V SA/WA 1551/18

V SA/Wa 1551/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Marek Krawczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 313/20 - Wyrok NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1453
art. 37 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2019 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 2 dnia (...) sierpnia 2016 r. nr (...). Powiat M. został powiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012. Minister Finansów zwrócił się do Powiatu M. o zajęcie stanowiska w powyższej sprawie.
Pismem z dnia (...) września 2016 r. nr (...) Powiat M. przedstawił wyjaśnienia dotyczące danych wykazanych w systemie informacji oświatowej przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z.. Powiat wskazał, że dzieci uczestniczące w zajęciach wychowawczych w Ośrodku, były wpisane do dzienników zajęć wychowawczych oraz do księgi wychowanków, jednak po zajęciach, dzieci nie mieszkające stale w Ośrodku, były rozwożone do domów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Minister Rozwoju i Finansów - decyzją z dnia (...)października 2016 r. nr (...)- zobowiązał Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 1.773.492 zł.
Powiat M., korzystając z prawa zaskarżenia ww. decyzji - wnioskiem z dnia 4 listopada 2016 r. - zwrócił się do Ministra Rozwoju i Finansów o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Minister Finansów decyzją z dnia (...)lipca 2018 r., znak: (...)uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 i ustalił tę kwotę w wysokości 1.743.525 zł.
W uzasadnieniu decyzji z dnia (...)lipca 2018 r. przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz.U. Nr 288, poz. 1693, z późn. zm.).
Podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu M., stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2011/2012 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r. i 10 października 2011 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.
Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2012, przewidywał m.in. wagi:
- P1 = 0,38 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców,
- P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty,
- P3 = 2,90 dla uczniów niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową,
w tym z afazją, z zaburzeniami psychicznymi - wymagających stosowania specjalnej
organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty),
- P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym
w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa
w art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty),
- P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach
rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych i gimnazjach, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty),
- P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych,
- P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół
ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
- P26 = 0,04 dla uczniów gimnazjów dla dzieci i młodzieży,
- P33 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,
specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy
korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach,
- P40 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających
realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie tego powiatu i prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.
W przedmiotowej sprawie ww. wagi miały zastosowanie przy wyliczeniu nienależnie uzyskanej przez Powiat M. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.
Ostateczna kwota części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2012 przypadająca na 1 ucznia przeliczeniowego w skali ogólnokrajowej (tzw. finansowy standard A) wyliczona została jednolicie dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i wynosiła 4.942,4245 zł w stosunku rocznym. Natomiast dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określono indywidualny wskaźnik korygujący Di. Dla Powiatu M. wskaźnik ten na rok 2012 wyniósł 1,027823089, który w toku prowadzonego postępowania uległ zmianie.
W oparciu o zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym w I instancji ustalono, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2011 r. - błędnych danych, przez: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. - liczba wychowanków przeliczonych wagą P33 została zawyżona o 47 wychowanków,
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. w zakresie:
- Szkoły Podstawowej Specjalnej - jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P2,
- Gimnazjum Specjalnego - liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagami P1, P2, P4, P26, P40 została zawyżona o 1 ucznia, ponadto uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr 17/07/08 z dnia 7 września 2007 r. został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P4,
- Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej - liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagami P2, P7, P8, P40 została zawyżona o 1 ucznia,
- Szkoły Przysposabiającej do Pracy - liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów
przeliczonych wagami P4, P7, P8, P40 została zawyżona o 2 uczniów,
Zespół Szkół Nr 1 w M. w zakresie:
- Zasadniczej Szkoły Zawodowej - liczba uczniów przeliczonych wagą P3 i wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia,
- Technikum - liczba uczniów przeliczonych wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 358,8304, a w konsekwencji została zawyżona o kwotę 1.773.492 zł część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2012 dla Powiatu M.
Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, stwierdzono, że uczeń Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...) dnia (...) września 2007 r. prawidłowo został wykazany w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r., jako uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną. W związku z tym, kwota zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. w wysokości 1.773.492 zł ulega zmianie.
Po ponownym przeliczeniu kwota zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 dla Powiatu M. wynosi 1.743.525 zł w wyniku zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 352,7671.
Mając na uwadze wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy zauważyć, że Powiat
M. wnosząc o uznanie za prawidłowo wykazanych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r., uczniów szkół wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. oraz 47 wychowanków tego Ośrodka nie zakwestionował innych ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym I instancji, a mianowicie dotyczących Zespołu Szkół Nr 1 w M.. W związku z tym, należy uznać, że nieprawidłowości stwierdzone w odniesieniu do tej szkoły, a które nie zostały zakwestionowane przez Stronę w toku prowadzonego postępowania są bezsporne.
