V SA/Wa 4468/15

V SA/Wa 4468/15 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-06-30
Data wpływu
2015-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Irena Jakubiec-Kudiura /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw od tego orzeczenia. Wskazał, że jest w stanie ograniczyć swój wniosek do zwolnienia z kosztów sądowych. Dodał też, że "rozbicie skargi na trzy sprawy" stawia go w bardzo trudnej sytuacji ze względu na konieczność poniesienia związanych z tym kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu tego jednoznacznie wynika zatem, że wykazanie wystąpienia przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obciąża wnioskodawcę.
Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze skarżącego referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie uzasadniają one przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W postanowieniu z dnia 29 lutego 2016 r. trafnie wskazano w szczególności, że skarżący posiada majątek o znacznej wartości. Ma majątek ten składa się m.in. nieruchomość rolna o powierzchni około 20 ha. Jak zaś wskazał sam skarżący wartość 1 ha tej nieruchomości wynosi około 10.000 zł. Zatem skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego o wartości około 200.000 zł. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Właściciel nieruchomości dysponuje bowiem majątkiem, w wyniku obciążenia którego może pozyskać środki potrzebne do pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt II OZ 726/06; z dnia 25 listopada 2013 r. o sygn. akt I OZ 1132/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze złożonych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że nie uzyskuje on żadnego dochodu z prowadzonego gospodarstwa, poza kwotą 3.300 zł uzyskaną ze sprzedaży jednej sztuki bydła. Skarżący nie przedstawił jednak zaświadczenia o dochodach z gospodarstwa rolnego oświadczając: "Urząd Gminy nie prowadzi i nie zajmuje się dochodami rolnika". Tymczasem jak trafnie wskazano w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego urzędy gminy wystawiają zaświadczenia o dochodach gospodarstw rolnych na podstawie tzw. dochodu przeliczeniowego z tego gospodarstwa. Dochód przeliczeniowy (z 1 ha przeliczeniowego) określany jest na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o wysokości przeciętnego dochodu rocznego z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Skarżący nie wywiązał się zatem z obowiązku wykazania dochodów z gospodarstwa rolnego.
W ocenie istnienia po stronie skarżącego możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego znaczenie ma również posiadany przez niego majątek ruchomy. Wskazać należy, że skarżący posiada: dwa samochody o wartości około 20.000 zł oraz ciągnik o wartości około 6.000 zł. Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący kupił dwa samochody osobowe (w tym jeden uszkodzony) ze środków uzyskanych ze sprzedaży bydła, a nastąpiło to w czasie, w którym skarżący musiał wiedzieć, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego wiąże się z obowiązkiem poniesienia kosztów. W tutejszym Sądzie od 2008 r. zostało bowiem zarejestrowanych dziewięć spraw ze skarg wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi 200 zł, a łączne wpisy sądowe w trzech niezakończonych sprawach stanowią kwotę 600 zł. W tej sytuacji należało uznać, że skarżący posiadał środki, które mógł przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, jednak przeznaczył je na inne wydatki, które – co warte podkreślenia – nie stanowiły wydatków niezbędnych dla utrzymania. Przykładem innego takiego wydatku jest kwota 379 zł przeznaczona na bilet lotniczy do Dublina.
Odnosząc się natomiast do zobowiązań i wydatków stałych, na które powoływał się skarżący przypomnieć trzeba, iż przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13, w którym stwierdzono, że skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych). Należało mieć również na uwadze, że skarżący korzysta z pomocy finansowej rodziny.
Na koniec odnosząc się do sugerowanej w sprzeciwie modyfikacji wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ograniczenie go do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że postanowienie z dnia 29 lutego 2016 r. dotyczyło odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skoro zatem referendarz uznał, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w szerszym zakresie, tj. w zakresie całkowitym, a Sąd rozpoznając sprzeciw rozstrzygnięcie to uznał za zasadne, to tym bardziej sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania tego prawa w węższym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych).
Z kolei odnosząc się do stanowiska skarżącego jakoby rozbicie jego sprawy na trzy skargi postawiło go – ze względu na konieczność uiszczenia trzech wpisów sądowych – w trudnej sytuacji wskazać należy, że przedmiotem skargi były trzy odrębne decyzje wydane w oparciu o różne podstawy prawne. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. zobligowany był do rozdzielenia skarg, zaś skarżący do uiszczenia wpisu od każdej z tych skarg oddzielnie.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji