V SA/Wa 403/08

V SA/Wa 403/08 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-05-30
Data wpływu
2008-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Tomasz Zawiślak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II GZ 211/08 - Postanowienie NSA z 2008-09-09
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 243 § 1, art. 239 pkt 1 lit. e, art. 246 § 1 pkt 2 i § 3,  art. 258 § 1 i § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007r., jako wniesioną po terminie.
Pismem z dnia 8 marca 2008r. (data nadania), uzupełnionym pismem z dnia 31 marca 2008r. skarżący wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 29 kwietnia 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku stałego przyznanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w wysokości 316,59 złotych. Ponadto oświadczył, iż posiada mieszkanie o pow. 35 m2 (w trakcie podziału) oraz, że korzysta z pomocy adwokata przy podziale majątku. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączył decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] kwietnia 2007r. przyznającą zasiłek stały oraz decyzję Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] stycznia 2008r. przyznającą skarżącemu dodatek mieszkaniowy i ryczałt na zakup opału w łącznej wysokości 166,02 złotych.
W związku z tym, iż w złożonym oświadczeniu skarżący wskazał, iż korzysta z pomocy adwokata, zarządzeniem z dnia 14 maja 2008r. wezwano zainteresowanego do odpowiedzi na pytanie co należy rozumieć przez oświadczenie zawarte w rubryce 12 formularza PPF dotyczące korzystania z pomocy adwokata?. Zapytano skarżącego także: czy jest to pełnomocnik z urzędu, czy też skarżący ustanowił pełnomocnika we własnym zakresie oraz jaki charakter ma udzielone pełnomocnictwo. Wezwano skarżącego również do nadesłania stosownego dokumentu potwierdzającego powyższe. W wezwaniu pouczono skarżącego, iż powyższe winien złożyć w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 10 lipca 2007 r. skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż cyt. "niezrozumiałe jest pytanie przez Sąd odnośnie korzystania z adwokata lub radcy prawnego. W tej sprawie nie mam żadnego adwokata, ani prawnika, a sprawa podziału majątku nie ma nic wspólnego z obecną sprawą...".
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Przedmiotem skargi T. M. jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi.
W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie.
Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należy stwierdzić, iż nie zasługuje on na uwzględnienie.
Kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia niniejszego wniosku, ma treść art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a, zgodnie z którym adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
W przedmiotowej sprawie zwrócono się do skarżącego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy zapytaniem, co należy rozumieć przez oświadczenie zawarte w rubryce 12 formularza PPF, cyt. "korzystam z pomocy adwokata przy podziale majątku" ?, czy jest to pełnomocnik z urzędu, czy też skarżący ustanowił pełnomocnika we własnym zakresie i jaki charakter ma udzielone pełnomocnictwo. Skarżący nie nadesłał stosownych wyjaśnień w tym zakresie, nie przesłał również pełnomocnictwa, które pozwoliłoby na ocenę charakteru stosunku łączącego skarżącego z pełnomocnikiem. Za takie wyjaśnienia nie można bowiem uznać stwierdzenia skarżącego, cyt. "niezrozumiałe jest pytanie przez Sąd odnośnie korzystania z adwokata lub radcy prawnego. W tej sprawie nie mam żadnego adwokata, ani prawnika, a sprawa podziału majątku nie ma nic wspólnego z obecną sprawą..."
Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie uznać należy, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na marginesie należy zauważyć, iż jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wnioskująca – T. M. - w momencie złożenia ww. wniosku mógł mieć ustanowionego pełnomocnika – adwokata. Podnieść należy, iż niedopuszczalne jest ustanowienie zawodowego pełnomocnika w trybie przepisów normujących instytucję prawa pomocy, w sytuacji gdy strona skarżąca zatrudnia takiego pełnomocnika lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2005, s. 601-602). A zatem, skoro wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem oraz nie wykazał, że zawodowy pełnomocnik został mu przydzielony na podstawie przepisów o prawie pomocy, uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie nie jest możliwe.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 246 § 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.