V SA/WA 3453/24

V SA/Wa 3453/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Robert Żukowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Asesor WSA - Robert Żukowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2024 r. nr IF13.722.1.2023 w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Banku [...] S.A. w [...] (dalej "Strona", "Bank" lub "Skarżąca", "Spółka", "Instytucja Obowiązana") jest decyzja Ministra Finansów (dalej: "Minister", "Organ II instancji") z 30 września 2024 r. znak: IF13.722.1.2023 uchylająca zaskarżoną decyzję i umarzająca w części postępowanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (organu I instancji) z 27 lipca 2023 r., którą nałożono na Stronę karę administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 4.200.000,00 zł, oraz nakładająca na Skarżącą karę administracyjną w wysokości 4 000 000 zł za niedopełnienie określonych w ustawie obowiązków.
Zaskarżona co do pkt I decyzja organu II instancji (w części nakładającej karę administracyjną) została wydana przy następujących ustaleniach faktycznych:
W dniach od 21 marca 2022 r do 20 kwietnia 2022 r. kontrolerzy Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) przeprowadzili u Skarżącej kontrolę przestrzegania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W ramach kontroli GIIF zbadał wykonywanie przez Bank obowiązków wynikających z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm. – dalej: "ustawa" lub "p.p.p.i.f.t.") w szczególności poprzez sprawdzenie czy Bank stosował środki bezpieczeństwa finansowego w stosunku do klientów Banku. Kontrola obejmowała okres działania Banku od 1 września 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Kontrola została przeprowadzona w oparciu o próbki kontrolne - GIIF badał dokumentację zebraną w okresie objętym kontrolą przez Bank w odniesieniu do konkretnych klientów z danej próbki. GIIF badał także m.in. kwestię kompletności podstawowej procedury Banku w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W wyniku kontroli stwierdzono, że Bank naruszył część obowiązków wynikających z ustawy. Główne naruszenia wykryte przez GIIF dotyczyły stosowania środków bezpieczeństwa finansowego (art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a) i lit. b) ustawy) oraz braków w obowiązującej procedurze wewnętrznej. GIIF zarzucił Bankowi m.in. systemowe nieprawidłowości w zakresie braku tworzenia profili transakcyjnych klientów oraz braku monitorowania transakcji klientów pod kątem ich zgodności z ustalonymi profilami klientów. Istotną nieprawidłowością w działaniach Banku były także braki odpowiednich postanowień w procedurze wewnętrznej Banku regulującej procesy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
Z protokołu przeprowadzonej kontroli z 11 maja 2022 r. wynika że:
1. Próbą kontrolną objęto 35 klientów (firmowych oraz indywidualnych – wskazanych na str. 8/9 zaskarżonej decyzji);
2. w zakresie naruszeń co do klientów firmowych wskazano na 9 kategorii naruszeń ustawy (vide: str.. w tym m.in.:
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2-3 ustawy, poprzez brak przypisania poprawnej oceny ryzyka w odniesieniu do 5 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2-3 ustawy, poprzez brak uwzględnienia wszystkich czynników ryzyka pomimo przypisania poprawnej oceny ryzyka w odniesieniu do 6 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art, 34 ust. 1 pkt 2 ustawy, w odniesieniu do 2 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, w odniesieniu do 8 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy w odniesieniu do 3 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, w odniesieniu do 4 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 43 ustawy, w odniesieniu do 3 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku , o którym mowa w art. 43 ust.4 ustawy, w odniesieniu do 2 z 15 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w ar. 41 ust. 1 ustawy, w odniesieniu do 2 z 15 klientów objętych badaniem" (str. 39-40 protokołu).
3. W zakresie naruszeń co do klientów indywidualnych wskazano na 6 kategorii naruszeń w tym m.in. :
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2-3 ustawy, poprzez brak przypisania poprawnej oceny ryzyka w odniesieniu do 1 z 16 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust.1 pkt 2 ustawy, w odniesieniu do 1 z 16 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku , o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, w odniesieniu do 16 z 16 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku , o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, w odniesieniu do 9 z 16 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy, w odniesieniu do 10 z 16 klientów objętych badanie, ( str. 52 - 53 protokołu),
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 43 ustawy, w odniesieniu do 7 z 16 klientów objętych badaniem", (str. 52 protokołu).
4. W wyniku analizy wszystkich przekazanych w toku kontroli dokumentów Kontrolerzy stwierdzili, że Bank wprowadził wewnętrzną procedurę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, jednakże wskazali, również na nieprawidłowości, co stanowi naruszenie art. 50 ust. 2 pkt 2, pkt 4, pkt 6 i pkt 10 ustawy.
5. W zakresie naruszeń co do klientów zajmujących eksponowane stanowisko polityczne wskazano na 6 kategorii naruszeń w tym m.in.:
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2-3 ustawy, poprzez brak przypisania poprawnej oceny ryzyka w odniesieniu do 3 z 4 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy w odniesieniu do 2 z 4 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, w odniesieniu do 2 z 4 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, w odniesieniu do 2 z 4 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 43 ustawy, w odniesieniu do 4 z 4 klientów objętych badaniem,
• Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 2-3 ustawy, w odniesieniu do 4 z 4 klientów objętych badaniem".(str. 59-60 protokołu).
Pismem z 1 czerwca 2022 r. (data wpływu 2 czerwca 2022 r.), znak: DBR/WPP/MS/4129/2022 złożono zastrzeżenia do protokołu kontroli. W odpowiedzi na zastrzeżenia, pismem z 10 czerwca 2022 r, znak: IF6.710.3.2020, Generalny Inspektor Informacji Finansowej przedstawił swoje stanowisko i dokonał aneksu protokołu kontroli z 11 maja 2022 r. uwzględniając częściowo uwagi Banku. Kontrolerzy stwierdzili nieprawidłowości polegające na niedopełnieniu obowiązków:
• stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2,3, pkt 4 lit. a i lit. b,
• stosowania środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 43 - w przypadku wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz w przypadku, o których mowa w art. 44-46,
• wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50 ustawy.
Następnie sporządzono wystąpienie pokontrolne z 28 czerwca 2022 r., znak: 1F6.710.3.2022 zawierające w 14 punktach zalecenia do wdrożenia.
Wobec powyższych okoliczności Generalny Inspektor Informacji Finansowej postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za niedopełnienie przez Stronę wyżej wskazanych obowiązków.
Bank [...] S.A. poinformował pismem z 5 stycznia 2023 r. o sposobie realizacji zaleceń pokontrolnych.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i uprzednim powiadomieniu Strony o jego zakończeniu, Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) decyzją nr IF13.721.4.2022/2023 z dnia 27 lipca 2023 r. nałożył na Bank [...] SA karę administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 4.200.000,00 zł za niedopełnienie obowiązków stwierdzonych w trakcie przeprowadzonej kontroli. W uzasadnieniu decyzji Organ przedstawił przebieg postępowania z uwzględnieniem stwierdzonych naruszeń, uwzględnionych uwag pokontrolnych, określonych w 14 punktach zaleceniach pokontrolnych i stopniu ich wykonania, oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Przedstawiono szczegółowo stanowisko strony w zakresie korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez Bank oraz strat poniesionych przez osoby trzecie w związku z naruszeniem obowiązków określonych w ustawie. Organ przedstawił swoją ocenę w zakresie wagi naruszenia i czasu jego trwania przedstawiając szczegółowo stwierdzone naruszenia w podziale na ich kategorie wraz z opisem dostrzeżonych naruszeń w danych przypadkach. Wyjaśniono, które ze zgłoszonych zastrzeżeń zgłoszonych przez Stronę do przeprowadzonej kontroli zostały uwzględnione a których nie uwzględniono i z jakiego powodu. Organ I instancji wyjaśnił zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej stwierdzając, iż w zakresie wyliczonych naruszeń w całości przypisać należy pełną odpowiedzialność Bankowi.
Organ I instancji dokonał przy tym omówienia powodów wyboru sankcji w postaci kary administracyjnej odnosząc się do określonego wymiaru wymierzonej kary. Odniesiono się tutaj do sytuacji finansowej Skarżącej ustalonej w oparciu o przedstawione dane za rok 2021 i 2022 w zestawieniu ze skalą możliwych do ustalenia strat unikniętych przez Bank oraz korzyści jakie w ujęciu tabelarycznym przedstawiono w podziale na badanych klientów z uwzględnieniem poszczególnych lat. Wyjaśniono, które z ustalonych okoliczności i w jaki sposób (pozytywny lub negatywny) uwzględniono przy wyborze rodzaju i wymiarze nałożonej na Stronę kary. Organ odniósł się przy tym m.in. do takich okoliczności jak: stopień współpracy w trakcie postępowania (oceniono pozytywnie), uprzednie naruszenia Banku (oceniono negatywnie).
GIIF wyjaśnił także, iż poprzestał na nałożeniu jednej z trzech możliwych kar administracyjnych uznając że - aby kara pieniężna spełniła cel, jakim jest terminowe i prawidłowe wykonywanie obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu - musi być nie tylko adekwatna, ale i odpowiednio dolegliwa. Zdaniem Organu I instancji ocena tej dolegliwości została dokonana przez pryzmat przesłanek zbadanych szczegółowo w toku postępowania. Podkreślono przy tym, iż celu zbadania przedmiotowych przesłanek organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Bank odwołał się od ww. decyzji GIIF. Bank podniósł zarzuty dotyczące wadliwej wykładni przepisów ustawy, licznych błędów w ustaleniach faktycznych poczynionych przez GIIF, a także błędnej oceny przesłanek miarkowania kary skutkującej nałożeniem kary o nieproporcjonalnej, zbyt wygórowanej wysokości.
Zaskarżonej decyzji organu I instancji zarzucono:
1) art. 33 ust. 2 i 3 ustawy, polegające na przyjęciu, że Bank naruszył obowiązek rozpoznania ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego ze stosunkami gospodarczymi oraz oceny poziomu rozpoznanego ryzyka;
2) art. 33 ust. 2 i 3 ustawy, w zw. z art. 147 pkt 4 lit. a i art. 150 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 pkt 2 ustawy polegające na nałożeniu kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2 i 3 ustawy obejmującego rozpoznanie ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcją okazjonalną oraz oceny poziomu rozpoznanego ryzyka;
3) art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, polegające na przyjęciu, że Bank nie ocenił stosunków gospodarczych, w tym nie uzyskał informacji na temat ich celu i charakteru, jak też przyjęciu, że Bank powinien uzyskiwać informacje na temat celu i charakteru stosunków gospodarczych w każdym przypadku, jak również w każdym przypadku uzyskiwać "profil transakcyjny" klienta;
4) art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, polegające na przyjęciu, że Bank nie prowadził analiz transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem;
5) art. 43 ustawy polegające na przyjęciu, że Bank nie stosował środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 43 ustawy – w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
6) art. 44, art. 44a, art. 44b, art. 44c, art. 44d, art. 44e, art. 45 w zw. z art. 151 ust. 1 pkt 1 ustawy polegające na stwierdzeniu naruszenia ww. przepisów tj. niedopełnienia obowiązków stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 43 ustawy w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz w przypadkach, o których mowa w art. 44-46 – , a więc również art. 44a, art. 44b, art. 44c, art. 44d, art. 44e, art. 45 ustawy;
7) art. 50 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2, 4, 6 i 10 ustawy, polegające na przyjęciu, że Bank nie wprowadził wewnętrznej procedury przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu uwzględniającej elementy, o których mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2, 4, 6 i 10 ustawy;
8) art. 150 ust. 4 pkt 2, 3 i 6 ustawy, polegające na ustaleniu rodzaju i wysokości kary administracyjnej bez wszechstronnego uwzględnienia zakresu odpowiedzialności instytucji obowiązanej, możliwości finansowych instytucji obowiązanej oraz stopnia współpracy instytucji obowiązanej z organem właściwym w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
9) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie;
10) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu Stronie zasadności przesłanek, którymi GIIF kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego decyzji, z którego nie wynika, dlaczego wybranym dowodom zgromadzonym w sprawie organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W toku postępowania odwoławczego Bank zgłosił wnioski dowodowe i przekazał dodatkowe dokumenty na poparcie realizacji obowiązków ustawowych, jak też zawnioskował o przesłuchanie w charakterze świadków pracowników Banku odpowiedzialnych operacyjnie za realizację obowiązków w obszarze objętym kontrolą (AML) i w okresie objętym kontrolą. Bank złożył wnioski dowodowe celem wykazania, że obowiązki były realizowane zgodnie z obowiązującymi procedurami, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami i aktualnymi w okresie objętym kontrolą wymogami organów nadzoru. Zwrócono się m.in. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków osób realizujących obowiązki Banku [...] SA związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W zaskarżonej w tej sprawie decyzji z dnia 30 września 2024 r. znak IF 13.722.1.2023 Minister Finansów (Organ II instancji) uchylił w całości zaskarżoną decyzję w całości i po ponownym rozpatrzeniu sprawy w punkcie:
I. orzekł o nałożeniu na Bank [...] SA kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 4 000 000 zł (słownie: cztery miliony zł) za niedopełnienie obowiązku:
- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 lit a i lit. b ustawy;
- stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art 43 ustawy;
II. umorzył postępowanie I instancji w części dotyczącej:
- niedopełnienia obowiązku wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o której mowa w art. 50 ustawy;
- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 43 ustawy w przypadkach określonych w art. 44-45 ustawy;
- stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa wart. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, w odniesieniu do klienta [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa.
Organ II instancji na wstępie wyjaśnił, iż rozpoznał sprawę ponownie w całości dokonując ustaleń faktycznych co do istoty sprawy kierując się przesłankami zdefiniowanymi w art. 150 ust. 4 ustawy na gruncie obowiązującego na datę orzekania przez organ stanu prawnego. W zakresie stanu faktycznego wskazano m.in., iż kontrolą objęto 35 klientów z którymi Skarżąca Spółka nawiązała lub utrzymywała stosunki gospodarcze i wobec których zobowiązana była do bezwzględnego stosowania wobec nich określonych w ustawie środków bezpieczeństwa.
