V SA/Wa 439/11

V SA/Wa 439/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-04-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Krajewska /przewodniczący/
Mirosława Pindelska
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1175/11 - Wyrok NSA z 2011-06-29
Skarżony organ
Minister Rozwoju Regionalnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 227 poz 1658
30c ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w B. na rozstrzygnięcie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; oddala skargę
Uzasadnienie
K. Sp. z o. o. z siedzibą w B. (zwana dalej: skarżącą) w odpowiedzi na ogłoszenie konkursu wniosków o dofinansowanie z Funduszu Spójności (konkurs nr [...]) w ramach Programu Operacyjnego "Infrastruktura i Środowisko", priorytet I - "Gospodarka wodno-ściekowa", działanie 1.1 "Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach powyżej 15 tysięcy RLM", [...] listopada 2009 r. zgłosiła wniosek o dofinansowanie przedsięwzięcia pod nazwą [...].
W. Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we W. pismem z [...] stycznia 2010 r. poinformował skarżącą, że wniosek spełnia kryteria formalne i w ramach oceny merytorycznej I stopnia – projekt uzyskał [...] pkt na 61 pkt, co stanowi 49,18% maksymalnej ilości punktów możliwych do uzyskania. W związku z nieuzyskaniem, co najmniej 60% wymaganych punktów tj. [...] pkt przedmiotowy wniosek został odrzucony z dalszej oceny w ramach procedury konkursowej.
Skarżąca spółka nie godząc się z odrzuceniem wniosku [...] stycznia 2010 r. złożyła protest. W proteście zakwestionowała ocenę merytoryczną I stopnia w zakresie kryterium nr 2 "Wypełnienie przez aglomerację wymogów dyrektywy 91/271/EWG z 21 maja 1991 r. w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych" oraz kryterium nr 6d "Przygotowanie projektu – wartość zadań inwestycyjnych posiadających pozwolenia na budowę w stosunku do wartości wszystkich zadań wymagających pozwolenia na budowę planowanych do realizacji warunków kontraktowych "Czerwonej Książki FIDIC" (lub równoważnej)" i wniosła o ich ponowną ocenę.
Skarżąca co do kryterium nr 6d, wskazała, że zespół ds. oceny wniosków powołał się na pismo Ministerstwa Środowiska z [...] grudnia 2009 r. określające brak możliwości uwzględnienia na etapie oceny merytorycznej I stopnia pozwoleń na budowę, dla których na dzień zakończenia składania projektów nie złożono wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Skarżąca odnosząc się do powyższego wyjaśniła, że brak na dzień składania wniosków pozwoleń na budowę dla zadań planowanych do realizacji na terenie Gminy M. jest wynikiem opieszałości organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzyskanie tej decyzji warunkowało możliwość uzyskania kolejnych decyzji tj. decyzji lokalizacyjnych oraz decyzji pozwolenia na budowę. Według skarżącej w tej sytuacji istnieje uzasadnienie do zastosowania pkt 31 Regulaminu konkursu i dopuszczenia uzupełnienia pozwoleń na budowę po dniu zakończenia składania wniosków w trakcie trwania procedury konkursowej.
W. Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we W. pismem z [...] lutego 2010 r. poinformował spółkę o negatywnym rozpatrzeniu protestu. Co zarzutów dotyczących kryterium nr 2 wyjaśnił, że projekt będzie realizowany na terenie trzech aglomeracji: K., M. i P. i jest projektem kompleksowym. Przyrost RLM w aglomeracjach kształtuje się następująco: w M. [...] RLM, w P. [...] RLM, K. [...] RLM; co daje wskaźnik [...] wyliczony jako średnia ważona przyrostu RLM w aglomeracjach dla projektu do sumy RLM aglomeracji. Ponadto wyjaśnił, że wniosek o dofinansowanie obejmuje trzy aglomeracji i jest projektem kompleksowym. W takiej sytuacji nie można, z jednej strony przyjmować do projektu zadania dotyczące wodociągowania i wyliczać pomoc finansową uwzględniając koszty wodociągowania jako koszty kwalifikowane, z drugiej zaś strony włączając aglomerację w celu korzystniejszego wskaźnika danego kryterium oceny wniosku, przy tym odwołano się do "Szczegółowego opisu priorytetów wersja 3.2 z 3 września 2009 r.".
Odnośnie zarzutów dotyczących kryterium nr 6d organ wyjaśnił, że skarżąca legitymuje się pozwoleniami na budowę na dwa zadania: [...] z [...] listopada 2009 r. nr [...] oraz [...] z [...] września 2006 r. nr [...], co stanowi [...] wartości wszystkich zadań wymagających pozwolenia na budowę planowanych do realizacji wg warunków kontraktowych "Czerwonej Książeczki FIDIC" (lub równoważnej). Odnosząc się do interpretacji pkt 31 Regulaminu konkursu wyjaśnił, że interpretację tą rozstrzyga pismo Ministerstwa Środowiska z [...] grudnia 2009 r., z którego jednoznacznie wynika, że nie dopuszcza się przyznania punktów za dokumenty, które nie zostały jeszcze uzyskane i nie ma szansy na ich uzyskanie przed zakończeniem oceny merytorycznej I stopnia.
Skarżąca pismem z [...] marca 2009 r. wniosła odwołanie do Ministra Rozwoju Regionalnego. W odwołaniu skarżąca zgodziła się z argumentami w rozstrzygnięciu protestu w części dotyczącej kryterium nr 2. Natomiast nie zgodziła się i nadal podtrzymała swoje zarzuty co do oceny do kryterium nr 6d, z argumentacją jak w proteście.
Minister Rozwoju Regionalnego rozstrzygnięciem z [...] kwietnia 2010 r. poinformował skarżącą, że odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie. Organ wskazał, że zgodnie z pkt 31 Regulaminu konkursu – uzupełnienie przez beneficjenta dokumentów wymaganych na etapie oceny formalnej i merytorycznej I stopnia co do zasady może dotyczyć tylko dokumentów uzyskanych do dnia zakończenia składania wniosków w ramach niniejszego konkursu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest przedłożenie dokumentu uzyskanego po dniu zakończenia składania wniosków, o ile dokument jest uzyskiwany od innego organu a wnioskodawca dołożył należytej staranności występując odpowiednio wcześniej o jego uzyskanie. W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła opisana w powyższym punkcie przesłanka, dopuszczająca przedłożenie dokumentu uzyskanego po złożeniu wniosku o dofinansowanie projektu, w przypadku dochowania przez wnioskodawcę należytej staranności przy wystąpieniu uzyskanie. Bowiem podniesiony przez skarżącą fakt opieszałości organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wydanie tej decyzji z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem i wynikające z tego kolejne opóźnienia przy składaniu wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, nie wskazuje, że skarżąca dochowała należytej staranności przy uzyskaniu powyższego dokumentu. Organ zauważył, że nawet w sytuacji, gdyby wskazane przez skarżącą opóźnienie nie wystąpiło, to zgodnie z informacjami podanymi w odwołaniu, złożyłaby wniosek o wydanie pozwolenia na budowę [...] listopada 2009 r. (a nie [...] stycznia 2010 r.), a zatem dopiero na 21 dni przed ostatecznym terminem składania wniosków. Mając na uwadze fakt, że termin na wydanie decyzji w sprawie pozwolenia na budowę wynosi 65 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie tej decyzji (art. 35 ust. 6 ustawy Prawo budowlane), to złożenie stosowanego wniosku na 21 dni, a nie na 65 dni przed terminem złożenia wniosku także nie dawałoby gwarancji, iż decyzja zostanie wydana przed jego złożeniem. Dlatego też skarżąca powinna wystąpić o wydanie stosowanych dokumentów odpowiednio wcześniej tak, aby mogła złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na budowę w terminie pozwalającym na jego uzyskanie przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu. W związku z tym wniosek skarżącej o zastosowanie art. 31 Regulaminu konkursu w zakresie dopuszczenia uzupełnienia pozwoleń na budowę pod dniu zakończenia składania wniosków nie znajduje uzasadnienia.
