywidualizowana, wskazywać na czym konkretnie polegało zaniechanie przez te osobę aktów należytej staranności, a także czy w okolicznościach towarzyszących transakcji mogła ona realnie sprawdzić, czy towar został nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny. Organ Celny II instancji uznając, że skarżący mógł przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że samochód został nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny, nie wskazał jakie konkretnie czynności skarżący powinien był wykonać, aby tę istotną dla wyniku sprawy okoliczność ustalić. Dokonując oceny staranności skarżącego, pamiętać trzeba, że w dacie nabycia przez skarżącego pojazdu na giełdzie [...] Policja nie dysponowała informacją, że pojazd ten jest poszukiwany na terenie P. i nie ocenił, czy w związku z tym skarżący mógł ustalić, że kupowany przez niego samochód został nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny. W wiążącej ocenie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny poddał w wątpliwość stanowisko organów celnych, że przepis art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego może być interpretowany i stosowany w taki sposób, że w każdym przypadku zakupu używanego samochodu na uczestniku takiej transakcji ciąży obowiązek przeprowadzenia badań legalności tego pojazdu w organach Policji i w urzędach celnych. Uznając, że skarżący, jako osoba profesjonalnie zajmująca się sprzedażą samochodów, powinien wykazać się wyższą starannością, należy wskazać jakie konkretnie czynności, poza faktycznie wykonanymi na giełdzie [...], skarżący powinien jeszcze wykonać i uzasadnić w sposób przekonywujący dlaczego dokonane przez skarżącego na giełdzie [...] porównanie danych pojazdu z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym oraz ustalenie tożsamości sprzedawcy na podstawie okazanego przez niego dowodu osobistego i prawa jazdy nie było wystarczające w okolicznościach konkretnej transakcji. Powyższe uchybienia wskazują, że to Organ Celny II instancji winien zastosować się do wiążącej oceny prawnej zawartej w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 152 p. p. s. a. uwzględnił skargę, uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Organ Celny II instancji winien uwzględnić interpretację i zasady stosowania art. 210 § 3 Kodeksu celnego zawarte w wiążącej ocenie prawnej, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI