V SA/Wa 47/18

V SA/Wa 47/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Irena Jakubiec-Kudiura
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Michał Sowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3397/18 - Wyrok NSA z 2022-11-17
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 2, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 138 § 1, art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla grupy producentów owoców i warzyw po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz F. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] stycznia 2013 r. F. Sp. z o.o.(dalej zamiennie ,,Grupa’’ lub ,,Strona’’) złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r., tj. za II półrocze 1 roku realizacji PDU.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR po przeanalizowaniu materiału dowodowego w dniu [...] lipca 2013 r. wydał decyzję przyznającą pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 205 513,11 zł oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 6 041 250,00 zł. Łączna, przyznana kwota pomocy finansowej wynosiła 6 246 763,11 zł.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ I instancji zwrócił się do Strony o udzielenie informacji m.in. na temat poniesionych kosztów transportu do odbiorców, badania rynku przed zakupem inwestycji od członków grupy lub osób powiązanych osobowo lub kapitałowo z członkami grupy oraz z zarządem, informacji czy decyzja o zakupie infrastruktury, gruntu i budynku od osób powiązanych osobowo lub kapitałowo z członkami grupy została podjęta w sposób demokratyczny oraz czy infrastruktura zakupiona przez grupę była wykorzystywana przez grupę przed jej zakupem.
W dniu [...] grudnia 2015 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął operat szacunkowy, określający wartość rynkową wózków sadowniczych [...] oraz pojemników [...].
Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.
Następnie, w dniu [...] września 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą uchylił w części decyzję ostateczną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...] oraz
- przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania w wysokości 6 015 952,50 zł,
- odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania w wysokości 25 297,50 zł.
W dniu [...] października 2016 r., Grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] uchylił w zaskarżonej części decyzję o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. w zakresie dotyczącym:
- przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych z zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) w wysokości 25 297,50 zł
oraz uchylił w powyższej części decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. w części dotyczącej:
- przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 205 513,11 zł,
- przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia) w wysokości 6 041 250,00 zł,
a nadto zawiesił w tej części płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej
-na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz
- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie Dochodzenia do Uznania na okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] czerwca 2012 r. (I półrocze 1 roku realizacji planu Dochodzenia do Uznania) w łącznej wysokości 6 246 763,11 zł.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Prezes ARiMR w pierwszej kolejności wskazał jakie przepisy prawa unijnego oraz krajowego mają zastosowanie w sprawie niniejszej, a następnie podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] Prokuratura Regionalna w W. wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie, nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez m.in. F. Sp. z o.o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania ze środków krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21 302 659,77 zł, tj. o czym z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk. Organ podkreślił, że stosownie do art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r.). Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.
Przepis rozporządzenia 543/2011, jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Przepis ten obowiązuje bezpośrednio i nie jest tutaj wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego ani inne dodatkowe działanie legislacyjne. Organy administracyjne obowiązane są zatem, kierując się treścią przedmiotowego przepisu, rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych powyżej okoliczności faktycznych.
Organ wskazuje, że nowe fakty wynikające z przygotowanego przez biegłego operatu szacunkowego wyceny wartości rynkowej wózków sadowniczych [...] oraz pojemników [...], który został wykonany na zlecenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i dostarczony do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2015 r. może stanowić podstawę do wznowienia postepowania. Nie można bowiem wykluczyć, że z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi.
W ocenie Prezesa ARiMR wszczęcie śledztwa w przedmiocie podejrzenia popełnienia oszustwa, o ile występuje w toku postepowania w sprawie przyznania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie, stanowi przesłankę do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę wniosku w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu.
Okoliczność wszczęcia śledztwa w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa powinna również być wzięta pod uwagę w toku postepowania wznowieniowego w ten sposób, że możliwe jest zakończenie postepowania wznowieniowego uchyleniem decyzji ostatecznej (w I instancji) i zawieszeniem płatności lub uchyleniem decyzji I instancji wydanej w postepowaniu wznowieniowym, uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w postepowaniu zwykłym i zawieszeniem płatności na podstawie art. 115 ust. 2 RK 543/2011.