Następnie skarżąca 6 maja 2010 r. (uzupełnioną pismem z 25 października 2010 r.) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. naruszenie procedury, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 26 ust. 2 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.; zwana dalej: u.z.p.p.r.) poprzez niezapewnienie przejrzystych reguł stosowanych przy ocenie projektów, a w szczególności wprowadzenie w pkt 31 Regulaminu konkursu zapisu, iż "(...) W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest przedłożenie dokumentu uzyskanego po dniu zakończenia składania wniosków, o ile dokument jest uzyskiwany od innego organu a wnioskodawca dołożył należytej staranności występując odpowiednio wcześniej o jego uzyskanie" i przy zaistnieniu w niniejszej sprawie, takiej okoliczności – szczególnie uzasadnionego przypadku, nie zastosowanie właśnie pkt 31 Regulaminu konkursu;
2. naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. H załącznika II do rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/1994 zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1265/1999 ustanawiającego Fundusz Spójności i doprowadzenie przedmiotowym rozstrzygnięciem do możliwości konieczności zwrotu przyznanego dofinansowania na realizację projektu [...].
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała argumenty zawarte w proteście i odwołaniu oraz podkreśliła, że przypadek jej projektu jest szczególny i wypełnia przesłanki z pkt 31 Regulaminu konkursu, ponieważ skarżący jest już Beneficjentem Funduszu Spójności i z powodzeniem finalizuje pierwszy etap przedmiotowego projektu na terenie czterech Gmin: K., M., P. i S.; przedmiotowy II etap projektu obejmuje przedsięwzięcia na terenie Gmin: K., M. i P.; projekty budowlane zadań objętych etapem drugim sporządzane są w ramach etapu I projektu; skarżąca posiada zorganizowane struktury, dysponuje zespołem fachowców, który nabył doświadczenie realizując I etap projektu; przedsięwzięcie jest liniową inwestycją celu publicznego posiadającą uregulowane kwestie własnościowe; skarżąca w dniu składania skargi dysponuje już decyzjami o pozwoleniu na budowę; Gminy M. i P. są wpisane do załącznika nr 1 AKPOŚK; projekt ma olbrzymie znaczenie w regionie, obejmuje obszar R., graniczy z obszarami K., obejmuje teren pięciu Gmin; przedsięwzięcie jest społecznie oczekiwane, przy braku dofinansowania z FS II etapu projektu powstaną olbrzymie dysproporcje w dostępie do mediów w obrębie tej samej gminy, a przedsięwzięcie jest w pełni przygotowane do realizacji.
Końcowo skarżąca stwierdziła, że organ rozpoznając negatywnie odwołanie skarżącej nie zastosował w szczególnie uzasadnionym przypadku pkt 31 Regulaminu konkursu działając w sposób nieprzejrzysty, oraz w konsekwencji takiego postępowania naraził beneficjenta, a w przypadku jego ewentualnej złej sytuacji finansowej Skarb Państwa, na możliwość konieczności zwrotu dofinansowania uzyskanego na realizację projektu [...].
Minister Rozwoju Regionalnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu podkreślił, że przy rozpatrywaniu sprawy organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności opisane przez skarżącą, w tym także dołączony do odwołania i skargi "harmonogram uzyskiwania decyzji administracyjnych na tle terminów ustawowych", jednakże pomimo szczegółowej analizy nie można było uznać, że została spełniona przesłanka z pkt 39 Regulaminu konkursu, tym bardzie, iż nie tylko do dnia zakończenia procedury wyboru projektu, ale także do dnia zakończenia procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego skarżąca nie uzyskała wymaganych pozwoleń na budowę. Minister podkreślił, że gdyby przy dokonywaniu oceny zaskarżonego kryterium instytucja oceniająca przyznała punkty ze decyzje, które w momencie oceny wniosku o dofinansowanie nie funkcjonowały w obrocie prawnym, to stanowiłoby to naruszenie procedury wyboru projektów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z 16 czerwca 2010 r. i 28 października 2010 r. pozostawił skargę bez rozpatrzenia z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi i z uwagi na brak kompletności akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z 10 sierpnia 2010 r. i 11 stycznia 2011 r. powyższe postanowienia – w wyniku złożenia skarg kasacyjnych – uchylił.
