V SA/WA 448/06

V SA/Wa 448/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Wrzesińska-Jóźków /przewodniczący/
Irena Jakubiec-Kudiura
Joanna Gierak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) stycznia 2006 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z (...) października 2006 r. Nr (...) o uchyleniu decyzji własnej z (...) grudnia 1999 r. i przyznaniu uprawnień kombatanckich; 3. uchyla postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z (...) lipca 2005 r. Nr (...) o wznowieniu postępowania administracyjnego;
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. B. jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z (...) stycznia 2006 r., którym organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji tego organu z (...) sierpnia 2005 r. wydanej w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w D.
Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
W 1996 r. Pani S. B. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na działalność w okresie od stycznia 1944 r. do stycznia 1945 r. w Ruchu Oporu na terenie gminy C.. Na okoliczność tą do wniosku załączyła dowody w postaci oświadczeń świadków, Pana J. Z. oraz Pana S. B.
Decyzją z (...) grudnia 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm.) odmówił zainteresowanej przyznania uprawnień kombatanckich, stwierdzając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż Pani S. B. nie przedstawiła dokumentów, które potwierdziłyby jej działalność w organizacji konspiracyjnej. Decyzja ta, doręczona zainteresowanej w dniu 16 grudnia 1999 r., stała się ostateczna.
W dniu (...) maja 2005 r. Pani S. B. złożyła ponownie wniosek do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnień kombatanckich, jednakże jako powód ubiegania się tym razem o uprawnienia kombatanckie podała, trwający kilka dni w listopadzie 1940 r., pobyt w hitlerowskim obozie w D., po którym następnie wraz z rodziną została wywieziona. Do wniosku załączyła oświadczenia świadków, Pani S. Z. oraz Pana Z. C.
Postanowieniem z (...) lipca 2005 r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z (...) grudnia 1999 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, wyjaśniając w uzasadnieniu tegoż postanowienia, iż zgodnie z treścią pisma strony, zakwalifikowano je jako żądanie wznowienia postępowania administracyjnego, albowiem Kierownik Urzędu uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Następnie, decyzją z (...) sierpnia 2005 r. Kierownik Urzędu, powołując w podstawie prawnej art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, odmówił Pani S. B. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w D. W uzasadnieniu decyzji m.in. stwierdził, iż nie uznał za wiarygodne oświadczeń świadków wysiedlonych w listopadzie 1941 r. z innych niż strona miejscowości.
W dniu 11 sierpnia 2005 r. decyzja ta, zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została doręczona stronie.
Dalej, pismem z 28 listopada 2005 r., nadanym w urzędzie pocztowym 2 grudnia 2005 r., Pani S. B. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z (...) sierpnia 2005 r., jednocześnie dopełniając czynności, której nie dokonała w terminie. Uzasadniając wniosek wskazała, iż jest osobą starszą i nie wiedziała o możliwości złożenia odwołania. Podała, iż do końca nie dokładnie przeczytała pismo, które otrzymała. Dopiero od innych dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podała także, że jest osobą chorą i ciężko gdziekolwiek jej pójść, "a co mówić dalej jechać by coś załatwić". Na koniec jeszcze raz zwróciła uwagę na swój podeszły wiek, swoją niedołężność, oraz wskazała na zaniki pamięci.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wydanego w dniu (...) stycznia 2006 r. stwierdził, że uchybienie terminu było zawinione przez stronę. Decyzja z (...) sierpnia 2005 r. zawierała prawidłowe, jednoznacznie sformułowane pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego i strona, nie dokładnie czytając pismo, nie może obecnie powoływać się na ten zawiniony przez siebie fakt, jako na podstawę wniosku o przywrócenie terminu. W zaistniałej sytuacji zaniedbanie strony nie może być -w ocenie organu- tłumaczone nawet jej wiekiem i stanem zdrowia. Na koniec Kierownik Urzędu wskazał, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w dniu (...) sierpnia 2005 r.
Z akt sprawy wynika, iż pismem z (...) stycznia 2006 r., tj. z dnia wydania skarżonego postanowienia, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) sierpnia 2005 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W piśmie tym wyjaśnił, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy do stwierdzenia, że wymieniona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a także, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Pani S. B. podniosła, iż jest osobą starszą, mającą obecnie (...) lat, schorowaną i często potrzebującą pomocy swoich dzieci i wnuków.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Pismem z 8 czerwca 2006 r. skarżąca zwróciła się do Sądu z prośbą o przyspieszenie terminu rozpatrzenia skargi, odnosząc się jednocześnie do merytorycznego stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu decyzji z (...) sierpnia 2005 r.
