I FZ 70/23

I FZ 70/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FZ 90/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-06
I SA/Łd 882/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-09-26
I SA/Łd 836/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-05-25
I FSK 64/24 - Wyrok NSA z 2024-04-11
I FSK 1414/23 - Wyrok NSA z 2024-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 836/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 września 2022 r. nr. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2014 r. postanawia : 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 836/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił K. J. (dalej "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2014 r.
We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący wskazał, że prowadził on działalność gospodarczą od lutego 1997 r. do lutego 2017 r. kiedy to na podstawie decyzji o zabezpieczeniu przyszłych wierzytelności Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego L. dokonał zajęcia rachunków bankowych Skarżącego, uniemożliwiając przez to dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i generowanie zysków. Zdarzenie to spowodowało utratę płynności finansowej i niemożność terminowego regulowania zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych wcześniej kredytów w bankach: P. S.A. i A. S.A.
Ponadto Skarżący podnosi we wniosku, że utracił on dotychczasowe źródło utrzymania z dochodów z prowadzonej działalności, a wobec zaprzestania spłacania rat kredytowych banki dochodziły swoich należności na drodze sądowej, co skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy w L. prawomocnych nakazów zapłaty z 15 maja 2018 r. i 31 maja 2019 r. Co więcej przeciwko Skarżącemu prowadzono egzekucje przez Komornika Sądowego na wniosek wierzyciela Banku P. S.A., które okazały się bezskuteczne, co potwierdzały załączone przez Skarżącego postanowienia o umorzeniu egzekucji wobec jej bezskuteczności.
Skarżący wskazał we wniosku, że jest właścicielem trzech lokali mieszkalnych, sam mieszka w lokalu położonym przy ul. [...] w L., natomiast dwa pozostałe lokale wynajmuje. Dochód z najmu lokali wynosi 1.930 zł miesięcznie i są to jedyne dochody Skarżącego. Na wszystkich trzech nieruchomościach Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego L. dokonał zabezpieczenia przez wpisanie hipotek przymusowych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych.
We wniosku Skarżący podkreślał, że jest on pozbawiony od marca 2017 poprzez działania organu możliwości spłaty swoich zobowiązań z prowadzonej działalności gospodarczej. Jedynym jego źródłem utrzymania jest dochód pozyskiwany poprzez wynajem dwóch lokali mieszkalnych. Skarżący wskazał, że jest osobą starszą i schorowaną. Leczy się na nadciśnienie, cukrzycę i niewydolność krążenia. W obecnym stanie zdrowia oraz z uwagi na swój wiek nie może znaleźć pracy. Ponadto Skarżący podniósł, że sprawy w toku związane z postępowaniami prowadzonymi w organach podatkowych oraz przed sądami dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej w latach od 2012 do 2017 r. wymagają ciągłej aktywności i zaangażowania z jego strony.
Skarżący wskazał we wniosku, że nie posiada oszczędności, a jego rachunki bankowe zostały zajęte przez organ podatkowy. Zalega on z zapłatą czynszu administracyjnego względem wspólnoty mieszkaniowej wraz z odsetkami za opóźnienie. Potwierdzone przez wyrok Sądu Rejonowego dla L. z dnia 7 października 2022 r. Posiada również wierzytelność w kwocie 100.000zł wobec osoby fizycznej. Spłaca kredyt zaciągnięty w Banku P. S.A., o miesięcznej racie 705,27 zł. Ponosi on koszty mediów za swoje mieszkanie i koszty leczenia, zobowiązania te nie są terminowo regulowane. Skarżący wskazał również, że jest on wspólnikiem większościowym w spółce I. z o.o., ale udziały w tej spółce znajdującej się w likwidacji zostały zajęte przez organ podatkowy.
Na potwierdzenie twierdzeń wskazanych we wniosku, Skarżący przedstawił umowy najmów lokali mieszkalnych, postanowienia Komornika Sądowego w M. o umorzeniu egzekucji wobec jej bezskuteczności, dokumenty dotyczące zajęcia rachunków bankowych, nakazy zapłaty z dnia 15 maja 2019 r. i 31 maja 2019 r., zawiadomienie o wysokości rat kredytu do zapłaty, odpisy z ksiąg wieczystych z wpisem hipotek zabezpieczających, zawiadomienie N[...]US L. z 13 lutego 2017 r. o zabezpieczeniu wierzytelności i rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wyrok Sądu Rejonowego dla L. z 7 października 2022 r. oraz uzasadnienie tego wyroku.
W ocenie Skarżącego brak wstrzymania zaskarżonej decyzji spowodowałby niemożliwe do odwrócenia skutki zagrażające utratą mieszkania stanowiącego podstawę egzystencji osoby, której nie stać na wynajem po cenach rynkowych innego lokalu. Z kolei wynajem dwóch pozostałych lokali mieszkaniowych stanowi dochód pozwalający na utrzymanie oraz opłacenie bieżących zobowiązań. Stąd zdaniem Skarżącego biorąc pod uwagę jego sytuację materialną oraz trudności związane z możliwościami zarobkowania odtworzenie stanu posiadania sprzed egzekucji nieruchomości mogłoby być niemożliwe.
W postanowieniu odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Łodzi wskazał, że choć strona dowiodła, że ciążą na niej znaczne zobowiązania finansowe, to nie wykazała by toczyła się wobec niej egzekucja z nieruchomości. Nie wskazała również, że inni wierzyciele wstrzymali wykonanie egzekucji prowadzonej z majątku strony.
Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł zażalenie, zaskarżające wydane postanowienie w całości zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo iż było to uzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty zgodnie z brzmieniem i wykładnią art. 61 § 3 p.p.s.a. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione wyżej przesłanki należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Rozpatrując zażalenie Skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, odmiennie od Sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie mogą wystąpić ustawowo określone zagrożenia. Wykonanie objętej skargą decyzji ostatecznej może spowodować ubytek w majątku Skarżącego, który może być równoznaczny z wyrządzeniem stronie znacznej szkody, w postaci utraty mieszkania stanowiącego podstawę egzystencji strony. W takiej sytuacji, mając na uwadze obecną sytuację materialną Skarżącego i jego trudności związane z możliwościami zarobkowania, odtworzenie stanu posiadania sprzed egzekucji nieruchomości, która byłaby nieuchronna bazując na dowodach wskazanych przez Skarżącego, mogłoby być znacząco utrudnione, jeśli nie niemożliwe. W tym zakresie Sąd uwzględnił argumentację Skarżącego, która została poparta stosownymi dokumentami, że wykonanie zaskarżonego aktu doprowadzić może do pogorszenia już i tak ciężkiej sytuacji materialnej Skarżącego, spełniając przez to przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. zarówno w kwestii niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i wywołując przy tym trudnych do odwrócenia skutków, których odwrócenie mogłoby okazać się niemożliwe.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.