V SA/Wa 508/19

V SA/Wa 508/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 2187/19 - Wyrok NSA z 2023-09-22
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a , art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi I. we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części jej uzasadnienia od słów na stronie 6: "W świetle powyższego" do słów na stronie 7: "albo w ramach programu pomocowego." oraz od słów na stronie 7: "W związku z powyższym" do słów: "marzec 2008 r." 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz I. we W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez I. Sp. z o. o. we W. (dalej: ,,Skarżąca’’, ,,Spółka’’ lub ,,Strona’’) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: ,,organ’’ lub ,,Prezes PFRON’’) z (...) lutego 2019 r. nr (...) o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych Stronie - tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
Strona otrzymała środki PFRON przekazane tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r. w wysokości 2 216 118,18 zł.
Pismem z dnia z dnia 12 czerwca 2018 r. Fundusz zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z prośbą o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, za okresy rozliczeniowe: styczeń - kwiecień 2008 r.
W dniu 17 lipca 2018 r. do Funduszu wpłynęła odpowiedź udzielona przez ZUS z informacją, iż strona opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe:
- styczeń 2008 r. po terminie (ostatecznie w dniu 4 marca 2013 r.),
- luty 2008 r. po terminie (ostatecznie w dniu 16 stycznia 2012 r.),
- marzec 2008 r. po terminie (ostatecznie w dniu 4 marca 2013 r.),
- kwiecień 2008 r. po terminie (ostatecznie w dniu 4 marca 2013 r.).
W związku z powyższym, pismem z dnia 13 września 2018 r., Strona została zawiadomiona przez organ o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 104 § 1 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: k.p.a.), w związku z art. 45 ust. 3a, art. 25a ust, 3 oraz art. 25d ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.; dalej: ustawą o rehabilitacji) w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 240, poz. 1754).
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, na podstawie informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż strona opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne po obowiązującym terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za okresy rozliczeniowe: styczeń 2008 r., luty 2008 r., marzec 2008 r. oraz kwiecień 2008 r. Wskazał, że zgodnie z art. 25a ust 3 ustawy o rehabilitacji Fundusz refunduje pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych: 1) część wynagrodzenia odpowiadającą składce należnej od pracownika na ubezpieczenia emerytalne i chorobowe, 2) część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenia: a) emerytalne, b) rentowe, c) wypadkowe - pod warunkiem terminowego opłacenia przez pracodawcę tych składek w całości.
Prezes PEFRON wskazał, że zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowiły pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008, str. 3; dalej: rozporządzenie nr 800/2008.). Organ wyjaśnił, że zobowiązany był również do stosowania innych przepisów unijnych związanych z procedurą zwrotu bezprawnie przyznanej pomocy. Aktem takim jest rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz. Urz. UE. L Nr 83 str. 1; dalej: rozporządzenie nr 659/1999), zawiadomieniu Komisji skutecznego wykonywania decyzji Komisji nakazujących państwom członkowskim odzyskanie pomocy przyznanej bezprawnie i niezgodnej ze wspólnym rynkiem" oraz w komunikacie Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe. Zgodnie art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia.
Organ wyjaśnił, że rozporządzenie nr 659/1999 utraciło moc w dniu 13 października 2015 r. i zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. L Nr 248, str. 9; dalej: rozporządzenie nr 215/1589). Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 36 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589, rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, wobec czego na organie spoczywa obowiązek stosowania jego przepisów. Zgodnie motywem 26 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 "do celów pewności prawa właściwe jest wprowadzenie 10-letniego okresu przedawnienia w i odniesieniu do pomocy niezgodnej z prawem, po którego upływie nie będzie możliwe nakazanie windykacji".