Mając na uwadze wszczęte z urzędu przez Kierownika Urzędu -przed wniesieniem skargi- i niezakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) sierpnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosując się do treści art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., postanowieniem z 20 lipca 2006 r. sygn. V SA/Wa 448/06, zawiesił postępowanie.
W piśmie procesowym z (...) sierpnia 2006 r. Kierownik Urzędu poinformował, iż decyzją z (...) sierpnia 2006 r. stwierdził nieważność decyzji własnej z (...) sierpnia 2005 r., które to rozstrzygnięcie zostało doręczone S. B. (...) sierpnia 2006 r., i w dniu (...) sierpnia 2006 r. strona wniosła pismo o treści wskazującej, iż może to być wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z (...) sierpnia 2006 r. Kierownik Urzędu wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego oraz o jego umorzenie, bowiem stało się ono bezprzedmiotowe. Swoje stanowisko uzasadnił zakończeniem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) sierpnia 2005 r., oraz wskazaniem, iż z obrotu prawnego został wyeliminowany akt, którego dotyczyło zaskarżone postanowienie z (...) stycznia 2006 r.
Następnie, w piśmie procesowym z (...) października 2006 r. organ podtrzymał wnioski zawarte w piśmie z (...) września 2006 r., jednocześnie informując, iż decyzją z (...) października 2006 r. utrzymał w mocy decyzję własną z (...) sierpnia 2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z (...) sierpnia 2005 r. Kierownik Urzędu poinformował również, iż decyzją z (...) października 2006 r., uchylił decyzję z (...) grudnia 1999r. o odmowie przyznania S. B. uprawnień kombatanckich i przyznał stronie uprawnienia z tytułu przewidzianego przez art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach.
Do akt administracyjnych sprawy włączono wymienione powyżej decyzje Kierownika Urzędu, w tym decyzję z (...) października 2006r., utrzymującą w mocy decyzję własną z (...) sierpnia 2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Urzędu wydanej w dniu (...) sierpnia 2005 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wyjaśnił, iż rozstrzygnięcie organu administracji z (...) sierpnia 2005 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa i dlatego konieczne było stwierdzenie jego nieważności. Podał, iż w przedmiocie uprawnień kombatanckich strony została wydana w dniu (...) grudnia 1999 r. decyzja ostateczna. Organ zaś, na skutek wniosku strony z (...) maja 2005 r., wznowił postępowanie w sprawie. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Analiza treści rozstrzygnięcia w decyzji z (...) sierpnia 2005 r. prowadzi natomiast do wniosku, że organ wydając decyzję w pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., swoje rozstrzygnięcie ograniczył wyłącznie do rozstrzygnięcia o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu, nie odnosząc się do istniejącej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej z (...) grudnia 1999 r., czym naruszył art. 151 § 1 k.p.a.
W aktach sprawy znajduje się również druga decyzja wydana w dniu (...) października 2006 r. w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., oraz w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wniosek strony z (...) maja 2005 r., ze względu na istnienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia ostatecznego, kierując się treścią art. 235 § 1 k.p.a., należało zakwalifikować jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej (art. 154 k.p.a.), i uznać go za zasadny. W ocenie organu jest to jedyny tryb pozwalający na wzruszenie decyzji odmawiającej stronie przyznania uprawnień kombatanckich, o ile bowiem należałoby rozważać, czy nadesłane przez S. B. nowe dowody nie powinny być potraktowane jako żądanie wznowienia postępowania, to jednocześnie nie można było tracić z pola widzenia, iż od wydania decyzji ostatecznej upłynęło ponad 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.).
Postanowieniem z 18 października 2006 r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie i zarządzeniem z tej samej daty sprawę skierował na termin.
Pismem z 22 listopada 2006 r. skarżąca poinformowała, iż zostały jej przyznane uprawnienia kombatanckie, a w związku z tym "przedmiotowa skarga jest już nieaktualna".
Postanowieniem z 13 grudnia 2006 r., wpisanym do protokołu z rozprawy, Sąd uznał cofnięcie skargi S. B. za niedopuszczalne. W konsekwencji, Sąd nie uwzględnił również wniosku Kierownika Urzędu o umorzenie postępowania, zawartego w piśmie procesowym z (...) września 2006 r. i podtrzymanego w kolejnych pismach procesowych tegoż organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W takim przypadku sąd uwzględnia skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego. Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, aczkolwiek z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, stwierdzenia nieważności decyzji z (...) października 2006 r. wydanej w trybie art. 154 k.p.a., oraz uchylenia postanowienia, którym organ wznowił postępowanie w niniejszej sprawie, zakończonej decyzją ostateczną w dniu (...) grudnia 1999 r.
