V SA/Wa 356/05

V SA/Wa 356/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Irena Jakubiec-Kudiura
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Sowiński
Symbol z opisem
6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - oddala skargę -
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...], wydaną na podstawie art. art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art.1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...].09.2000r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].06.2000r., Nr [...] o pozbawieniu E. S. uprawnień kombatanckich.
Po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego w sprawie uprawnień kombatanckich E. S. decyzją z dnia [...] maja 1999r., następnie utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 1999r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E. S. uprawnień kombatanckich z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej" [...] przyznanych przez ZBOWiD w R. w dniu [...].07.1978r. Wskutek skargi zainteresowanego, wyrokiem z dnia 23 marca 2000r., wydanym w sprawie sygn. akt V SA 1757/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje z uwagi na pominięcie w trakcie postępowania administracyjnego podnoszonej przez stronę okoliczności służby w Batalionach Chłopskich oraz wobec braku powiadomienia strony o toczącym się postępowaniu wszczętym z urzędu.
W wyniku ponownej weryfikacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...].06.2000r. Nr [...] wydał decyzję o pozbawieniu E. S. uprawnień kombatanckich, a następnie utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...].09.2000r. Nr [...]. Wskazał, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach ORMO [...]., na podstawie oświadczeń świadków i zaświadczenia KWMO w R. z dn. [...].03.1978r. stwierdzającego, że jako członek ORMO w ww. okresie brał czynny udział w walce z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. Natomiast w myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wyrokiem z dnia 11.04.2002r. w sprawie sygn. akt V SA 3201/00 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę E. S.na powyższe decyzje.
Kwestia służby E. S. w Batalionach Chłopskich była przedmiotem odrębnej decyzji - z dnia [...].07.2000r., którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich z uwagi na brak dowodów działalności w BCh. Po złożeniu przez zainteresowanego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...].12 2000r. Nr. [...] organ utrzymał w mocy decyzję własną z [...].07.2000r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu wskazał, że wnioskodawca w zależności od własnej sytuacji przedstawia różne wersje działalności. W momencie starań o uprawnienia w ZBOWiD nie przyznawał się do służby w B Ch, natomiast nadmieniał o swoich kontaktach z Gwardią Ludową. W chwili uświadomienia sobie, że utraci uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej przypomniał sobie, że działał w BCh. Wniosek E. S. o rozszerzenie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Batalionach Chłopskich nie uzyskał rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że świadkowie, których zeznania przedstawiła strona, nie wskazują żadnych okoliczności służby E.S. w BCh, nie orientują się w jego przydziale służbowym, okolicznościach złożenia przysięgi, dwóch świadków nie potrafi nawet podać funkcji pełnionej przez Wnioskodawcę, św. S. W. nie zna nawet jego pseudonimu. Również sam wnioskodawca nie potrafi podać żadnych szczegółów swej służby. Nie można też uznać za wiarygodne twierdzeń strony, iż wcześniej nie wspominał o służbie w BCh ze względu na konsekwencje polityczne, gdyż za przynależność do BCh nigdy nikogo nie inkryminowano. Z tych przyczyn organ uznał, że służba wnioskodawcy w B Ch nie została potwierdzona. Wyrokiem z dnia 7 września 2001r. (sygn. akt V S.A. 104/01) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. na powyższą decyzję.
W dniu [...].02.2003r. E. S. zwrócił się pismem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie weryfikacji uprawnień i ich przywrócenie, gdyż zostały mu odebrane bezpodstawnie. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę decyzji w trybie przepisów art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...].03.2003r., następnie utrzymaną w mocy decyzją z [...].05.2003r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...].09.2000r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że ani interes społeczny, ani słuszny interes strony nie przemawiają za uchyleniem decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004r. ( Sygn. akt V SA 2416/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie ww. decyzje. Wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalono jednoznacznie w jakim trybie skarżący domaga się zmiany bądź uchylenia decyzji.