Na podstawie art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589 dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat licząc od dnia, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi. Art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589 ustanawiający 10-letni okres przedawnienia jest przepisem szczególnym wobec przepisów prawa krajowego dotyczących przedawnienia. Ma on bezpośrednie zastosowanie nie tylko do państwa członkowskiego; ale też do beneficjenta pomocy. Art. 17 rozporządzenia 2015/1589 jest odpowiednikiem art. 15 rozporządzenia (WE) 659/199 (zgodnie z załącznikiem II Tabela korelacji do rozporządzenia 2015/1589), którego ust. 1 brzmiał: "Kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia." Stosowanie natomiast art. 15 nie tylko przez Komisję w stosunku do państwa członkowskiego, ale też przez państwo członkowskie do beneficjenta pomocy i osób trzecich potwierdził Sąd Pierwsze Instancji WE w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-366/00 Scott S.A. przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. Pogląd o zastosowaniu 10-letniego terminu przedawnienia do zwrotu pomocy z tytułu dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dn. 28 maja 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 294/15.
Prezes PFRON stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 2 zd. 1 rozporządzenia nr 2015/1589 okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym przyznano pomoc niezgodną z prawem beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 362) dzień udzielenia pomocy jest to dzień, w którym podmiot ubiegający się o pomoc publiczną nabył prawo do otrzymania tej pomocy (...), tj. dzień, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami upływa termin złożenia deklaracji albo innego dokumentu określającego wartość pomocy (...). W związku z powyższym, za dzień przyznania pomocy w przypadku refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PERON należy przyjąć datę złożenia kompletnego wniosku o wypłatę refundacji.
Organ ustalił, że wniosek o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy: grudzień 2007 r. został złożony w dniu 26 lutego 2008 r., styczeń 2008 r. został złożony w dniu 26 marca 2008 r., luty 2008 r. został złożony w dniu 23 kwietnia 2008 r., marzec 2008 r. został złożony w dniu 21 maja 2008 r. W związku z powyższym w dniu podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce w dniu 13 września 2018 r, upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń z tytułu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za powyższe okresy sprawozdawcze.
W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ doszedł do przekonania o zasadności umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r.
Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższą decyzję Prezesa PFRON w części jej uzasadnienia, szczegółowo powołanego w skardze, dotyczącego argumentacji przemawiającej za zastosowaniem do rozpatrywanej sprawy 10-cio letniego okresu przedawnienia na podstawie przepisów rozporządzenia nr 2015/1589.
Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1. art 107 § 3 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, art. 66 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/1589, przez błędne przyjęcie i wskazanie w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że termin przedawnienia roszczenia PFRON w zakresie żądania od Spółki zwrotu wypłaconej pomocy publicznej w formie refundacji składek wynosi 10 lat, gdzie przy prawidłowym ustaleniu treści normy prawnej dotyczącej okresu przedawnienia PFRON zobligowany był do wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że umorzenia postępowania administracyjnego nastąpiło z uwagi na upływ 5 - letniego terminu przedawnienia określonego brzmieniem art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa lub o.p.), art. 45 § 1 ustawy o rehabilitacji oraz w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 869; dalej: u.f.p.), art. 9 pkt 9 ustawy u.f.p. i art. 67 ust. 1 u.f.p.;
2. art. 107 § 3 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, art. 66 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 17 ust. 1 rozporządzenia UE, które zastąpiło art. 15 ust. 1 rozporządzenia UE w zw. z art. 25a ust. 1-4 ustawy o rehabilitacji w zw. z art.48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, przez przyjęcie, że pomoc publiczna udzieloną przez PFRON w spornych okresach sprawozdawczych, należy kwalifikować, jako niezgodną pomoc publiczną, zatem pomoc niedozwoloną/udzieloną poza istniejącymi programami pomocowymi zatwierdzonymi/zakomunikowanymi do określonych instytucji UE;
3. art. 107 § 3 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, art. 66 ustawy o rehabilitacji, w zw. z art. 17 ust. 1 rozporządzenia UE, które zastąpiło art. 15 ust. 1 rozporządzenia UE w zw. z art. 25a ust. 1 -4 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, przez przyjęcie przez PFRON, że pomoc publiczną udzieloną Spółce przez PFRON kwalifikować należy, jako niezgodną z prawem (zatem pomoc publiczną wprowadzoną w życie z naruszeniem przepisów UE), mimo równoczesnego wskazywania przez PFRON w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że udzielona pomoc publiczna stanowiła o pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 800/2008 zatem jej przyznanie udzielenie miało wyraźną podstawę prawną w prawie UE.
Przedstawiając powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kwestionowanego uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji, wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na konstrukcję zaskarżenia (jedynie uzasadnienia decyzji) względnie o oddalenie skargi w całości.
