V SA/Wa 357/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2019 r., które uchyliło postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. i określiło koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 1.627,10 zł. Sprawa wywodziła się z postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego karę pieniężną. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w W. pierwotnie ustalił koszty na 1.628,00 zł, następnie po uchyleniu przez WSA, ponownie ustalił je na 1.628,00 zł, odwołując się do wytycznych TK i ograniczając opłaty procentowe do maksymalnych stawek z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Dyrektor IAS w W. uchylił to postanowienie i orzekł co do istoty, określając koszty na 1.627,10 zł, wskazując na prawidłowe naliczenie opłaty manipulacyjnej (1% kwoty egzekwowanej należności) i opłaty za zajęcie rachunku bankowego (5% kwoty egzekwowanej należności). Prezes ARM zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym niezastosowanie wyroku TK SK 31/14 oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając stanowisko organu odwoławczego za prawidłowe. Sąd podkreślił, że organy są związane wyrokiem WSA z dnia 2 lipca 2019 r. (sygn. akt V SA/Wa 2021/18), który nakazywał analizę kosztów egzekucyjnych zgodnie z wytycznymi TK. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły koszty, uwzględniając wytyczne TK dotyczące braku maksymalnych limitów opłat, poprzez analogiczne stosowanie stawek z innych przepisów (np. dotyczących zajęcia nieruchomości). Sąd wyjaśnił, że naliczanie opłat egzekucyjnych, w tym za zajęcie rachunku bankowego, nie jest uzależnione od faktycznego wyegzekwowania należności ani od obecności środków na rachunku w chwili zajęcia, a jedynie od podjęcia czynności egzekucyjnej. Sąd nie dopatrzył się rażącej dysproporcji między naliczonymi opłatami a kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 i braku ustawowych limitów opłat.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania kosztów egzekucyjnych, gdy wierzyciel ponosi koszty z powodu bezskuteczności egzekucji wobec zobowiązanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opłaty egzekucyjne (manipulacyjna i za zajęcie rachunku bankowego) mogą być naliczane w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a na zajętym rachunku bankowym nie było środków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłaty egzekucyjne mogą być naliczane, ponieważ ich naliczenie nie jest uzależnione od faktycznego wyegzekwowania należności ani od obecności środków na rachunku w chwili zajęcia, lecz od podjęcia czynności egzekucyjnej.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje również kwoty wpłacone po dokonaniu zajęcia, co stanowi 'inne prawo majątkowe', za które naliczana jest opłata.
Jak należy interpretować i stosować przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14, który uznał je za niekonstytucyjne w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do czasu nowelizacji ustawy, przepisy te należy stosować w sposób zgodny z wytycznymi TK, a organy mogą przyjmować maksymalne wysokości opłat w oparciu o analogię do innych przepisów (np. dotyczących zajęcia nieruchomości) lub inne racjonalne metody, aby uniknąć rażącej dysproporcji między opłatą a nakładem pracy organu.
Uzasadnienie
Wyrok TK SK 31/14 wskazał na potrzebę określenia maksymalnych limitów opłat egzekucyjnych. Wobec braku interwencji ustawodawcy, organy stosują przepisy w sposób zapewniający, że koszty nie pozostają w oderwaniu od rzeczywistych wydatków i nakładu pracy, np. poprzez analogię do 8% opłaty za zajęcie nieruchomości.
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza wyjątki od zasady, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. W sytuacji, gdy egzekucja wobec zobowiązanego jest bezskuteczna lub nie można uzyskać kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, koszty te mogą obciążać wierzyciela.
Przepisy (31)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych (pkt 4) oraz opłaty manipulacyjnej (pkt 6). Przepisy te zostały uznane przez TK za niekonstytucyjne w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty manipulacyjnej (1% kwoty egzekwowanych należności). Przepis ten został uznany przez TK za niekonstytucyjny w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty.
u.p.e.a. art. 64c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stanowi, że opłaty i wydatki stanowią koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych (pkt 4) i innych praw majątkowych.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty manipulacyjnej.
u.p.e.a. art. 64c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych (pkt 4) i innych praw majątkowych.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty manipulacyjnej.
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości (pkt 6).
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wysokość opłaty manipulacyjnej.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64c § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozpatrywania zażalenia przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa związanie sądu wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje skład sądu w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zakazu nadmiernej ingerencji.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązująca moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
u.p.e.a. art. 59 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 59 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 64 § 10
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej.
u.p.e.a. art. 64c § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 80 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje również kwoty wpłacone po dokonaniu zajęcia.
u.p.e.a. art. 34 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
u.p.e.a. art. 61 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy kosztów egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 61 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy kosztów egzekucyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo ustaliły koszty egzekucyjne, uwzględniając wytyczne TK i analogiczne stosowanie przepisów. • Naliczanie opłat egzekucyjnych nie jest uzależnione od skuteczności egzekucji ani od obecności środków na rachunku bankowym. • Zajęcie rachunku bankowego obejmuje również przyszłe wpływy i stanowi 'inne prawo majątkowe'.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 190 § 1 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem TK SK 31/14 poprzez niezastosowanie. • Błędna wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez dowolne ustalanie opłat bez uwzględnienia wytycznych TK. • Brak uzasadnienia faktycznego kosztów egzekucyjnych. • Opłata egzekucyjna może być naliczana tylko w przypadku zajęcia rachunku bankowego z istniejącymi środkami.
Godne uwagi sformułowania
organy obu instancji nie dokonały analizy powstałych w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz oceny zasadności obciążenia nimi strony zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego • organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności • nie można zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku • nie pozostaje w oderwaniu od nakładu pracy organu • nie pozostaje w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu • nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od faktycznego wyegzekwowania czynności egzekucyjnej
Skład orzekający
Michał Sowiński
przewodniczący
Arkadiusz Tomczak
sprawozdawca
Konrad Łukaszewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 i braku ustawowych limitów opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania kosztów egzekucyjnych, gdy wierzyciel ponosi koszty z powodu bezskuteczności egzekucji wobec zobowiązanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wierzycieli i organów egzekucyjnych – ustalania kosztów egzekucyjnych w sytuacji braku ustawowych limitów, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę stosowania prawa.
“Koszty egzekucji administracyjnej: Jak sądy interpretują brak limitów opłat po wyroku TK?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.