V SA/Wa 379/23

V SA/Wa 379/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GZ 334/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-19
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Monika Kramek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą we W. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 stycznia 2023 r. nr IF13.722.2.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] (dalej: "Strona", "Bank", "Spółka", "Skarżąca") jest decyzja Ministra Finansów (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z dnia 2 stycznia 2023 r. nr IF13.722.2.2022, którą organ utrzymał w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej "GIIF", "Generalny Inspektor", "organ I instancji") z dnia 29 listopada 2022 r. nr IF13.721.3.2022, nakładającą na Stronę administracyjną karę pieniężną w wysokości 7 000 000 zł za niedopełnienie obowiązku:
1) zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem
praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 593, z późn. zm.), dalej: "ustawa",
2) stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy;
3) przekazania informacji, o którym mowa w art. 76 ustawy;
4) przekazania informacji, o którym mowa w art. 72 ustawy;
5) obowiązku zastosowania wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 43 ustawy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniach 21 września - 9 października 2020 r. kontrolerzy Generalnego Inspektora Informacji Finansowej przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przez [...] ul. [...], [...]. Kontrolą objęto okres od dnia 1 września 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r. (protokół kontroli z dnia 9 listopada 2020 r. znak: IF6.710.11.2020).
Po uwzględnieniu części zastrzeżeń do protokołu kontroli zgłoszonych przez Bank, pismem z dnia 30 listopada 2020 r., GIIF sporządził aneks do protokołu, dokonując zmiany ustaleń w zakresie pkt 1, 7, 14, 16, 17, 18. Z protokołu kontroli wynika zatem, że:
1) wyznaczono osobę odpowiedzialną w rozumieniu art. 8 ustawy,
2) wyznaczono osoby odpowiedzialne w rozumieniu art. 7 i art. 6 ustawy,
3) w odniesieniu do 3 osób Bank nie zrealizował obowiązku szkolenia z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o którym mowa w art. 52 ustawy,
4) w odniesieniu do 1 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym i zidentyfikowanych jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne Bank nie przypisał podwyższonego poziomu ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu,
5) w odniesieniu do 9 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne Bank przypisał podwyższony poziom ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu,
6) w odniesieniu do 10 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne zostały zastosowane środki bezpieczeństwa finansowego określone w art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy,
7) w odniesieniu do 10 z 10 klientów, objętych badaniem kontrolnym i zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne zastosowano środki bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy,
8) w odniesieniu do 9 z 10 klientów, objętych badaniem kontrolnym i zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, zastosowano środek bezpieczeństwa finansowego określony w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy,
9) w odniesieniu do 1 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne nie zastosowano środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy,
10) w odniesieniu do 10 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne nie zastosowano środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy,
11) w odniesieniu do 12 klientów indywidualnych spośród 21 objętych badaniem kontrolnym Bank dokonał właściwej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu,
12) w odniesieniu do 9 klientów indywidualnych spośród 21 objętych badaniem kontrolnym Bank nie dokonał właściwej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu,
13) wobec każdego z 21 klientów indywidualnych objętych badaniem kontrolnym Bank zastosował środki bezpieczeństwa finansowego określone w art. 34 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy,
14) wobec każdego z 21 klientów indywidualnych objętych badaniem kontrolnym Bank zastosował środek bezpieczeństwa finansowego określony w art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy,
15) wobec 17 z 21 klientów indywidualnych objętych badaniem kontrolnym, których dotyczy podwyższony poziom ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu Bank nie zastosował wzmożonego środka bezpieczeństwo finansowego polegającego na wzmożonym monitoringu transakcji, do czego zobowiązuje Regulamin, środka tego Bank nie zastosował również do 1 klienta z 21 klientów indywidualnych objętych badaniem kontrolnym, po dokonaniu zmiany poziomu ryzyka z normalnego na podwyższony,
16) w odniesieniu do 10 z 10 klientów instytucjonalnych objętych badaniem kontrolnym zastosowano środek bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy,
17) w odniesieniu do 10 z 10 klientów instytucjonalnych objętych badaniem kontrolnym zastosowano środek bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy,
18) w odniesieniu do 2 z 10 klientów instytucjonalnych objętych badaniem kontrolnym nie wykazano ustaleń w zakresie statusu PEP/RCA dotyczących beneficjentów rzeczywistych,
19) w odniesieniu do 3 z 4 przypadków w próbie badawczej w okresie objętym kontrolą, Bank nie zrealizował obowiązku przekazania informacji, o którym mowa w art. 76 ustawy,
20) stwierdzono nieprawidłowości w zakresie transakcji transferu dotyczące nieterminowości oraz kompletności przekazanych informacji, co stanowi o niedopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 72 ust. 5 ustawy oraz art. 72 ust. 6 pkt 3 i 4 ustawy,
21) wobec 6 z 11 klientów nie zastosowano wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na wzmożonym monitoringu transakcji - art. 43 ust. ustawy i Regulaminu,
22) wobec 11 z 11 klientów Bank nie wskazał historii rachunku transakcji klienta identyfikatorów Międzynarodowego Numeru Rachunku Bankowego (IBAN) lub identyfikatorów zawierających kod kraju oraz numer rachunku w przypadku rachunków nieoznaczonych IBAN, co jest niezgodne z treścią art. 74 ust. 3 pkt 5 w związku z art. 72 ust. 6 pkt 9 ustawy,
23) wobec 4 z 11 klientów Bank w związku ze zgłaszaniem informacji o kliencie do GIIF, nie dokonywał niezwłocznego przeglądu oceny ryzyka oraz zmiany na grupę ryzyka podwyższonego, pomimo zaistnienia takich okoliczności w dniu wysłania zawiadomienia oraz zastosowania odpowiednio wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego - art. 43 ustawy.
24) naruszenie przez Bank art. 137 ust. 1 ustawy zgodnie, z którym m.in. kontrolowana instytucja obowiązana ma obowiązek przedstawić w wyznaczonym terminie żądane dokumenty i materiały, zapewnić terminowe udzielanie informacji,
25) stopień współpracy Banku z Kontrolerami GIIF został oceniony, jako niewystarczający z uwagi na niestaranność i nieterminowość w przekazywaniu informacji oraz udzielanych odpowiedzi.
W wystąpieniu pokontrolnym przedstawiono szereg zaleceń. Pismem z dnia 2 marca 2021 r. Spółka poinformowała o sposobie ich realizacji.
Generalny Inspektor Informacji Finansowej zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec Banku w celu nałożenia kary administracyjnej za niedopełnienie obowiązków w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, tj. art. 52, art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i pkt 3, art. 76, art. 72, art. 43 ustawy.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego GIIF, decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 7 000 000 zł za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ww. ustawy, stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 2 pkt 2) i 3) ww. ustawy, przekazania informacji, o którym mowa w art. 76 ww. ustawy, przekazania informacji, o którym mowa w art. 72 ww. ustawy oraz zastosowania wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 43 ww. ustawy.
Od wyżej wymienionej decyzji Strona wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej materiału dowodowego wynika, iż Bank w okresie objętym kontrolą, tj. od 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. dopuścił się naruszenia ustawowych obowiązków określonych w art. 52, art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 2 pkt 2) i 3), art. 76, art. 72 oraz art. 43 ww. ustawy, których penalizacja określona jest w art. 147 pkt 4), pkt 9) i pkt 12) ww. ustawy, co jest odpowiednią przesłanką do wymierzenia kary administracyjnej. Organ II instancji wskazał, że rozstrzygając ponownie sprawę, co do jej istoty zbadał i ocenił nie tylko zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji ale przeanalizował również przesłanki określone w art. 150 ust. 4 ww. ustawy, tj.:
1) wagę naruszenia i czas jego trwania,
2) zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej,
3) możliwości finansowe instytucji obowiązanej,
4) skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić,
5) straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić,
6) stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
7) uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Organ podkreślił, że podstawę do oszacowania wagi naruszeń oraz czasu ich trwania stanowią wszystkie dowody z kontroli przeprowadzonej przez kontrolerów Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, tj. cały materiał dowodowy zebrany podczas czynności kontrolnych, w tym: protokół kontroli z dnia 9 listopada 2020 r. sporządzony w ramach kontroli, zastrzeżenia do protokołu kontroli z dnia 30 listopada 2020 r. oraz pismo GIIF z dnia 17 grudnia 2020 r nr IF6.710.11.2020, stanowiące aneks do protokołu kontroli z dnia 9 listopada 2020 r., a także pisma Strony złożone w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do ustaleń w zakresie zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 52 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych. Programy szkoleniowe powinny uwzględniać charakter, rodzaj i rozmiar działalności prowadzonej przez instytucję obowiązaną oraz zapewniać aktualną wiedzę w zakresie realizacji obowiązków instytucji obowiązanej.
Organ, odwołując się do treści protokołu kontroli wskazał, że 2 osoby, określone przez Bank w piśmie z dnia 8 października 2020 r., jako kadra kierownicza wyższego szczebla odpowiedzialna za wykonanie obowiązków określonych w ustawie w rozumieniu art. 6 ustawy, nie dokumentowały udziału w szkoleniu z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, tj.: [...] - Dyrektor Pionu Sprzedaży Bankowości Detalicznej oraz [...] - Dyrektor Pionu Klientów Korporacyjnych. W związku z powyższym w odniesieniu do 2 osób spośród osób wskazanych, jako osoby odpowiedziane w rozumieniu art. 6 i 7 ustawy, Bank nie zrealizował obowiązku określonego w art. 52 ustawy. Ponadto [...] - Dyrektor Departamentu Compliance, nadzorujący Biuro Bezpieczeństwa Finansowego i Sankcji Międzynarodowych, ukończyła przedmiotowe szkolenie po terminie (data zatrudnienia w Banku: 17 sierpnia 2020, natomiast data ukończenia szkolenia: 9 września 2020 r.). Organ podkreślił, że data udziału w szkoleniu jest zbieżna z datą otrzymania pisma informującego o planowanej kontroli.
Organ zwrócił uwagę, że Bank w zastrzeżeniach do protokołu podniósł, że nieukończenie przez pracowników szkolenia we wcześniejszym okresie nie zwiększyło zasadniczo ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, ponieważ nie wykonują oni obowiązków bezpośrednio związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, ale odpowiadają za zarządzanie pracą podległych im pracowników. Bank złożył dokumenty, z których wynika, że ww. pracownicy uczestniczyli w szkoleniu odpowiednio 23 i 26 listopada 2020 r. W odniesieniu do [...], Bank odwołał się do kompetencji, jakie nabyła w ramach pełnionych funkcji i obowiązków, tj. ukończenia szkolenia e-learningowego dotyczącego obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu 9 września 2020 r., tj. w dniu, w którym Bank otrzymał informacje o planowanej kontroli.
Organ odwoławczy stwierdził, że doszło do zaniedbań w zakresie ustawowych obowiązków związanych z brakiem zapewnienia udziału osobom wykonującym obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz nabycie wiedzy – dostosowanej do regulacji ustawowej.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 147 pkt 9) ww. ustawy, instytucja obowiązana, która nie dopełniła obowiązku zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52, podlega karze administracyjnej.
Zdaniem Ministra Finansów, waga naruszenia przez Stronę obowiązku z art. 52 ww. ustawy jest istotna, ponieważ wywołała negatywne następstwa dla wartości podlegających ochronie ustawy, co uzasadnia wybór kary administracyjnej w formie kary pieniężnej oraz zwiększenie jej wysokości.
Odnosząc się do ustaleń w zakresie stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy, organ odwołując się do treści protokołu kontroli wskazał, że w odniesieniu do 1 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, nie zastosowano środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy, a w odniesieniu do 10 z 10 klientów objętych badaniem kontrolnym zidentyfikowanych jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne nie zastosowano środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy.
Strona podnosiła, że zarówno art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy AML, jak i art. 20 lit. b pkt (iii) Dyrektywy AML (stanowiący odpowiednik artykułu ustawy AML) nie zawierają w zakresie weryfikacji majątku i źródła jego pochodzenia żadnych regulacji, poza wskazaniem, że Bank powinien podjąć w tym zakresie odpowiednie środki. W ocenie Banku weryfikacja majątku i źródła jego pochodzenia względem klientów posiadających status PEP w oparciu o zewnętrzne dokumenty, jakimi są ogólnodostępne w ramach BIP oświadczenia majątkowe, jest środkiem wystarczającym w zakresie realizacji nałożonego na Bank obowiązku w tym względzie, a na pewno świadczy o tym, że Bank w tym zakresie stosuje środki bezpieczeństwa finansowego.
Organ odwoławczy wskazał, że Bank zawarł z klientem ([...]) umowę w dniu 12 grudnia 2019 r., czynności w zakresie weryfikacji oświadczenia złożonego przez klienta podjął dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r., natomiast informacja o posiadaniu przez klienta statusu PEP pojawiła się w ankiecie AML z datą 31 grudnia 2019 r. Z zestawienia powyższych informacji wynika, że w dniu zawarcia umowy z klientem, tj. w dniu 12 grudnia 2019 r., Bank nie dysponował zgodą kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, pomimo że taki obowiązek wynika wprost z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. W dniu nawiązania stosunków gospodarczych z tym klientem Bank nie przypisał podwyższonego ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu z uwagi na posiadanie statusu PEP.
Organ podkreślił, że istotą tego obowiązku jest uzyskanie akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, a zatem uzyskanie zgody na nawiązanie stosunku gospodarczego w terminie 19 dni po podpisaniu umowy nie wypełnia przesłanek określonych w tym przepisie.
Organ zwrócił również uwagę, że z poczynionych ustaleń wynika, że w oświadczeniach, które były przedmiotem oceny kontrolerów w ramach próby objętej badaniem kontrolnym (przy czym w 1 z 10 badanych przypadków, jako źródło majątku klienta wskazano wyciąg z rachunku bankowego), zawarta jest m.in. informacja: o stanie posiadania majątku, miejscu zatrudnienia/wykonywania zawodu składnikach mienia ruchomego, zobowiązań pieniężnych. W oświadczeniach nie ma informacji, która by w sposób jednoznaczny wskazywała na źródło pochodzenia majątku oraz na źródło pochodzenia wartości majątkowych pozostających w dyspozycji klienta w ramach stosunku gospodarczego, przy czym wskazanie miejsca zatrudnienia może częściowo wskazywać na źródło pochodzenia wartości majątkowych, ale nie musi być jedynym źródłem pochodzenia takich wartości i w tym
znaczeniu Bank nie powinien poprzestawać tylko na takim materiale dowodowym.
W ocenie Ministra Finansów stosownym jest uznanie, że instytucja obowiązana naruszyła obowiązek, którego penalizacja jest przewidziana w art. 147 pkt 4) ww. ustawy.
Organ podkreślił, że Strona wykonała zalecenia pokontrolne. W związku z tym starania poczynione przez Stronę w celu poprawy realizacji obowiązków zostaną uwzględnione przez organ przy określeniu wymiaru, jak i wyboru rodzaju kary.
Odnosząc się do ustaleń w zakresie przekazania informacji, o których mowa w art. 72 i art. 76 ustawy, organ odwołując się do treści protokołu kontroli wskazał, iż Bank w odniesieniu do 3 z 4 przypadków w próbie badawczej w okresie objętym kontrolą nie zrealizował obowiązku przekazania informacji określonego w art. 76 ustawy. Jednocześnie odpowiadając na pytanie Kontrolujących dotyczące nieterminowości przekazywania sprawozdań kwartalnych na podstawie art. 76 ustawy Bank poinformował, że raporty były przekazywane z opóźnieniem na skutek błędu pracownika.
Organ stwierdził również, że Bank nieterminowo raportował transfery środków pieniężnych o równowartości przekraczającej 15 000 euro. Wykonane transfery środków pieniężnych z przekroczeniem 7 dniowego terminu zostały przekazane w folderach 10, 11 i 12 marca.
Zastrzeżenia budziła również kompletność danych przekazywanych do GIIF, określonych w art. 72 ust. 6 ww. ustawy. Stwierdzono braki danych identyfikacyjnych klienta wydającego dyspozycje lub zlecenie przeprowadzenia transakcji oraz pozostałych stron transakcji (art. 36 ust. 1 ustawy).
W zakresie zarzutu dotyczącego niedopełnienia przez Bank obowiązku przekazywania informacji do GIIF w terminie 7 dni, w zakresie transakcji przekraczających równowartość 15 000 euro Bank wyjaśnił, że przekroczenie terminu w zakresie raportowania transakcji wynikało z okoliczności zewnętrznych, niezależnych od Banku. Bank dochowując ciążącego na nim obowiązku należytej staranności wobec braku możliwości przekazania do GIIF niektórych transakcji w ramach standardowego środka komunikacji, przekazał informacje w tym zakresie dołączając ręcznie odrzucone transakcje do pliku, co spowodowało względem tychże transakcji opóźnienia w raportowaniu.
Organ podkreślił, że art. 72 ust. 2 ustawy, nakłada na instytucje obowiązane obowiązek przekazywania informacji, o której mowa w ust. 1 pkt 2, tj. przy wykonanym transferze środków pieniężnych o równowartości przekraczającej 15 000 euro z wyjątkami przewidzianymi ustawą, a nieprzekazanie tych informacji w terminie uniemożliwia realizację zadań GIIF. GIIF korzysta z informacji o transakcjach ponadprogowych przesyłanych przez instytucje obowiązane i w zakresie informacji otrzymywanych od Banku dysponował błędnymi danymi. Baza danych GIIF tworzona na podstawie informacji zbieranych od instytucji obowiązanych, w tym Bank zaczęła gromadzić dane błędne, co mogło skutkować tym, że analizy GIIF były mniej skuteczne. Powyższe naruszenie skutkowało także kolejnym naruszeniem przepisów ustawy, tj. art. 76 ust 1 ustawy – Bank odpowiadając na wezwania GIIF przekazywał informacje z opóźnieniem, co powodowało błędne opis sytuacji faktycznej.
Organ odwoławczy uznał wagę tego naruszenia, jako krytyczną.
Minister Finansów stwierdził, że waga naruszenia byłaby większa w przypadku, gdyby instytucja obowiązana w ogóle nie wykonała obowiązków wynikających z ww. ustawy. Natomiast w analizowanym stanie faktycznym należy wskazać, że instytucja wykonała obowiązki, lecz ze znacznym opóźnieniem, co organ I instancji wziął pod uwagę przy wymiarze nakładanej kary.
W ocenie Ministra Finansów waga i czas trwania naruszenia są istotne, a ocena przedmiotowej przesłanki uzasadnia wybór kary w formie kary pieniężnej oraz wysokość kary administracyjnej.
Odnosząc się do ustaleń w zakresie zastosowania wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 43 ustawy, odwołując się do treści protokołu kontroli organ stwierdził, że wobec 6 z 11 klientów nie zastosowano wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na wzmożonym monitoringu transakcji - art. 43 ust. 1 ustawy.
Ponadto wobec 6 z 11 klientów nie zastosowano wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na wzmożonym monitoringu transakcji, do czego zobowiązuje art. 33 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy. Natomiast wobec 4 klientów z ww. 11 klientów Bank w momencie zgłoszenia transakcji klienta do GIIF, nie dokonał niezwłocznej zmiany poziomu ryzyka na podwyższony i nie stosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Wobec 2 z 11 klientów Bank, pomimo prawidłowo przypisanego wyższego poziomu ryzyka, nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, polegających na wzmożonym monitoringu transakcji.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Generalny Inspektor Informacji Finansowej w odpowiedzi na zastrzeżenia do protokołu podtrzymał stanowisko zawarte w protokole do tego obszaru ustaleń pokontrolnych (str. 14,15 pisma z dnia 17 grudnia 2020 r., znak: IF6.710.11.2020) wskazując jednocześnie, że sam fakt posiadania 3 scenariuszy dedykowanych klientom o podwyższonym ryzyku (nie uwzględniając scenariusza dedykowanego wyłącznie klientom ze statusem PEP) nie przesądza o tym, że monitoring dokonywany z wykorzystaniem tych scenariuszy ma charakter monitoringu wzmożonego. Bank nie wskazał, bowiem, na czym polega: "wzmożoność" tego monitoringu poza tym, że jest on realizowany w stosunku do klientów o podwyższonym ryzyku. Fakt przeznaczenia scenariuszy dla klientów o podwyższonym ryzyku nie przesądza automatycznie o tym, że zmienia się charakter monitoringu i staje się on wzmożony. Przyporządkowanie określonych scenariuszy klientom z podwyższonym ryzykiem nie przesadza o tym, że monitoring staje się monitoringiem wzmożonym, innym niż monitoringiem określonym w art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Organ wskazał, że Strona w swoich pisemnych wyjaśnieniach z dnia 18 października 2021 r. podniosła, że prezentowanie przez Bank odmiennej interpretacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu niż GIIF w protokole kontroli, nie może oznaczać automatycznie naruszenia przez Bank przepisów ustawy. Bank podjął działania nakierowane na dalsze usprawnienie wewnętrznych procedur kontrolnych w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
W ocenie Ministra Finansów waga i czas trwania naruszenia są istotne, a ocena przedmiotowej przesłanki uzasadnia wybór kary w formie kary pieniężnej oraz zwiększenie jej wysokości.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 150 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, organ II instancji uwzględnia zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej. Minister Finansów stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zakres odpowiedzialności [...] za powyżej stwierdzone nieprawidłowości jest całkowity, jako instytucji obowiązanej zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 1) ww. ustawy, która wykonuje obowiązki z obszaru przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
W ocenie Organu II instancji przesłanka dotycząca zakresu odpowiedzialności za ww. naruszenia odnoszące się do obszaru przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, a wyrażone w treści decyzji z dnia 9 listopada 2022 r. przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej jest wystarczająca.
Zdaniem Ministra w rozpoznawanej sprawie waga naruszenia przepisów ustawy jest istotna. Ocena powyższej przesłanki wpłynęła zarówno na wybór rodzaju kary administracyjnej w formie kary pieniężnej, jak też na podwyższenie wysokości nałożonej kary.
Organ poddał analizie możliwości finansowe instytucji obowiązanej (art. 150 ust. 4 pkt 3 ustawy) wskazując, że zgodnie z art. 150 ust. 4 pkt 3) ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, organ II instancji uwzględnia możliwości finansowe instytucji obowiązanej.
Organ stwierdził, że jak wynika z deklaracji ClT-8 za 2020 r. Strona osiągnęła następującą podstawę opodatkowania:
- za 2020 r. w wysokości 33 050 039,16 zł,
- za 2021 r. dochód w wysokości 337.137.745,74 zł. oraz podatek należny na kwotę 61.580.900,76 zł.
Ponadto w piśmie dnia 18 października 2021 r. Strona wyjaśniała, że w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2020 r. Bank wykazał stratę brutto w kwocie 145,83 mln zł, po uwzględnieniu podatku dochodowego strata netto wyniosła 138,10 mln zł.
W lipcu 2020 r. Zarząd Banku - z uwagi na ziszczenie się przesłanek wynikających z Prawa bankowego i planu naprawy Banku - wdrożył plan naprawy zaakceptowany przez Komisję Nadzoru Finansowego decyzją z 11 czerwca 2019 r..
Zdaniem Ministra Finansów, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, ustalając możliwości finansowe Strony, uwzględnił wszystkie dokumenty przekazane przez organy podatkowe jak również przez samą Stronę w trakcie postępowania administracyjnego, wraz z uwzględnieniem faktu zmian w sytuacji finansowej na przestrzeni lat, wskazanej przez Bank straty oraz pozostawania przez Bank w planie naprawczym z powodu m.in. istotnego pogorszenia sytuacji finansowej Strony.