W związku z powyższym, przestępstwo określone w art. 286 kk w zw. z art. 297 kk, w związku z wydaniem przez Prokuraturę Regionalną w W. postanowienia o wszczęciu śledztwa z dnia [...] maja 2017 r., powinno zostać uznane za oszustwo, o którym stanowi art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.
Mając zatem na uwadze powyższe w ocenie Prezesa ARiMR kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uzasadnia zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Czytelna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełnienia przestępstwa a nie wniesienie aktu oskarżenia czy tez wydanie w tej sprawie wyroku przez Sąd.
Zasadniczym celem zawieszenia postepowania na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest bowiem zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
Prezes ARiMR wskazuje, że zgodnie z ust. 2 art. 115 rozporządzenia nr 543/2011 państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatność na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem nr 1234/2007.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesadzając oczywiście o zasadności postepowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości, iż popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz cofnięcia pomocy już przyznanej. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej.
W przedmiotowej sprawie istnieje zatem bezpośredni związek między śledztwem Prokuratury Regionalnej w W. a prowadzonym postępowaniem administracyjnym, a zatem zostały spełnione warunki wynikające z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 stanowiące podstawę do zawieszenia postepowania z urzędu.
Wyżej opisaną decyzję zaskarżyła w całości F. Sp. z o.o. zarzucając jej:
I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP, art. 15 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie przez organ II instancji zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, przejawiające się w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy w sposób wykraczający poza jej ramy podmiotowe i przedmiotowe, tj. bez zachowania tożsamości sprawy, rozszerzając jej zakres m.in. o rozstrzygnięcie nie stanowiące przedmiotu rozpoznania przez organ I instancji w zakresie zawieszenia płatności w sprawie wniosku F. Sp. z o.o. o przyznanie pomocy finansowej w łącznej wysokości 6 246 763,11 zł na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw (Dz. U. UE.L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1; dalej w skrócie ,,Rozporządzenie nr 543/11);
2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 78 Konstytucji RP, art. 15 k.p.a., art. 107 § 2 i 3 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez całkowitą dowolność w wydaniu zaskarżonej decyzji w przedmiocie wykraczającym poza zakres zaskarżenia oraz w związku z oczywiście sprzeczną wewnętrznie treścią rozstrzygnięcia polegającą na tym, iż mimo wskazania przez organ II instancji na uchylenie decyzji jedynie w zaskarżonej części- w istocie dokonanie uchylenia ww. decyzji w całości, a także decyzji ją poprzedzającej i zawieszenie płatności wnioskowanej przez Skarżącą pomocy finansowej, a także całkowity brak wyjaśnienia podstaw tej rozbieżności w uzasadnieniu decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie jej kontroli instancyjnej
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji naruszającej wprost zakaz reformationis in peius, z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia jawnie pogorszającego ustaloną przez decyzję organu I instancji sytuację prawną strony wnoszącej odwołanie, tj. uchylenie decyzji zaskarżonej oraz decyzji poprzedzającej w całości, także w zakresie przyznanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. w wysokości 6 015 952,50 zł pomimo zaskarżenia przez F. Sp. z o.o. decyzji organu I instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania za okres od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) w kwocie 25 297,50 zł
3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób wykraczający poza katalog możliwych do zastosowania na obecnym etapie postepowania i brak wskazania w tym zakresie podstawy prawnej decyzji, w tym także treści jej uzasadnienia, co czyni niemożliwym kontrolę instancyjną oraz ustosunkowanie się Skarżącej do stanowiska organu odwoławczego;
4) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie pomimo braku spełnionych przesłanek wznowienia postępowania, przejawiające się m.in. w ten sposób, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję uznano w sposób bezprawny operat szacunkowy z dnia [...] grudnia 2015 r. opracowany przez biegłego na zlecenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w ramach kontroli ex post, choć żadna z powołanych przez organy obu instancji okoliczności nie należy do katalogu przesłanek wznowienia postępowania wskazanych w tym przepisie, z uwagi na uznanie przez organ odwoławczy, ,,iż nie można [...] wykluczyć, że z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi’’, zaś ,,wyjaśnienie, [...] czy takie okoliczności występowały powinno być przedmiotem postępowania wznowieniowego, które w zależności od wyników ustaleń powinno zakończyć się wydaniem jednego z rodzajów decyzji w trybie art. 151 k.p.a.’’, co w sposób oczywisty potwierdza, iż organy dokonały nadużycia instytucji wznowienia postepowania w oparciu jedynie o potencjalną możliwość wystąpienia przesłanki wznowieniowej;
5) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 i 149 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, a następnie decyzji uchylających decyzję dotychczasową, pomimo nieistnienia podstaw wznowienia postepowania określonych w art. 145 § 1 k.p.a., a w konsekwencji – także mimo braku przesłanek do uchylenia decyzji pierwotnej w trybie art. 145 § k.p.a.;
6) art. 7 i 77 § k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz.U. 2016.58) oraz art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowym postępowaniu wznowieniowym zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji oraz decyzji pierwotnej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], a następnie do zawieszenia w tej części płatności wnioskowanej przez Grupę pomocy finansowej, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postepowania wynika, że już w momencie wydania pierwotnej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] organowi znane były wszelkie okoliczności i dowody istotne dla rozstrzygnięcia, zaś nowa opinia biegłego rzeczoznawcy powstała wyłącznie na potrzeby i w celu podważenia prawomocnej decyzji dotychczasowej, zaś okoliczność wszczęcia wobec Skarżącej śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR w ogóle nie należy do sfery rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i może być jedynie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego
7) art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieprzeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez stronę, pomimo ich oczywiście istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;
8) art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wykazania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji powodów nieprzeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę w toku postępowania wznowieniowego pomimo wiedzy o ich istnieniu oraz ograniczenie się do lakonicznego stwierdzenia o braku ich przedstawienia przez stronę, oraz całkowite pominięcie i nieodniesienie się do faktu zgłoszenia pozostałych wniosków dowodowych, m.in. zeznań świadka M.C.
9) naruszenie art. 8, art. 9 w zw. z art. 11 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim twierdzeń wzajemnie sprzecznych, nadmiernie ogólnikowych, brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów skarżącej przedstawionych w odwołaniu z dnia [...] października 2016 r., a także niedostateczne wyjaśnienie lub nawet brak wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych wydanego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia jego prawidłową kontrolę instancyjną;
10) naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. z zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/11 poprzez podjęcie przez organ działań stanowiących zaprzeczenie podstawowych zasad wiążących organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych, takich jak zasada zaufania i przekonywania, przejawiające się w bezprawnym wznowieniu prawomocnie zakończonego postępowania pod pozorem ujawnienia się w sprawie nowych okoliczności i dowodów, rzekomo nieznanych organowi w chwili wydania pierwotnej decyzji, co jest sprzeczne nie tylko z treścią przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale godzi również w prawa zagwarantowane Konstytucją RP (m.in. art. 2 Konstytucji), a w dalszej kolejności - ,,wykorzystanie’’ owego postępowania do wydania rozstrzygnięcia wymagającego przeprowadzenia przez organ całkowicie odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie zawieszenia płatności wnioskowanej przez F. Sp. z o.o. pomocy finansowej w oparciu o art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r.
11) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r. w zw. z art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a., a także w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz w zw. z art. 79 i 80 ust. 3 w zw. z punktem 33 Preambuły Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011, poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie pomimo jego nieobowiązywania w dacie wydania przedmiotowej decyzji z uwagi na jego wykreślenie w oparciu o art. 79 ww. Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r., i niemożności jego zastosowania zgodnie z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia z uwagi na fakt, iż Skarżąca z dniem [...] kwietnia 2017 r. została uznana organizacją producentów owoców i warzyw na mocy Decyzji Tutejszego organu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nie zachodzi natomiast przypadek o którym mowa w art. 80 ust. 3 zd. ostatnie, w związku z treścią uchylonego art. 116 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 543/2011;
12) art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych do rozpatrzenia sprawy, a umożliwiających zawieszenie płatności w sprawie z wniosku Skarżącej o przyznanie pomocy finansowej z uwagi na niewystąpienie przez organ odwoławczy do Prokuratury Regionalnej prowadzącej śledztwo o ustalenie zakresu prowadzonego śledztwa, podczas gdy z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, aby na podstawie danych i materiałów zgromadzonych dotychczas przez organ można było jednoznacznie wskazać, iż zakres śledztwa w sprawie [...] obejmuje także wniosek grupy o przyznanie pomocy finansowej za II półrocze 1 roku realizacji PDU;
13) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 w zw. z art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7., art. 7 a, art. 8 i art. 9 k.p.a. wobec braku spełnionych przesłanek jego zastosowania oraz przekroczenie kompetencji i nadużycie dyskrecjonalnego uprawnienia organu, z uwagi na fakt spowodowania wszczęcia śledztwa m.in. wobec Skarżącej na skutek zawiadomienia organu nadrzędnego – Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem(WE) nr 1234/2007, co stanowi jawne obejście przepisów prawa i przeciwieństwo zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów Państwa, na skutek którego narzędzie prawa europejskiego (unijnego) stosowane jest w sposób wypaczony i sprzeczny z jego założeniami i funkcją, w celu faktycznego wzruszenia (wstrzymania wykonania) decyzji organu o przyznaniu pomocy finansowej dla Skarżącej w sposób pozornie tylko zgodny z formalnoprawnym brzmieniem przepisów;
14) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w braku rozstrzygnięcia na korzyść strony wątpliwości interpretacyjnych związanych ze stosowaniem prawa unijnego w okolicznościach dotyczących Skarżącej w zakresie, w jakim postepowanie dotyczy ograniczenia jej uprawnienia, choć z treści Postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] o wszczęciu śledztwa z dnia [...] maja 2016 r. wynika, iż w chwili wszczęcia jedynymi przesłankami decydującymi o formalnym zainicjowaniu postepowania było pisemne zawiadomienie Prokuratury przez Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2017 r. dotyczące ,,nieprawidłowości podczas uzyskiwania dotacji przez podmioty wstępnie uzane za grupy producenckie’’ oraz ustne przesłuchanie Prezesa ARiMR w dniu [...] maja 2017 r. w charakterze świadka, tj. w dniu wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa, co stanowi niedostateczną podstawę dla uznania spełnienia przesłanki ,,uzasadnienia’’ podejrzenia przestępstwa i skorzystania przez organ z przyznanej mu kompetencji zawieszenia płatności pomocy finansowej dla Skarżącej;
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a ) i b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz.U. 2016.58) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania w sprawie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) uorr i chylenie zarówno zaskarżonej odwołaniem decyzji nr [...] z dnia [...] wrzesnia 2016 r., jak i decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. w zakresie dotyczącym przyznania Skarżącej wnioskowanej pomocy finansowej i zawieszenie płatności ww. pomocy;
2) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r. poprzez jego dowolne zastosowanie wobec Skarżącej i nadużycie dyskrecjonalnego uprawnienia organu, pomimo braku faktycznej i materialnoprawnej podstawy do zawieszenia w stosunku do Spółki płatności pomocy, w związku z brakiem uzasadnionego podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem(WE) nr 1234/2007 z uwagi na toczące się już w chwili złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w tym zakresie (nadal nierozstrzygnięte) dwa postępowania administracyjne z odwołań od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2016 r., dotyczące odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania na łączną kwotę 437 422,50 zł – których dopiero negatywny dla Skarżącej wynik będzie mógł przesądzać o możliwości istnienia podejrzenia popełnienia przestępstwa, przy jednoczesnym pominięciu kwestii wyrządzenia Spółce realnej szkody majątkowej o charakterze nieodwracalnym;
Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaskarżonym zakresie i umorzenie postępowania, oraz o zasadzenie kosztów postepowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddaleniu i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył co następuje:
Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na wstępie przypomnieć należy, iż decyzje wydane w obu instancjach przedmiotowej sprawy zapadły w postępowaniu wznowieniowym, którego istotą było wzruszenie decyzji ostatecznej dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] mocą której przyznano Skarżącej pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania złożonego przez wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o.