Stosownie do art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty, system oświaty zapewnia w szczególności możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.
Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych
ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (art. 71b ust. 3 i 3a ustawy o systemie oświaty).
Kwestię wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne - w okresie objętym przedmiotową sprawą - regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173, poz. 1072).
Zgodnie z § 8 pkt 1 ww. rozporządzenia, w przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, według wzoru stanowiącego załączniki nr 1 do rozporządzenia.
Przepis art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który wszedł w życie z dniem 22 kwietnia 2009 r., zdefiniował niepełnosprawność sprzężoną, przez którą należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.
Wskazanie zatem w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego co najmniej dwóch niepełnosprawności wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-8 cyt. wyżej rozporządzenia, było wystarczające do zakwalifikowania uczniów do kategorii uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
Wobec powyższego, trudno się zgodzić ze stanowiskiem Strony prezentowanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że wskazanie w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego na występowanie oprócz upośledzenia umysłowego, odpowiednio: zaburzenia ośrodkowej koordynacji nerwowej oraz zaburzenia sprawności motorycznej można było potraktować jako występowanie niepełnosprawności, która tworzy niepełnosprawności sprzężone.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że nieprawidłowo wykazano w systemie
informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r., ucznia (ur. 20 lutego 2004 r.) Szkoły Podstawowej Specjalnej w Z. jako ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną.
Uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr 2/11/12 z dnia 6 września 2011 r. wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, zaburzenia ośrodkowej koordynacji nerwowej i sprawności motorycznej. W ww. orzeczeniu w diagnozie wskazano, iż "Chłopiec ma zaburzenia sprawności motorycznej ośrodkowej koordynacji nerwowej, równowagi i koordynacji ruchów, zespół móżdżkowy, niską sprawność manualną. Obserwuje się drżenie w zakresie motoryki dużej i małej (...)". W zaleceniach zespół zalecił zastosować kształcenie specjalne dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, zorganizowane w szkole ogólnokształcącej, szkole (klasie) integracyjnej, szkole (klasie) specjalnej lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Z kolei w uzasadnieniu stwierdzono, że
"Ze względu na zaburzenia rozwoju poznawczego, ruchowego i emocjonalnego chłopiec powinien realizować naukę w formie kształcenia specjalnego (...). Zasadne jest kształcenie chłopca programem dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, gdyż należy pogłębić diagnozę przez obserwację jego postępów w czasie jednego roku szkolnego i przeprowadzić kontrolne badania psychologiczne".
Mają na uwadze poszczególne elementy ww. orzeczenia, tj. sentencję, diagnozę, uzasadnienie, trudno się zgodzić ze stanowiskiem prezentowanym przez Stronę, że ucznia (ur. 20 lutego 2004 r.) Szkoły Podstawowej Specjalnej w Z. można było wykazać w systemie informacji oświatowej jako ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną.
Odnosząc się do kwestii poruszonej przez Stronę, tj. sprzeczności w ocenie spójności orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...)z dnia (...)września 2007 r. oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...)z dnia (...)września 2011 r.) i odmiennej oceny co do formy rozstrzygnięcia (sentencji, diagnozy i zaleceń), a tym samym zaliczenie jednego z nich za orzeczenie tożsame z orzeczeniem wydanym z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, zaś drugiego z nich za nietożsame z takim orzeczeniem pomimo, iż oba orzeczenia nie stwierdzały jednoznacznie i wprost o występowaniu u ucznia niepełnosprawności sprzężonych, należy zauważyć, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr (...)zostało wydane w roku 2007 zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży, oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz.U. Nr 13, poz. 114, z późn. zm.), w których nie było - podobnie jak w przepisach ówczesnej ustawy o systemie oświaty - doprecyzowanego przepisu zobowiązującego do określania rodzaju niepełnosprawności, w tym w szczególności niepełnosprawności sprzężonych. Definicja niepełnosprawności sprzężonych została wprowadzona w roku 2009 przepisami ustawy o systemie oświaty, która nie regulowała kwestii dostosowania, czy uchylenia orzeczeń wcześniej wydanych.
W związku z powyższym, możliwe było uznanie wykazania w systemie informacji oświatowej jako ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną, ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...)z dnia (...)września 2007 r. wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, pomimo wskazania jednego rodzaju niepełnosprawności w sentencji orzeczenia.
Organ podkreśla, że zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziała części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012, wagami P2, P3, P4, P5 mogli być przeliczeni uczniowie zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniach, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.