Ustalono, iż z protokołu kontroli z 11 maja 2022 r. wynika niedopełnienie obowiązków przez Bank co do stosowania środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. b ustawy oraz co do stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 43 ustawy.
W zakresie naruszenia obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. b ustawy wyjaśniono, iż Strona w okresie objętym kontrolą naruszyła w stosunku do trzech klientów (vide str. 9 decyzji) obowiązek określony w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy obejmujący identyfikację beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowanie uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego tożsamości, ustalenia struktury własności i kontroli. Podkreślono przy tym, iż w zakresie naruszeń tego przepisu nie złożono zastrzeżeń do protokołu potwierdzając tym samym zawarte w nim ustalenia.
Organ wyjaśnił przy tym również, iż instytucja obowiązana realizując obowiązek określony w art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy, dokonując identyfikacji beneficjenta rzeczywistego nie może poprzestać na uzyskaniu tylko oświadczenia klienta lecz zobowiązana jest do podjęcia uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego tożsamości oraz ustalenia struktury własności i kontroli – w przypadku klienta będącego osobą prawną, jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej lub trustem. Wskazano, iż oceny tej nie zmienia treść złożonych w toku postępowania odwoławczego zeznań świadków oraz przedstawiono motywy takiego twierdzenia. Organ II instancji wskazał tutaj m.in., iż identyfikacja beneficjenta rzeczywistego ma szczególne znaczenie dla ograniczenia procederu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.
Odnosząc się do argumentacji strony w tym zakresie i przedstawionych dowodów w sprawie Organ wyjaśnił, iż po przekazane dokumenty nie potwierdzają zeznań świadków w szczególności twierdzenia, że Bank pozyskuje szereg dokumentów czyli umowę spółki, wypisy z odpowiednich rejestrów, dokumenty wskazujące udziałowców np. rejestr udziałowców, rejestr akcjonariuszy oraz, że jeżeli struktura własnościowa klienta była skomplikowana Bank pozyskiwał dokumenty rejestrowe tych spółek oraz dokumenty dotyczące udziałowców, akcjonariuszy w celu ustalenia beneficjenta rzeczywistego. Wskazano tutaj m.in., iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że w odniesieniu do klienta o nr [...] Bank nie uzyskał takich dokumentów, w konsekwencji nie podjął, zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy uzasadnionych czynności w celu ustalenia struktury własności i kontroli klienta, poprzestając jedynie na oświadczeniu klienta. Podobnie co do klienta nr [...] nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających podjęcie uzasadnionych czynności w celu ustalenia struktury własności i kontroli w momencie nawiązania stosunków gospodarczych z klientem. W odniesieniu do trzecie klienta nr [...] będącego osobą fizyczną wskazano, iż fakt prowadzenia działalności gospodarczej wspólnie z inną osobą - nie jest podstawą do jednoznacznego stwierdzenia, że beneficjentem rzeczywistym klienta nie jest klient, jak również, że beneficjentami rzeczywistymi klientów, mających w bankach rachunki konsumenckie, są wspólnicy spółek, w których wspólnikami są tacy klienci, czy członkowie zarządu takich spółek, z którymi klient wspólnie prowadzi działalność gospodarczą – jest natomiast, i co należy podkreślić, mającą umocowanie w przepisach ustawy, podstawą do podjęcia uzasadnionych czynności w celu weryfikacji tożsamości beneficjenta rzeczywistego. W ocenie Organu Strona nie podjęła działań wyjaśniających nieoczywistą sytuację klienta, w szczególności nie ustaliła jaką rolę w prowadzonej firmie pełni i jakie ma kompetencje osoba, z którą prowadzi działalność gospodarczą.
W zakresie naruszenia obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy Organ II instancji wyjaśnił, iż zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Strona nie dopełniła przedmiotowego obowiązku w określonym zakresie tj. nie dokonała oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskała informacji na temat celu i zamierzonego charakteru nawiązanych stosunków gospodarczych z klientem w odniesieniu do wszystkich klientów o wskazanych niżej nr:
- [...] Bank nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie zaktualizował profilu klienta, tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych wartościach transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Ponadto, Bank nie wyjaśnił, jaki jest cel prowadzenia rachunków na terenie RP, pomimo braku jakiegokolwiek oddziału/partnerów w Polsce, braku potwierdzonych związków beneficjenta rzeczywistego z Polską oraz braku przeważającej liczby i wartości transakcji z polskimi kontrahentami;
- [...] Bank nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych wartościach transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- [...] oraz [...] - Bank nie zastosował środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Bank nie utworzył kompleksowego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], Bank nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie utworzył odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- [...], [...], [...], [...], [...] - Bank podczas nawiązywania stosunków gospodarczych oraz podczas aktualizacji danych klienta nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Bank nie utworzył oraz nie zaktualizował profilu klienta, nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych wartościach transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- [...], [...], [....]- Bank naruszył obowiązek określony w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie zaktualizował odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- [...] Bank nie zastosował środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Bank nie utworzył odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Bank nie pozyskał również informacji na temat celu założenia rachunku w polskim banku przez nierezydenta posiadającego obywatelstwo [...], który oświadczył, że również zamieszkuje w tym kraju;
- [...] Bank nie zastosował środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Bank nie zaktualizował odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Bank nie pozyskał również informacji na temat celu założenia rachunku w polskim banku przez nierezydenta posiadającego obywatelstwo [...], który oświadczył, że zamieszkuje w Niemczech;
- [...] Bank nie zastosował środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie utworzył odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Bank nie pozyskał również informacji na temat celu założenia rachunku w polskim banku przez nierezydenta posiadającego obywatelstwo [...], który oświadczył, że również zamieszkuje w tym kraju;
- [...] Bank nie zastosował środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie dokonał oceny stosunków gospodarczych oraz nie uzyskał informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych z klientem. Bank nie zaktualizował odpowiedniego "profilu klienta", tj. nie ustalił w szczególności informacji o przewidywanych: wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Bank nie pozyskał również informacji na temat celu założenia rachunku w polskim banku przez nierezydenta posiadającego obywatelstwo [...], który oświadczył, że zamieszkuje w [...].
Organ przedstawiając podjęte powyżej ustalenia odniósł się do zeznań świadków, zgłoszonych zastrzeżeń i przedstawionych dowodów. Podkreślono, iż obowiązek określony w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy jest obowiązkiem bezwzględnym polegającym na dokonaniu oceny nawiązanego stosunku gospodarczego z klientem i, stosownie do sytuacji uzyskaniu informacji na temat jego celu i zamierzonego charakteru. W ocenie organu II instancji samo zebranie cząstkowych informacji o kliencie nie powoduje, że instytucja obowiązana dokonała na ich podstawie oceny stosunków gospodarczych i, stosownie do sytuacji, uzyskała informacje na temat ich celu i zamierzonego charakteru. Prawidłowa realizacja przedmiotowego środka bezpieczeństwa finansowego polega przede wszystkim na dokonaniu oceny nawiązanego stosunku gospodarczego z klientem. Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika zaś, że Bank w odniesieniu do ww. klientów nie pozyskiwał nawet informacji, na podstawie których powinien dokonać oceny nawiązanych stosunków gospodarczych.
W ocenie organu Bank naruszył obowiązek określony w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy w odniesieniu do 25 z 35 klientów objętych próbą kontrolną. Z przekazanych dokumentów nie wynika bowiem, aby Bank, zbierał informacje dotyczące klientów w zakresie przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, ich rodzaju i przedmiotu lub pozyskiwał informacje na temat celu założenia rachunku w polskim banku (co szczególnie wyraźne jest w przypadku nierezydentów posiadających obywatelstwo np. [...], [...] lub [...]). Z dokumentów tych nie wynika również fakt dokonania oceny nawiązanych stosunków gospodarczych. Ponadto wbrew twierdzeniom przesłuchanych świadków dokumenty te nie potwierdzają, aby Strona wystosowywała, w momencie nawiązywania stosunków gospodarczych, do klientów dodatkowe pytania pozwalające dokonać rzetelnej oceny stosunków gospodarczych nawiązanych z klientem.
Odnosząc się do kwestii rachunków płatniczych konsumentów Minister wskazał, iż nie neguje, że zamierzony charakter stosunku gospodarczego klienta z Bankiem może wynikać z natury produktu, jednakże ponownie podkreśla, że nie zwalnia to instytucji obowiązanej z obowiązku dokonania oceny tego stosunku i stosownie do sytuacji uzyskania informacji na temat jego celu i zamierzonego charakteru. Przepisy ustawy jednoznacznie wskazują, na konieczność oceny stosunków gospodarczych, a nie tylko zabrania niezbędnych informacji.
Minister zwrócił uwagę na wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) dotyczące środków należytej staranności wobec klienta oraz czynników, które instytucje kredytowe i finansowe powinny uwzględnić podczas oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu związanego z indywidualnymi stosunkami gospodarczymi i transakcjami sporadycznymi.
Zgodnie z tymi wytycznymi środki podejmowane przez instytucje w celu ustalenia charakteru i celu stosunków gospodarczych, mają umożliwić instytucji zrozumienie, kim jest klient oraz kim są jego beneficjenci rzeczywiści. Instytucje powinny przynajmniej podjąć kroki w celu zrozumienia:
1. charakteru działalności lub biznesu klienta;
2. dlaczego klient wybrał produkty i usługi instytucji;
3. wartości i źródeł finansowania, które będą przepływać przez rachunek;
4. w jaki sposób klient będzie korzystał z produktów i usług instytucji;
5. czy klient nawiązał stosunki gospodarcze z innymi częściami instytucji lub jej szerszej grupy oraz w jakim stopniu wpływa to na zrozumienie klienta przez instytucję; oraz
6. co stanowi "normalne" zachowanie w przypadku tego klienta lub kategorii
klientów.
Wskazano także powołując się na zeznania świadków, iż nie wykazano, że Bank na podstawie uzyskanych informacji dokonał oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, nie wynika to również z przekazanych przez Stronę dokumentów. W ocenie Organu II instancji Strona już na etapie tworzenia wewnętrznych regulacji przyjęła błędne założenie automatycznego domniemania, że cel i charakter nawiązanego stosunku gospodarczego wynika z oferowanego klientowi produktu a takie założenie jest w ocenie Ministra niedopuszczalnej bowiem stanowi zaprzeczenie realizacji obowiązku określonego w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Działanie organu w tym zakresie winno być oparte indywidualnym czynniku odnoszącym się do klienta i konkretnego stosunku gospodarczego.