Pismem z dnia [...].07.2004r. strona wniosła o uchylenie i zmianę decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].09.2000r. Nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...].06.2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Rozpoznając sprawę ponownie wskutek wniosku zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2004r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w myśl art. 154 § l decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ wyższego stopnia jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wniosku o uchylenie nie można jednak uznać za zasadny. Skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Wskazana okoliczność zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie w sprawie brak jest dowodów świadczących o tym, aby strona spełniała przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 zd. 2 cyt. ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Brak również podstaw do utrzymania posiadanych wcześniej przez wnioskodawcę uprawnień kombatanckich z nowego tytułu tj. służby w Batalionach Chłopskich. Urząd orzekł już w tym zakresie wydając decyzje z dnia [...].07. 2000r. oraz z dnia [...].12.2000r., a stanowisko Urzędu w tym zakresie podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...].09.2001 r. Sygn. akt V SA 104/01 oddalając skargę. Dokonane ustalenia nie wskazują na to, aby interes społeczny przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu, brak jest również w niniejszej sprawie słusznego interesu strony, a są to niezbędne przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 §1 kpa.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł E. S. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 154§1 k.p.a., gdyż narusza słuszny interes strony oraz została wydana przez osobę nieuprawnioną. Decyzje w przedmiotowej sprawie powinny zostać wydane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a nie przez pracownika tego Urzędu zatrudnionego na stanowisku Naczelnika Wydziału. Zaskarżona decyzja nie uwzględnia słusznego interesu skarżącego polegającego na utraceniu statusu kombatanta. E. S. podniósł, że przedstawił wiarygodne dokumenty potwierdzające jego służbę w Batalionach Chłopskich. Omówiono wiarygodności zeznaniom świadków, chociaż Kierownik nie udowodnił, że świadkowie kłamali. Ponadto nie została uwzględniona sytuacja życiowa skarżącego, który jest człowiekiem schorowanym, inwalidą I grupy z bardzo niskim świadczeniem emerytalnym, niewystarczającym na wykupienie wszystkich lekarstw.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że stosownie do art. 22 ust. l ustawy o kombatantach... o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 (tj. uzasadniających przyznanie uprawnień), orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione. Tym samym decyzja wydana przez naczelnika wydziału działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu nie może zostać uznana za decyzję wydaną przez osobę nieuprawnioną. W odpowiedzi na skargę wskazano również, iż nie sposób pominąć, że zainteresowany podczas służby w ORMO brał udział w walkach m. in. z oddziałami I., która to formacja - jak ustalono na podstawie Informatora o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Lublin 1993 - była formacją poakowskiego podziemia zbrojnego działająca na terenie województwa [...]. Powyższe stanowi, że do E. S. ma zastosowanie również dalej idąca podstawa pozbawienia uprawnień kombatanckich określona w art. 25 ust. 2 pkt l lit. a) w zw z art. 21 ust. 2 tej ustawy. Przepisy te stanowią, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-1956: była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osoba taka nie może nabyć uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez osobę nieuprawnioną.
Zarzut ten nie jest zasadny. W ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r. Nr. 42 poz. 371 ze zm.) została określona właściwość organu uprawnionego do orzekania zarówno w sprawach o przyznanie, jak i pozbawienie uprawnień kombatanckich i tym organem jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( art. 22 ust. 1 oraz art.25 ust. 4 ustawy). Art. 22 ust. 1 przewiduje możliwość upoważnienia pracownika przez Kierownika Urzędu do orzekania w sprawach spełnienia warunków, o których mowa w art. 21 ustawy. Możliwość udzielenia przez organ administracji publicznej upoważnienia do załatwiania spraw, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, dla pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej przewiduje również kodeks postępowania administracyjnego w art. 268a. Złożone do akt sądowych ( k 30, 31) upoważnienia dla A.W. i M. B. - pracowników Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którzy wydali w imieniu Kierownika Urzędu decyzje [...] sierpnia 2004r. i [...] grudnia 2004r., spełniają wymagania ustawowe ( są wydane na piśmie, ze wskazaniem daty od której obowiązują oraz zakresu przekazanych kompetencji). Tak więc zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przez osoby uprawnione.
W następnej kolejności należy stwierdzić, że wniosek E. S. o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, został zasadnie rozpoznany w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
Stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 14.01.2004r. w sprawie sygn. akt V SA 2416/03, pismem z dnia [...].07.2004r. organ wezwał Skarżącego do sprecyzowania w jakim trybie ( wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji czy jej uchylenie lub zmiana z urzędu ) domaga się rozpatrzenia swojego wniosku z dnia [...].02.2003r. E.S. w piśmie z dnia [...].07.2004r. wskazał, że decyzja powinna być uchylona lub zmieniona z urzędu ( k 46 akt admin.).