Regulacje dotyczące naliczania poszczególnych wag są jednoznaczne. Konkretni uczniowie mogli być przeliczeni ww. wagami tylko na podstawie posiadanych przez tych uczniów aktualnych na dzień 30 września 2011 r. (odpowiadających etapowi edukacyjnemu ucznia) orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w cyt. wyżej art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, i których treść odpowiadała wymogom wskazanym w opisach poszczególnych wag.
Objęcie - przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej - ww. wagami; P2, P3, P4 i P5 uczniów nieposiadających aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego o treści odpowiadającej opisom tych wag lub posiadających aktualne orzeczenia, ale o treści odpowiadającej innym wagom, było nieprawidłowe w świetle obowiązujących przepisów prawa. W myśl ust. 2 pkt 4 - określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 - wagą P5 mogli być przeliczeni uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na daną niepełnosprawność.
W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2011 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012, poprzez błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P5 i przyjęcie, że koniecznym do zakwalifikowania ucznia wagą P5 jest jednoznaczne, literalne stwierdzenie w orzeczeniu niepełnosprawności sprzężonych, jest bezpodstawny.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że uczeń S.P. klasy III Gimnazjum Specjalnego nie posiadał ważnego na dzień 30 września 2011 r. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...)z dnia (...)lipca 2001 r. z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym wydane na okres kształcenia w szkole podstawowej, a zatem nie obowiązywało na etapie kształcenia w gimnazjum. Kolejne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...)z dnia (...)stycznia 2012 r. zostało wydane po 30 września 2011 r., tj. po dniu sprawozdawczym, i nie stanowiło podstawy do wykazania ww. ucznia w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011r.
Zgodnie z przepisami § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia
18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające
działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173
poz. 1072), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole.
Uzyskanie na nowy rok szkolny bądź etap edukacyjny aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest warunkiem objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Kształcenie specjalne organizowane jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający stwierdzi taką potrzebę, w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej, wychowawczej i rewalidacyjnej. Dlatego też działania szkoły czy placówki w zakresie organizacji kształcenia specjalnego mogą rozpocząć się dopiero po dostarczenia przez rodzica (opiekuna prawnego) lub pełnoletniego ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Zdaniem organu odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 ww. ustawy o systemie oświaty poprzez uznanie, że uczniowi, który ukończy wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole z uwagi na brak promocji do następnej klasy, nie należy się na niego subwencja, w konsekwencji czego uczeń nie ukończyłby danej szkoły, należy zauważyć, że również jest on nieuzasadniony.
Zgodnie z przepisem art. 44o ust. 5 ustawy o systemie oświaty, o promowaniu do klasy programowo wyższej ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym postanawia rada pedagogiczna, uwzględniając ustalenia zawarte w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, o którym mowa w art. 127 ust 3 ustawy - Prawo oświatowe. Uczeń, który nie otrzymał promocji do klasy programowo wyższej, a w szkole policealnej - na semestr programowo wyższy, powtarza odpowiednio klasę lub semestr (art. 44o ust. 7 ww. ustawy).
W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz.U. Nr 228, poz. 1489), kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:
1) 18. rok życia - w przypadku szkoły podstawowej;
2) 21. rok życia - w przypadku gimnazjum;
3) 24. rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.
W związku z powyższym nieprawidłowe było wykazanie w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r. uczniów, którzy ukończyli 21 i 24 rok życia, jako uczniów odpowiednio: gimnazjum specjalnego, zasadniczej szkoły zawodowej specjalnej, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, i którzy kontynuowali naukę w roku szkolnym 2011/2012 w ww. typach szkół. Powyższe dotyczy:
- uczennicy klasy II Gimnazjum Specjalnego (P.P. ur. 3 lipca 1990 r.), która w lipcu 2011 r. ukończyła 21. rok życia,
- uczennicy M.W. Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej (ur. 14 lipca 1987 r.), która w lipcu 2011 r. ukończyła 24. rok życia,
- ucznia K.S. Szkoły Przysposabiającej do Pracy (ur. 27 stycznia 1987 r.), który w styczniu 2011 r. ukończył 24. rok życia,
- ucznia P.P. Szkoły Przysposabiającej do Pracy (ur. 27 czerwca 1986 r.), który w czerwcu 2010 r. ukończył 24. rok życia.
Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2011 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012, poprzez:
✓ błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P33 i przyjęcie za wychowanków specjalnego ośrodka szkolno - wychowawczego li tylko tych wychowanków, którzy korzystają z noclegu i mają zakwaterowanie,
✓ błędną interpretację terminu "wychowanek’’ i przyjęcie, ze wychowankiem jest li tylko osoba korzystająca z zakwaterowania, nie uznania jako wychowanków Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z., wychowanków tego Ośrodka nie korzystających z zakwaterowania, mimo braku legalnej definicji wychowanka,
✓ błędne przyjęcie, przy ocenie zakwalifikowania wagą P33, że okoliczność zakwaterowania dotyczy nie tylko wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, ale także wychowanków specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych mimo, że przepis określając wagę P33 po wyliczeniu specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych nie zawiera łącznika i (wskazującego na alternatywę łączną) tylko przecinek, zaś dopiero łącznie traktuje specjalne ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii.