Dokonując oceny zeznań A. Ch. co do zbierania i dokumentowania "całego zbioru informacji" w zakresie obowiązku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazano, iż w odniesieniu do klientów:
- [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] - Bank przekazał umowy o prowadzenie rachunków bankowych, o kartę płatniczą oraz o świadczenie usługi bankowości elektronicznej i usługi bankowości telefonicznej dla osób fizycznych, które oprócz danych identyfikacyjnych klienta oraz postanowień ogólnych umowy nie zawierają żadnego zbioru informacji o kliencie w szczególności informacji o przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji, a więc informacji niezbędnych oceny nawiązanego stosunku gospodarczego, ustalenia jego celu i zamierzonego charakteru;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank oprócz umowy o prowadzenie rachunków bankowych, przekazał wewnętrznego maila z dnia 19 listopada 2021 r. zatytułowanego Odpytanie klienta w zakresie stosowania przez Bank środków bezpieczeństwa finansowego, z którego jednakże, nie wynika kiedy i czy w ogóle został on wysłany do klienta. Z przekazanej dokumentacji nie wynika również, aby Strona uzyskała jakiekolwiek informacje dotyczące klienta. Minister zwrócił przy tym uwagę, iż wyżej wskazany wewnętrzny mail został wystosowany niespełna rok po nawiązaniu stosunków gospodarczych z klientem, (data nawiązania relacji 21 stycznia 2021 r.);
- w odniesieniu do klienta [...] wskazano, iż Bank przedstawił wniosek o otwarcie rachunku i dwa foldery zawierające faktury, umowę reklamową w języku angielskim, polecenia zapłaty klienta oraz korespondencję mailową dotyczącą kierowanych do klienta zapytań natomiast w przekazanych dokumentach brak informacji dotyczących klienta, które pozwoliłyby na dokonanie oceny stosunków gospodarczych ich celu i zamierzonego charakteru co ma bardzo istotne znaczenie zdaniem organu w kontekście tego, że klient nie był podmiotem prowadzącym działalność na terenie RP lub chociażby posiadającym oddziały w Polsce czy mającym polskich kontrahentów. Bank nie zebrał także informacji o przewidywanych wartościach częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank przedstawił wniosek o otwarcie rachunku, oraz folder zawierający wewnętrzne notatki w zakresie poziomu przypisanego ryzyka oraz skany dokumentów rejestrowych klienta. Analiza przekazanych dokumentów wykazała, że nie zawierają one informacji potwierdzających dokonanie oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, ich celu i zamierzonego charakteru. Strona nie ustaliła informacji o przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank przedstawił wniosek o otwarcie rachunku oraz zrzuty z ekranu maili z dnia 20.12.2021 r. oraz z dnia 25 marca 2022 r. dotyczących odpytania klienta w zakresie transakcji z innym podmiotem gospodarczym, natomiast brak jest informacji potwierdzających dokonanie oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, ich celu i zamierzonego charakteru. Strona nie ustaliła informacji o przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji. Maile do klienta dotyczyły zaś pojedynczych transakcji i wystosowywane zostały ponad rok od nawiązania stosunków gospodarczych z klientem, w związku z tym nie mogą stanowić potwierdzenia, że Bank dokonał oceny stosunków gospodarczych i uzyskał informacje na temat ich celu i zamierzonego charakteru;
- w odniesieniu do klienta [...], Bank oprócz umowy o prowadzenie rachunków bankowych, przekazał skan przetłumaczonego na język polski wyciągu z ukraińskiego rejestru przedsiębiorców dotyczącego podmiotu zagranicznego [...]. oraz wewnętrze maile dotyczące odpytania klienta w zakresie transakcji z dnia 6 i 14 kwietnia 2021 r. oraz jego powiązań z podmiotem [...] Sp. z o.o. Wg organu dokumenty te nie zawierają informacji potwierdzających dokonanie oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, ich celu i zamierzonego charakteru. Przekazana umowa o prowadzenie rachunków bankowych oprócz danych identyfikacyjnych klienta oraz postanowień ogólnych umowy nie zawiera żadnego zbioru informacji o kliencie w szczególności informacji o przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- w odniesieniu do klienta nr [...] Bank oprócz umowy o prowadzenie rachunków bankowych i potwierdzenia założenia rachunku do umowy przekazał dwie wewnętrzne notatki datowane odpowiednio na dzień 28 grudnia 2020 r. i 27 stycznia 2021 r. dotyczące analizy bazy klientów pod kątem prowadzenia działalności w zakresie obrotu kryptowalutami. Dokumenty te, nie zawierają natomiast informacji potwierdzających dokonanie oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, ich celu i zamierzonego charakteru. Przekazana umowa o prowadzenie rachunków bankowych oprócz danych identyfikacyjnych klienta oraz postanowień ogólnych umowy nie zawiera żadnego zbioru informacji o kliencie w szczególności informacji o przewidywanych wartości transferowanych środków, częstotliwości dokonywania transakcji, rodzaju transakcji, przedmiocie transakcji, kierunku/kraju transakcji;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank oprócz umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz potwierdzenia założenia rachunku do umowy przekazał wewnętrznego maila z dnia 16 i 18 listopada 2021 r. zatytułowanego Odpytanie klienta w zakresie stosowania przez Bank środków bezpieczeństwa finansowego, z którego po pierwsze nie wynika kiedy i czy w ogóle został on wysłany do klienta, po drugie z przekazanej dokumentacji nie wynika, aby Strona uzyskała jakiekolwiek informacje dotyczące klienta. Mail został wystosowany ponad rok po nawiązaniu stosunków gospodarczych z klientem, (data nawiązania relacji 5 października 2020 r.). Tym samym w momencie nawiązania relacji Bank nie uzyskiwał od klienta "całego zbioru informacji", w przypadku tego klienta podjął takie działania ponad rok po nawiązaniu stosunków gospodarczych;
- w odniesieniu do klienta nr [...] Bank, oprócz umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz potwierdzenia założenia rachunku do umowy przekazał, skany wydruków z CEiDG, umowę spółki cywilnej z dnia 12 października 2011 r., wyciąg z konta bankowego, polecenie zapłaty oraz wewnętrzną korespondencję mailową dotyczącą odpytania klienta w zakresie transakcji z dnia 10 lutego 2021 r. oraz korespondencję mailową z dnia 5 kwietnia 2022 r. dotyczącą wyjaśnień w zakresie źródła pochodzenia środków na rachunku. W ocenie organu dokumenty te nie zawierają informacji potwierdzających dokonanie oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, ich celu i zamierzonego charakteru;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank oprócz wniosku o otwarcie rachunku przekazał folder zatytułowany odpytanie klienta, zawierający korespondencję mailową Banku z klientem (datowaną na listopad i grudzień 2021 r.) oraz inną dokumentację w zakresie dokumentowania przychodów klienta. Według organu nie wynika z tego, iż zebrano całą dokumentację i dokonano oceny nawiązanych stosunków gospodarczych z klientem oraz pozyskano informacje na temat ich celu i zamierzonego charakteru.
Odnosząc się do naruszenia obowiązku określonego w 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Minister wskazał na następujące okoliczności wskazujące na naruszenie tego obowiązku w stosunku do klientów o nr:
- [...] - Bank w okresie od 12 grudnia 2021 r. do ostatniego dnia objętego kontrolą, tj. do 28 lutego 2022 r. (faktycznie do dnia 25 marca 2022 r.) nie zapewnił bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta oraz nie zapewnił, że transakcje dokonywane przez klienta są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności, a także zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem;
- [...] Bank w okresie objętym kontrolą nie zapewnił bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta oraz nie zapewnił, że transakcje dokonywane przez klienta są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności, a także zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Nie przekazano dowodów (np. w postaci notatki wewnętrznej) na realizację ww. obowiązku. Bank nie dokonywał analizy realizowanych transakcji tego klienta, w tym nie badał czy transakcje są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności a także zgodne z ryzykiem. Nie zweryfikowano również np. czy klient dokonuje transakcji zgodnie z przeznaczeniem wynikającym ze statutu oraz zawieranych umów (np. z [...]
- [...] - Bank w okresie od nawiązania relacji do ostatniego dnia objętego kontrolą nie zapewnił bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta oraz nie zapewnił, że transakcje dokonywane przez klienta są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności, a także zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Bank nie przekazał dowodów potwierdzających analizę transakcji oraz podjęcie wyjaśnień z klientem charakteru prowadzonej działalności i realizowanych transakcji;
- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – Bank w okresie objętym kontrolą nie dopełnił obowiązku analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem;
- [...] – Bank w okresie objętym kontrolą nie dopełnił obowiązku analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Nie przekazano dowodów na realizację powyższego obowiązku. Bank w pliku "analiza transakcji" znajdującym się w elektronicznej "teczce klienta" oświadczył, że (...) analizy wykonane za pośrednictwem systemu [...] z wykorzystaniem istniejących reguł nie wykazały transakcji podejrzanych do dalszej ręcznej analizy przez pracowników dla klienta [...]. W ocenie Organu Bank opisał brak identyfikacji transakcji podejrzanych oraz brak zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Nie wykazano natomiast, że w okresie objętym kontrolą dokonywano analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem;
- [...] - Bank nie dopełnił obowiązku analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Nie przekazano dowodów na realizację powyższego obowiązku. Bank opisał brak identyfikacji transakcji podejrzanych oraz brak zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Nie wykazano natomiast, że w okresie objętym kontrolą dokonywano analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, iż transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Analiza historii rachunku klienta wykazała, że przeprowadzane były liczne transakcje, które nie były zgodne z wiedzą Banku o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności.
W ocenie Ministra w okresie objętym kontrolą Bank nie dopełnił obowiązku analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym klientami. Nie przekazano dowodów na realizację powyższego obowiązku.
W ocenie Ministra Bank w odniesieniu do 14 z 35 objętych próbą kontrolną klientów nie przedstawił dowodów wskazujących na zastosowanie określonego w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy środka bezpieczeństwa finansowego. Przekazane przez Stronę wyjaśnienia i dokumenty nie wskazują zdaniem Sądu na dokonywanie analizy przeprowadzanych przez klientów transakcji pod kątem zapewnienia, że transakcje te są zgodne wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności. Wyjaśniono tutaj, iż określony w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy środek bezpieczeństwa finansowego instytucja obowiązana musi uzyskać konkretne informacje, tj. stwierdzić, czy przeprowadzane przez klienta transakcje, ich rodzaj, charakter i cel pokrywają się z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie oraz są zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Tymczasem zdaniem Organu II instancji Strona winna tutaj wykazać dokumentami przeprowadzanie wobec klientów bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych celem aktualizowania ustalonego poziomu ryzyka związanego z danymi stosunkami gospodarczymi. Organ zwrócił tutaj uwagę, iż w ramach zgłoszonych zastrzeżeń do ustaleń pokontrolnych w zakresie obowiązków określonych w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Bank zakwestionował wyłącznie ustalenia w tym zakresie tylko co do podmiotu nr [...].
W ocenie Ministra Finansów, z wyjaśnień Banku jednoznacznie wynika, że Strona przy pomocy systemu [...] identyfikowała transakcje podejrzane jednakże takie podejście nie pozwalało w żaden sposób dokonywać analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu z tym klientem.
Odnosząc się do zeznań świadków co do realizacji przedmiotowego obowiązku poprzez analizy klientów o wysokim ryzyku wyjaśniono m.in., iż obowiązek bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta instytucje obowiązane muszą stosować w przypadkach określonych w art. 35 ustawy, a nie tylko w odniesieniu do klientów o wysokim ryzyku. Ponadto przedmiotowa analiza powinna dotyczyć wszystkich transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych z klientem i jej wynikiem musi być stwierdzenie instytucji obowiązanej, że transakcje te są zgodne lub nie z jej wiedzą o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem.
Organ wyjaśnił także tutaj, iż pismem z 4 grudnia 2023 r. wezwano Stronę o przekazanie dokumentów potwierdzających zeznania w kontekście realizacji omawianego obowiązku. Odnosząc się do informacji Strony udzielonych przy piśmie z 8 stycznia 2024 r. Minister wskazał tutaj m.in. na analizę systemu [...] i [...] i zastosowanych tam reguł. W ocenie Organu II instancji reguły analityczne stosowane przez Bank nie odnoszą się do analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych.
Przekazane materiały zdaniem Ministra nie stanowią potwierdzenia zeznań świadków co do tego aby Strona wobec powyższych 14 z 35 klientów objętych próba kontrolną zastosowała przedmiotowy środek bezpieczeństwa finansowego w sposób prawidłowy. Organ wskazał tutaj następujące okoliczności:
- w odniesieniu do klienta nr [...] Bank w datach: 01.03.2021 r., 04.05.2021r., 01.04.2021r., 01.02.2021r.4 sporządził protokoły (nie zostały one przekazane przez Stronę), gdzie wynikiem przeprowadzonej analizy było wskazanie, że "Ręczna weryfikacja i analiza wyników ww. reguł nie wykazała transakcji podejrzanych i powiązanych";
- w odniesieniu do klienta [...] Bank w datach: 01.03.2021 r., 02.08.2021 r., 04.05.2021 r., 01.04.2021 r., 01.02.2021 r., 01.02.2021 r. sporządził protokoły (nie zostały one przekazane przez Stronę), gdzie wynikiem przeprowadzonej analizy było wskazanie, że: "Ręczna weryfikacja i analiza wyników ww. reguł nie wykazała transakcji podejrzanych i powiązanych";
- w odniesieniu do klientów [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], Bank nie przekazał żadnych informacji, co do dat sporządzania protokołów, nazwy zadania ani wyniku analizy;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank w datach: 02.08.2021 r., 01.07.2021 r., 01.06.2021 r., 06.12.2021 r. sporządził protokoły (nie zostały one przekazane przez Stronę), gdzie wynikiem przeprowadzonej analizy było wskazanie, że: "Ręczna weryfikacja i analiza wyników ww. reguł nie wykazała transakcji podejrzanych i powiązanych";
- w odniesieniu do klienta [...] Bank w datach: 02.08.2021 r., 01.07.2021 r., 01.06.2021 r., 04.05.2021 r., 01.04.2021 r., 01.03.2021 r., 01.02.2021 r., 02.12.2020 r., 06.12.2021 r. sporządził protokoły (nie zostały one przekazane przez Stronę), gdzie wynikiem przeprowadzonej rzekomo analizy było wskazanie, że Ręczna weryfikacja i analiza wyników ww. reguł nie wykazała transakcji podejrzanych i powiązanych.
Oceniając powyższe wyjaśnienia i dokumenty w ocenie Ministra Bank nie przedstawił dokumentów źródłowych potwierdzających, że we wskazanych datach rzeczywiście dokonano analizy transakcji, po drugie z przekazanych materiałów bezsprzecznie wynika, że nie dotyczą one obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy tylko obowiązku określonego w art. 43 ust. 3 ustawy, którego naruszenia nie stwierdzono w protokole kontroli z dnia 11 maja 2022 r. Zdaniem Organu Bank weryfikował transakcje na rachunku klienta lub sprawdzał, czy kontrahenci, z którymi klient wykonywał transakcje byli spójni z jego profilem działalności. Z kolumny pt. Czego dotyczyła analiza wynika, że przy pomocy reguł analitycznych wyszukiwano klientów typu firma z podwyższonym ryzykiem, dla których brak było opłat do ZUS i US.
W ocenie Organu II instancji brak klarownych zapisów o konieczności dokonywania analiz transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem, w konsekwencji przełożył się na brak stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, określonego w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy.