W pismach procesowych z 29 kwietnia 2019 r., 12 czerwca 2019 r. oraz z 8 sierpnia 2019 r. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Ponadto Skarżąca nie zgodziła się z wnioskiem organu o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Prezesa PFRON umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych Stronie - tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r. Strona kwestionuje zaskarżoną decyzję w zakresie jej uzasadnienia, w tej części, w której organ przyjął, że doszło do przedawnienia dochodzenia zwrotu środków wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: grudzień 2007 r., styczeń, luty, marzec 2008 r. – z uwagi na upływ 10-cio letniego okresu przedawnienia określonego w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/1589. Zdaniem Skarżącej natomiast, w sprawie dochodzenia zwrotu środków przez PEFRON, zastosowanie winien mieć art. 70 § 1 ordynacji podatkowej i określony w nim 5-cio letni okres przedawnienia. Z powyższych okoliczności wynika, że samo rozstrzygnięcie (sentencja) zaskarżonej decyzji, tj. umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego satysfakcjonuje Skarżącą.
Sąd wyjaśnia, że kwestia dopuszczalności zaskarżenia samego uzasadnienia decyzji (wymogów formalnych tak sformułowanej skargi) była już przedmiotem rozważań doktryny prawa jak i orzeczeń sądów administracyjnych, przy czym dominujące w orzecznictwie jest stanowisko aprobujące taką możliwość. Stanowisko to jest podzielane przez Sąd w składzie rozpoznającym sprawę. Uzasadnienie decyzji, jako obowiązkowy jej składnik mający na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowi bowiem integralną część decyzji wraz z rozstrzygnięciem oraz pozostałymi elementami decyzji składających się na jej całość. Nie można przy tym wykluczyć sytuacji, gdy rozstrzygnięcie co prawda odpowiada prawu, jednakże uzasadnienie decyzji (lub jego fragment, jak wskazuje Strona w przedmiotowej sprawie) może swoją treścią prawo naruszać. Strona może bowiem zgadzać się z samym rozstrzygnięciem, a kwestionować wyłącznie wskazane w uzasadnieniu stanowisko organu, czy powody takiego a nie innego załatwienia jej sprawy, zwłaszcza gdy motywy rozstrzygnięcia mają lub mogą mieć wpływ na dalszy tok postępowania lub sytuację prawną strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I SA 178/83; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 632/14 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał skargę złożoną w przedmiotowej sprawie za dopuszczalną.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Po 890/18, że konsekwencją integralnego charakteru decyzji jest to, że zaskarżenie przez stronę samego uzasadnienia jest w istocie skargą na całą decyzją, przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu albo czynności lub też bezczynności organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem (art. 1 p.p.s.a.). Skoro więc sąd nie jest związany granicami zaskarżenia, to żadna część zaskarżonej decyzji lub aktu nie korzysta z domniemania prawidłowości [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017, Legalis].
Oceniając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że jest ona prawidłowa co do rozstrzygnięcia. Podkreślić bowiem należy, że zaistnienie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego z powodu przedawnienia stanowi co do zasady podstawę do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej zwrotu środków wypłaconych Skarżącej tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, doszło natomiast do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu tych należności, chociaż w oparciu o inne przepisy i terminy niż przyjęte przez Prezesa PEFRON i wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia dochodzenia przez PEFRON zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, Sąd w składzie rozpatrującym sprawę, podziela w całości stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z 10 lipca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 376/19 w analogicznym stanie faktycznym i prawnym.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.
Z treści art. 60 u.f.p., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.
W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:
1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;
3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;
4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;
5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;
6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;
6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;
7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;
8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.
Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.
W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy o.p.
Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 o.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Przypomnieć trzeba, że badana sprawa dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za wybrane miesiące z lat 2007-2008. Termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki za ostatni z miesięcy - marzec 2008 r. – upłynął 31 grudnia 2013 r. (pięć lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo do refundacji składki).
W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce 13 września 2018 r., niewątpliwie upłynął, wskazany w art. 70 § 1 o.p., 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Jako przedawnione uznać zatem należało zarówno należności z tytułu refundacji składek za miesiąc marzec 2008 r., jak i za wszystkie wcześniejsze miesiące z lat 2007-2008, wskazane w decyzji organu.