Przede wszystkim podnieść należy, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego przez Kierownika Urzędu decyzji z (...) sierpnia 2005 r. poprzez stwierdzenie jej nieważności decyzją z (...) sierpnia 2006r., utrzymaną w mocy decyzją z (...) października 2006 r., zobowiązywało organ do wyeliminowania z obrotu prawnego również skarżonego w sprawie postanowienia z (...) stycznia 2006 r., odnoszącego się do wadliwie wydanej decyzji z (...) sierpnia 2005 r., od której strona z uchybieniem terminu złożyła środek zaskarżenia. Z uwagi na pozostawienie w obrocie prawnym tegoż postanowienia, konieczne -w ocenie Sądu- było orzeczenie o jego uchyleniu.
Następnie wyjaśnić trzeba, iż kierując się treścią art. 134 i art. 135 p.p.s.a., Sąd za konieczne uznał także, z powodu rażącego naruszenia przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., orzec o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Urzędu z (...) października 2006 r., wydanej w trybie art. 154 k.p.a., co zobowiązywało do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z występującą w sprawie przesłanką z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z sentencji jak i z uzasadnienia tej decyzji bezsprzecznie wynika, iż została ona wydana na wniosek strony z (...) maja 2005 r., który to wniosek organ zakwalifikował jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, stwierdzając jednocześnie, iż jest to jedyny tryb pozwalający na wzruszenie decyzji odmawiającej stronie przyznania uprawnień kombatanckich. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż wniosek S. B. z (...) maja 2005 r., po jego wpłynięciu, organ zakwalifikował jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z (...) grudnia 1999 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, i postanowieniem z (...) lipca 2005 r. wznowił postępowanie administracyjne, wyjaśniając w uzasadnieniu tegoż postanowienia, iż jest to zgodne z treścią pisma strony. Zaznaczył również, iż w sprawie -w jego ocenie- wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z powyższego wynika więc, iż ten sam wniosek S. B. posłużył organowi administracyjnemu do uruchomienia w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z (...) grudnia 1999 r., dwóch trybów nadzwyczajnych. Najpierw, w dniu (...) lipca 2005 r. w związku z pismem strony z (...) maja 2005 r., Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie, którego to postępowania, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w sposób przewidziany w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 151 k.p.a.), nie zakończył. Decyzją z (...) sierpnia 2006 r. stwierdził nieważność decyzji wydanej w dniu (...) sierpnia 2005 r. o odmowie udzielenia stronie uprawnień kombatanckich, pozostawił natomiast w obrocie prawnym postanowienie o wznowieniu postępowania. W tej sytuacji zobowiązany był do zakończenia wszczętego postępowania wznowieniowego, czego jednak w sprawie nie uczynił. Po czym, w dniu (...) października 2006 r. wydał decyzję w trybie art. 154 k.p.a., również w związku z pismem strony z (...) maja 2005 r. (a więc przyjmując, iż wszczęło ono to postępowanie), w której uzasadnieniu m.in. zauważył, iż od wydania decyzji ostatecznej upłynęło ponad 5 lat, co uniemożliwia uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stosownie do treści art. 146 § 1 k.p.a.. Stwierdzenie organu w tej części jest zasadne, aczkolwiek należy zauważyć, iż w sytuacji upływu terminów przewidzianych w art. 146 § 1, Kodeks postępowania administracyjnego w art. 151 § 2 stanowi, iż w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Powyższe oznacza, iż upływ 5 - letniego terminu wymienionego w treści art. 146 § 1 k.p.a., nie mógł stanowić samoistnej przesłanki do wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a., będącej -jak stwierdził organ- jedynym możliwym trybem pozwalającym na wzruszenie wydanej w sprawie decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy postępowanie wznowieniowe w sprawie nie zostało zakończone, a strona nie wnosiła o wydanie orzeczenia w tym trybie.
Wobec powyższego decyzja organu z (...) października 2006 r., choć korzystna dla strony (przy czym niezależnie od jej merytorycznej treści dotyczącej przyznania stronie uprawnień kombatanckich), nie mogła się ostać. Decyzją tą organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa, tj. w szczególności art. 61 § 1 i 3 w zw. z art. 154 k.p.a. z uwagi na potraktowanie wniosku strony z (...) maja 2005 r. jako wszczynającego postępowanie w trybie art. 154 k.p.a., w sytuacji gdy wniosek ten uprzednio posłużył do wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 145 k.p.a., oraz art. 145 i 154 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., w sytuacji prowadzenia w sprawie nadal postępowania wznowieniowego.