W ocenie Ministra Finansów, analiza zgromadzonych w aktach sprawy informacji wskazuje, że Strona ma możliwość zapłaty nałożonej kary pieniężnej, której wysokość jest adekwatna i proporcjonalna do możliwości finansowych, oraz do wysokości maksymalnej kary pieniężnej, jaką można nałożyć z tytułu niedopełnienia obowiązków w zakresie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, to jest równowartości 5 000 000 euro albo do wysokości 10 % obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy lub w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy - w przypadku instytucji objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym grupy kapitałowej, zgodnie z art. 150 ust. 3 pkt 2) ww. ustawy. Nałożona na Stronę kara nie będzie również stanowiła zagrożenia dla istnienia i kontynuowania
dalszej działalności przez [...] W wyniku analizy możliwości finansowych Strony, Organ II instancji stwierdza, że wysokość nałożonej
kary pieniężnej nie będzie zagrożeniem dla istnienia Banku i kontynuowania prowadzonej działalności.
Biorąc pod uwagę również fakt pozostawania przez Bank w planie naprawczym, organ II instancji uznał, że przesłanka możliwości finansowych wpłynęła na umiarkowane obniżenie wysokości kary nałożonej na Stronę oraz na wybór kary administracyjnej.
W ocenie Ministra Finansów, powyższe informacje wpływają na fakt, że wysokość nakładanej na Bank kary pieniężnej jest odpowiednio dolegliwa, ale równocześnie jest proporcjonalna i dużo mniejsza od maksymalnej możliwej kary. Nałożona kara pieniężna jest zarazem adekwatna i proporcjonalna do stwierdzonych naruszeń oraz możliwości finansowych i charakteru działalności Strony.
Organ wskazał, ze zgodnie z art. 150 ust. 4 pkt 4) ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, organ II instancji uwzględnia skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić.
Odnosząc się do powyższego, organ stwierdził, że w piśmie skierowanym do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z 26 sierpnia 2021 r. Strona wskazała, że korzyści osiągnięte przez Bank w związku z naruszeniem wskazanych w protokole pokontrolnym przepisów wyniosły 40 518,26 zł. Dane wskazane w ww. piśmie zostały potwierdzone przez Prezesa Zarządu podczas przesłuchania (str. 2 protokołu z przesłuchania z dnia 7 października 2021 r.).
Zatem w ocenie Ministra Finansów, po dokonaniu wnikliwej analizy informacji w zakresie wysokości osiągniętych przez Stronę korzyści lub unikniętych strat przychyla się do stanowiska Banku zaprezentowanego w wyjaśnieniach, tym samym przedmiotowa przesłanka wpływa na wybór rodzaju i zwiększenie wysokości kary nałożonej na Stronę.
Minister Finansów uwzględnia straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić na podstawie art. 150 ust. 4 pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary.
Odnosząc się do tej przesłanki, organ odwoławczy stwierdził, że w piśmie z dnia 26 sierpnia 2021 r., Strona wskazała, że nie identyfikuje poniesionych strat po stronie osób trzecich, a do Banku nie wpłynęły żadne roszczenia lub innego rodzaju informacje od podmiotów trzecich o stratach poniesionych w związku z naruszeniem przez bank przepisów ustawy o przeciwdziałaniu (praniu) pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Dane wskazane w ww. piśmie zostały potwierdzone przez Prezesa Zarządu, podczas przesłuchania (str. 2 protokołu z przesłuchania z dnia 7 października 2021 r.).
Zatem w ocenie Ministra Finansów, po dokonaniu wnikliwej analizy informacji w zakresie wysokości osiągniętych przez Stronę korzyści lub unikniętych strat przychyla się do stanowiska Banku zaprezentowanego w wyjaśnieniach, tym samym przedmiotowa przesłanka wpływa na wybór rodzaju i zwiększenie wysokości kary nałożonej na Stronę.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 150 ust. 4 pkt 6) ww. ustawy ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
Organ podkreślił, że Strona brała czynny udział w postępowaniu, skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co potwierdzają adnotacje z okazania akt sprawy (z 17 września 2021 r., z 4 listopada 2021 r., z 3 stycznia, z 13 lipca, z 26 października 2022 r.) oraz udzielała wyjaśnień na piśmie (pismo z 26 sierpnia 2022 r., pismo z 8 września 2022 r., pismo z dnia 18 października 2021 r.), w których Strona szczegółowo wyjaśniła swoje stanowisko w sprawie. Ponadto pismem z dnia 4 lipca 2022 r. przekazano CIT-8 za rok podatkowy 2021 oraz pismem z dnia 20 września 2022 r. Strona złożyła wyjaśnienia dotyczące sytuacji finansowej. W dniu 7 października 2021 r. Strona wzięła udział w czynności przesłuchania zobowiązując się do złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie do 18 października 2021 r., co też uczyniła.
W ocenie organu II instancji, Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej każdorazowo udzielała wyjaśnień na żądanie organu. Wobec powyższego należy pozytywnie ocenić stopień współpracy Strony z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
Jednakże należy podkreślić, że stopień współpracy z organem podczas przeprowadzania czynności kontrolnych został wskazany w protokole kontroli, jako niewystarczający z uwagi na niestaranność i nieterminowość w przekazywaniu informacji oraz udzielonych odpowiedzi.
Zatem w ocenie Ministra Finansów po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionej informacji w zakresie wysokości strat poniesionych przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, przychyla się do stanowiska Strony zaprezentowanego w wyjaśnieniach, tym samym przedmiotowa przesłanka pozostaje bez wpływu na rodzaj kary administracyjnej oraz wymiar nałożonej na Stronę kary.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 150 ust. 4 pkt 7) ww. ustawy ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Organ II instancji wyjaśnia, że w wyniku ponownej analizy ustalono, że Generalny Inspektor Informacji Finansowej decyzją znak: IF6/034/II/24/GMM/14/RD-87648 z dnia 26 września 2014 r., nałożył na [...] karę pieniężną w wysokości 350 000,00 zł za niedopełnienie obowiązków wynikających z ww. ustawy. Decyzją z dnia 27 maja 2015 r., znak: IF6.034.II.24.II.WYM.15, 1F6.734.3.2015, Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej zaskarżoną odwołaniem złożonym przez Stronę.
Pismem z dnia 15 lipca 2022 r. KNF odpowiadając na wystąpienie GIIF wskazał, że wobec [...] w dniach 12 sierpnia - 23 sierpnia 2019 r. Komisja Nadzoru Finansowego przeprowadziła kontrole w zakresie przestrzegania wybranych obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W wyniku kontroli zostały wydane zalecenia, które zostały wykonane. Komisja Nadzoru Finansowego w wyniku przeprowadzonej kontroli udzieliła Bankowi w dniu 10 grudnia 2019 r. na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy Prawo bankowe upomnienia, które należy traktować jak wezwanie do usunięcia nieprawidłowości.
GIIF nałożył na Bank karę za naruszenie obowiązującej ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu na podstawie decyzji z dnia 26 września 2014 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Finansów z dnia 27 maja 2015 r.
Organ stwierdził, że bezsporne zatem w sprawie jest, że Bank dokonywał już wcześniej naruszeń regulacji w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
W ocenie Ministra Finansów przesłanka ta wpływa na podwyższenie wysokości kary administracyjnej.
Odnosząc się do wniosku Strony organ II instancji stwierdził, że stwierdzone naruszenia przepisów ustawy nie mogą być uznane za naruszenie o charakterze znikomym, ponieważ naruszenia te dotyczyły obowiązków o istotnym znaczeniu dla ochrony porządku prawnego, którego celem jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wszystkie powyżej opisane naruszenia trwały w całym okresie objętym kontrolą.
Jednocześnie Minister podkreślił, że badając wysokość nałożonej kary pieniężnej uwzględnił nie tylko przesłanki wpływające na zwiększenie wysokości nakładanej kary, ale wziął również pod uwagę inne, opisane powyżej przesłanki, które wpłynęły na obniżenie jej wysokości.