Zgodnie z § 23 ust 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r.w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. z 2011 r. Nr 109, poz. 631), specjalne ośrodki szkolno - wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, które wymagają stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zajęć rewalidacyjnych ze względu na występujące niepełnosprawności, oraz które z powodu tych niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.
W myśl przepisu § 27 ust. 3 cyt. rozporządzenia, jeżeli specjalny ośrodek szkolno - wychowawczy dysponuje wolnymi miejscami, za zgodą organu prowadzącego, na zajęcia:
- indywidualnych lub grupowych zajęciach profilaktyczno-wychowawczych, rewalidacyjnych i usprawniających ruchowo, przygotowujących dzieci i młodzież do samodzielności w życiu społecznym,
- zajęciach sportowych, turystycznych, rekreacyjnych oraz kulturalno-oświatowych;
- zajęciach rozwijających zainteresowania i szczególne uzdolnienia,
mogą być przyjęte dzieci i młodzież spoza ośrodka, na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.
Udział dzieci i młodzieży spoza ośrodka w ww. zajęciach organizowanych w ośrodku, nie był podstawą do wpisania ich do księgi wychowanków. Bowiem, zgodnie z przepisami § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. Nr 23, poz. 225, z późn. zm.), do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy
wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony.
Co oznacza, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy do księgi wychowanków wpisuje wychowanków przyjętych do placówki, a nie wychowanków uczęszczających tylko na zajęciach wychowawczych w placówce, nie mieszkających w ośrodku.
Organ zauważa nadto, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że SOSW jako wychowanków ośrodka wykazał wszystkich uczniów szkół wchodzących w skład placówki niezależnie od tego czy korzystali z zakwaterowania czy nie (tj. 82 wychowanków). Liczbę wychowanków faktycznie mieszkających w ośrodku na dzień sprawozdawczy 30 września 2011 r. ustalono na podstawie księgi pn. "Listy obecności wychowanków w internacie SOSW w roku szkolnym 2011/2012".
Zgodnie z danymi z tej księgi w ośrodku było zakwaterowanych 37 wychowanków. Dwie osoby spośród wychowanków zakwaterowanych w ośrodku i wykazanych w księdze ukończyły 24 rok życia, uprawniający do pobytu w ośrodku (tj. uczennica II klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej i uczeń klasy III Szkoły Przysposabiającej do Pracy). W myśl § 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r., wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkole specjalnej, mogą przebywać w tych placówkach do ukończenia nauki w szkole specjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia. Zatem, w SIO powinno być wykazanych tylko 35 wychowanków. Tym samym przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 dla Powiatu M. przy wadze P33 została zawyżona liczba wychowanków o 47 wychowanków.
Zgodnie z algorytmem określonym w złączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziw części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012, wagą P33 mogli być przeliczeni wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Co oznacza, że wartością ww. wagi równą 6,5 byli przeliczani wychowankowie:
- specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,
- specjalnych ośrodków wychowawczych,
- młodzieżowych ośrodków socjoterapii,
którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach, niezależnie od tego, czy w opisie
wagi P33 użyto przecinek czy łącznik i między ww. placówkami.
Materialnoprawną podstawę wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych decyzji zobowiązującej Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 - stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym przepisem - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.
Decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. l pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest decyzją związaną. Organ w przypadku stwierdzenia przesłanki do jej wydania, tj. otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, jest zobowiązany do wydania decyzji zobowiązującej.