W ocenie Sądu Kierownikowi Urzędu zarzucić też można, wobec problemów z zaklasyfikowaniem wniosku strony z (...) maja 2005 r. -a że taka sytuacja miała miejsce wskazuje potraktowanie tegoż pisma jako wniosek o wznowienie postępowania, oraz jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa- naruszenie, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, art. 9 w zw. z art. 235 k.p.a. Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny, "w sytuacji, gdy rzeczywiście istnieją wątpliwości co do żądania strony określonego w piśmie stanowiącym wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w myśl art. 235 § 1 k.p.a. organ powinien stosując art. 9 k.p.a. zwrócić się do strony udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w celu doprowadzenia do sprecyzowania żądania" (wyrok z 22.02.2005 r., sygn. akt OSK 1099/04, LEX Nr 165733). Co prawda, obowiązek organu zwracania się do strony o sprecyzowanie żądania nie wynika z treści art. 235 k.p.a. (zgodnie z którym skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu), i nie w każdym przypadku będzie on niezbędny i konieczny, jednakże w sprawie wątpliwej udział strony wydaje się jak najbardziej właściwy, a zachowanie organu w tej sytuacji winno czynić zadość dyspozycji art. 9 k.p.a. (stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego).
W związku z tym -w ocenie Sądu- należy w sprawie dokonać ponownej analizy wniosku S. B. z (...) maja 2005 r., mając przy tym na uwadze decyzję ostateczną z (...) grudnia 1999 r. wydaną w stosunku do strony oraz jej podstawę materialno-prawną, i ponownie rozważyć -jeżeli organ uzna to za konieczne, przy udziale strony- w jakim trybie wniosek ten winien być przez organ rozpatrzony, tj. w którym z trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, czy też może w trybie zwykłym. W sytuacji uznania, iż udział strony w sprawie jest niezbędny, organ winien pamiętać o prawidłowym jej pouczeniu, w sposób dla tej osoby zrozumiały. Organ ma bowiem obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, które w szczególności winny dotyczyć dopuszczalności wniesionego przez nią pisma. Natomiast, w przypadku stwierdzenia, w wyniku ponownej analizy wniosku strony, iż jego treść jest niewątpliwa, udział strony należy uznać jedynie za przedłużający przebieg postępowania administracyjnego.
Na marginesie Sąd zauważa, iż wydanie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., jak podkreśla się w orzecznictwie, winno mieć miejsce dopiero wówczas, gdy nie można zastosować ani trybu przewidzianego w art. 145 k.p.a., ani też trybu uregulowanego w art. 156 k.p.a., przy założeniu, że tego chce strona.
Z wymienionych powodów Sąd za konieczne uznał uchylenie również i postanowienia Kierownika Urzędu z (...) lipca 2005 r., którym organ wznowił postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Na koniec Sąd wyjaśnia, iż na podstawie art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie to wiąże sąd. Jednakże, z treści tego przepisu wynika, iż sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Rozpoznając skargę Sąd miał na uwadze wniosek skarżącej, zawarty w piśmie procesowym z 22 listopada 2006 r., w którym skarżąca poinformowała, iż zostały jej przyznane uprawnienia kombatanckie, a w związku z tym "przedmiotowa skarga jest już nieaktualna". Z uwagi jednak na to, iż uznanie skargi za nieaktualną, tj. jej cofnięcie, spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji z (...) października 2006 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej z (...) grudnia 1999 r. i przyznaniu uprawnień kombatanckich, wydanej -jak powyżej wywiedziono- z rażącym naruszeniem prawa, Sąd postanowieniem zawartym w protokole z rozprawy uznał cofnięcie skargi za niedopuszczalne. Z tego też powodu, jak również z powodu nie wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia z (...) stycznia 2006 r., Sąd nie uwzględnił wniosku Kierownika Urzędu o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość skargi. Skoro zaskarżone postanowienie nie zostało przez organ uchylone, skarga nadal była aktualna.
Konkludując, wskazane powyżej naruszenia jak i rażące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stanowiły okoliczności przesądzające treść niniejszego rozstrzygnięcia. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż stwierdzenie nieważności decyzji z (...) października 2006 r., na podstawie której skarżąca uzyskała uprawnienia kombatanckie, spowodowane było jedynie względami formalnoprawnymi. Sąd nie przesądza więc merytorycznego wyniku postępowania, wszczętego wnioskiem strony z (...) maja 2005 r. Sprawa wymaga ponownego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego zgodnie z regułami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Z tych też przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 w zw. z art. 134 i 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonego postanowienia Sąd nie uznał za zasadne zastosowania art. 152 p.p.s.a., ze względu zaś na brak wniosku skarżącej, pouczonej o treści art. 210 § 1 p.p.s.a., nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.