V SA/Wa 558/18

V SA/Wa 558/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący/
Irena Jakubiec-Kudiura
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 661/19 - Wyrok NSA z 2023-05-11
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej oraz odsetek za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. zobowiązał A. S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca"), prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą A., do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej jako: "u.f.p."). Kwota jaka podlegała zwrotowi w związku z powyższym wynosiła 115.248,00 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 10 lipca 2014 r. do dnia zwrotu.
Ze względu na brak możliwości jednorazowej spłaty tak wysokiej kwoty Skarżąca w dniu 28 czerwca 216 r. złożyła wniosek o rozłożenie wyżej wymienionej należności na raty. W odpowiedzi na powyższe Marszałek Województwa L. nie uwzględnił prośby Skarżącej. Od powyższego rozstrzygnięcia Strona złożyła w dniu 27 października 2016 r. odwołanie do Ministra Rozwoju i Finansów, który decyzją z dnia [...] marca 2017 r. uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa L. i orzekł o rozłożeniu na 69 równych rat miesięcznych kwoty 115.248,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w wysokości 18.705,00 zł liczonymi od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o rozłożenie na raty, tj. 27 czerwca 2016 r. oraz opłatą prolongacyjną w wysokości 50% odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia złożenia wniosku o rozłożenie na raty, tj. 27 czerwca 2016 r. do daty zapłaty raty. Termin zapłaty kolejnych rat ustalono na 20 dzień każdego kolejnego miesiąca.
Skarżąca dokonała zapłaty IX raty w wysokości 2.035,08 zł w dniu 21 listopada 2017 r. Z uwagi na wskazane jednodniowe przekroczenie terminu w dniu 30 listopada 2017 r. Marszałek Województwa L. wydał postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaconej kwoty na poczet należności głównej w wysokości 1.596,40 zł oraz na odsetki ustawowe w kwocie 438,68 zł., wskazując jednocześnie, iż do zapłaty pozostała kwota 93,83 zł. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Skarżącej 11 grudnia 2017 r.
Na postanowienie Marszałka Województwa L. z dnia [...] listopada 2017 r. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, iż wpłaciła w dniu 15 grudnia 2017 r. kwotę 100 zł na rzecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. tytułem spłaty wyżej wymienionej należności. Na skutek powyższego, wszystkie należności uboczne związane z zapłatą raty zostały uregulowane.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy ww. postanowienie Marszałka Województwa L. z dnia [...] listopada 2017 r.
W ocenie organu odwoławczego, przedstawiony przez organ I instancji sposób rozliczenia wpłaty Skarżącej (2.035,08 zł) oraz ustalenia wysokości odsetek za zwłokę jest prawidłowy. Organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r. określił, od jakiej kwoty, za jaki okres oraz według jakich stawek zostały naliczone odsetki, tak że możliwe było zweryfikowanie ich wysokości. Wysokość należności głównej i odsetek za zwłokę została wyraźnie wskazana zarówno w sentencji postanowienia, jak i uzasadnieniu, które przedstawia szczegółowy sposób zarachowania wpłaty Strony.
Organ II instancji zauważył, iż art. 62 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej jako; "O.p.") zawiera reguły obowiązujące przy zaliczaniu wpłat dokonywanych przez podatnika, gdy wysokość wpłaty nie wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań. Zasadą jest, że o przeznaczeniu wpłaconej kwoty decyduje podatnik. Zasada ta jednak ulega ograniczeniu w przypadku określonym wart. 55 § 2 O.p. Zarówno zobowiązany do zapłacenia zaległości wraz z odsetkami, jak i organ podatkowy nie mogą zmieniać proporcji określonych w przepisie art. 55 § 2 O.p. Nie jest możliwe zaliczenie dokonanej przez podatnika wpłaty jedynie na poczet zaległości głównej albo też na poczet odsetek. Reguły dotyczące zaliczania wpłat nie mają znaczenia materialnego, gdyż są następstwem wymiaru.
Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju, Skarżąca w swym zażaleniu nie wskazała, że nie zgadza się ze sposobem rozksięgowania wpłaty 2.035,08 zł. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na wpłatę dokonaną 15 grudnia 2017 r. z tytułu pozostałej do zapłaty kwoty należności. W omawianej sprawie nie zaistniał zatem spór w kwestii prawidłowości zaliczenia kwoty 2.035,08 zł w oparciu o art. 55 § 2 O.p.
Minister Inwestycji i Rozwoju podkreślił, że organ I instancji w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. wyraźnie wskazał, iż pozostała kwota do zwrotu należności głównej to 73,60 zł i Strona zobowiązana jest samodzielnie naliczać dalsze odsetki z tytułu niezapłacenia w terminie należności do dnia zapłaty należności, włącznie z tym dniem. Organ podał przy tym Skarżącej stawkę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych 8,00% kwoty zaległości w stosunku rocznym wynikającą z obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, obniżonej stawki
odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. z 2016 r. poz. 20).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wpłata 100 zł z 15 grudnia 2017 r. została dokonana po dniu wydania i doręczenia postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. Jednocześnie, w decyzji Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] marca 2017 r. Strona została pouczona, że "Terminy płatności rat, wynikające z niniejszej
decyzji, mogą być odroczone, o ile nie upłynęły. Wnioskodawca jest uprawniony do ubiegania się o odroczenie terminu płatności jednej lub wszystkich rat. Niezapłacenie w terminie raty skutkuje tym, że decyzja w części dotyczącej niezapłaconej w terminie raty wygasa z mocy prawa (art. 259 O.p.). Nie ma możliwości wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności raty po upływie terminu jej płatności,
ponieważ decyzja, z której ten termin wynikał, wygasła z mocy prawa. Na podstawie art. 49 O.p. obowiązują na powrót pierwotne terminy płatności podatku. W takiej sytuacji możliwe jest jedynie odroczenie zapłaty należności lub jej rozłożenie na raty".
Samo zaś postanowienie organu podatkowego w sprawie zaliczenia wpłaty jest aktem formalnym, który informuje tylko o sposobie zaliczenia wpłaty zrealizowanej przez podatnika. Organ odwoławczy uznając
przedstawiony w postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r. sposób zaliczenia wpłaty 2035,08 zł za zgodny z art. 55 §2 O.p., utrzymał w mocy postanowienie Marszałka.
W skardze od powyższego postanowienia skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 O.p. poprzez brak zadośćuczynienia obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegającego w szczególności na błędnym przyjęciu, iż skarżąca przekroczyła termin ustawowy zwrotu środków objętych decyzją Marszałka Województwa L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] wraz z odsetkami,
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. - poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji ustalenie, iż zachodzi przesłanka do wykluczenia Skarżącej z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich ze względu na przekroczenie terminu zwrotu środków wraz z odsetkami, w sytuacji gdy skarżąca uregulowała całą należność objętą ratą nr 9 w terminie wskazanym w powołanym przepisie, zaś decyzja w przedmiocie rozłożenia kwoty 115 248,00 zł nie została cofnięta.
W oparciu o powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania.
Skarżąca podniosła, iż w piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r. Dyrektor Departamentu Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa L., poinformował skarżącą, iż ze względu na zaistnienie przesłanki wykluczenia określonej w art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. w odniesieniu do Skarżącej, Instytucja Pośrednicząca przekazała Ministrowi Rozwoju i Finansów wypełniony formularz zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich.
W ocenie Skarżącej nie doszło jednak do spełnienia przesłanki przytoczonego powyżej przepisu ustawy o finansach publicznych, warunkującego wpisanie jej do rejestru podmiotów wykluczonych, ponieważ cała należność została spłacona w terminie. Strona o przekroczeniu terminu zapłaty raty oraz o konsekwencjach z tego wynikających, tzn. o tym iż z wpłaconej w dniu 21 listopada 2017 r. sumy 2.035.08 zł na poczet należności głównej zaliczono jedynie 1.596,40 zł a pozostała kwota - 438,68 zł zaliczona została na odsetki ustawowe, zaś do zapłaty pozostała kwota 93,83 zł została poinformowana postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., które zostało jej doręczone w dniu 11 grudnia 2017 r., w konsekwencji czego niezwłocznie, bowiem w dniu 15 grudnia 2017 r., uregulowała pozostałą należność.