Wyżej opisaną decyzję zaskarżył Powiat M. zarzucając jej:
1. przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie zwrotu nienależnie otrzymanych w 2012 roku kwot części subwencji oświatowej ogólnej adekwatnie do art 36 ust. 8 w związku z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1543 z późn. zm.) w skrócie u.d.j.s.t oraz art 70 § 2 - 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie "OP", w związku z art 38 ust 1 pkt 2. u.d.j.s.t.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
✓ art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 198 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, ze skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej, w konsekwencji żądanie od skarżącego jej zwrotu;
✓ art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t.j. Dz.. U. z 2015 r., poz. 2156 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie definicji legalnej niepełnosprawności sprzężonych (przez które należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego; niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności) i przyjęcie, że zakwalifikowanie ucznia wagą P5, jako ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną ma wynikać literalnie z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego mimo, że z treści tego orzeczenia jednoznacznie wynika, że uczeń posiada niepełnosprawności, które składają się w sumie na niepełnosprawności sprzężone;
✓ art. 44o ust. 7 w związku z art 44o ust. 5 ww. ustawy o systemie oświaty poprzez uznanie, że uczniowi, który ukończy wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole z uwagi na brak promocji do następnej klasy, nie należy się na niego subwencja, w konsekwencji czego uczeń nie ukończyłby danej szkoły;
✓ przepisów rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2011 r. Ministra Edukacji Narodowej
w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek
samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. 2011 r., Nr 288, poz. 1693 ze zmianami) poprzez:
a. błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P5 i przyjęcie, że koniecznym do zakwalifikowania ucznia wagą P5 jest jednoznaczne, literalne stwierdzenie w orzeczeniu niepełnosprawności sprzężonych;
b. błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P33 i przyjęcie za wychowanków specjalnego ośrodka szkolno – wychowawczego li tylko tych wychowanków, którzy korzystają z noclegu i mają zakwaterowanie;
c. błędną interpretację terminu "wychowanek" i przyjęcie, że wychowankiem jest li tylko osoba korzystająca z zakwaterowania, nie uznania jako wychowanków Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z., wychowanków tego Ośrodka nie korzystających z zakwaterowania, mimo braku legalnej definicji wychowanka, (ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty zawiera jedynie w art 3 ust. 11 definicję ucznia, jest to słuchacz i wychowanek), zaś wychowankowie Ci w liczbie 47 wskazani do SIO, a następnie do wyliczania subwencji ujęci są w dzienniku zajęć wychowawczych korzystali z zajęć wychowawczych ośrodka;
d. błędne przyjęcie, przy ocenie zakwalifikowania wagą P33, że okoliczność zakwaterowania dotyczy nie tylko wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, ale także wychowanków specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych mimo, że przepis określając wagę P33 po wyliczeniu specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych nie zawiera łącznika i (wskazującego na alternatywę łączną) tylko przecinek, zaś dopiero łącznie traktuje specjalne ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii.
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
✓ art. 7, 8 KPA poprzez załatwienie sprawy w sposób pomijający całkowicie interes
społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli /tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu/ i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego,
✓ art. 77 § 1 KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie dla sprawy,
✓ art. 78 § 1 KPA poprzez nieuwzględnienie dowodów wnioskowanych przez kontrolowanego, mających istotne znaczenie dla sprawy:
a) Orzeczenia Nr 14/11/12 o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 27.012012 r,;
b) arkuszy ocen uczniów, których w ocenie kontrolującego, a następnie Organu, który wydał decyzję, dotyczyło zawyżenie danych o liczbie uczniów ze względu na wiek
(arkusza ocen ucznia P. P. ur. 03.07.1990 r., arkusza ocen ucznia M. W. ur. 14.07.1987 r., arkusza ocen ucznia K. S. ur. 27.01.1987 r., arkusza ocen ucznia P. P. ur. 27.06.1986 r.);
c) dzienników zajęć wychowawczych, które uwzględniają wychowanków, którzy korzystają z zajęć wychowawczych;
✓ art. 80 KPA, art. 86 KPA poprzez dokonanie przez Organ dowolnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, nierozważenie całokształtu materiału dowodowego, a także poprzez dokonanie oceny w oparciu o niepełny materiał dowodowy, niedopuszczenie wyjaśnień strony kontrolowanej;
✓ art. 105 § 1 KPA w związku z art. 68 § 1 ustawy Ordynacja Podatkowa w związku z art. 38 ust 1 u.d.j,s.t., poprzez wydanie decyzji w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej i brak stwierdzenia, że doszło do przedawnienia, podczas gdy organ z uwagi na zawarte we wskazanym wyżej przepisie u.d.j.s.t odesłanie do działu III OP, w tym przepisów dotyczących przedawnienia prawa do wydania decyzji podatkowej, winien stwierdzić, że nastąpiło przedawnienie prawa do ustalenia zobowiązania skarżącej do zwrotu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej czego konsekwencją powinno być umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o:
• uchylenie w całości decyzji Ministra Finansów z dnia (...)lipca 2018 r., znak:
(...) i obciążenie Ministra Finansów kosztami postępowania sądowego (w tym kosztami zastępstwa procesowego);
• zwrot niezbędnych kosztów postępowania (tj. wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz. U. z 2018 r., poz. 265/ koszty sądowe oraz ewentualne koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony według przedstawionego wykazu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa.