Odnosząc się do naruszenia obowiązku określonego w 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Minister wskazał na następujące okoliczności wskazujące na naruszenie tego obowiązku w stosunku do klientów o nr:
- w odniesieniu do klienta [...] pomimo faktu, że Bank kilkukrotnie zwracał się do klienta z pytaniami o źródło pochodzenia środków (w październiku 2020 r., w lipcu i grudniu 2021 r.), to Kontrolowany nie podejmował wyjaśnienia transakcji przychodzących na rachunku [...] (PLN) z [...] PÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA oraz [...]. SPÓŁKA CYWILNA. Pomimo wysokiego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, Bank nie badał źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta pochodzących z ww. podmiotów. Nie podejmowano kontaktu z klientem w celu pozyskania dokumentów potwierdzających źródło środków ww. spółek, powiązanych z klientem, w tym dowodzące, iż pochodzą z rzeczywistej działalności gospodarczej. W ocenie Organu na naruszenie omawianego obowiązku wskazuje fakt, że klient jest spółką offshore zarejestrowaną na [...], której beneficjenci powiązani są z innymi spółkami wysokiego ryzyka oraz, że spółka nie prowadziła faktycznej działalności. Zdaniem Organu Bank nie dokonał również prawidłowej oceny ryzyka związanego z nawiązanym stosunkiem gospodarczym z tym klientem (art. 33 ust. 2 i 3 ustawy);
- w odniesieniu do klienta [...] pomimo faktu, że Bank kilkukrotnie zwracał się do klienta z pytaniami o źródło pochodzenia środków (w czerwcu 2021 r., w lutym i marcu 2022 r.), to Kontrolowany nie podejmował wyjaśnienia transakcji dokonywanych z podmiotem [...], który został zgłoszony do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej i którego rachunki w Banku zostały zablokowane przez Prokuraturę. W okresie od 2 do 30 września 2020 r., klient [...] Sp. z o.o. ODDZIAŁ W POLSCE otrzymał 8 przelewów przychodzących na rachunek bankowych od podmiotu [...] na łączną kwotę 1 248 900 EUR. Większość środków była następnie niezwłocznie transferowana na inne konta [...] oraz do podmiotów zarejestrowanych w [...] i [...]. Ponadto, powyższe transakcje mogły zostać uznane za transakcje nietypowe, nienaturalnie złożone oraz opiewających na wysokie kwoty, które wydają się nie mieć uzasadnienia prawnego lub gospodarczego. Zdaniem organu na naruszenie wskazuje powiązanie klienta z podmiotami ([...]) zgłaszanymi przez Bank do GIIF w trybie art. 86 ustawy, brak uzasadnienia dla prowadzenia rachunków w Banku na terenie RP, w tym brak potwierdzonych związków Klienta oraz jego beneficjenta z Polską, brak agentów i brak punktu stacjonarnego w Polsce oraz brak rozliczeń z polskimi kontrahentami, transakcje wskazujące na transferowy charakter rachunku, w tym do rosyjskich instytucji płatniczych;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank zdecydował się podjąć kontakt z klientem w dniu 12 grudnia 2021 r. m.in. w celu zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Od tego momentu do ostatniego dnia objętego kontrolą, tj. do 28 lutego 2022 r. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji w ramach próby zastosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Bank dopiero po otrzymaniu żądania kontrolerów nr IF6.710.3.2022/2 z dnia 21 marca 2022 r. zidentyfikował, iż nie posiada jakichkolwiek informacji na temat źródła pochodzenia wartości majątkowych, z uwagi na brak odpowiedzi od klienta. Z przekazanych dokumentów wynika, że Bank podczas przygotowywania odpowiedzi na pismo nr IF6.710.3.2022/2 sporządził notatkę wewnętrzną z dnia 28 marca 2022 r. dot. analizy poziomu ryzyka związanego z prowadzoną działalnością tego klienta – Rekomendacja wypowiedzenia rachunku, w związku z obowiązującą uchwałą Zarządu Banku [...] S.A. nr [...]. z dnia 13 lutego 2018 r. zakazującą obsługi klientów pośredniczących w handlu kryptowalutami. W ocenie Organu na naruszenie omawianego przepisu wskazuje działalność w branży walut wirtualnych, oraz nietypowa aktywność na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...], Bank pomimo przypisania wysokiego poziomu ryzyka, nie zbadał źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta (uznania na rachunku PLN nr [...] od [...]). Nie pozyskano wyjaśnień skąd pochodzą te środki oraz jaki jest charakter działalności tego podmiotu. W ocenie organu na naruszenie omawianego przepisu wskazują transakcje na rachunku klienta wskazujące na nieprowadzenie rzeczywistej, zadeklarowanej działalności gospodarczej w sektorze nieruchomości;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą Bank pomimo podjęcia kontaktu z klientem w celu wyjaśnienia transakcji dokonywanych na rachunku, nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, tj. nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. W ocenie Organu na naruszenie omawianego przepisu wskazuje, znacząca ilość wpłat gotówkowych dokonywanych przez klienta (w okresie objętym kontrolą 62 wpłaty na łączną kwotę 2 436 499,20 PLN);
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego w odniesieniu do klienta J. M. w okresie od 5 października 2020 r. do 24 stycznia 2022 r., odnotowano 46 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 756 000 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, tj. nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego E.T. w okresie od 13 października 2020 r. do 24 lutego 2022 r., odnotowano 97 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 470 230 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, tj. nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego M. M., w okresie od 11 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2022 r., odnotowano 364 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 1 595 450 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] okresie objętym kontrolą, Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, tj. nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków – wpłat gotówkowych na rachunku klienta. Na rachunku klienta indywidualnego – M. Z. w okresie od 28 lipca 2021 r. do 23 lutego 2022 r., odnotowano 55 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 792 000 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu raportowania do GIIF. Klient każdorazowo, po otrzymaniu wpłaty gotówkowej od osoby trzeciej dokonywał wypłaty całości otrzymanych środków (55 wypłat gotówkowych o łącznej wartości 792 000 PLN). W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta nr [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie
nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego A. M. w okresie od 17 października 2020 r. do 25 lutego 2022 r., odnotowano 47 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 655 894 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego J. B., w okresie od 9 października 2020 r. do 28 lutego 2022 r., odnotowano 130 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 2 034 234 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego M. L. w okresie od 2 sierpnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r., odnotowano 78 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 1 006 270 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. Na rachunku klienta w powyższym okresie odnotowano również 67 wypłat gotówkowych o łącznej wartości 990 590 PLN. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków wpłacanych w gotówce przez klienta. Na rachunku klienta indywidualnego B. P., w okresie od 11 listopada 2021 r. do 28 lutego 2022 r., odnotowano 89 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 692 039,25 PLN. Wszystkie wpłaty gotówkowe były poniżej progu zaraportowania do GIIF. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta nr [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, tj. nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków w postaci wpłat gotówkowych oraz przelewów przychodzących (od bardzo wielu osób fizycznych, przedsiębiorstw, w tym poprzez operatorów PayPal oraz Trafsfergo). Na rachunku klienta indywidualnego – M. K., w okresie od 3 września 2020 r. do 18 czerwca 2021 r., odnotowano 380 wpłat gotówkowych o łącznej wartości 111 108,60 PLN. Ponadto, w okresie od 21 września 2020 r. do 7 czerwca 2021 r. odnotowano 15 wypłat gotówkowych o łącznej wartości 1 198 000 PLN. Na rachunku indywidualnym M. K. w okresie od 1 września 2020 r. do 18 czerwca 2021 r. zarejestrowano także 7145 przelewów przychodzących na łączną kwotę 1 835 682, 97 PLN. W ocenie Organu na naruszenie wskazują wysokokwotowe, regularne transakcje wpłat gotówkowych nieustalonego pochodzenia na rachunku klienta;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków klienta, pomimo uzasadnionych okoliczności, takich jak status PEP. W ocenie Organu na naruszenie wskazuje klient o statusie PEP;
- w odniesieniu do klienta nr [...] w okresie objętym kontrolą, Bank nie dokonał zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta. Kontrolowany nie uzyskał jakichkolwiek informacji oraz dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia środków klienta, pomimo uzasadnionych okoliczności, takich jak status PEP. Klient ten był w okresie objętym kontrolą prezesem zarządu spółki z udziałem Skarbu Państwa, w której ponad połowa akcji albo udziałów należy do Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych. W ocenie Organu na naruszenie wskazuje klient o statusie PEP.
Minister Finansów stwierdził, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazała, że w odniesieniu do ww. klientów zaistniały uzasadnione okoliczności obligujące Stronę do badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta.
W związku z wystąpieniem powyższych okoliczności Bank, zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, zobligowany był do zbadania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji ww. klientów.
W ocenie Ministra Finansów na nieprawidłowości przy realizacji przedmiotowego obowiązku wpływ miało również to, że obowiązujące w Banku wewnętrzne procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie określały kompleksowo, w jaki sposób realizowany jest środek bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Nie wskazano w nich także w jakim momencie, jakie czynności są podejmowane oraz jaki jest zakres dokumentów i informacji pozyskiwanych od klientów (nawet przykładowy) – indywidualnych lub firmowych.
Podkreślono przy tym, iż Strona w zakresie naruszeń obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy nie złożyła zastrzeżeń do protokołu kontroli (art. 141 ust. 7 ustawy), potwierdzając tym samym zawarte w nim ustalenia.
Ustosunkowując się do zeznań świadków i nadesłanych dokumentów Minister Finansów zgodził się, że określony w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy obowiązek badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji nie dotyczy każdego klienta Banku lecz materializuje się w przypadkach określonych okolicznościami, jednakże stanowczo stwierdził, że okolicznościami obligującymi instytucję obowiązaną do badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta jest nie tylko posiadanie przez klienta statusu PEP ale również wysokie ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, nietypowe zachowania klienta lub wysokokwotowe regularne transakcje gotówkowe nieustalonego pochodzenia.
Organ odniósł się przy tym szczegółowo do nadesłanych dokumentów mających potwierdzić zeznania świadków. Zdaniem Ministra w każdym omówionym przypadku (nadesłano dokumentację do 7 podmiotów) Bank pomimo przypisania klientowi wysokiego ryzyka prania pieniędzy a także występowania na rachunkach klientów transakcji wskazujących na nieprowadzenie rzeczywistej, zadeklarowanej działalności gospodarcze nie zastosował środków bezpieczeństwa finansowego. Co do pozostałych 9 ww. podmiotów w omawianym zakresie Strona nie nadesłała żadnej dokumentacji co nie potwierdzało zeznań o dosyłaniu w przypadków indywidualnych umów o prace i rozliczeń PIT.
W zakresie obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 43 ustawy Organ II instancji wskazał iż zgodnie z art. 43 ustawy instytucje obowiązane stosują wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a także w przypadkach, o których mowa w art. 44-46 ustawy. W ocenie Organu II instancji w stosunku do poniższych klientów dokonano przedmiotowych naruszeń w tym zakresie:
- w odniesieniu do klienta [...] Bank od momentu nawiązania relacji do 2 października 2021 r. nie przypisał wysokiego poziomu ryzyka, pomimo uzasadnionych okoliczności, wobec czego nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Pomimo licznych czynników ryzyka Bank nie podjął czynności w celu pozyskania dodatkowych dokumentów w zakresie przeprowadzanych transakcji, w tym dokumentujących rzeczywistą działalność gospodarczą;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank od momentu nawiązania relacji nie przypisał wysokiego poziomu ryzyka, pomimo uzasadnionych okoliczności, wobec czego nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;
- w odniesieniu do klienta [...] w całym okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, np. nie zbadał czy klient będący również instytucją obowiązaną posiada odpowiednie dokumenty z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a także, czy rzeczywiście posiada lokale i obrót odpowiadający transakcjom na rachunkach w Banku, czy też występują negatywne informacje o kliencie w sieci co było uzasadnione charakterem działalności klienta o wyższym ryzyku prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,
- w odniesieniu do klienta [...] Bank od momentu nawiązania relacji, pomimo przypisania wysokiego poziomu ryzyka i pomimo uzasadnionych okoliczności, nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Strona nie przekazała jakichkolwiek dowodów w tym zakresie;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank w momencie podejmowania czynności wyjaśniających z klientem w okresie objętym kontrolą nie przypisał wysokiego poziomu ryzyka, pomimo uzasadnionych okoliczności, wobec czego nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, np. nie podejmował wyjaśnień z klientem, nie pozyskano informacji na temat uzasadnienia utrzymywania tzw. "rachunku uśpionego" w Polsce, czy też związków klienta z Polską, nie pozyskano również potwierdzenia miejsca zamieszkania, czy też nie dokonano weryfikacji negatywnych informacji medialnych;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, nie podejmował wyjaśnień z klientem, nie pozyskano informacji na temat uzasadnienia utrzymywania tzw. "rachunku uśpionego" w Polsce, czy też związków klienta z Polską, nie pozyskano również potwierdzenia miejsca zamieszkania, czy też nie dokonano weryfikacji negatywnych informacji medialnych;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, nie podejmował wyjaśnień z klientem, nie pozyskano informacji na temat uzasadnienia utrzymywania tzw. "rachunku uśpionego" w Polsce, czy też związków klienta z Polską, nie pozyskano również np. potwierdzenia miejsca zamieszkania, czy też nie dokonano weryfikacji negatywnych informacji medialnych;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, nie podejmował wyjaśnień z klientem, nie pozyskano informacji na temat uzasadnienia utrzymywania tzw. "rachunku uśpionego" w Polsce, czy też związków klienta z Polską, nie pozyskano również np. potwierdzenia miejsca zamieszkania, czy też nie dokonano weryfikacji negatywnych informacji medialnych.
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, i podjęcia prób wyjaśnień z klientem, nie otrzymano jakiejkolwiek odpowiedzi, czy to na temat uzasadnienia utrzymywania rachunku w Polsce, czy też związków klienta z Polską. Czynności te nie zostały dokonane w momencie nawiązywania stosunków gospodarczych z klientem;
- w odniesieniu do klienta [...] w okresie objętym kontrolą, pomimo przypisania wysokiego ryzyka, Bank nie zastosował wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, nie podejmował wyjaśnień z klientem, nie pozyskano informacji na temat uzasadnienia utrzymywania tzw. "rachunku uśpionego" w Polsce, czy też związków klienta z Polską, nie pozyskano również np. potwierdzenia miejsca zamieszkania, czy też nie dokonano weryfikacji negatywnych informacji medialnych.
- w odniesieniu do klienta [...] Bank do dnia 29.12.2021 r. nie przypisał wysokiego ryzyka oraz nie wykazał, że w okresie od nawiązania relacji do 28 lutego 2022 r. zastosowano wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego. Kontrolowany w pliku "analiza transakcji" znajdującym się w elektronicznej "teczce klienta" oświadczył natomiast, że nie zidentyfikowano transakcji podejrzanych oraz nie zastosowano wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank do dnia 29.12.2021 r. nie przypisał wysokiego ryzyka oraz nie wykazał, że w okresie od nawiązania relacji do 28 lutego 2022 r. zastosowano wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego. Kontrolowany w pliku "analiza transakcji" znajdującym się w elektronicznej "teczce klienta" oświadczył natomiast, że nie zidentyfikowano transakcji podejrzanych oraz nie zastosowano wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank do dnia 29.12.2021 r. nie przypisał wysokiego ryzyka oraz nie wykazał, że w okresie od nawiązania relacji do 28 lutego 2022 r. zastosowano wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego. Kontrolowany w pliku "analiza transakcji" znajdującym się w elektronicznej "teczce klienta" oświadczył natomiast, że nie zidentyfikowano transakcji podejrzanych oraz nie zastosowano wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;
- w odniesieniu do klienta [...] Bank nie wykazał, że w badanym okresie zastosowano wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego, pomimo przypisania wysokiego ryzyka oraz statusu PEP klienta. Kontrolowany w pliku "analiza transakcji" znajdującym się w elektronicznej "teczce klienta" oświadczył natomiast, że nie zidentyfikowano transakcji podejrzanych oraz nie zastosowano wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego.
W ocenie Ministra Finansów powyższe ustalenia, dotyczące ww. klientów Banku jednoznacznie wskazują na niedopełnienie przez Stronę obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Podkreślono przy tym, iż strona w zakresie naruszeń obowiązku określonego w art. art. 43 ust. 1 ustawy nie złożyła zastrzeżeń do protokołu kontroli (art. 141 ust. 7 ustawy), tym samym potwierdzając zawarte w nim ustalenia. Ponadto jak wynika z dokumentacji zebranej w sprawie Strona sama przyznała, że nie stosowała wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku części klientów.
Odnosząc się do zeznań Świadków i dosłanych dokumentów wyjaśniono m.in., iż przepisy ustawy nakładają obowiązek stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego przede wszystkim w przypadkach podwyższonego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu nie tylko w odniesieniu do klientów z krajów trzecich wysokiego ryzyka. Nie nadesłano także dokumentacji potwierdzającej powoływane w zeznaniach działania realizujące przedmiotowy obowiązek. Organ wyjaśnił także tutaj, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, Strona podaje sprzeczne informacje raz wskazując, że (...) nie zidentyfikowano transakcji podejrzanych oraz nie zastosowano wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego.(...), by następnie wskazać, że (...)W stosunku do klientów wysokiego ryzyka, jak też w przypadkach przewidzianych przepisami ustawy AML (w szczególności w stosunku klientów o statusie PEP) Bank stosował wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego.(...). Mając na uwadze fakt, przekazywania wzajemnie wykluczających się informacji oraz brak dokumentów potwierdzających rzekome działania Banku w zakresie stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, Minister Finansów nie ma wątpliwości, że Bank naruszył obowiązek określony w art. 43 ust. 1 ustawy.
Odnosząc się do przekazanych w odpowiedzi na pismo z dnia 4 grudnia 2023 r. dokumentów (mających potwierdzać zeznania świadków w zakresie stosowania przez Bank wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego) – Minister Finansów stwierdził wskazując szczegółowo w stosunku do każdego z kwestionowanych klientów, że nie wykazano tego, aby Strona wobec powyższych 15 z 35 klientów objętych próbą kontrolną zastosowała wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy.
Uzasadniając umorzenie postępowania I instancji w części dotyczącej niedopełnienia wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej o której mowa w art. 50 ustawy Minister wskazał m.in., iż w jego ocenie wykazano wprowadzenie wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmy. Jednakże zwrócono przy tym uwagę, iż przyjęte dokumenty zawierały nieprawidłowości w zakresie: zasad rozpoznawania i oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną, w tym zasad weryfikacji i aktualizacji uprzednio dokonanej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu; zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego; zasad wykonywania obowiązków obejmujących przekazywanie Generalnemu Inspektorowi informacji o transakcjach oraz zawiadomieniach; zasad odnotowywania rozbieżności między informacjami zgromadzonymi w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych a informacjami o beneficjentach rzeczywistych klienta ustalonymi w związku ze stosowaniem ustawy. W ocenie Ministra Finansów dostrzeżone wskazane nieprawidłowości dotyczące zapisów Procedury nie stanowią jednak o naruszeniu przez Stronę obowiązku określonego w art. 50 ustawy. Tym samym Minister Finansów, nie podzielił w tym zakresie stanowiska Generalnego Inspektora, który w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazał, że (...) jednoznacznie można stwierdzić, że instytucja obowiązana naruszyła obowiązek prawidłowego wprowadzenia wewnętrznej procedury, o którym mowa w art. 50, co zostało potwierdzane zarówno protokołem z kontroli, jak i GIIF wskazał na to w zaleceniach pokontrolnych.(...).
W zakresie umorzenia postępowania w części dotyczącej stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 43 ustawy w przypadkach określonych w art. 44-45 ustawy Organ II instancji wyjaśnił, iż kontrolerzy w zakresie przestrzegania przez Stronę obowiązku określonego w art. 43 ustawy nie badali obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w odniesieniu do przypadków określonych w art. 44 – 45 ustawy. Tym samym nie stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie.
W zakresie umorzenia postępowania w części dotyczącej stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, w odniesieniu do klienta [...] wskazano, iż przestawione przez Stronę dokumenty korespondencja mailowa oraz notatka wewnętrzna wskazują, że Bank dokonał oceny nawiązanych stosunków gospodarczych i stosownie do sytuacji uzyskał informacje na temat ich celu i zamierzonego charakteru.
Organ II instancji dokonał także oceny Wagi naruszenia oraz czasu jego trwania. Wskazano tutaj m.in., iż w zakresie naruszenia art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2, jak i w zakresie obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit. a i b ustawy, charakter przedmiotowego naruszenia jest poważny i wskazuje na dużą wagę jego naruszenia ponieważ dotyczy podstawowych obowiązków instytucji obowiązanej.
Minister co do poszczególnych klientów w ramach danych naruszeń (vide str. 72-74 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał okresy rozpoczęcia i trwania poszczególnych naruszeń.
Określając zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej Minister Finansów wskazał, iż Strona ponosi pełną odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli naruszenie. Zwrócono uwagę, iż Bank jest jednostką w pełni profesjonalną i wyspecjalizowaną, która powinna mieć świadomość, że zadania stawiane instytucjom obowiązanym, realizują cele o doniosłym znaczeniu m.in. w zakresie integralności, stabilności i wiarygodności sektora finansowego, zaś możliwość dopuszczenia do przepływu pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł, bądź mogących stanowić finansowanie dla nielegalnych zdarzeń, stanowi zagrożenie dla całego rynku finansowego nie tylko krajowego ale również całej Unii Europejskiej.
W ocenie Ministra zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż w nie występują okoliczności, które ograniczałyby lub wyłączały odpowiedzialność Strony jako instytucji obowiązanej w kontekście stwierdzonych naruszeń.
Odnosząc się do możliwości finansowych instytucji obowiązanej wyjaśniono m.in., iż organ II instancji zobowiązany jest do orzekania według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji, Minister w celu uzupełnienia materiału dowodowego w kontekście ustalenia aktualnych możliwości finansowych Strony, pismem z dnia 4 września 2023 r. zwrócił się do naczelnika właściwego urzędu skarbowego z prośbą o przekazanie informacji w zakresie wysokości kwoty osiągniętego dochodu oraz podatku należnego za rok podatkowy 2022 oraz kwoty wpłaconej zaliczki za 2023 r. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych przez Bank.
Ponadto w celu rzetelnego i wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego Minister Finansów zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w [...] z prośbą o przekazanie informacji w zakresie wysokości kwoty osiągniętego dochodu oraz podatku należnego za rok podatkowy 2023 oraz kwoty wpłaconej zaliczki za 2024 r. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych przez Bank jak również wezwano Stronę o przekazanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii sprawozdania finansowego Banku [...] SA, za rok 2023 oraz innych informacji dotyczących sytuacji finansowej Banku, mających, w opinii Strony, wpływ na ocenę możliwości finansowych instytucji obowiązanej, o których mowa w art. 150 ust. 4 pkt 3 ustawy.
W oparciu o uzyskane dokumenty Minister Finansów uznał, że sytuacja finansowa Strony uległa nieznacznemu pogorszeniu w porównaniu do jej możliwości finansowych badanych w ramach postępowania prowadzonego przez organ I instancji. W ocenie Organu nie jest to jednak sytuacja uniemożliwiająca nałożenie na Stronę kary pieniężnej.
W ocenie organu II instancji nałożona kara administracyjna w postaci kary pieniężnej w wysokości 4 000 000 zł jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy i nie wpłynie negatywnie na funkcjonowanie Strony jako podmiotu gospodarczego. Należy zwrócić uwagę, że nałożona na Bank kara pieniężna jest dużo niższa od maksymalnej, możliwej do dołożenia kary pieniężnej. Reasumując, opisana przesłanka dotycząca możliwości finansowych instytucji obowiązanej Banku [...] SA wpłynęła na wybór rodzaju kary administracyjnej oraz na ustalenie jej wysokości na ww. poziomie.
W zakresie korzyści osiągniętych lub unikniętych strat wskazano m.in. na dane przedstawione przez Stronę, która podała, że z tytułu naruszenia przepisów ustawy w zakresie:
- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego , o których mowa w art. 33 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2, 3, pkt 4 lit. a i lit. b ustawy – osiągnęła korzyść w wysokości 180 242,54 zł (w odniesieniu do 9 klientów);
- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 43 w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – nie miało wpływu na korzyści i straty poniesione w związku z zidentyfikowanymi naruszeniami podczas utrzymywania stosunków gospodarczych z przedmiotowymi klientami.
Wskazano przy tym, że ustalone wyliczenia Banku w zakresie korzyści z tytułu naruszeń przepisów ustawy dotyczą tylko 9 klientów co ma istotne znaczenie z uwagi na zakres wskazanych w niniejszej decyzji naruszeń, który jest zdecydowanie szerszy. Przykładowo naruszenie obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy wynosi 71%, Strona naruszyła natomiast ten obowiązek w przypadku 25 z 34 objętych próbą kontrolną klientów.
Organ określając wymiar kary wziął także pod uwagę stopień współpracy Strony z organami właściwymi w sprawach oceniając go jako pozytywny oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez Instytucję obowiązaną uznając tą okoliczność jako negatywną. Minister zwrócił tutaj uwagę, iż Bank pomimo wydawanych zaleceń pokontrolnych nadal naruszał wskazane w ustawie obowiązki, co zostało stwierdzone przez GIIF w protokole kontroli z dnia 11 maja 2022 r.
Organ II instancji odniósł się także szczegółowo do zarzutów wskazanych w odwołaniu oceniając podniesione zarzuty jako nieuzasadnione. Wskazano tutaj. m.in., iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie w tym w oparciu o oświadczenia Strony, Świadków oraz przedstawioną dokumentację jednoznacznie wynikają przedstawione naruszenia. W ocenie Ministra prawidłowość dokonanej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z nawiązanym stosunkiem gospodarczych ma bezpośrednie przełożenie na prawidłowość zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni zastosowanych przepisów Minister wskazał, iż mimo tego że chociaż przepisy ustawy nie wskazują konkretnie (dając instytucji obowiązanej pewną swobodę w tym zakresie), że instytucja obowiązana musi budować profil klienta i pozyskiwać akurat te, a nie inne informacje, to z całą stanowczością należy podkreślić, że nie może to prowadzić do braku realizacji ustawowych obowiązków. Strona nie musi nazywać swoich działań budowaniem profilu klienta, może określić je zupełnie inaczej. Jednakże bezsprzecznie wynikiem tych działań musi być ocena nawiązanych stosunków gospodarczych i posiadanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru. Każda instytucja obowiązana ma ustawowy obowiązek znać przyczyny dla których klient chce korzystać z oferowanych przez nią usług lub produktów oraz wiedzieć w jaki sposób i w jakim celu będą one wykorzystywane.
Organ uzasadnił także swoje stanowisko co do zgłaszanych wniosków dowodowych (raportów). Wyjaśniono, iż zostały one już poddane analizie w toku postępowania odwoławczego, są to bowiem te same pliki Excel, które Bank przekazał w odpowiedzi na pismo Organu odwoławczego z dnia 4 grudnia 2023 r. Szczegółowa ocena tych materiałów, w odniesieniu do poszczególnych klientów znajduje się w części uzasadnienia niniejszej decyzji dotyczącej naruszenia przedmiotowego obowiązku. W ocenie Organu II instancji z przekazanych dokumentów nie wynika, że Bank dokonywał analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Organ wyjaśnił także, iż sam fakt posiadania przez instytucję obowiązaną zautomatyzowanych procesów monitoringu nie świadczy o tym, że określone w ustawie obowiązki są realizowane prawidłowo.
W podsumowaniu uzasadnienia wyboru rodzaju kary i jej wysokości oraz oceny możliwości odstąpienia od nałożenia kary wskazano, iż ustalając rodzaj kary administracyjnej i jej wysokość Minister Finansów, działał w ramach uznania administracyjnego. Organ odwoławczy na podstawie analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonując wyboru rodzaju kary administracyjnej i ustalając jej wysokość uwzględnił fakt, że stwierdzone naruszenia dotyczą podstawowych, mających kluczowe znaczenie w kontekście przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz, że czas trwania tych naruszeń obejmuje w odniesieniu do poszczególnych klientów cały okres objęty kontrolą lub okres od momentu nawiązania stosunków gospodarczych do ostatniego dnia okresu objętego kontrolą. Strona natomiast ponosi pełną odpowiedzialność z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości. Ustalając wysokość kary Organ odwoławczy uwzględnił sytuację finansową oraz pozytywną ocenę współpracy Strony z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a także fakt, uprzednich naruszeń przez Stronę przepisów ustawy.
W skardze wniesionej w ustawowym terminie do tut. Sądu co do pkt I zaskarżonej decyzji tj. co do orzeczonej ponownie kary Strona zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.:
- art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy co w ocenie Skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego stwierdzenia przez Ministra naruszenia obowiązku oceny stosunków gospodarczych w przypadku 22 z 31 klientów objętych próbą kontrolną i nałożenia za to błędnie stwierdzone naruszenie kary pieniężnej na Bank.
Skarżąca podniosła tutaj m.in., iż Organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu bezpodstawnie uznając, iż od każdego klienta Bank musi uzyskać informacje dotyczące tzw. profilu transakcyjnego o określonym zakresie tylko we wskazany przez organ sposób i nie może tego uczynić w oparciu o naturę usługi lub produktu. Zarzucono także, iż bezpodstawnie zażądano od Banku działania w badanym okresie (01.09.2020 – 28.02.2022) w oparciu o Komunikat nr 31 GIIF, który wykreował nowy obowiązek ustalania profili transakcyjnych mimo tego, iż komunikat ten został wydany 22 czerwca 2021 r.;
- art 34 ust 1 pkt 2 ustawy, co w ocenie Skarżącej miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego stwierdzenia przez Ministra naruszenia przez Bank obowiązku ustalenia beneficjentów rzeczywistych w przypadku klienta [...] i nałożenia za to błędnie stwierdzone naruszenie kary pieniężnej.
Skarżąca podniosła tutaj m.in., iż Organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu bezpodstawnie przyjmując że obowiązkiem instytucji obowiązanej jest ustalenie beneficjentów rzeczywistych klienta będącego osobą fizyczną w przypadku, gdy instytucja obowiązana poweźmie informację, że klient prowadzi działalność gospodarczą wspólnie z inną osobą, a nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające ustalenie beneficjentów rzeczywistych klienta będącego osobą fizyczną;
- art 34 ust 1 pkt 4 lit a ustawy, co w ocenie Skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego stwierdzenia przez Ministra naruszenia obowiązku z art 34 ust 1 pkt 4 lit a ustawy w przypadku 14 z 31 klientów objętych próbą kontrolną i nałożenia za to błędnie stwierdzone naruszenie kary pieniężnej na Bank.
Skarżąca podniosła tutaj m.in., iż Organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu bezpodstawnie przyjmując obowiązek zgodności każdej transakcji z ustalonym przez Instytucję obowiązaną profilem transakcyjnym oraz obowiązek prowadzenia analizy transakcji zgodnie z Komunikatem nr 31 GIIF nawet w okresie poprzedzającym ten Komunikat a objętym przeprowadzoną kontrolą;
- art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy co w ocenie Skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego stwierdzenia przez Ministra naruszenia obowiązku z art 34 ust 1 pkt 4 lit b ustawy w przypadku 2 klientów objętych próbą kontrolną i nałożenia za to błędnie stwierdzone naruszenie kary pieniężnej na Bank.
Skarżąca podniosła tutaj m.in., iż Organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu bezpodstawnie przyjmując że obowiązek badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta wymaga zbadania źródła pochodzenia w odniesieniu do całości wartości majątkowych na rachunku klienta, a nie tylko wybranych transakcji na rachunku klienta, co do których Bank powziął wątpliwość i stwierdził, że zachodzą okoliczności uzasadniające badanie.
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art 80 k.p.a., przez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów.
Skarżąca zarzuciła tutaj m.in., iż bezpodstawnie brak zastrzeżeń w stosunku do poczynionych w protokole ustaleń Organ uznał jako wykazanie prawidłowości tych ustaleń. Powołano się na błędy w zakresie ustalonych okoliczności faktycznych co do wskazanych klientów argumentując, iż wnioski z wykazanych działań bądź braku działań Banku są nieprawidłowe.
Skarżąca podniosła także bezpodstawne oparcie wniosków z przeprowadzonej kontroli wyłącznie w oparciu na nieobiektywnie dobranej próbie klientów, która obejmowała w przeważającej mierze klientów o wysokim lub nieakceptowalnym ryzyku co nie odpowiada obiektywnie działaniom banku wobec wszystkich klientów.
3) naruszenie przepisów postępowania w zw. z przepisami dotyczącymi przesłanek wyboru rodzaju i wysokości kary, które doprowadziło do błędu w ustaleniach stanu faktycznego i błędnej oceny przez Ministra Finansów przesłanek wagi naruszenia i czasu jego trwania, zakresu odpowiedzialności Banku oraz możliwości finansowych Banku, a także naruszenie prawa polegające na błędnej wykładni przesłanki skali osiągniętych przez Bank korzyści lub strat unikniętych, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić.
Skarżąca zarzuciła tutaj, iż wymierzona kara była nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do faktycznej pozycji rynkowej Banku oraz stwierdzonych naruszeń. Podniesiono tutaj również, iż bezpodstawnie pominięto tutaj okoliczność stanu pandemii COVID – 19, która istotnie wpłynęła na procesy Banku oraz działanie innych przedsiębiorców.
W związku z powyższym, Skarżąca wniosła:
1) na podstawie art 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie decyzji Ministra Finansów w części, tj. w zakresie pkt I decyzji MF i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w uchylonym zakresie;
2) na podstawie art 135 p.p.s.a. o rozważenie przez Sąd uchylenia również decyzji organu I instancji w całości
3) stosownie do treści art 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kwoty uiszczonej na poczet wpisu sądowego, opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odnosząc się do zarzutów wskazanych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi był pkt I zaskarżonej decyzji za niedopełnienie obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 lit a i lit. b ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej także ustawa) oraz obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 43 ustawy. Kwestia umorzenia zawarta w decyzji nie stanowiła przedmiotu niniejszego postępowania.
Główne naruszenia wykryte przez Organ dotyczyły stosowania środków bezpieczeństwa finansowego oraz innych obowiązków instytucji obowiązanej. Generalny Inspektor w szczególności zarzucił Bankowi systemowe nieprawidłowości w zakresie braku tworzenia profili transakcyjnych klientów oraz braku monitorowania transakcji klientów pod kątem ich zgodności z ustalonymi profilami klientów. Pobocznie, już na wstępie wskazać należy, iż nie było zatem jak wskazywano w skardze, że zarzuty przeprowadzonej kontroli dotyczyły braku tworzenia profilu transakcyjnego i braku monitorowania klientów co do zasady lecz kara wymierzona została za brak realizowania obowiązków związanych z przewidzianymi w przepisach środkami bezpieczeństwa finansowego obejmującymi ocenę stosunków gospodarczych.
Na wstępie rozważań w kontekście środków bezpieczeństwa finansowego podmiotów zobowiązanych wskazać należy, iż rozdział 5 ustawy p.p.p.i.f.t. zawiera regulacje obowiązujące Instytucje obowiązane (w tym banki krajowe) których naruszenie objęte jest sankcjonowaną odpowiedzialnością.
Zgodnie z treścią art. 33 ustawy do obowiązków tych zaliczyć należy rozpoznawanie ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu poprzez:
1. Instytucje obowiązane stosują wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego;
2. Instytucje obowiązane rozpoznają ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcją okazjonalną oraz oceniają poziom rozpoznanego ryzyka.
3. Instytucje obowiązane dokumentują rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcją okazjonalną oraz jego ocenę, uwzględniając w szczególności czynniki dotyczące:
1) rodzaju klienta;
2) obszaru geograficznego;
3) przeznaczenia rachunku;
4) rodzaju produktów, usług i sposobów ich dystrybucji;
5) poziomu wartości majątkowych deponowanych przez klienta lub wartości przeprowadzonych transakcji;
6) celu, regularności lub czasu trwania stosunków gospodarczych.
4. Instytucje obowiązane stosują środki bezpieczeństwa finansowego w zakresie i z intensywnością uwzględniającymi rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcją okazjonalną oraz jego ocenę.
Zgodnie natomiast z treścią art. 34 ust. 1 ustawy środki bezpieczeństwa finansowego obejmują:
1) identyfikację klienta oraz weryfikację jego tożsamości;
2) identyfikację beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowanie uzasadnionych czynności w celu:
a) weryfikacji jego tożsamości,
b) ustalenia struktury własności i kontroli - w przypadku klienta będącego osobą prawną, jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej lub trustem;
3) ocenę stosunków gospodarczych i, stosownie do sytuacji, uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru;
4) bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta, w tym:
a) analizę transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem,
b) badanie źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta - w przypadkach uzasadnionych okolicznościami,
c) zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje dotyczące stosunków gospodarczych są na bieżąco aktualizowane.
2. Instytucje obowiązane, stosując środki bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, identyfikują osobę upoważnioną do działania w imieniu klienta oraz weryfikują jej tożsamość i umocowanie do działania w imieniu klienta.
3. Instytucje obowiązane dokumentują zastosowane środki bezpieczeństwa finansowego oraz wyniki bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji. Na żądanie organów, o których mowa w art. 130, instytucje obowiązane wykazują, że przy uwzględnieniu poziomu rozpoznanego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną zastosowały odpowiednie środki bezpieczeństwa finansowego.
4. Instytucje obowiązane na potrzeby stosowania środków bezpieczeństwa finansowego mogą przetwarzać informacje zawarte w dokumentach tożsamości klienta i osoby upoważnionej do działania w jego imieniu oraz sporządzać ich kopie.
5. Przed nawiązaniem stosunków gospodarczych lub przeprowadzeniem transakcji okazjonalnej instytucje obowiązane informują klienta o przetwarzaniu jego danych osobowych, w szczególności o obowiązkach instytucji obowiązanej wynikających z ustawy w zakresie przetwarzania tych danych.
Przesłanki stosowania środków bezpieczeństwa finansowego określa art. 35 ustawy wskazując, iż:
1. Instytucje obowiązane stosują środki bezpieczeństwa finansowego w przypadku:
1) nawiązywania stosunków gospodarczych;
2) przeprowadzania transakcji okazjonalnej;
a) o równowartości 15 000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane, lub
b) która stanowi transfer środków pieniężnych na kwotę przekraczającą równowartość 1000 euro,
c) z wykorzystaniem waluty wirtualnej o równowartości 1000 euro lub większej - w przypadku instytucji obowiązanych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12;
3) przeprowadzania gotówkowej transakcji okazjonalnej o równowartości 10 000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane - w przypadku instytucji obowiązanych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 21-23;
4) obstawiania stawek oraz odbioru wygranych o równowartości 2000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane - w przypadku instytucji obowiązanych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20;
5) podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
6) wątpliwości co do prawdziwości lub kompletności dotychczas uzyskanych danych identyfikacyjnych klienta.
2. Instytucje obowiązane stosują środki bezpieczeństwa finansowego również w odniesieniu do klientów, z którymi utrzymują stosunki gospodarcze, z uwzględnieniem rozpoznanego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, w szczególności gdy:
1) doszło do zmiany uprzednio ustalonego charakteru lub okoliczności stosunków gospodarczych;
2) doszło do zmiany uprzednio ustalonych danych dotyczących klienta lub beneficjenta rzeczywistego;
3) instytucja obowiązana była w ciągu danego roku kalendarzowego zobowiązana na podstawie przepisów prawa do skontaktowania się z klientem w celu weryfikacji informacji dotyczących beneficjentów rzeczywistych, w szczególności gdy obowiązek taki wynikał z przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1588 i 1685).
3. Warunkiem dostępu do anonimowych skrytek sejfowych jest zastosowanie przez instytucje obowiązane środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 34.
Zgodnie natomiast z treścią art. 43 ustawy instytucje obowiązane stosują wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a także w przypadkach, o których mowa w art. 44–46.
W przypisie tym zawarto także regulację (ust. 2), iż o wyższym ryzyku prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu może świadczyć w szczególności:
1) nawiązywanie stosunków gospodarczych w nietypowych okolicznościach;
2) to, że klient jest:
a) osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, których działalność służy do przechowywania aktywów osobistych,
b) spółką, w której wydano akcje na okaziciela, której papiery wartościowe nie są dopuszczone do obrotu zorganizowanego, lub spółką, w której prawa z akcji lub udziałów są wykonywane przez podmioty inne niż akcjonariusze lub udziałowcy,
c) rezydentem państwa, o którym mowa w pkt 10;
3) przedmiot prowadzonej przez klienta działalności gospodarczej obejmujący przeprowadzanie znacznej liczby lub opiewających na wysokie kwoty transakcji gotówkowych;
4) nietypowa lub nadmiernie złożona struktura własnościowa klienta, biorąc pod uwagę rodzaj i zakres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej;
5) korzystanie przez klienta z usług lub produktów oferowanych w ramach bankowości prywatnej;
6) korzystanie przez klienta z usług lub produktów sprzyjających anonimowości lub utrudniających jego identyfikację, w tym z usługi polegającej na tworzeniu dodatkowych numerów rachunków oznaczanych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 68 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz art. 4a ust. 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, powiązanych z posiadanym rachunkiem, w celu ich udostępniania innym podmiotom do identyfikacji płatności lub zleceniodawców tych płatności;
7) nawiązywanie albo utrzymywanie stosunków gospodarczych lub przeprowadzanie transakcji okazjonalnej bez fizycznej obecności klienta - w przypadku gdy związane z tym wyższe ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu nie zostało ograniczone w inny sposób, w tym przez użycie środków identyfikacji elektronicznej oraz usług zaufania umożliwiających identyfikację elektroniczną w rozumieniu rozporządzenia 910/2014;
8) zlecanie przez nieznane lub niepowiązane z klientem podmioty trzecie transakcji, których beneficjentem jest klient;
9) objęcie stosunkami gospodarczymi lub transakcjami nowych produktów lub usług albo oferowanie produktów lub usług przy wykorzystaniu nowych kanałów dystrybucji lub nowych rozwiązań technologicznych;
10) powiązanie stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnej z:
a) państwem trzecim wysokiego ryzyka,
b) państwem określanym przez wiarygodne źródła jako państwo o wysokim poziomie korupcji lub innego rodzaju działalności przestępczej, państwo finansujące lub wspierające popełnianie czynów o charakterze terrorystycznym, lub z którym łączona jest działalność organizacji o charakterze terrorystycznym,
c) państwem, w stosunku do którego Organizacja Narodów Zjednoczonych lub Unia Europejska podjęły decyzję o nałożeniu sankcji lub szczególnych środków ograniczających;
11) powiązanie stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnej z ropą naftową, bronią, metalami szlachetnymi, produktami tytoniowymi, artefaktami kulturowymi, kością słoniową, gatunkami chronionymi lub innymi przedmiotami o znaczeniu archeologicznym, historycznym, kulturowym i religijnym lub o szczególnej wartości naukowej;
12) powiązanie stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnej z klientem będącym obywatelem państwa trzeciego i ubiegającym się o prawo pobytu lub obywatelstwo w państwie członkowskim w zamian za transfery kapitałowe, nabycie nieruchomości lub obligacji skarbowych lub inwestycje w podmioty o charakterze korporacyjnym w danym państwie członkowskim.