Jednocześnie zauważyć należy, że w treści zaskarżonej decyzji Prezes PFRON błędnie odwołał się do regulacji unijnych przewidujących 10-letni termin przedawnienia dochodzonych należności z tytułu zrefundowanych składek na ubezpieczenia społeczne.
W tym zakresie należy mieć na uwadze aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar odpowiadając na pytania sądu krajowego (pytanie drugie) "Czy w sytuacji, gdy Komisja [...] nie wydała stosownej decyzji, organ państwa członkowskiego jest zobowiązany do dochodzenia zwrotu udzielonej przez niego niezgodnej z prawem pomocy?"; oraz (pytanie czwarte) "Jaki termin przedawnienia obowiązuje w przypadku dochodzenia przez organ państwa członkowskiego zwrotu pomocy niezgodnej z prawem? Czy termin ten wynosi dziesięć lat, analogicznie do terminu, po upływie którego pomoc zgodnie z art. 1 i 15 [rozporządzenia nr 659/1999] staje się pomocą istniejącą i nie może już być dochodzony jej zwrot, czy też cztery lata, zgodnie z art. 3 ust. 1 [rozporządzenia nr 2988/95]?. Jaka jest podstawa prawna dla takiego dochodzenia zwrotu, jeżeli pomoc udzielona została z funduszu strukturalnego: art. 108 ust. 3 [TFUE], czy też [rozporządzenie nr 2988/95]?".
Odpowiadając na powyższe pytania TSUE uznał, iż że art. 108 ust. 3 TFUE zobowiązuje organy krajowe do odzyskania z własnej inicjatywy pomocy, którą przyznały nieprawidłowo (pkt. 94).
Wbrew zatem twierdzeniom Prezesa Zarządu PFRON zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, dotyczącym stosowania art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589 do roszczeń z tytułu zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, TSUE podkreślił, iż:
- "(w sytuacji) braku uregulowań Unii w tej dziedzinie odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy musi się odbywać zgodnie z zasadami przewidzianymi we właściwym prawie krajowym" (pkt. 108 );
- "W szczególności wbrew twierdzeniom rządów estońskiego i greckiego oraz Komisji do takiego odzyskania nie można stosować ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani poprzez analogię dziesięcioletniego terminu wskazanego w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 (podkreślenie Sądu - pkt. 109)";
- "Po pierwsze bowiem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 149 i 152 opinii, Trybunał wyjaśnił w pkt 34 i 35 wyroku z dnia 5 października 2006 r., Transalpine Ölleitung in Österreich (C-368/04, EU:C:2006:644), że w zakresie, w jakim rozporządzenie nr 659/1999 zawiera przepisy o charakterze proceduralnym, które znajdują zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w dziedzinie pomocy państwa toczących się przed Komisją, rozporządzenie to normuje oraz wzmacnia praktykę Komisji w zakresie badania pomocy państwa i nie zawiera żadnych przepisów dotyczących uprawnień i obowiązków sądów krajowych, które w dalszym ciągu są regulowane przepisami traktatu, których wykładni dokonuje Trybunał (pkt. 110 )";
- "Po drugie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że terminy przedawnienia mają ogólnie na celu zapewnienie pewności prawa (wyrok z dnia 13 czerwca 2013 r., Unanimes i in., od C-671/11 do C-676/11, EU:C:2013:388, pkt 31), że aby spełnić tę funkcję, dany termin powinien zostać ustalony z wyprzedzeniem oraz, że każde stosowanie terminu przedawnienia "w drodze analogii" powinno być w wystarczający sposób możliwe do przewidzenia dla jednostki (wyrok z dnia 5 maja 2011 r., Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo) (pkt. 112 )";
- "Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pierwszą część pytania czwartego należy odpowiedzieć, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe (pkt. 128)".
Reasumując, zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie, wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar potwierdza stanowisko tutejszego Sądu, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie mają zastosowania wskazane w zaskarżonej decyzji przez organ przepisy prawa unijnego tj. art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części jej uzasadnienia w zakresie wskazanym w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.