Wyżej wymieniona decyzja została w I instancji przedmiotowej sprawy uchylona w części. Konsekwencją tegoż uchylenia było:
- przyznanie pomocy finansowej Skarżącej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania w wysokości 6 015 952,50 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi: 4 010 635,00 zł,
- odmówienie przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania w wysokości 25 297,50 zł
Mimo zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej w części odmawiającej przyznania pomocy finansowej ponad kwotę z niej wynikającą organ odwoławczy uchylił ją w całości (mimo tego, iż w treści własnego rozstrzygnięcia wskazał, że uchyla ją w części) oraz zawiesił płatność na rzecz Skarżącej w całości mimo wskazania, iż zawieszenie to dotyczy tylko części płatności.
W związku z powyższym zauważyć należy, iż organ II instancji orzekł poza granicami zaskarżenia decyzji wydanej w I instancji, a nadto na niekorzyść Skarżącego.
Sąd podkreśla, iż takie rozstrzygnięcie narusza zarówno art. 138 § 1 k.p.a., jak i art. 139 k.p.a.
Art. 138 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postepowanie odwoławcze
Analiza powyższego przepisu z jednej strony, z drugiej zaś treści zaskarżonej decyzji organu II instancji pozwala na uznanie, iż nie mieści się ona w ramach przewidzianych przez tenże przepis.
Oznacza to, iż Prezes ARiMR wydał decyzję o treści której ustawodawca nie przewidział, a już z pewnością nie wydał decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i orzeczeniu co do istoty sprawy (co wynika z jej tytułu) skoro jednocześnie zawiesił postepowanie w prawie płatności związanej z wnioskiem skarżącej o przyznanie pomocy finansowej.
Jeśli chodzi o art. 139 k.p.a. to zgodnie z jego treścią organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Powyższy przepis statuuje instytucję zakazu reformationis in peius, która należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Respektowanie tej zasady w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa (por. wyrok SN z dnia 24 czerwca 1993 r. syng. Akt. III ARN 33/93 PiP 1994 nr 9 str. 112).
Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Tymczasem w sprawie niniejszej organ odwoławczy orzekł w istocie na niekorzyść strony pogarszając jej sytuację prawną wynikającą z decyzji organu I instancji, a nadto nie wykazując, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Uzasadnienia owej rażącości nie można upatrywać we wszczęciu śledztwa w sprawie Prokuratury Regionalnej w W. sygn. akt [...].
Okoliczności tamże rozpatrywane mogły być co najwyżej podstawą oddalenia skargi, ale w sprawie której przedmiotem byłoby zawieszenie płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie zaś w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o ich przyznaniu.
Oznacza to, zdaniem sądu, iż uchylenie decyzji w postępowaniu wznowieniowym mogłoby mieć miejsce po wykazaniu w postepowaniu karnym (wszczętym w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w W. sygn.. akt [...]), iż Skarżąca ubiegając się o pomoc finansową dopuściła się przestępstwa opisanego w postanowieniu o wszczęciu śledztwa wydanym w ww. sprawie.
Powyższe oznacza, iż na obecnym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie Prezes ARiMR nie może posiłkować się treścią cytowanego przez siebie art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/11 z dnia 7 czerwca 2011 r.
Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 p.p.s.a.