Minister Finansów wyraził również przekonanie, że uwagi Trybunału Konstytucyjnego w zakresie funkcji i celu sankcji prawnej przyczynią się do przekonania Strony o zasadności nałożonej na nią kary pieniężnej wobec naruszenia przez nią tak ważnych ustawowych obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
Biorąc pod uwagę możliwości finansowe Strony oraz z uwagi na poważne naruszenia przepisów ww. ustawy wskazane w niniejszej decyzji, jakich dopuściła się Strona, zasadnym było utrzymanie administracyjnej kary pieniężnej w dotychczasowej wysokości. Minister Finansów stwierdził, że kara administracyjna w wysokości 7 000 000 zł, stanowiąca ok. 41 % maksymalnej wysokości kary określonej w art. 150 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, nie zakłóci funkcjonowania [...] jako podmiotu gospodarczego i spowoduje, że w przyszłości nie będą miały miejsca naruszenia przepisów ww. ustawy. Kara ta jest karą skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą w rozumieniu ww. przepisów.
Wobec powyższego, Minister Finansów po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, umorzenia bądź przekazania do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 1 lutego 2023 r. na ww. decyzję Ministra Finansów Strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności opinii prawnej z dnia 31 sierpnia 2021 r. autorstwa r. pr. Wojciecha Kapicy, złożonej w toku postępowania przed organem I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia naruszeń art. 43. art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i 3, art. 52, art. 76 ustawy AML i nałożenia na Skarżącego administracyjnej kary pieniężnej;
2) z ostrożności procesowej - na wypadek nieuwzględnienia zarzutu ad 1.1), odnoszącego się do bezzasadnego stwierdzenia naruszenia - naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w drodze niedostatecznie wnikliwego zbadania stanu faktycznego i prawnego sprawy, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie podjęcie wszelkich koniecznych czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie oceny postępowania dowodowego odpowiadającego wymogom art. 7 i art. 77 K.p.a., skutkującej dowolną oceną dowodów;
3) naruszenie art. 7a i 9 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, brak wytłumaczenia Skarżącemu przesłanek i okoliczności prawnych, którymi kierował się organ i rozstrzyganie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie przepisów ustawy AML na niekorzyść Skarżącego, co doprowadziło do nieuzasadnionego nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej;
6) naruszenie art. 11 K.p.a. poprzez brak udzielenia Skarżącemu wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ, w szczególności poprzez brak informacji na temat wykładni przepisów Ustawy AML w celu ewentualnego dostosowania przez Skarżącego swojego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu, skutkujący wyłącznie represyjnym charakterem nałożonej kary pieniężnej z pominięciem funkcji prewencyjnej.
5) naruszenie art. 8 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania sporów, w szczególności w drodze naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań strony, co doprowadziło do nieproporcjonalnego nałożenia kary pieniężnej;
6) naruszenie art. 11 K.p.a. poprzez brak udzielenia Skarżącemu wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ, w szczególności poprzez brak informacji na temat wykładni przepisów ustawy AML w celu ewentualnego dostosowania przez Skarżącego swojego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu, skutkujący wyłącznie represyjnym charakterem nałożonej kary pieniężnej z pominięciem funkcji prewencyjnej.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.
1) naruszenie art. 150 ust. 4 pkt 1 ustawy AML w zw. z art. 43, art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i 3, art. 52, art. 76 ustawy AML poprzez ich błędną wykładnię skutkującą dokonaniem błędnej oceny przesłanki wagi naruszenia przepisów Ustawy AML przez Skarżącego, co przełożyło się na wadliwe ustalenie wysokości kary administracyjnej;
2) z ostrożności procesowej - na wypadek nieuwzględnienia zarzutu ad. II.1), odnoszącego się do bezpodstawnego nałożenia kary administracyjnej, naruszenie art. 150 ust. 4 pkt 6 ustawy AML poprzez błędną wykładnię przepisu skutkujące dokonaniem niewłaściwej oceny przesłanki nałożenia kary polegającej na ocenie stopnia współpracy Skarżącego z organem, co przełożyło się na wadliwe ustalenie wysokości kary administracyjnej;
1) naruszenie art. 150 ust. 4 pkt 1 ustawy AML w zw. z art. 43, art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i 3, art. 52, art. 76 ustawy AML poprzez ich błędne zastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na Skarżącego, mimo że nie dopuścił się naruszenia przepisów Ustawy AML;
5) naruszenie przesłanki art. 150 ust. 5 ustawy AML poprzez błędną wykładnię przepisu, skutkujące brakiem dokonania przez organ przesłanek odstąpienia od
nałożenia kary.
3) naruszenie art. 150 ust. 4 pkt 2 ustawy AML poprzez błędną wykładnię przepisu skutkujące niewłaściwą oceną zakresu odpowiedzialności Skarżącego za stwierdzone naruszenia, co przełożyło się na wadliwe ustalenie wysokości kary administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2023 r. - Replika na odpowiedź na skargę - Skarżąca odniosła się do odpowiedzi organu na skargę, wniosła o oddalenie wniosków organu oraz podtrzymała w całości swoje stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 25 maja 2023 r. - Duplika organu na replikę na odpowiedź na skargę - Minister Finansów uznał za nieuzasadnione zarzuty podniesione w pismach procesowych Skarżącego i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2023 r. – Odpowiedź na duplikę organu - Skarżąca wniosła m.in. o oddalenie wniosków organu oraz podtrzymała w całości swoje stanowisko w sprawie przedstawiając m.in. rekapitulację argumentacji podniesionej w ramach postepowania przed tut. Sądem.
W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2024 r. Skarżąca podniosła m.in., że nałożenie jednej kary pieniężnej w łącznej wysokości 7 000 000 zł za kilka niepowiązanych ze sobą naruszeń ustawy AML stanowi naruszenie fundamentalnych zasad prowadzenia postepowania administracyjnego. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów:
- z dokumentu w postaci pisma z dnia 9 października 2019 r. skierowanego przez GIIF do Banku zawierającego żądanie wykonania obowiązku raportowania kwartalnego na podstawie art. 76 ustawy, pomimo, że przepis ten nie przewiduje obowiązku takiego raportowania i nie przewiduje sankcji za jego niewykonanie,
- wyciągu z dokumentu wewnętrznego przygotowanego przez Departament Compliance Banku z dnia 29 stycznia 2021 r. – Raport Compliance za czwarty kwartał 2020 r. w celu wykazania ukończenia obowiązujących szkoleń compliance w zakresie AML na poziomie 99% przez pracowników sieci sprzedaży Banku oraz na poziomie 98% przez pracowników centrali Banku w trzecim i czwartym kwartale 2020 r., a więc także w okresie objętym kontrolą GIIF.
Na rozprawie w dniu 17 maja 2014 r. Sąd postanowił dopuścić ww. wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Ministra Finansów z dnia 2 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia 29 listopada 2022 r., nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 7 000 000 zł za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, tj.:
- zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ustawy,
- stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy,
- przekazania informacji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, o której mowa w art. 72 i 76 ustawy,
- obowiązku stosowania wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 43 ustawy.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "K.p.a.", oraz art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 151 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 130 ust. 1 i art. 150 ust. 1 pkt 5, ust. 3, ust. 4, w związku z art. 147 pkt 9 w związku z art.52, art. 43, art. 46, w związku z art. 147 pkt 4, art. 72 i art. 76 w związku z art. 147 pkt 12 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2022 r., poz. 593 ze zm.), dalej: "ustawa".
Sąd wskazuje, że ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, określająca zasady i tryb przeciwdziałania praniu pieniędzy, finansowaniu terroryzmu oraz warunki wykonywania działalności gospodarczej przez niektóre instytucje obowiązane, jest podstawowym aktem prawnym służącym wyeliminowaniu tego procederu na poziomie krajowym.
Ustawa stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (dalej: "dyrektywa 2015/849").
Jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy (druk nr 2233): "Celem przyjętych przepisów jest m.in. dostosowanie europejskich regulacji z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu do wymogów wynikających ze znowelizowanych zaleceń Financial Action Task Force (zwanych dalej "FATF"), a także usprawnienie współpracy oraz wymiany informacji pomiędzy jednostkami analityki finansowej państw członkowskich (zwanymi dalej "JAF"), jak również wypracowanie spójnej, unijnej polityki wobec państw trzecich, których systemy przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wykazują znaczące braki.
Projekt nowej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu ma na celu dostosowanie polskich przepisów do przepisów dyrektywy 2015/849 oraz znowelizowanych zaleceń FATF, a także zwiększenie efektywności krajowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W tym celu projekt uwzględnia również doświadczenia związane ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1049)." (str. 1).
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 147 ww. ustawy, instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku:
4) stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w:
a) art. 33,
b) art. 43 - w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz w przypadkach, o których mowa w art. 44-46,
9) zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52,
12) przekazania lub udostępnienia informacji, o którym mowa w art. 72 lub art. 76,
- podlega karze administracyjnej.
Na podstawie art. 150 ust. 1 ww. ustawy karami administracyjnymi są:
1) publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
2) nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności;
3) cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej;
4) zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, przez okres nie dłuższy niż rok;
5) kara pieniężna.
Na podstawie art. 150 ust. 2 ww. ustawy, karę pieniężną nakłada się do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną w wyniku naruszenia albo - w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie kwoty tej korzyści lub straty - do wysokości równowartości kwoty 1 000 000 euro.
Zgodnie z art. 150 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, karę pieniężną nakłada się na instytucje obowiązane, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1-5, 7-11, 24 i 25, w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - do wysokości równowartości kwoty 5 000 000 euro albo do wysokości 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy lub w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy - w przypadku instytucji objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym grupy kapitałowej.
Na podstawie art. 150 ust. 4 ww. ustawy, ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się:
1) wagę naruszenia i czas jego trwania;
2) zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej;
3) możliwości finansowe instytucji obowiązanej;
4) skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić;
5) straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić;
6) stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
7) uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Zgodnie z art. 150 ust. 5 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy:
1) waga naruszenia przepisów ustawy jest znikoma, a instytucja obowiązana zaprzestała naruszania przepisów ustawy lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na instytucję obowiązaną została uprzednio nałożona kara administracyjna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub instytucja obowiązana została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona kara administracyjna
- organy, o których mowa w art. 151 ust. 1, mogą, w drodze decyzji, odstąpić od nałożenia kary administracyjnej.
Decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że z zebranego przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej materiału dowodowego wynika, iż Bank w okresie objętym kontrolą, tj. od 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. dopuścił się naruszenia ustawowych obowiązków określonych w art. 52, art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 2 pkt 2) i 3), art. 76, art. 72 oraz art. 43 ww. ustawy, których penalizacja określona jest w art. 147 pkt 4), pkt 9) i pkt 12) ww. ustawy, co stanowi przesłankę do wymierzenia kary administracyjnej.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że naruszono art. 52 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych. Programy szkoleniowe powinny uwzględniać charakter, rodzaj i rozmiar działalności prowadzonej przez instytucję obowiązaną oraz zapewniać aktualną wiedzę w zakresie realizacji obowiązków instytucji obowiązanej.
Jak wynika z akt sprawy (protokół kontroli z dnia 9 listopada 2020 r.): [...] - Dyrektor Pionu Sprzedaży Bankowości Detalicznej, [...] - Dyrektor Pionu Klientów Korporacyjnych, członkowie kadry kierowniczej wyższego szczebla odpowiedzialni za wykonanie obowiązków określonych w ustawie w rozumieniu art. 6 ustawy (pismo Banku z dnia 8 października 2020 r.) nie udokumentowały udziału w szkoleniu z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Z kolei Dyrektor Departamentu Compliance, nadzorujący Biuro Bezpieczeństwa Finansowego i Sankcji Międzynarodowych - [...] – zatrudniona w Banku 17 sierpnia 2020 r. ukończyła szkolenie 9 września 2020 r. (data zbieżna z datą otrzymania pisma informującego o kontroli).
Sąd podziela stanowisko organu, iż zapewnienie udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ustawy, stanowi elementarną gwarancję właściwego wykonywania obowiązków wynikających z ustawy.
Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy, zakres programów szkoleniowych wdrażanych w poszczególnych instytucjach obowiązanych, powinien uwzględniać specyfikę instytucji, w których jest wdrażany oraz zapewniać instytucji obowiązanej oraz jej pracownikom wiedzę i informacje pozwalające instytucji obowiązanej na prawidłową realizację jej obowiązków związanych z raportowaniem podejrzeń popełnienia przestępstwa prania pieniędzy, finansowania terroryzmu lub innych przestępstw lub przestępstw skarbowych.
Podnoszony przez Bank argument, iż nieukończenie przez pracowników szkolenia we wcześniejszym okresie nie zwiększyło zasadniczo ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, ponieważ nie wykonują oni obowiązków bezpośrednio związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, ale odpowiadają za zarządzanie pracą podległych im pracowników, nie może usprawiedliwiać takiego zaniechania.
Dla Sądu, a z pewnością i dla każdego pracodawcy oczywistym jest, że osoba nadzorująca pracę danej jednostki organizacyjnej powinna legitymować się wiedzą pozwalającą na realizację zadań nadzorowanej jednostki organizacyjnej, w tym przypadku związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wiedza osób odpowiedzialnych w tym zakresie stanowi podstawę skutecznej realizacji celów ustawy w kontekście przeciwdziałania przestępstwom.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że Skarżąca nie dopełniła ustawowego obowiązku zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 ustawy, którego naruszenie wyczerpuje znamiona czynu określonego w art. 147 pkt 9 powołanej ustawy.
Za nieuzasadnione należy zatem uznać zarzuty naruszenia art. 52 w zw. z art. 147 pkt 9 ustawy w tym zakresie.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że naruszono art. 46 ust. 2 pkt 1, pkt 2 i 3 ustawy.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy, w celu ustalenia, czy klient lub beneficjent rzeczywisty jest osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, instytucje obowiązane wdrażają procedury oparte na analizie ryzyka, w tym mogą przyjmować od klienta oświadczenie w formie pisemnej lub formie dokumentowej, że jest on albo nie jest osobą zajmującą takie stanowisko, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy, w przypadku stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne instytucje obowiązane stosują wobec tych osób środki bezpieczeństwa finansowego oraz podejmują następujące działania:
1) uzyskują akceptację kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie lub kontynuację stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne;
2) stosują odpowiednie środki w celu ustalenia źródła majątku klienta i źródła pochodzenia wartości majątkowych pozostających w dyspozycji klienta w ramach stosunków gospodarczych lub transakcji;
3) intensyfikują stosowanie środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4.
Przepis ust. 2 precyzuje zatem działania, jakie instytucja obowiązana powinna podjąć w związku z nawiązywaniem stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne.
W rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do 1 z 10 klientów, objętych badaniem kontrolnymi zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, nie zastosowano środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Z akt sprawy wynika, że Bank zawarł z klientem ([...]) umowę w dniu 12 grudnia 2019 r., czynności w zakresie weryfikacji oświadczenia złożonego przez klienta podjął w dniu 20 grudnia 2019 r., natomiast informacja o posiadaniu przez klienta statusu PEP (osoby zajmujące eksponowane stanowisko polityczne) pojawiła się w ankiecie AML z datą 31 grudnia 2019 r. Z zestawienia powyższych informacji wynika, że w dniu zawarcia umowy z klientem, tj. w dniu 12 grudnia 2019 r. Bank nie dysponował zgodą kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, czym naruszył art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. W dniu nawiązania stosunków gospodarczych z tym klientem Bank nie przypisał podwyższonego ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu z uwagi na posiadanie statusu PEP.
Zdaniem Skarżącej jedyny zarzut w tym względzie powinien dotyczyć opóźnienia w zakresie przypisania statusu PEP, ponieważ Bank podjął racjonalne środki w celu ustalenia, czy klient jest klientem podwyższonego ryzyka w ramach kategorii PEP. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Strony Skarżącej.