Odnosząc się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów wskazać trzeba w szczególności, że zgodnie z art. 38 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego do nienależnie otrzymanych przez jednostki samorządu terytorialnego kwot części subwencji ogólnej stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowią inaczej. Przedawnienie prawa do wydania decyzji w tym zakresie uregulowane zostało w art. 37 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który odsyła do odpowiedniego stosowania art. 36 ust. 8 tej ustawy. W przepisie tym (art. 36 ust. 8) wskazane zostało, że decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części subwencji ogólnej nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji. W konsekwencji, w odniesieniu do decyzji określającej wysokość zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej, początek biegu terminu przedawnienia prawa do wydania ww. decyzji łączyć należy z przekazaniem przez jednostkę samorządu terytorialnego danych zawartych w systemie informacji oświatowej.
Poza tym, okres przedawnienia prawa do wydania decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego dotyczy tylko decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja drugoinstancyjna może być wydana również po upływie terminu przedawnienia.
To o czym mowa powyżej znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym (por. m. in. wyroki WSA w Warszawie, przykładowo wyrok z dnia: 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1081/16; 9 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1082/16; 2 czerwca 2017 r. sygn. akt. V SA/Wa 1801/16).
Nie mogą więc znaleźć tu zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej bowiem przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego samodzielnie regulują kwestie przedawnienia prawa do wydania decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części subwencji ogólnej (art. 36 ust. 8 tej ustawy), jak i nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (art. 37 ust. 5 w związku z art. 36 ust. 8 tej ustawy).
Powyższe oznacza, że decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 mogła zostać wydana do dnia 31 grudnia 2016 r. (przekazanie przez jednostkę samorządu terytorialnego danych zawartych w systemie informacji oświatowej dla celów podziału części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 nastąpiło dnia 30 września 2011 r.). Decyzja Ministra Rozwoju i Finansów nr (...) zobowiązująca Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 1.773.492,00 zł została wydana w dniu 19 października 2016 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia.
Stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań
oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału
części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693, z późn. zm.).
Algorytm przewidywał m.in. następujące wagi:
• P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty;
• P3 = 2,90 dla uczniów niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z zaburzeniami psychicznymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy
• P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym.
• P5 - 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim
realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych i gimnazjach, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.
W ocenie sądu z powyższego wynika, że możliwość przyporządkowania do określonej wagi istnieje tylko i wyłącznie w sytuacji posiadania przez dziecko lub ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zatem orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą zastąpić inne dowody.
Sąd podkreśla, iż w przedmiotowej sprawie znaczenie miał przepis § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.), obowiązującego od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2015 r. W rozporządzeniu tym rozróżniono dwie kategorie dzieci czy uczniów wymagających stosowania w procesie kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych kształceniem specjalnym: niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie. Kształcenie specjalne organizowane było dla uczniów niepełnosprawnych, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt i-9 ww. rozporządzenia:
1) niesłyszących,
2) słabosłyszących,
3) niewidomych,
4) słabowidzących,
5) z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
6) z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
7) z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
8) z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
9) z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez publiczną
poradnię psychologiczno-pedagogiczną.
Co jednak niezmiernie istotne na dzień sprawozdawczy w przedmiotowej sprawie, tj. 30 września 2011 r. obowiązywały już przepisy definiujące niepełnosprawności sprzężone.
Zgodnie art. 3 pkt 18 ww. ustawy o systemie oświaty przez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Wymienione w tym przepisie niepełnosprawności są takie same jak w § 2 ust 1 pkt 1-8 cyt. rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. (o niepełnosprawnościach sprzężonych mówimy w przypadku, gdy w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego poradnia wskaże występowanie u ucznia co najmniej dwóch z niepełnosprawności wymienionych w pkt 1-8 ww. rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. lub w art. 3 pkt 18 ww. ustawy o systemie oświaty.).
Sąd wskazuje, że stosownie do § 3 rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:
1) 18. rok życia- w przypadku szkoły podstawowej,
2) 21. rok życia - w przypadku gimnazjum,
3) 24. rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.
Zwraca uwagę jednocześnie, że wydawanie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego - w okresie objętym przedmiotową sprawą - regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072), obowiązującego od dnia 15 października 2008 r. do dnia 15 września 2017 r. Stosownie do § 9 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole.
W związku z powyższym sąd stoi na stanowisku, iż nie można uznać, że szkoła prawidłowo wypełnia obowiązek kształcenia specjalnego wobec uczęszczających do niej uczniów, w sytuacji gdy nie dysponuje aktualnymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. w w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 998/10; z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1267/11; z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3043/14; z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 12/15; z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2975/15; z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 924/16; z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1081/16; z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1081/16.
Odnosząc się do dalszych nieprawidłowości skutkujących wydaniem zaskarżonej decyzji wskazać należy na zakwalifikowanie w systemie do wagi P5 ucznia Szkoły Podstawowej Specjalnej w Z., dla którego zostało wydane w dniu 6 września 2001 r. orzeczenie o potrzebie kształcenia nr (...), z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, zaburzenia ośrodkowej koordynacji nerwowej i sprawności motorycznej.
Zdaniem sądu organ na rację podnosząc, że w sentencji orzeczenia nr 2/11/12 wskazano tylko na jedną niepełnosprawność - upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim. Poza tym także w uzasadnieniu nie wskazano na występowanie obok upośledzenia umysłowego innej niepełnosprawności (w szczególności niepełnosprawności ruchowej).
Zatem ponieważ z orzeczenia, o którym mowa nie wynika jednoznacznie współwystępowanie dwu lub więcej niepełnosprawności, uczeń, dla którego wydano ww. orzeczenie nr (...), nie mógł zostać wykazany w systemie informacji oświatowej jako uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną, a tym samym uwzględniony w wadze P5 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012. (por. wyrok NSA wydany w sprawie sygn. akt II GSK 2634/17).
W związku z powyższym nie można zgodzić się ze skarżącym, że Minister Finansów naruszył art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty oraz przepisy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2011 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.
Kolejna przyczyna wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., to zakwalifikowanie w systemie do wagi P4 ucznia Gimnazjum Specjalnego w Z., który na dzień sprawozdawczy nie posiadał ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dla tego ucznia (ur. 31.12.1993 r.) wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia (...)lipca 2001 r. nr (...), jednakże na okres kształcenia w szkole podstawowej. Kolejne orzeczenie nr (...)- wydane dla tego ucznia, już na czas nieokreślony - zostało jednakże wydane dopiero w dniu 27 stycznia 2012 r. To zaś oznacza, że ten uczeń nie mógł zostać wykazany w systemie informacji oświatowej jako uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a tym samym uwzględniony w wadze P4 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej
na rok 2012. Było tak dlatego, że orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka nie mogą zastąpić inne dowody.
W kontekście powyższego nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że w tym przypadku "powinny zadecydować względy słuszności i uwzględnienie prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek praworządności, ale też dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W związku z takim stanowiskiem skarżącego podkreślić należy, że art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę zobowiązania jednostki samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej w sytuacji gdy ustalona dla tej jednostki część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej a jednostka nie dokonała zwrotu tych kwot do budżetu państwa, nie dopuszcza możliwości wyboru sposobu załatwienia przez organ sprawy. Działanie organu w tym przedmiocie nie jest bowiem oparte na uznaniu administracyjnym.
Decyzja wydawana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest tzw. decyzją związaną. Minister Finansów wobec ustalenia, że część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej miał obowiązek wydania określonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ nie mógł wybrać innego sposobu załatwienia sprawy kierując się interesem społecznym rozumianym jako interes lokalnej wspólnoty samorządowej gminy.
Minister Finansów wydając decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie może uwzględniać interesu społecznego, jak również słusznego interesu obywateli. Poza tym w sytuacji uzyskania w ciągu roku budżetowego ale już po dniu sprawozdawczym, stosownych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, jednostki samorządu terytorialnego mogą wnioskować o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej ze środków rezerwy, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
To zaś oznacza, iż nieuprawnione są zarzuty Skarżącego, że brak "obowiązującego" w dacie składnia informacji do systemu informacji oświatowej orzeczenia o potrzebie kształcenia nie stanowi przeszkody do wykazania dziecka niepełnosprawnego, tylko z tego względu że obiektywnie oceniając dziecko jest osobą niepełnosprawną. Wysokość przyznawanej części oświatowej subwencji ogólnej nie jest bowiem związana z samym tylko faktem istnienia u dziecka czy ucznia pewnego rodzaju i stopnia niepełnosprawności tylko z obowiązkiem objęcia go przez placówkę oświatową kształceniem specjalnym zgodnie z zaleceniami poradni psychologiczno-pedagogicznej, zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
W tym miejscu godzi się również przypomnieć, że kolejną z przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. było wykazanie uczniów, którzy ukończyli 21 i 24 rok życia jako uczniów odpowiednio: gimnazjum specjalnego, zasadniczej szkoły zawodowej specjalnej, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, i którzy kontynuowali naukę w roku szkolnym 2011/2012 w tych typach szkół.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r., wspomniane kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych w szkołach specjalnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy;
1) 18. rok życia – w przypadku szkoły podstawowej;
2) 21. rok życia - w przypadku gimnazjum;
3) 24. rok życia – w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.
Rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września
danego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku.