Instytucje obowiązane prowadzą bieżącą analizę przeprowadzanych transakcji (art. 43 ust. 3 ustawy)
W przypadku ujawnienia transakcji:
1) skomplikowanych lub
2) opiewających na wysokie kwoty, które nie są uzasadnione okolicznościami przeprowadzenia transakcji, lub
3) przeprowadzanych w nietypowy sposób, lub
4) wydających się nie mieć uzasadnienia prawnego lub gospodarczego
- instytucje obowiązane podejmują działania w celu wyjaśnienia okoliczności, w jakich przeprowadzono te transakcje, oraz, w przypadku transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych, intensyfikują stosowanie środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4, w odniesieniu do stosunków gospodarczych, w ramach których te transakcje zostały przeprowadzone (art. 43 ust. 4 pkt 4 ustawy).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji wynikająca z naruszenia ww. przepisów stanowią przepisy sankcyjne tj. art. 147 oraz 150 omawianej ustawy.
Zgodnie z art. 147 ustawy instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku:
1) wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w ustawie, o którym mowa w art. 7 i art. 8,
2) sporządzania oceny ryzyka oraz jej aktualizacji, o którym mowa w art. 27 ust. 3,
3) przekazania na żądanie Generalnego Inspektora oceny ryzyka oraz innych informacji mogących mieć wpływ na krajową ocenę ryzyka, o którym mowa w art. 28,
4) stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w:
a) art. 33,
b) art. 43 - w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz w przypadkach, o których mowa w art. 44-46,
5) dokumentowania zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego oraz wyników bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji oraz wykazania na żądanie organów, o których mowa w art. 130, zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 34 ust. 3,
6) przechowywania dokumentacji, o którym mowa w art. 49 ust. 1 i 2,
7) wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50,
8) wprowadzenia procedury grupowej, o którym mowa w art. 51,
9) zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52,
10) wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o którym mowa w art. 53,
11) zachowania w tajemnicy faktu przekazania Generalnemu Inspektorowi lub innym właściwym organom informacji, o którym mowa w art. 54 ust. 1,
12) przekazania lub udostępnienia informacji, o którym mowa w art. 72 lub art. 76,
13) przekazania zawiadomień, o którym mowa w art. 74, art. 86 ust. 1 lub art. 90 ust. 1,
14) zachowania w tajemnicy informacji o planowanym wszczęciu oraz o prowadzeniu analiz dotyczących prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, o którym mowa w art. 54 ust. 1,
15) wykonania zaleceń pokontrolnych wydanych przez Generalnego Inspektora,
16) uzyskania zezwolenia na utworzenie oddziału lub przedstawicielstwa w państwie trzecim wysokiego ryzyka, zidentyfikowanym przez Komisję Europejską w akcie delegowanym przyjętym na podstawie art. 9 dyrektywy 2015/849, o którym mowa w art. 44b ust. 1,
17) zastosowania się do decyzji Generalnego Inspektora albo KNF, o której mowa w art. 44b ust. 4 i 5 oraz art. 44c ust. 1,
18) nieprzeprowadzania transakcji, rozwiązania stosunków gospodarczych lub nienawiązywania stosunków gospodarczych, o którym mowa w art. 41 ust. 1,
19) nieprzeprowadzania transakcji, o którym mowa w art. 86 ust. 4 lub art. 89 ust. 3,
20) wstrzymania transakcji lub blokady rachunku, o którym mowa w art. 86 ust. 5 lub art. 87 ust. 2
- podlega karze administracyjnej.
Natomiast zgodnie z art. 150 ust. 1 ustawy:
1. Karami administracyjnymi są:
1) publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
2) nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności;
3) cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej;
4) zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, przez okres nie dłuższy niż rok;
5) kara pieniężna.
2. Karę pieniężną nakłada się do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną w wyniku naruszenia albo - w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie kwoty tej korzyści lub straty - do wysokości równowartości kwoty 1 000 000 euro.
3. Karę pieniężną nakłada się na instytucje obowiązane, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1-5, 7-11, 24 i 25:
1) w przypadku osoby fizycznej - do wysokości 20 868 500 zł;
2) w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - do wysokości równowartości kwoty 5 000 000 euro albo do wysokości 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy lub w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy - w przypadku instytucji objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym grupy kapitałowej.
4. Ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się:
1) wagę naruszenia i czas jego trwania;
2) zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej;
3) możliwości finansowe instytucji obowiązanej;
4) skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić;
5) straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić;
6) stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
7) uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
5. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy:
1) waga naruszenia przepisów ustawy jest znikoma, a instytucja obowiązana zaprzestała naruszania przepisów ustawy lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na instytucję obowiązaną została uprzednio nałożona kara administracyjna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub instytucja obowiązana została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona kara administracyjna
- organy, o których mowa w art. 151 ust. 1, mogą, w drodze decyzji, odstąpić od nałożenia kary administracyjnej".
Dokonując w pierwszej kolejności oceny zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania przede wszystkim wskazać należy, że wbrew twierdzeniom Strony Skarżącej Sąd uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których Organ się oparł oraz przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej prezentowanym przez Skarżącą okolicznościom. Uzasadnienie prawne kompleksowo wyjaśniło podstawy prawne decyzji wraz z przytoczeniem podstawy prawnej oraz treści zastosowanych przepisów prawa.
Sąd nie dopatrzył się w sprawie zarzucanego w skardze niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy braków w zakresie pominięcia zgłaszanych wniosków dowodowych lub błędnych wniosków organu. Zwrócić tutaj należy uwagę, iż wszystkie wnioski dowodowe Strony, w tym również dotyczące przesłuchania świadków po wydaniu decyzji przez Organ I instancji zostały uwzględnione, a następnie, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, poddane wnikliwej analizie i wszechstronnej ocenie niezbędnej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Akta administracyjne dołączone do sprawy w pełni korespondują z ustalonymi przez Organ okolicznościami w zakresie kluczowych kwestii dotyczących dostrzeżonych naruszeń ustawy i nie budzą zastrzeżeń Sądu.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ odniósł się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez Stronę w zakresie ustaleń faktycznych sprawy szczegółowo wskazując i odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącą kwestii. Minister przedstawił w uzasadnieniu dostrzeżone naruszenia wraz ze stanowiskiem strony wyrażonym czy to we wniesionym odwołaniu, czy w treści zeznań Świadków składających zeznania celem uzupełnienia materiału dowodowego czy wyjaśnienia działań Banku które były podejmowane w toku i po przeprowadzonej kontroli. Organ w przypadku kwestionowania okoliczności stwierdzonych w toku kontroli przez zeznających następnie świadków (tj. A. Ch. – ekspert Skarżącej ds. [...], M. S.-C. – Główny Specjalista w Wydziale Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz Finansowaniu Terroryzmu) każdorazowo wyjaśnił w których przypadkach uwzględnił te wyjaśnienia a gdzie tego nie uczynił i z jakiego powodu odmówił wiarygodności danym wyjaśnieniom (vide: treść uzasadnienia decyzji). Wyjaśnienia Organu były przy tym w ocenie Sądu wnikliwe i odnoszące się do konkretnych okoliczności i naruszeń w stosunku do klientów wskazanych z nazwy i przypisanego im wewnętrznego numeru. Każdorazowo dokonując oceny ustalonego naruszenia Organ przedstawił ustalenie pokontrolne, zastrzeżenia strony, stanowisko Świadków, okoliczności powołane w danym zakresie w pismach stanowiących odpowiedź na kolejne wezwania doprecyzowujące a następnie wyjaśniał jakim okolicznościom przyznał rację i z jakiego powodu.
Co istotne w kontekście zarzucanych naruszeń w zakresie ustaleń faktycznych sprawy Organ poza dopuszczeniem wnioskowanych przez Skarżącą dowodów i ustalonych w oparciu o te zeznania okoliczności każdorazowo umożliwił także Stronie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dosłanie dokumentacji potwierdzającej zeznania przesłuchanych Świadków celem uwiarygodnienia ich twierdzeń w zestawieniu z ustaleniami kontrolnymi podejmowanymi w sprawie. Strona miała zatem pełną możliwość uzupełnienia wskazywanych przez Świadków okoliczności (vide. pisma wzywające z grudnia 2023 r. i odpowiedzi Strony ze stycznia 2024 r.) celem podważenia tych elementów ustaleń faktycznych które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia przez Organ I instancji a które nie były podniesione w zastrzeżeniach pokontrolnych.
Z związku z powyższym zdaniem Sądu wbrew zarzutom Skargi organ nie poprzestał na ustaleniach faktycznych opartych na braku zastrzeżeń do ustaleń określonych w protokole pokontrolnym w sprawie. Strona miała możliwość uzupełniania materiału dowodowego mimo braku zastrzeżeń pokontrolnych a Organ w żadnym stopniu nie ograniczał jej prawa w tym zakresie. Co istotne Organ podejmował tutaj dodatkowe czynności ustalające z urzędu wzywając Stronę do wykazania okoliczności podnoszonych w składanych zeznaniach. Powoływane tutaj przez Stronę zarzuty dotyczące podjęcia ustaleń w oparciu o milcząca postawę Skarżącej przy zgłaszanych zastrzeżeniach nie zasługiwały tym samym na uwzględnienie. Odnosząc się tutaj to zarzutów skargi wskazać należy, iż powoływanie się przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na "brak zastrzeżeń" w protokole przy danych naruszeniach nie miało także charakteru kluczowego dla danej okoliczności a jedynie uzupełniający względem podejmowanych ustaleń i przedstawianej szeroko argumentacji.
W ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy w świetle wykazanych i opisanych szczegółowo poszczególnych naruszeń po przeprowadzeniu prawidłowego i kompletnego postępowania wyjaśniającego wskazywał na naruszenie obowiązków stosowania środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. b ustawy, oraz stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 43 ustawy.
W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Strona naruszyła ciążące na niej obowiązki z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. O nałożeniu na Skarżącą administracyjnej kary pieniężnej przesądziły wskazane w zaskarżonej decyzji okoliczności oraz uwzględnione przez Organ II instancji przesłanki wskazane w art. 150 ust 4 ustawy.
Reasumując kwestię zarzutów co do nieprawidłowych ustaleń faktycznych w ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje na ustalenia zgodne z zasadami wynikającymi z art. 7, art 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. zasadą prawdy obiektywnej, a także z uwzględnieniem wszelkich dowodów mających znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Z protokołu kontroli wprost wynika, że Strona nie dopełniła ciążących na niej jako instytucji obowiązanej obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w związku z czym Generalny Inspektor Informacji Finansowej zobligowany był do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej. Okoliczności podnoszone przez Stronę czy to w pismach składanych w sprawie czy składanych zeznaniach nie wykazały braku stwierdzonych naruszeń. Organ wskazał szczegółowo przyczyny, z powodu których nie uwzględnił zarzutów podnoszonym przez Bank w odwołaniu oraz ustosunkował się do wszystkich zarzutów Strony.
Odnosząc się do zarzutów w zakresie naruszenia art. 8 kpa poprzez potraktowanie braku realizacji obowiązków zgodnie z Komunikatem nr 31 GIIF oraz nieuwzględnienie że Bank nie mógł zapewnić zgodności swoich działań z przedmiotowym komunikatem w okresie objętym kontrolą, który poprzedzał datę wydania tego Komunikatu podkreślić należy, iż podstawą stwierdzonych naruszeń było naruszenie przepisów ustawy w określonym zakresie a nie brak zastosowania się do wytycznych zawartych w Komunikacie. Naruszenia obowiązków, których dopuściła się Strona dotyczyły podstawowych i istotnych z punktu widzenia przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu obowiązków ustawowych które jednoznacznie obligują instytucje obowiązane m.in. do oceny nawiązanych stosunków gospodarczych i stosownie do sytuacji uzyskania informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru.
Odnosząc się tutaj do kwestii Komunikatu GIIF nr 31 słusznie zwrócono tutaj uwagę, iż że przedmiotowy komunikat dotyczy działań podejmowanych przez instytucje obowiązane w przypadku realizacji przez klienta transakcji niezgodnych z wiedzą tej instytucji o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności, nie zaś, jak twierdzi Strona, jedynie słusznej metody realizacji obowiązków określonych w art. 33 ust 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit a ustawy. Instytucja obowiązana, jako adresat normy prawnej, ma obowiązek realizować przepisy ustawy.
Ponadto w zakresie kwestionowanego naruszenia zasady uprawnionych oczekiwań należy także wskazać, że zasada ta wprowadza obowiązek organu orzekającego nie odstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, w takim samym stanie faktycznym i prawnym natomiast brak jest w Ocenie Sądu wskazań do uznania, że w tej sprawie nakładając na Skarżącą administracyjną karę pieniężną Organy nie naruszyły tą zasadę. O utrwalonej praktyce danego organu możemy mówić wtedy, gdy organ przez dłuższy czas konsekwentnie wydawał zbieżne rozstrzygnięcia w tej samej kategorii spraw (tj. o takim samym stanie faktycznym i prawnym). Naruszenia tej zasady w tym kontekście zarzutów dotyczących art. 8 k.p.a. strona zaś nie wykazała.