W ocenie Skarżącej, nie przekroczyła ona terminu wskazanego w art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p., a co za tym idzie nie zaistniała przesłanka zgłoszenia jej do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przechodząc do kontroli zgodności z prawem zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć należy podkreślić, że przedmiotem tej kontroli są wyłącznie postanowienia wydane przez organy administracji w przedmiocie zaliczenia wpłaty. W związku z tym, sformułowane w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowych - w ocenie Strony - działań Dyrektor Departamentu Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w przedmiocie wniosku o wpisanie Skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, zgłoszenie do omawianego rejestru jest czynnością materialno-techniczną, pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu i nie może zostać uznane za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Czynność ta jest jedynie kierowanym do organu prowadzącego rejestr stwierdzeniem zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 207 ust. 4 u.f.p. Dokonywany zaś w oparciu o zgłoszenie wpis w rejestrze określonego podmiotu ma wyłącznie funkcję informacyjną i jest prawną konsekwencją zaistnienia prawnej podstawy takiego wpisu. Dodatkowo wskazać należy, iż wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru. Samo zgłoszenie nie ma zatem wpływu na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt II GSK 715/14, z dnia 14 października 2014 r. o sygn. akt II GSK 2268/14; postanowienia WSA w Warszawie: z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1385/14, z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1454/14, z dnia 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2960/14).
Natomiast postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, jak również rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych.
Postanowienie wydane w takiej sprawie informuje jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot. Z chwilą doręczenia takiego postanowienia organ podatkowy jest nim związany, zaś jego ostateczność oznacza tylko tyle, że do czasu wyeliminowania w sposób przewidziany prawem funkcjonuje w obrocie prawnym.
Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
W świetle art. 67 u.f.p. do spraw należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, zpóżn. zm.).
Jak wynika natomiast z art. 62 § 4 O.p. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.
Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 115.248,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych na podstawie decyzji Marszałka Województwa L. z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia [...] marca 2017 r. orzekł o rozłożeniu na 69 równych rat miesięcznych kwoty głównej 115.248,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w wysokości 18.705,00 zł liczonymi od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty tj. 27 czerwca 2016 r. oraz opłatą prolongacyjną w wysokości 50% odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty do dnia wydania decyzji, czyli od [...] czerwca 2016 r. do daty zapłaty raty.
Bezsporne jest, że Skarżąca uchybiła terminowi płatności kwoty dziewiątej raty. W związku z powyższym organ I instancji zgodnie z art. 55 § 2 O.p. dokonał zaliczenia wpłaty kwoty 2035,08 zł na poczet należności głównej i odsetek za zwłokę. Organ I instancji naliczył odsetki za zwłokę (w miejsce opłaty prolongacyjnej) od kwoty należności głównej (raty) 1 670 zł - za okres od dnia 10 lipca 2014 r. do dnia zapłaty, tj, do dnia 21 listopada 2017 r. Kwota tych odsetek 458,91 zł wraz z należnością główną 1 670,00 zł stanowi zobowiązanie do zapłaty w kwocie 2128,91 zł.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu na podstawie proporcji 1 670,00 zł/2128,91 zł (0,7844389852) - zgodnie z art. 55 § 2 O.p. - wpłatę Strony 2035,08 zł niepokrywającej kwoty 2128,91 zł organ I instancji zaliczył proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej (1596,40 zł = 0,7844389852 * 2 035,08 zł) oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę (438,68 zł = 2 035,08 zł - 1 596,40 zł).
Należy zauważyć, iż Skarżąca powyższych wyliczeń organów administracji nie kwestionuje ani w skardze na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r., ani nie kwestionowała w złożonym zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
Taki sposób rozliczenia wpłaty dokonanej przez podatnika ma swoje podstawy nie tylko w treści art. 62 § 1 O.p., ale - jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu - w przepisie art. 55 § 2 O.p. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.
Taki sposób zaliczenia wynika więc wprost z przepisów prawa. Oznacza to, że gdy dokonana wpłata na zaległość podatkową nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podatnik nie może skutecznie wskazać innego sposobu zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości i ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie zaskarżonego postanowienia.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną