V SA/Wa 555/23

V SA/Wa 555/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Brzozowska
Symbol z opisem
6535 Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1510/23 - Wyrok NSA z 2026-03-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Siwek, Asesor WSA - Dorota Brzozowska, , Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. O. i M. B. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia 27 maja 2022 r. nr BDF1.4800.35.2022 w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. O. i M. B. (dalej: "Skarżący" lub "Obwinieni") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych (dalej: "GKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 27 maja 2022 r. sygn. akt BDF1.4800.35.2022, utrzymujące w mocy orzeczenie Międzyresortowej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy ministrze właściwym do spraw administracji publicznej (dalej: "Komisja orzekająca I instancji", "MKO") z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt BM-ZKR-361-1-117/2019, którym uznano K. O., pełniącego w dacie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Prezesa Zarządu B. w W. (dalej: "Beneficjent", "Spółka") oraz M. B., pełniącego w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Członka Zarządu B. w W., odpowiedzialnymi za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 289), dalej: "ustawa o odpowiedzialności", polegające na niedokonaniu w terminie, tj. w dniach od 24 marca 2017 r. do 6 kwietnia 2017 r., zwrotu środków przekazanych ze środków publicznych na realizację projektu finansowanego z udziałem środków unijnych w wysokości 985 260,78 zł powiększonych o należne odsetki, określonych w decyzji z dnia 3 marca 2017 r. nr DK/126/2017 znak: DK.512.00.509.10.2016.7.1.1.JG1 (888/17), tj. w sprawie naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305), dalej "u.f.p.". Komisja orzekająca I instancji wymierzyła K. O. karę pieniężną w wysokości 3 536 zł i obciążyła obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych kosztów postępowania w kwocie 443,46 zł oraz wymierzyła M. B. karę pieniężną w wysokości 3 536 zł i zobowiązała do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych kosztów postępowania w kwocie 443,46 zł.
Zaskarżone orzeczenie GKO zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 25 czerwca 2019 r. Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "Prezes PARP") złożył do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych właściwego w sprawach rozpoznawanych przez MKO, zawiadomienie o podejrzeniu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w B. w W, poprzez niedokonanie w wymaganym terminie i w należnej wysokości zwrotu środków przekazanych ze środków publicznych na realizacją projektu finansowanego z udziałem środków unijnych pn. "[...]", przyznanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej w dniu 11 maja 2011 r. nr UDA-POKL.02.01.01-00-509/10 określonych w decyzji Prezesa PARP z 3 marca 2017 r. nr DK/126/2017.
Orzeczeniem z dnia 10 lutego 2022 r., MKO uznała Skarżących winnymi naruszenia art. 13 pkt 8 ustawy o odpowiedzialności, wymierzyła kary pieniężne i obciążyła obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych kosztów postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z dnia 27 maja 2022 r., GKO utrzymała w mocy orzeczenie MKO.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia karalności czynów. Zdaniem GKO terminy określone w ustawie o odpowiedzialności są terminami określonymi przepisami prawa administracyjnego. Wskazał również, że organy właściwe w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, w szczególności GKO, są organami administracji publicznej, a postępowanie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych toczy się w trybie administracyjnym, tyle że w oparciu o przepisy ustawy szczególnej, nie zaś w oparciu o przepisy ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe organ II instancji uznał, że termin przedawnienia określony w ustawie o odpowiedzialności jest terminem określonym przepisami prawa administracyjnego. W ocenie GKO w sprawie mają zastosowanie przepisy szczególne, uchwalone w związku z potrzebą zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania Covid-19, dlatego dla określenia czasu przedawnienia karalności zarzucanych Obwinionym czynów konieczne jest uwzględnienie faktu, że przedawnienie nie biegło w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., czyli przez 54 dni. Organ odwoławczy powołał art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Przeprowadził wykładnię powołanego przepisu art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. oraz przepisów ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) (art. 46 pkt 20, art. 68 ust. 2 ustawy). Mając na względzie powołane w uzasadnieniu orzeczenia regulacje i związany z tym fakt, że bieg przedawnienia karalności czynów został zawieszony w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., czyli przez 54 dni, uwzględniając przy tym normę art. 38 ustawy o odpowiedzialności, organ odwoławczy stwierdził, że karalność zarzucanych Obwinionym czynów nie przedawniła się w dniu 7 kwietnia 2022 r., ale upływała w dniu 30 maja 2022 r. Zatem w momencie orzekania przez GKO nie doszło do przedawnienia karalności zarzucanych czynów.
Oceniając znamiona podmiotowe czynów, organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z KRS nr [...] K. O., jako prezes zarządu Beneficjenta został ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 26 marca 2012 r. (powołany do pełnienia funkcji prezesa zarządu w dniu 29 lutego 2012 r.), a M. B., jako członek zarządu został ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 22 kwietnia 2013 r. (powołany do pełnienia funkcji członka zarządu w dniu 25 lutego 2013 r.). Do reprezentacji Spółki uprawniony był członek zarządu samodzielnie. Obwinieni byli członkami zarządu B. w okresie, kiedy Spółka powinna zwrócić środki w kwocie 985 260,78 zł, a tym samym Obwinieni, byli osobami podlegającymi odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, o których mowa w art. 4a pkt 3 ustawy o odpowiedzialności. GKO stwierdził, że Obwinieni nie zwrócili otrzymanego dofinansowania, co stanowiło naruszenia art. 13 pkt 8 ustawy o odpowiedzialności, sankcjonującego niedokonanie w terminie lub w należnej wysokości zwrotu kwoty środków publicznych lub środków przekazanych ze środków publicznych, związanych z realizacją programów lub projektów finansowanych z udziałem środków unijnych lub zagranicznych.
W ocenie GKO zasadne było zastosowanie art. 19 ust. 2 ustawy o odpowiedzialności. Organy administracji zakwestionowały stanowisko Obwinionych, zgodnie z którym nie można im przypisać winy w kontekście popełnienia zarzucanych czynów, ponieważ w zaistniałej sytuacji Obwinieni dołożyli należytej staranności podejmując adekwatne do sytuacji czynności, które zgodnie z ich najlepszą wiedzą i przekonaniami były w przedmiotowej sprawie słuszne i nie godzące w przepisy prawa. GKO podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w zachowaniu Obwinionych, nie można dostrzec należytej staranności w działaniu. Z zaprotokołowanego na rozprawie przed MKO zeznania K. O. wynika, że PARP występowała z propozycjami rozłożenia na raty zobowiązania, ale Spółka nie podjęła rozmów z organem w sprawie możliwości rozłożenia zobowiązania na raty. A zatem dobrowolnie zrezygnowano z próby ratalnego uregulowania zobowiązania wynikającego z decyzji o zwrocie środków z dnia 3 marca 2017 r. GKO w oparciu o złożone zeznania K. O. wywnioskowała, że Spółka pomimo, że w okresie, gdy organ administracji wydał decyzję o zwrocie kwoty dofinansowania znajdowała się w dobrej sytuacji finansowej i nie ciążyły na niej inne zobowiązania, osoby uprawnione do jej reprezentowania nie podjęły próby ratalnej spłaty środków publicznych. Wobec powyższego, MKO w sposób uzasadniony i uprawniony przypisała winę Obwinionym. GKO uznała także, że orzeczona w stosunku do każdego z Obwinionych kara pieniężna jest uzasadniona i adekwatna do popełnionych czynów. Organ II instancji przypomniał, że Spółka nie zwróciła do Skarbu Państwa środków publicznych w znacznej kwocie, tj. 985 260,78 zł (ponad 300 000 zł zostało wyegzekwowane w drodze postępowania egzekucyjnego do momentu złożenia zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny). Zgodnie z art. 34a pkt 1 ustawy o odpowiedzialności, karę pieniężną albo karę nagany można wymierzyć w szczególności w przypadku naruszenia dyscypliny finansów publicznych, którego stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znaczny, z tym, że jeżeli wskutek naruszenia nie została wpłacona lub zwrócona należność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych w znacznej wysokości - wymierza się karę pieniężną. Organ odwoławczy jednoznacznie stwierdził, że kwota niezwróconych środków jest znaczna, tym samym MKO nie tylko prawidłowo orzekła karę pieniężną, ale mając na uwadze wysokość niezwróconych środków oraz normę art. 34a ustawy o odpowiedzialności, była zobligowania do orzeczenia kary. Również wysokość orzeczonej kary