Niezależnie od powyższego przepisy przewidują w przypadku:
• 6-letniej szkoły podstawowej - możliwość kształcenia specjalnego na tym etapie
maksymalnie przez 12 lat
• 3-letniego gimnazjum - możliwość kształcenia specjalnego na tym etapie maksymalnie przez 9 lat
• szkoły ponadgimnazjalnej - możliwość kształcenia specjalnego maksymalnie przez 9 lat.
Jednakże Minister Finansów w przedmiotowej sprawie nie rozstrzyga co do możliwości (lub jej braku) ukończenia przez ww. osoby szkoły z uwagi na osiągnięty wiek (realizacja konstytucyjnego zadania Państwa, jakim jest oświata należy do jednostek samorządu terytorialnego). Środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego, a część oświatowa subwencji ogólnej jest jedynie częścią dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Wysokość otrzymanej przez jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej nie ogranicza tym samym zakresu realizowanych zadań oświatowych ani ponoszonych z tego tytułu wydatków.
Poza sporem jest to, że o przeznaczeniu otrzymanych przez jednostkę środków, w tym z tytułu części oświatowej subwencji ogólnej, decyduje wyłącznie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego i to w jego gestii pozostaje decyzja o kontynuowaniu i finansowaniu kształcenia specjalnego odbywającego się niezgodnie z warunkami określonymi rozporządzeniem z dnia 17 listopada 2010 r,. czyli w zakresie kształcenia specjalnego uczniów, którzy ukończyli określony przepisami tego rozporządzenia wiek. Minister Finansów - w przedmiotowej sprawie - rozstrzyga natomiast tylko w zakresie zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie natomiast z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej uczniowie, którzy ukończyli odpowiedni wiek, objęci dotychczas kształceniem specjalnym, nie mogą być ujęci w odpowiednich, podwyższonych wagach, w szczególności w sytuacji, w której kształcenie specjalne jest prowadzone niezgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu z dnia 17 listopada 2010 r.
To o czym mowa powyżej przeczy temu jakoby Minister Finansów naruszył art. 44o ust.
7 w związku z art. 44o ust. 5 ustawy o systemie oświaty.
Zdaniem sądu organ ma rację wskazując, że nieprawidłowością w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. jest zakwalifikowanie przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. do wagi P33 nieletnich, którzy nie korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. jako wychowanków ośrodka wykazał wszystkich uczniów szkół wchodzących w skład placówki niezależnie od tego czy korzystali z zakwaterowania czy nie.
Było to niewątpliwie wadliwe, o czym przesądza ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. sprawy o sygn. akt I GSK 879/18, I GSK 1058/18).
Z powyższego wynika, że w przypadku zastosowania wagi P33 konieczny jest wymóg spełnienia warunku korzystania przez wychowanków specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego z zakwaterowania w tym ośrodku. W konsekwencji istotą sporu jest definicja pojęcia ,,wychowanka korzystającego z zakwaterowania w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym" a nie pojęcia samego "wychowanka". Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ponieważ bezspornym jest fakt, że w dniu sprawozdawczym 47 osób nie było zakwaterowanych w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Z., osoby te uczęszczały bowiem tylko na zajęcia wychowawcze.
W związku z tym, o czym mowa powyżej nie sposób uznać, że Minister Finansów naruszył art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2011 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.
Za nieuzasadnione sąd uznaje także zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów proceduralnych. Zauważyć bowiem trzeba, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Minister Finansów podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia 12 lipca 2018 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz umożliwiono Skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Strona złożyła wyjaśnienia pismem z dnia 25 maja i 28 maja 2018 r. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zostały ustalone w oparciu o wynik kontroli przeprowadzonej w Powicie M. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego został zgromadzony dodatkowy materiał dowodowy: wyjaśnienia przekazane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w pismach z dnia 17 sierpnia 2016 r., z dnia 27 września 2017 r. i z dnia 4 stycznia 2018 r., stanowisko strony przedstawione w pismach z dnia 1 września 2016 r. we wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy z dnia 4 listopada 2016 r., w pismach z dnia 17 września 2017 r., z dnia 28 maja 2018 r. oraz przekazanej przez Izbę Administracji Skarbowej w Krakowie dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w Powiecie M.
Wszystkie wywiedzione dowody poddane zostały należytej analizie i ocenie, a wnioski i ustalenia poczynione na ich podstawie nie noszą cech dowolności.
Końcowo, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stwierdzono, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok dla Powiatu M. została wyliczona z uwzględnieniem nieprawidłowej liczby uczniów lub wychowanków wykazanej w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r. W związku z powyższym Powiat M. otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 w kwocie wyższej od należnej.
Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 ppsa.