Sąd podziela stanowisko organów, iż instytucje finansowe są zobowiązane do podejmowania środków dla określenia, czy klient jest krajową osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, a środki te powinny być zastosowane w taki sposób i w takim czasie, aby można było wypełnić obowiązek określony uzyskanie akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne (art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy). Uzyskanie zgody na nawiązanie stosunku gospodarczego w terminie 19 dni po podpisaniu umowy nie wypełnia przesłanek określonych w tym przepisie.
W rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do 10 z 10 klientów, objętych badaniem kontrolnym i zidentyfikowanych, jako osoby posiadające status osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, nie zastosowano środków bezpieczeństwa finansowego określonych w art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy.
Z akt sprawy wynika, że klienci ze statusem PEP są przypisani do podwyższonego poziomu ryzyka i objęci trzema scenariuszami dedykowanymi dla pozostałych klientów, którym Bank przypisał taki poziom ryzyka. Jednakże, jak ustalono, tylko jeden scenariusz wykorzystywany przez aplikację Norkom jest dedykowany wyłącznie dla klientów będących eksponowanymi osobami politycznymi. Z informacji przekazanych w trakcie kontroli wynika, że scenariusz ten zakłada próg 15 000 euro dla analizowania transakcji zlecanych przez osoby zajmujące eksponowane stanowisko polityczne. W sytuacji, w której w stosunku do klienta o statusie PEP nie zostanie przeprowadzona transakcja o równowartości 15 000 euro. Bank nie będzie miał możliwości skorzystania z jedynego scenariusza dedykowanego wyłącznie dla klientów będących eksponowaną osobą polityczną.
Dla oceny wykonania przedmiotowego obowiązku istotne jest również to, że dopiero w lutym 2020 r. Bank zasilił aplikację Norkom o informacje na temat klientów ze statusem PEP, co potwierdza ocenę organu, że w okresie poprzedzającym Bank nie dysponował narzędziem ukierunkowanym na weryfikację działalności transakcyjnej klientów zajmujących eksponowane stanowisko polityczne.
Sąd zwraca uwagę, że stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy, oznacza bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta, w tym:
a) analizę transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem,
b) badanie źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta – w przypadkach uzasadnionych okolicznościami,
c) zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje dotyczące stosunków gospodarczych są na bieżąco aktualizowane.
Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 46 ust. 2 pkt 1, pkt 2 i 3 w zw. z art. 147 pkt 4 ustawy.
Kolejnym stwierdzonym uchybieniem jest brak przekazania przez Skarżącą spółkę informacji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, o których mowa w art. 72 i 76 ustawy.
Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, instytucje obowiązane, przekazują Generalnemu Inspektorowi informacje o przyjętej wpłacie lub dokonanej wypłacie środków pieniężnych o równowartości przekraczającej 15 000 euro.
Na podstawie art. 72 ust. 5 ustawy informacja dotycząca czynności podlegającej obowiązkowi zgłoszenia powinna zostać przekazana GIIF w terminie 7 dni od dnia przyjęcia wpłaty, dokonania wypłaty środków pieniężnych, wykonania transakcji płatniczej transferu środków pieniężnych czy dokonania innej czynności powodującej wystąpienie obowiązku zgłoszenia.
Z akt sprawy wynika, że informacje dotyczące m.in. transakcji, które zostały przeprowadzone przez Bank w styczniu i lutym 2020 r. i przekazane do Generalnego Inspektora dopiero w dniach 10-16 marca 2020 r., a więc ze znacznym opóźnieniem, tj. po kliku tygodniach od ich przeprowadzenia, co narusza art. 72 ust. 5 ustawy.
Raporty były przekazywane z opóźnieniem, a w odniesieniu do 3 z 4 przypadków w próbie badawczej w okresie objętym kontrolą Bank nie zrealizował obowiązku przekazania informacji kwartalnych określonego w art. 76 ustawy. Stwierdzono również braki danych identyfikacyjnych określonych, w art. 72 ust. 6 ww. ustawy, o których mowa w art. 36 ust. 1, klienta wydającego dyspozycje lub zlecenie przeprowadzenia transakcji oraz pozostałych stron transakcji.
Skarżąca wyjaśniła, iż opóźnienie spowodowane było błędem pracownika.
Sąd podziela stanowisko organów, iż naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa powoduje utrudnienie realizacji zadań Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Baza danych GIIF tworzona na podstawie informacji zbieranych od instytucji obowiązanych, w tym Bank zaczęła gromadzić dane błędne, co mogło skutkować tym, że analizy GIIF były mniej skuteczne. Opisane naruszenia wyczerpują znamiona czynu określonego w art. 147 pkt 12 ustawy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy, na żądanie Generalnego Inspektora, instytucja obowiązana niezwłocznie przekazuje lub udostępnia posiadane informacje lub dokumenty, niezbędne do realizacji zadań Generalnego Inspektora określonych w ustawie.
Powołany przepis stanowi podstawę prawną dla Generalnego Inspektora do kierowania do instytucji obowiązanych żądań przekazania informacji niezbędnych do realizacji jego zadań. Przyznanie Generalnemu Inspektorowi tego rodzaju uprawnienia koresponduje z zaleceniami organizacji międzynarodowych, a także pozwoli na zwiększenie efektywności prowadzonych postępowań analitycznych.
Sąd wskazuje, że Generalny Inspektor Informacji Finansowej jest centralnym ogniwem polskiego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy, do którego zadań m.in. należy przetwarzanie informacji w trybie określonym w ustawie oraz podejmowanie działań w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy. Wiarygodność i terminowość przekazywania wymaganych prawem informacji przez instytucje obowiązane ma zatem kluczowe znaczenie dla realizacji zadań GIIF.
Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 72 i art. 76 ustawy. w zw. z art. 147 pkt 12 ustawy.
Naruszono również ustawowy obowiązek zastosowania wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego w przypadku, o którym mowa w art. 43 ustawy. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy, instytucje obowiązane stosują wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a także w przypadkach, o których mowa w art. 44–46.
Sąd zwraca uwagę, że obowiązek zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego materializuje się w przypadku stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnych wiążących się z podwyższonym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Przykładowy katalog przypadków potencjalnie związanych z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu sformułowano w art. 43 ust. 2.
Z akt sprawy wynika, że wobec 6 z 11 klientów nie zastosowano wzmożonego środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na wzmożonym monitoringu transakcji, do czego zobowiązuje art. 33 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy. Wobec 4 z ww. 11 klientów Bank w momencie zgłoszenia transakcji klienta do GIIF, nie dokonał niezwłocznej zmiany poziomu ryzyko na podwyższony i nie stosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Wobec 2 z 11 klientów Bank, pomimo prawidłowo przypisanego wyższego poziomu ryzyka, nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, polegających na wzmożonym monitoringu transakcji
Sąd wskazuje, że art. 50 ust. 1 ustawy stanowi, iż instytucje obowiązane wprowadzają wewnętrzną procedurę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zwaną dalej "wewnętrzną procedurą instytucji obowiązanej". Wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji." Natomiast art. 50 ust. 2 wskazuje podstawowy zakres przedmiotowy, który powinna zawierać wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej. Określa ona, z uwzględnieniem charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności, zasady postępowania stosowane w instytucji obowiązanej i obejmuje w szczególności:
1) czynności lub działań podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i właściwego zarządzania zidentyfikowanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
2) zasad rozpoznawania i oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną, w tym zasad weryfikacji i aktualizacji uprzednio dokonanej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu;
3) środków stosowanych w celu właściwego zarządzania rozpoznanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu związanym z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną;
4) zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego;
5) zasad przechowywania dokumentów oraz informacji;
6) zasad wykonywania obowiązków obejmujących przekazywanie Generalnemu Inspektorowi informacji o transakcjach oraz zawiadomieniach;
7) zasad upowszechniania wśród pracowników instytucji obowiązanej wiedzy z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
8) zasad zgłaszania przez pracowników rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
9) zasad kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności działalności instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz zasadami postępowania określonymi w wewnętrznej procedurze;
10) zasad odnotowywania rozbieżności między informacjami zgromadzonymi w' Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych a informacjami o beneficjentach rzeczywistych klienta ustalonymi w związku ze stosowaniem ustawy;
11) zasad dokumentowania utrudnień stwierdzonych w związku z weryfikacją tożsamości beneficjenta rzeczywistego oraz czynności podejmowanych w związku z identyfikacją jako beneficjenta rzeczywistego osoby fizycznej zajmującej wyższe stanowisko kierownicze.