Podkreślenia wymaga, że od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych ustawodawca przewidział ściśle określone wyjątki, jednym z nich jest tryb weryfikacji decyzji określony w art. 154 k.p.a. Pozwala on wzruszyć decyzję ostateczną, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a ponadto - za wzruszeniem tej decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wzruszenie decyzji pozostawione jest do uznania organu. Granicą tak uznania, jak i słusznego interesu strony nie może być jednak naruszenie prawa - w tym wypadku przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Jak wynika z akt administracyjnych Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej w okresie [...]. w ramach służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Zarówno organ administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia z dnia 11.04.2002r. w sprawie sygn. akt V SA 3201/00 oddalił skargę E. S., uznały, że zgodnie z ustawą o kombatantach służba w ORMO nie może być uznana za działalność kombatancką.
Osobno rozpoznawano sprawę podnoszonej w toku postępowania weryfikacyjnego przez E.S. służby w Batalionach Chłopskich. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Kierownika Urzędu d/s KiOR i Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście ewentualnego nabycia przez Wnioskodawcę uprawnień kombatanckich, zgodnie z art. 21 ustawy z 24 01 1991 r. o kombatantach. Zarówno organ administracyjny jak i Sąd ( w wyroku z dnia 7 września 2001r., w sprawie sygn. akt V SA 104/01) uznały, że brak jest podstaw do przyjęcia, że E.S. w okresie II wojny światowej pełnił służbę w Batalionach Chłopskich. Przeanalizowano zeznania świadków oraz oceniono ich wiarygodność, uwzględniono również, że Wnioskodawca ani w deklaracji członkowskiej ZBOWiD-u ani w życiorysie z tego okresu nie wspominał w ogóle o przynależności do Batalionów Chłopskich, nadmieniał jedynie, że był wykorzystywany jako łącznik przez oddział Gwardii Ludowej, do której należał jego brat. Pisał wówczas ponadto, że z uwagi na młody wiek do żadnej organizacji nie należał. W toku postępowania weryfikacyjnego przed Kierownikiem Urzędu d/s KiOR sam wnioskodawca nie potrafił podać żadnych szczegółów służby. Wskazano, że nie zasługują na wiarę jego tłumaczenia, iż wcześniej nie wspomniał o służbie w BCh z obawy na konsekwencje polityczne, gdyż z przynależności do tej organizacji nigdy nikomu nie czyniono zarzutu.
W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku Skarżącego z dnia [...].02.2003r., sprecyzowanego w piśmie z dnia [...].07.2004r.- o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, pozbawiającej go uprawnień kombatanckich, nie zostały podniesione żadne okoliczności ani wykazane fakty, które mogłyby być podstawą do zastosowania art. 154 k.p.a. Okoliczność, iż Skarżący nie zgadza się z oceną wiarygodności świadków dokonaną przez Kierownika Urzędu d/s KiOR we wcześniej opisanych decyzjach, a podzieloną przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozstrzygnięciu z dnia 7 września 2001r. nie może stanowić podstawy do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Ocena wiarygodność świadków została dokonana, jak wyżej wspomniano, po skonfrontowaniu ich z twierdzeniami i oświadczeniami Skarżącego i w pełni spełnia wymogi art. 77§1 i art. 80 k.p.a.
W zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].08.2004r. Kierownik Urzędu d/s KiOR dokonał niewadliwej oceny braku przesłanek do zastosowania art.154 k.p.a. odnośnie decyzji pozbawiającej Skarżącego uprawnień kombatanckich. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że "słuszny interes strony" w rozumieniu cytowanego przepisu nie może być rozumiany w ten sposób, aby prowadzić do przyznania uprawnień kombatanckich osobie, której z mocy ustawy się one nie należą.
W konsekwencji wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich nie mógł zostać uwzględniony. Oznacza to, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), należało oddalić skargę jako niezasadną.
|Wyrok z dnia 1 lipca 2005 r. |
|Sygn. Akt. VSA/Wa 356/05 jest prawomocny |
|od dnia 9 września 2005 r. |
| |
|podpis sędziego |