Podczas rozprawy z 19 kwietnia 2011 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe wnioski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia prawidłowości dokonanej oceny wniosku skarżącej w zakresie kryterium merytorycznego nr 6 Przygotowanie projektu – gotowość do realizacji inwestycji w części 6d – wartość zadań inwestycyjnych posiadających pozwolenia na budowę w stosunku do wartości wszystkich zadań wymagających pozwolenia na budowę planowanych do realizacji warunków kontraktowych "Czerwonej Książki FIDIC" (lub równoważnej). Zgodnie z opisem tego kryterium, przyznanie punktów uzależnione jest od wartości zadań inwestycyjnych posiadających pozwolenia na budowę w stosunku do wartości wszystkich zadań wymagających pozwolenia na budowę. Wniosek skarżącej w zakresie oceny kryterium nr 6d otrzymał 3 pkt na 12 możliwych do otrzymania, ponieważ wartość zadań inwestycyjnych posiadających pozwolenia na budowę w stosunku do wartości zadań wymagających pozwolenia na budowę wyniosła 52,3%.
W opinii skarżącej w związku z tym, że brak na dzień składania wniosku ([...] listopada 2009 r.) wymaganych pozwoleń na budowę dla zadań zaplanowanych do realizacji na terenie Gminy M. był wynikiem opieszałości organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie samej skarżącej, to oceniający winni zastosować pkt 31 Regulaminu konkursu. Zgodnie z tym punktem – uzupełnienie przez beneficjenta dokumentów wymaganych na etapie oceny formalnej i merytorycznej I stopnia co do zasady może dotyczyć tylko dokumentów uzyskanych do dnia zakończenia składania wniosków w ramach niniejszego konkursu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest przedłożenie dokumentu uzyskanego po dniu zakończenia składania wniosków, o ile dokument jest uzyskiwany od innego organu a wnioskodawca dołożył należytej staranności występując odpowiednio wcześniej o jego uzyskanie.
W opinii Ministra Rozwoju Regionalnego przesłanki z pkt 31 Regulaminu konkursu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały, ponieważ podniesiony przez skarżącą fakt opieszałości organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wydanie tej decyzji z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem i wynikające z tego kolejne opóźnienia przy składaniu wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, nie wskazuje, że skarżąca dochowała należytej staranności przy uzyskaniu powyższego dokumentu.
Sąd dokonując oceny powyższych argumentów, zwraca przede wszystkim uwagę, że pkt 31 Regulaminu konkursu, choć faktycznie dopuszcza – w szczególnie uzasadnionych przypadkach (gdy dokument jest uzyskiwany od innego organu, a wnioskodawca dołożył należytej staranności występując odpowiednio wcześniej o jego uzyskanie) – możliwość uzupełnienia przez beneficjenta dokumentów po dniu zakończenia składania wniosków w ramach niniejszego konkursu. Jednakże zdaniem Sądu termin uzupełnienie dokumentów uzyskanych po dniu zakończenia składania wniosków, nie może przekraczać końcowej daty oceny formalnej i merytorycznej I stopnia. W innym przypadku oceniający (dokonując oceny merytorycznej I stopnia) w zakresie badania kryterium nr 6d, musieliby przyznawać punkty za hipotetyczne pozwolenia na budowę, a ocena tego kryterium ma na celu ocenę stopnia gotowości projektu do realizacji na podstawie wartości zadań inwestycyjnych posiadających pozwolenia na budowę, a więc opierać się powinno wyłącznie na dokumentach już przedstawionych i istniejących w obrocie prawnym.
Przypomnieć należy, że projekt skarżącej do konkursu nr [...] został złożony [...] listopada 2009 r., a ocena merytoryczna I stopnia – II etap po poprawie została przeprowadzona przed [...] stycznia 2010 r. (skarżąca powiadomiona o niej pismem z [...] stycznia 2010 r.). Harmonogram konkursu przedstawiał się w ten sposób, że [...] września 2009 r. konkurs został ogłoszony, od [...] do [...] listopada 2009 r. można było składać wnioski, [...] grudnia 2009 r. następowało zakończenie oceny formalnej i merytorycznej I stopnia, a do [...] grudnia 2009 r. istniała możliwość przedstawiania poprawionych wersji projektów po poprawkach formalnych i merytorycznych I stopnia, [...] stycznia 2010 r. następowało ostateczne zakończenie oceny formalnej i merytorycznej I stopnia przez IW, [...] stycznia 2010 r. utworzono listę rankingową i [...] stycznia 2010 r. następowała ocena merytoryczna II stopnia i sukcesywne podpisywanie umów o dofinansowanie.
Biorąc pod uwagę powyższy harmonogram skarżąca mogła ewentualnie – po spełnieniu przesłanek z pkt 31 Regulaminu konkursu – uzupełnić dokumentację do złożonego wniosku do chwili ostatecznego zakończenia oceny formalnej i merytorycznej I stopnia przez IW, czyli przed [...] stycznia 2010 r.
Bezsporne jest w sprawie, iż skarżąca decyzje o pozwoleniu na budowę nr [...] i [...] uzyskała dopiero [...] maja 2010 r.
Trafnie zatem w odpowiedzi na skargę organ zauważa, że gdyby przy dokonywaniu oceny zaskarżonego kryterium instytucja oceniająca przyznała punkty za decyzje, które w momencie oceny wniosku o dofinansowanie nie funkcjonowały w obrocie prawnym, to stanowiłoby to naruszenie procedury wyboru projektów, a takiego działania faktycznie dotyczy żądanie skarżącej. Przy czym Sąd podkreśla, że projekt skarżącej – tak jak każdy wniosek o dofinansowanie złożony w ramach przedmiotowego konkursu – podlegał ocenie w oparciu o te same kryteria wyboru projektów zatwierdzone przez Komitet Monitorujący POIiŚ (Kryteria wyboru projektów – Załącznik nr 1 do Szczegółowego opisu priorytetów POIiŚ – Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 – 2013) i na zasadach równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów (art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r.) oraz rzetelnej i bezstronnej oceny projektów (art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r.).
Mając na uwadze powyższe Sąd nie stwierdził aby w sprawie ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem pkt 31 Regulaminu konkursy.
Dodatkowo Sąd zwraca uwagę – co trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny z wyroku z 5 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 1208/10 (pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym – że nie było żadnych przeszkód, by skarżąca jeszcze przed upływem terminu do składania wniosków o dofinansowanie projektu wniosła o wydanie decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Bowiem ustawodawca w art. 52 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) nie ustanawia wymogu dołączania do wniosku o wydanie takiej decyzji załącznika w postaci decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (w chwili składania wniosku wymagana jest jedynie odpowiednia charakterystyka). Nie ma przeszkód, by wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyć równolegle z wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej lub nawet po takim zdarzeniu zamiast oczekiwać na zakończenie postępowania prowadzonego w trybie art. 73 i nast. ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Zatem strona miała możliwość przyspieszenia postępowania tak aby zgromadzić odpowiednio dokumentację do wniosku na dzień upływu terminu do składania wniosków w konkursie.
Sąd nie stwierdza także aby ocena przedmiotowego projektu nastąpiła z naruszeniem art. H załącznika II do rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/1994 zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1265/1999 ustanawiającego Fundusz Spójności i doprowadzenie przedmiotowym rozstrzygnięciem do możliwości konieczności zwrotu przyznanego dofinansowania na realizację projektu [...], ponieważ w ramach przeprowadzonego konkursu organ nie bierze pod uwagę tego, iż projekt dotyczy kolejnego etapu realizowanej już wcześniej inwestycji.
Reasumując, zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie organu z [...] kwietnia 2010 r. wydane zostało w sposób prawidłowy, a w związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko Ministra Rozwoju Regionalnego i na zasadzie przepisu art. 30c ust. 3 pkt 2 u.z.p.p.r. orzekł, jak w sentencji wyroku.