pieniężnej jest uzasadniona w świetle treści art. 31 ust. 3 ustawy o odpowiedzialności. Obwinionym w realiach sprawy wymierzono 3 536 zł, a zatem 0,80 przeciętnego wynagrodzenia, które w 2022 r. zgodnie z brzmieniem art. 26 ust. 3 ustawy o odpowiedzialności wynosiło 4 434,58 zł. Biorąc pod uwagę kwotę niezwróconych środków, zdaniem GKO, wysokość orzeczonej kary nie może zostać uznana za nieuzasadnioną. Mając na uwadze ewidentność i wagę popełnionego naruszenia oraz jego finansowe skutki, orzeczoną karę należy uznać za adekwatną do popełnionego czynu, przy czym kara ta, w ocenie GKO, odniesie również zakładane skutki w postaci prewencji ogólnej i indywidualnej.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Obwinieni zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że termin przedawnienia karalności czynu nie biegł w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., czyli przez 54 dni, wobec czego do przedawnienia karalności czynu powinno dojść 7 kwietnia 2022 r., a nie 30 maja 2022 r., a w wyniku czego postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie zostało umorzone na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpowiedzialności,
2. art. 24 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności, poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie przerwania terminu przedawnienia na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, podczas gdy na mocy względniejszego dla sprawcy przepisu, tj. art. 38 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności, doszło do przedawnienia karalności czynu w dniu 7 kwietnia 2022 r. (a więc przed wydaniem orzeczenia GKO), a nie 30 maja 2022 r.,
3. art. 38 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie biegu terminu przedawnienia podanego w normie, w wyniku czego postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie zostało umorzone na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpowiedzialności.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, uchylenie w całości orzeczenia MKO i umorzenie postępowania w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych co do obu Obwinionych na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpowiedzialności oraz o zasądzenie od GKO na rzecz każdego ze Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę GKO wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Przedmiotem oceny Sądu jest orzeczenie GKO z dnia 27 maja 2022 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Międzyresortowej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy ministrze właściwym do spraw administracji publicznej z dnia 10 lutego 2022 r., którym uznano Obwinionych K. O.- pełniącego w dacie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Prezesa Zarządu z B. w W. oraz M. B. pełniącego w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Członka Zarządu z B. w W., odpowiedzialnymi za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 13 pkt 8 ustawy o odpowiedzialności, polegające na niedokonaniu oraz należytej wysokości zwrotu środków przekazanych ze środków publicznych na realizację projektu finansowanego z udziałem środków unijnych w wysokości 985 260,78 zł określonej w decyzji z dnia 3 marca 2017 r., tj. w sprawie naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Komisja orzekająca I instancji wymierzyła Obwinionym: K. O. i M. B. kary pieniężne w kwotach po 3 536 zł i obciążyła ich obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowanych kosztów postępowania w kwotach po 443,46 zł.
W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutu przedawnienia, jako najdalej idącego.
Sąd podziela stanowisko organów administracji, zgodnie z którym termin przedawnienia określony w ustawie o odpowiedzialności jest terminem określonym przepisami prawa administracyjnego.
Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności, karalność naruszenia dyscypliny finansów publicznych ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęły 3 lata. Jeżeli jednak w tym okresie wszczęto postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. W ocenie Skarżących karalność czynu przedawniła się 7 kwietnia 2022 r., tj. z upływem 5 lat od popełnienia przez Skarżących zarzucanego czynu.
Sąd podziela stanowisko organów administracji, że w sprawie należało zastosować przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., który stanowił, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r. (a od dnia 20 marca 2020 r. stan epidemii). Omawiany art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., został wprowadzony do ww. ustawy art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw obowiązującej od dnia 31 marca 2020 r. Następnie na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, art. 15zzr został uchylony. Zmiana ta weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. i w tym dniu przestał obowiązywać art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Jednakże, na mocy art. 68 ust. 7 ustawy z 14 maja 2020 r., terminy biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy, czyli od dnia 24 maja 2020 r. Oznacza to, że przedawnienie nie biegło od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. i ponownie zaczęło biec 24 maja 2020 r. Wbrew twierdzeniom Skarżących nie doszło zatem do przedawnienia karalności czynów w dniu 7 kwietnia 2022 r. Karalność zarzucanych czynów upływała 30 maja 2022 r., co oznacza, że w momencie orzekania przed GKO nie nastąpiło jeszcze przedawnienie karalności zarzucanego czynu. W konsekwencji bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 38 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności.
Z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r. wprost wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten stanowi zatem, że bieg terminów rozpoczętych, a zatem takich których bieg już trwa, bez różnicy na to czy zaczął on biec w czasie stanu epidemii, czy przed nim, ulega zawieszeniu na okres wskazany w hipotezie tego przepisu. Przepis ten odrębnie odnosi się także do czynów, terminów przedawnia, których bieg nie rozpoczął się przed wejściem w życie tej normy (bieg takich terminów nie rozpoczyna się). Regulacja jest jednoznaczna - nakazuje wstrzymanie biegu terminu przedawnienia, których bieg, w momencie wprowadzenia przepisu trwa. Prawidłowo zatem organy administracji uznały, że art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r., odnosi się zarówno do czynów popełnionych przed wejściem w życie omawianej regulacji, jak i tych, które zostały popełnione po wejściu w życie przepisu art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r.
Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2021 roku sygn. akt III KK 173/21 wskazać należy, że SN przeprowadził w nim wykładnię art. 15zzr ust. 6 ustawy z 2 marca 2020 r. Wobec rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co do zakresu czasowego czynów, jakich dotyczył art. 15zzr ust. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w dniu 14 września 2022 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę (sygn. akt I KZP 9/22). Zgodnie z podjętą uchwałą, określone w art. 15zzr ust. 6 ustawy z 2 marca 2020 r. wstrzymanie od dnia 31 marca 2020 r. biegu terminu przedawnienia karalności w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia dotyczy przedawnienia karalności tych czynów zabronionych niezależnie od tego, czy zostały popełnione począwszy od dnia 31 marca 2020 r., czy też przed tą datą.
Poddając kontroli działanie organów orzekających w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że organy te nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wnioski organu wyprowadzono z zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wykraczają one poza swobodną ocenę dowodów.
Należy podkreślić, że środki finansowe będące przedmiotem sporu pochodzą ze środków publicznych, a zatem nie może budzić wątpliwości, że sposób ich wykorzystania musi być pod szczególną kontrolą, a wydatkowanie ich podlega rygorom wydatkowania środków budżetowych. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca zarówno w ustawie o finansach publicznych, jak i w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w sposób jednoznaczny unormował zasady gospodarowania środkami publicznymi wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określa zasady i zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, organy właściwe do prowadzenia tego postępowania oraz postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny (art. 1 ustawy o odpowiedzialności) oraz zawiera szereg przepisów szczegółowo określających, jakie działanie lub zaniechanie podlega odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jednym z takich przepisów jest art. 13 pkt 8, z którego wynika, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niedokonanie w terminie lub w należnej wysokości zwrotu kwoty środków publicznych lub środków przekazanych ze środków publicznych, związanych z realizacją programów lub projektów finansowanych z udziałem środków unijnych lub zagranicznych.
Z akt sprawy wynika, że decyzją PARP z dnia 3 marca 2017 r. zobowiązano B. w W. do zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu "[...]" w kwocie 985 260,78 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Bezspornym w sprawie jest fakt, że ww. Spółka nie zwróciła środków określonych decyzją z 3 marca 2017 r., przy czym zauważyć należy, że ponad 300 000 zł z tej kwoty zostało wyegzekwowane w drodze postępowania egzekucyjnego do momentu złożenia zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów. Sąd stwierdza, że z treści art. 207 u.f.p. wynika, że określone w tym przepisie, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości środki, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, tj. w niniejszej sprawie od 8 marca 2017 r. B. w W. była zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji PARP.
Zgodnie z art. 4a pkt 3 ustawy o odpowiedzialności, odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określone w art. 13 tej ustawy, podlegają osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu zobowiązanego do realizacji projektu finansowanego z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, któremu przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub który wykorzystuje takie środki.
W dniu wskazanym jako data naruszenia dyscypliny finansów publicznych, tj. w dniu 7 kwietnia 2017 r., K. O. pełnił funkcję Prezesa Zarządu B. w W. (dane ujawnione w KRS w dniu 26 marca 2012 r.), a M. B. został ujawniony w KRS jako Członek Zarządu 22 kwietnia 2013 r.
Przypisanie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych wymaga łącznego spełnienia warunków, określonych w ustawie o odpowiedzialności. Zdaniem Sądu takie warunki w odniesieniu do Obwinionych zostały spełnione.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący naruszyli dyscyplinę finansów publicznych, ponieważ nie zwrócili w terminie oraz należnej wysokości środków przekazanych ze środków publicznych związanych z realizacją projektu finansowanego z udziałem środków unijnych, przyznanych przez PARP, czym spełnili przesłanki określone w art. 13 pkt 8 ustawy o odpowiedzialności. Kwestia braku zwrotu przedmiotowej należności przez Obwinionych jest bezsporna. Zasadnie zatem właściwe organy orzekły o ich odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o odpowiedzialności, odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, której można przypisać winę w czasie popełnienia naruszenia. Nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, naruszenie dyscypliny finansów publicznych miało charakter zawiniony, czego dowodzi brak podjęcia przez Skarżących działań w zakresie zwrotu przedmiotowej należności. Z akt sprawy wynika, że na rozprawie przed organem I instancji K. O. stwierdził, że Spółka utrzymywała płynność finansową w stopniu pozwalającym Obwinionym na planowanie jej rozwoju. Były Prezes zeznał, że wobec Spółki nie była prowadzona egzekucja i Spółka terminowo wywiązywała się z zobowiązań.
Pomimo dobrej sytuacji finansowej i braku innych zobowiązań Spółka nie podjęła próby ratalnej spłaty środków publicznych lub prolongaty spłaty zadłużenia, co mogłoby pozwolić na uniknięcie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zajęcia rachunków bankowych. Zaznaczyć należy, że PARP występowała do Beneficjenta z propozycjami rozłożenia na raty zobowiązania, ale Spółka nie wykazała zainteresowania złożoną propozycją. Wobec powyższego, w ocenie Sądu Komisja I instancji w sposób uzasadniony i uprawniony przypisała winę Obwinionym, a GKO podtrzymała rozstrzygnięcie organu I instancji. Komisja zasadnie przypisała Obwinionym winę, stwierdzając, że zdawali sobie sprawę z ciążącego na nich obowiązku, a mimo to dopuścili się naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Obwinieni przyjmując powierzone im stanowiska Prezesa Zarządu oraz Członka Zarządu B. w W. przyjęli pełną odpowiedzialność związaną z wykonywaniem powierzonych im funkcji.
Podpisując w dniu 11 maja 2011 r. umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]", Skarżący przyjęli odpowiedzialność związaną z realizacją tej umowy. Zgodnie z § 3 umowy, w zamian za przyznane dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, zgodnie z umową i jej załącznikami. Celem Projektu było stworzenie zamkniętego programu szkoleniowego dla pracowników PLL LOT (dotyczącego wzmocnienia kwalifikacji i kompetencji 2 327 pracowników firmy LOT). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, pismami z dnia 3 sierpnia 2015 r. oraz z dnia 12 lutego 2016 r. PARP wezwała Beneficjenta do zwrotu środków. Skarżący działali bezprawnie, a ustalone przez organy orzekające okoliczności popełnienia czynu są dla nich niekorzystne.
Stosownie do art. 28 ustawy o odpowiedzialności, nie dochodzi się odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, którego stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znikomy. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo, po analizie materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie uznały, że brak ku temu przesłanek. Zauważyć należy, że termin "szkodliwość czynu" kojarzy się ze znaną prawu karnemu koncepcją stopniowalnej właściwości przestępstwa, uznawaną za podstawowe kryterium ustalania wagi czynu zabronionego (zob. wyrok SN z 11 maja 1971 r., sygn. akt V KRN 147/71, LEX nr 21403, wyrok SN z 3 grudnia 1980 r., sygn. akt V KRN 338/80, OSNPG 1981/5, poz. 50). Zdefiniowana w art. 115 § 2 Kodeksu karnego społeczna szkodliwość czynu to ilościowo-jakościowa klauzula generalna, pełniąca dwie funkcje: ujmowana abstrakcyjnie stanowi uzasadnienie decyzji ustawodawcy o wprowadzeniu czynu zabronionego, zaś konkretnie – przybiera wartość walidacyjną przy rozstrzyganiu sprawy (tak M. Budyn-Kulik [w:] M. Mozgawa (red.) Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2019, s. 381). Pojęcie to agreguje elementy podmiotowo i przedmiotowo istotne, których analiza w konkretnej sprawie przesądza o karygodności czynu, o którym mowa w art. 1 § 2 Kodeksu karnego, to jest o tym, czy zasługuje on na ukaranie, a jeżeli tak, jakiego rodzaju ma to być sankcja i jak dotkliwa. Karygodnym jest tylko taki czyn zabroniony, którego stopień społecznej szkodliwości jest wyższy niż znikomy. Nasuwa się w związku z tym sugestia, że ustawodawca, formułując w art. 34a ustawy o odpowiedzialności dyrektywę wymiaru kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych korzystał z funkcjonującego w dziedzinie prawa karnego wzorca karygodności czynu.
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia stopnia szkodliwości czynu i przyjęcia, że stopień szkodliwości naruszenia dyscypliny finansów publicznych był znaczny, Sąd podziela stanowisko GKO, że czyn nie ma charakteru znikomej szkodliwości dla ładu finansów publicznych. Naruszenie dyscypliny finansów publicznych było karygodne, a rozmiary szkody dla finansów publicznych są znaczne. Jak wynika z akt sprawy PARP proponowała rozłożenie na raty przedmiotowej należności. Obwiniony K. O. na rozprawie przed MKO stwierdził: "Nawet nie sprawdzaliśmy jakiego typu raty PARP chciał oczekiwać od nas, ale to zobowiązanie było olbrzymie".
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organ orzekający I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, natomiast organ II instancji potwierdził ustalenia faktyczne organu I instancji i prawidłowo ocenił zarówno zebrany materiał dowodowy, jak i postępowanie organu I instancji. Jednocześnie wymierzając Skarżącym karę organy administracji wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Sąd uznał, że kara pieniężna wymierzona każdemu z Obwinionych w wysokości 3 536 zł jest odpowiednia.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.