Sąd podziela stanowisko organów, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie na brak bieżącego monitorowanie stosunków gospodarczych klienta - analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem.
Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 43 w zw. z art. 147 pkt 4 ustawy.
Zdaniem Sądu prawidłowo przeanalizowano również przesłanki odnoszące się do ustalenia wysokości kary określone w art. 150 ust. 4 ustawy, tj.: wagę naruszenia i czas jego trwania, zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej, możliwości finansowe instytucji obowiązanej, skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić, stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Skala uchybień oraz ich zakres uzasadnia zdaniem Sądu stwierdzenie, że waga naruszeń miała charakter znaczny i powinny one podlegać adekwatnemu sankcjonowaniu. Należy również podkreślić, iż Skarżący pozostawał w stanie zaniechania i naruszenia wskazanych wyżej obowiązków przynajmniej w okresie objętym kontrolą, tj. od dnia 1 września 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r.
Zdaniem Sądu, zważywszy na poważny charakter i długotrwałość nieprawidłowości, naruszenie regulacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, której celem jest wyeliminowanie zagrożeń godzących w legalną działalność gospodarczą państwa, zasadnie zostało uznane za naruszenia znacznej wagi.
Prawidłowo ustalono też odpowiedzialność Skarżącej jako instytucji obowiązanej, stwierdzając, że jest to odpowiedzialność w pełnym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, instytucjami obowiązanymi są banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, oddziały instytucji kredytowych, instytucje finansowe mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz oddziały instytucji finansowych niemających siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2324, 2339, 2640 i 2707 oraz z 2023 r. poz. 180).
Uzasadnione są, także ustalenia dotyczące możliwości finansowych Skarżącej jako instytucji obowiązanej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił szczegółowe informacje dotyczące dochodów Skarżącej spółki. Sąd podziela stanowisko organów w zakresie możliwości finansowych Strony. Nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 7 000 000,00 zł, zdaniem Sądu, nie stanowi zagrożenia dla istnienia prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej.
Jak wynika z art. 150 ust. 3 pkt 2 ustawy, karę pieniężną nakłada się na instytucje obowiązane, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1–5, 7–11, 24 i 25, w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – do wysokości równowartości kwoty 5 000 000 euro albo do wysokości 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy lub w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy – w przypadku instytucji objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym grupy kapitałowej.
Podkreślić należy, że przedmiotowa kara stanowi 41 % maksymalnej kary, jak mogła być na Skarżącą nałożona.
Jednocześnie brak podstaw prawnych do zastosowania, jak podnosiła Skarżąca, podziału kary w odniesieniu do poszczególnych naruszeń.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przyznał, iż z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Strona udzielała na żądanie organu wyjaśnień, współpraca ze Stroną podczas postępowania administracyjnego przebiegała bez zastrzeżeń, a wskazana przesłanka pozytywnie wpłynęła na wybór rodzaju kary administracyjnej oraz na ustalenie jej wysokości.
Jednocześnie wskazano, ze stopień współpracy z organem podczas czynności kontrolnych był niewystarczający ze względu na niestaranność i nieterminowość przekazywania informacji oraz udzielania odpowiedzi.
Przy wymiarze kary uwzględniono także fakt, że Bank dokonywał już naruszeń regulacji w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o czym świadczy fakt, nałożenia kary pieniężnej w 2014 r., utrzymanej w mocy w 2015 r.
Sąd wskazuje, że celem pierwszoplanowym kar administracyjnych jest funkcja ochronna w stosunku do porządku administracyjnego. Karom administracyjnym przypisuje się przede wszystkim cel prewencyjny, a także restytucyjny, spełnianie funkcji represyjnej. Administracyjne kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Przesłanką wymierzania kar administracyjnych jest, co do zasady, samo naruszenie zakazu bądź nakazu wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa lub z decyzji administracyjnej.
Sąd zwraca uwagę, że wymierzenie kary w rozpoznawanej sprawie jest uzasadnione również ze względu na ochronę ważnego interesu publicznego. Jak to wskazano wyżej ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, jest podstawowym aktem prawnym służącym wyeliminowaniu tego procederu na poziomie krajowym. W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że: "W ustawie pranie pieniędzy jest ściśle łączone z działalnością terrorystyczną, na co wskazuje już nazwa regulacji. Podobnie dostępne analizy sygnalizują ścisły związek pomiędzy praniem pieniędzy a finansowaniem terroryzmu, które na poziomie Unii Europejskiej łącznie są traktowane jako jedne z głównych zagrożeń dla systemu finansowego Wspólnoty i bezpieczeństwa jej obywateli." (W. Goleński "Proceder prania pieniędzy" (w) Kontrola Państwowa Nr 4 lipiec-sierpień 2023, str.109).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 150 ust. 5 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy waga naruszenia przepisów ustawy jest znikoma, a instytucja obowiązana zaprzestała naruszania przepisów ustawy, Sąd podziela stanowisko organu, że naruszenie przez Skarżącą obowiązków wynikających z ustawy nie ma charakteru znikomego i musi podlegać sankcjonowaniu. Sąd podziela stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, iż waga naruszenia jest znikoma. Sąd zwraca uwagę, że dla ustalenia, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy zbadać rodzaj i charakter naruszenia, rozmiar szkody, sposób popełnienia czynu oraz jego intensywność. Wszystkie wskazane okoliczności organ poddał ocenie, a Sąd tę ocenę podziela. Zważywszy na poważny charakter i długotrwałość naruszenia, a także skutki jakie wykazane naruszenia wywołały brak podstaw do uznania, że waga naruszenia jest znikoma i odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
Sąd nie podziela, także stanowiska Skarżącej, iż zidentyfikowane naruszenia wynikały z odmiennej interpretacji przepisów ustawy. Zdaniem Sądu przepisy ustawy, których naruszenie zarzucono Skarżącej są jasne, zrozumiałe i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych.
Zgodnie z § 1 art. 7a K.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Powołany przepis art. 7a § 1 K.p.a., ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni przepisu prawa, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej. W takich okolicznościach prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla strony. Jeśli jednak wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 K.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było wątpliwości co do treści norm prawnych wynikających z powołanych przepisów prawa. Okoliczność, że Skarżąca niektóre z tych przepisów interpretuje odmiennie niż organy administracji sama w sobie nie daje podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do stosowania art. 7a § 1 K.p.a. Brak zatem podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 7a K.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym m.in. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 K.p.a., Sąd stwierdza, że zarzuty te nie znajdują uzasadnienia. Wnioski oraz rozstrzygnięcia, do jakich doszedł organ odwoławczy, poprzedzone zostały kompleksową i wszechstronną analizą wszystkich faktów, okoliczności i dowodów zebranych w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sprawie zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz na podstawie całego materiału dowodowego oceniono, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ dokonał oceny całokształtu dowodów zgodnie z ich treścią, logicznie i spójnie, w sposób znajdujący oparcie w doświadczeniu życiowym oraz w granicach swobodnej oceny.
Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 8 K.p.a., to jest zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przedstawione akta administracyjne potwierdzają, że organ informował Skarżącą o stwierdzonych w sprawie nieprawidłowościach, przeprowadzanych czynnościach kontrolnych, wzywał do składania wyjaśnień i dokumentów. Tak samo ocenić należy działania podejmowane w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zarówno w I instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym. Organy administracji szczegółowo odnosiły się do oświadczeń Strony formułowanych w składanych pismach. Wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji przesłanki, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zgodnie z zasadą art. 11 K.p.a. Na tej podstawie w sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 8 i art. 11 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.