Zarzut Strony dotyczący rzekomej wadliwości stanu faktycznego z uwagi na oparcie oceny wyników kontroli na doborze próby klientów wyłącznie wysokiego ryzyka także nie wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie sprawy. W ocenie Sądu istotą naruszonych obowiązków wynikających z ustawy jest bowiem zapewnienie przez Instytucję obowiązaną stosownych środków bezpieczeństwa finansowego m.in. poprzez identyfikację beneficjenta rzeczywistego, ocenę stosunków gospodarczych i bieżącego i adekwatnego monitorowania m.in. relacji gospodarczych. Co istotne Instytucje obowiązane winny to czynić proporcjonalnie do poziomu ryzyka zidentyfikowanego dla danego klienta co oznacza, że właśnie dla klientów wysokiego ryzyka wymagany jest szczególnie podwyższony poziom staranności oraz regularna aktualizacja danych i analiza transakcji. Tym samym abstrahując od kwestii powoływanego schematu procedury kontroli GIIF, w ocenie Sądu kontrola działań banków odniesieniu do klientów wysokiego ryzyka jest w pełni uzasadniona i de facto reprezentatywna dla oceny zgodności praktyk banku z przepisami ustawy. Zasadniczo bowiem to właśnie wobec tej grupy klientów ujawniają się naruszenia obowiązków określonych w ustawie ponieważ wymogi monitorowania są tutaj najszersze i najbardziej szczegółowe.
Ponadto dobór próby wbrew twierdzeniom strony nie zniekształca ogólnej oceny prawidłowości stosowania przez Bank procedur określonych w ustawie. Istota przedmiotowej kontroli nie dotyczy bowiem statystycznej analizy działań wobec wszystkich klientów strony ale sprawdzenia skuteczności i adekwatności stosowanych mechanizmów kontrolnych w sytuacjach gdzie ryzyko prania pieniędzy jest największe. Stwierdzone wobec konkretnie wykazanych klientów uchybienia w odniesieniu do klientów wysokiego ryzyka dowodzą realnych braków w systemie zarządzania ryzykiem [...] i mają charakter reprezentatywny dla jakości stosowanych procedur. W konsekwencji w ocenie Sądu sam fakt, iż próba badawcza obejmowała w przeważającej mierze klientów wysokiego ryzyka, nie może być uznany za czynnik podważający prawidłowość czy kompletność ustalonych okoliczności faktycznych sprawy.
Sąd podziela tutaj także stanowisko Ministra, iż w kontekście obowiązków określonych wobec Organu Kontrolnego żadna instytucja obowiązana nie ma legitymacji do wpływania na GIIF w zakresie doboru próby kontrolnej. Tryb kontroli i podejmowanie poszczególnych czynności kontrolnych leżą w gestii tylko i wyłącznie kontrolerów Generalnego Inspektora. Instytucja obowiązana nie może oczekiwać od organu że sprawowana przez niego kontrola będzie dotyczyła zagadnień generujących niskie ryzyko bowiem stanowisko takie byłoby sprzeczne z celem przedmiotowej kontroli.
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zw. z przepisami dotyczącymi przesłanek wyboru rodzaju i wysokości kary, które doprowadziło zdaniem Skarżącej do błędu w ustaleniach stanu faktycznego i błędnej oceny przesłanek wagi naruszenia i czasu jego trwania, zakresu odpowiedzialności Banku oraz możliwości finansowych Banku, a błędnej wykładni przesłanki skali osiągniętych przez Bank korzyści lub strat unikniętych, należy uznać za bezzasadne.
Przede wszystkich postępowanie jak wskazywano powyżej przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad ogólnych określonych w k.p.a. w szczególności zasady praworządności, zasady przekonywania oraz zgodnie z zasadami gromadzenia materiału dowodowego. Organ zebrał kompletny materiał dowodowy dając stronie możliwość odniesienia się do wszystkich istotnych ustaleń przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. W odniesieniu do kwestii doboru oraz wysokości kary wskazać należy, iż Organ w sposób wyczerpujący odniósł się do przesłanek określonych w art. 150 ustawy opisując szczegółowo kryteria, które wzięto pod uwagę przy ustalaniu wymiaru sankcji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na konkretne i zindywidualizowane okoliczności sprawy oparte na materialne dowodowym zgromadzonych w sprawie który koresponduje z wnioskami organu orzekającego w sprawie.
Reasumując zatem kwestię oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania to w ocenie Sądu nie wykazano słuszności argumentacji powołanej we wniesionej skardze. Jednocześnie stan faktyczny jak wskazano powyżej nie budził wątpliwości Sądu.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu błędnej wykładni art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazać należy odnosząc się do twierdzenia Strony, że (...) GIIF wykreował względem banków wymaganie, aby ocena stosunków gospodarczych polegała na ustalaniu wszechstronnego profilu transakcyjnego klienta, na podstawie informacji uzyskiwanych od klienta to wskazać należy, iż istotę naruszenia nie stanowił zarzut braków co do generalnych ustaleń ale braku analizy tych konkretnych danych pod kątem oceny stosunku gospodarczego, jego celu i zamierzonego charakteru. W ocenie Sądu zasadnie uznano, iż z zeznań świadków nie wynika, że Bank na podstawie uzyskanych informacji dokonał oceny nawiązanych stosunków gospodarczych jak również nie wynika to z przekazanych przez Stronę dokumentów. Strona co prawda automatycznie zakładała, że cel nawiązania stosunków gospodarczych wynika z oferowanego produktu co potwierdzają zapisy obowiązujących w Banku, w okresie objętym kontrolą, wewnętrznych procedur w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, jednakże wskazać tutaj należy, iż omawiany przepis nakłada obowiązek bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych w tym analizy transakcji w celu zapewniania, że są one zgodne z wiedzą o kliencie, jego działalnością i profilem ryzyka. Zdaniem Sądu ustawodawca nie wprowadza zatem formalnego wymogu tworzenia profilu transakcyjnego ponad ustawowy standard ale posiadanie i wykazanie faktu posiadania wiedzy o typowych, oczekiwanych transakcjach klienta oraz porównywania jego rzeczywistych operacji pozwalających na przeprowadzenie stosownej analizy. W pełni zasadne jest tutaj zatem stanowisko Organu zawarte w zaskarżonej decyzji, iż Strona nie musi nazywać swoich działań budowaniem "profilu klienta" ale może określić je zupełnie inaczej. Jednakże bezsprzecznie wynikiem tych działań musi być ocena nawiązanych stosunków gospodarczych i posiadanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru. Każda instytucja obowiązana ma ustawowy obowiązek znać przyczyny dla których klient chce korzystać z oferowanych przez nią usług lub produktów oraz wiedzieć w jaki sposób i w jakim celu będą one wykorzystywane.
Twierdzenia strony, iż zobowiązana była wg Organu do realizacji wskazanego obowiązku wyłącznie w sposób przyjęty przez Organ są zatem nieprawidłowe. Organ wskazał co prawda sposób realizacji obowiązku ale zdaniem Sądu nie ograniczył możliwości jego wykonania wyłącznie do wskazanej formy. Organ wykazał swoim działaniem istotę rozumienia celu przedmiotowego obowiązku oraz brak realizacji tego celu przez Stronę we wskazywanych przez nią sposób. Strona realizując wskazany tutaj obowiązek nie musiała zatem znać Komunikatu nr 31 wydanego w trakcie okresu objętego kontrolą bowiem określony obowiązek został jedynie wymieniony w tym komunikacie jako przykładowa forma realizacji obowiązku ustawowego istniejącego także przed wydanym Komunikatem nr 31. Zodnie bowiem z art. 34 ust 1 pkt 3 ustawy środki bezpieczeństwa finansowego obejmują ocenę stosunków gospodarczych i stosownie do sytuacji, uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru. Jest to obowiązek bezwzględny, który instytucja obowiązana musi zrealizować stosownie do każdego klienta, z którym nawiązała stosunki gospodarcze. Tym samym zarzut strony, iż interpretacja organu prowadzi do rozszerzenia treści przepisu jest chybiony bowiem treść przepisów art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy ma charakter normy ogólnej i funkcjonalnej, której realizacji może przybierać różne formy – od formalnych profili transakcyjnych po inne rozwiązania organizacyjne umożliwiające skuteczne wykonanie obowiązku czego w przedmiotowej sprawie w stosunku do wskazanych szczegółowo klientów nie wykazano.
Odnosząc się do błędnej wykładni art. 34 ust 1 pkt 4 lit a ustawy wskazać należy, iż przepisy ustawy jednoznacznie obligują instytucje obowiązane, aby przedmiotowa analiza dotyczyła wszystkich transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych z klientem i jej wynikiem musi być stwierdzenie instytucji obowiązanej, że transakcje te są zgodne lub nie z jej wiedzą o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Bank wskazał, że prowadził zautomatyzowaną, comiesięczną analizę wszystkich transakcji w ramach stosunków gospodarczych za pomocą systemu [...] i dokumentował przeprowadzoną analizę w formie raportów generowanych z systemu. Jednakże jak słusznie wskazywał Organ z dokumentacji w zakresie zakwestionowanych klientów bezsprzecznie wynika, iż Bank naruszył obowiązek określony w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy.
Zgodnie z treścią tego przepisu Instytucja Obowiązana musi uzyskać konkretne informacje, tj. stwierdzić, czy przeprowadzane przez klienta transakcje, ich rodzaj, charakter i cel pokrywają się z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie oraz są zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Z brzmienia przepisu wynika, iż obwiązek ten ma charakter ciągły i proporcjonalny do poziomu ryzyka a jego celem jest zapewnienie, by wiedza instytucji o kliencie pozostawała aktualna i umożliwiała właściwe stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego. Istotnym jest przy tym możliwość wykazania regularnego przeprowadzania tego procesu. Wymóg ten nie oznacza oczywiście konieczności wykonywania określonych czynności lecz możliwość wykazania zachowania adekwatności zebranych danych i podejmowanych działań w odniesieniu do realnego profilu ryzyka.
Z akt sprawy wynika natomiast, że przekazane przez Stronę wyjaśnienia i dokumenty nie wskazują na dokonywanie tak rozumianej analizy przeprowadzanych przez klientów transakcji pod kątem zapewnienia, że transakcje te są zgodne wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności. Oceniając zebrany w sprawie cały materiał dowodowy Minister szczegółowo przeanalizował wszystkie przekazane przez Bank wyjaśnienia i dokumenty, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzi zastrzeżeń Sądu.
W konsekwencji przyjęta przez organ interpretacja omawianego przepisu art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy nie stanowi błędnej wykładni prawa lecz odpowiada jego celowi i funkcji prewencyjnej zapewniającej efektywne zarządzenie przedmiotowym ryzykiem poprzez stałe utrzymywanie aktualnej wiedzy o klientach instytucji obowiązanej. Sąd podziela przy tym stanowisko Organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że określony w art 33 ust 1 w związku z art 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy obowiązek nie jest tożsamy z określonym w art. 43 ust 3 ustawy bowiem analiza transakcji mająca na celu identyfikację transakcji podejrzanych nie jest równoznaczna z analizą transakcji pod kątem zapewnienia, iż są one zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności. To, że dana transakcja nie nosi znamion transakcji podejrzanej, nie oznacza, iż jest ona zgodna z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie. Kluczowym jest tutaj, iż aby instytucja obowiązana mogła stwierdzić w wyniku analizy transakcji, że są one zgodne z jej wiedzą o kliencie, musi taką wiedzę na temat klienta posiadać oraz dokonać stosownej analizy czego w przedmiotowej sprawie w stosunku do opisanych klientów nie wykazano. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dokumentów potwierdzających, że Bank dokonywał analizy transakcji przeprowadzanych w ramach nawiązanych stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że są one zgodne z jej wiedzą o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem.
W zakresie zarzutu błędnej wykładni art. 34 ust 1 pkt 2 ustawy wyjaśnić należy, iż instytucje obowiązane, aby przeciwdziałać praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, muszą wiedzieć, kim jest beneficjent rzeczywisty oraz rozumieć strukturę własności i kontroli konkretnego klienta. Istota środka bezpieczeństwa finansowego wskazanego w art 34 ust 1 pkt 2 ustawy sprowadza się nie tyle do podejmowania czynności z zachowaniem należytej staranności, ile do osiągnięcia celu, jakim jest zidentyfikowanie osoby będącej beneficjentem rzeczywistym i stosowanie odpowiednich środków w celu weryfikacji jego tożsamości.
W ocenie Sądu ustawa nie uzależnia wykonania tego obowiązku od rodzaju klienta jak wskazuje Skarżący. Wywód Banku, jakoby ani przepisy ustawy, ani okoliczności faktyczne sprawy nie wskazywały na obowiązek ustalenia beneficjenta rzeczywistego klienta jest nieuzasadniony. Po pierwsze art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy wprost nakłada na instytucję obowiązaną obowiązek identyfikacji i weryfikacji tożsamości beneficjenta rzeczywistego klienta oraz podejmowania odpowiednich działań w celu uzyskania wiedzy o jego strukturze własności i kontroli. Także ten obowiązek ma charakter ciągły a jego celem jest zapewnienie by instytucja obowiązana posiadała faktyczną wiedzę o kliencie. Podkreślić tutaj należy, iż samo uzyskanie wiedzy w chwili nawiązania relacji gospodarczej nie realizuje tego celu w pełni lecz wymaga stałego "ciągłego" monitorowania.
Odnosząc się do przywołanych przez Bank przepisów art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodzić należy się z organem, iż właśnie z nich jednoznacznie wynika iż ilekroć w ustawie jest mowa o beneficjencie rzeczywistym — rozumie się przez to każda osobę fizyczna sprawującą bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub każda osobę fizyczna, w imieniu której są nawiązywane stosunki gospodarcze lub jest przeprowadzana transakcja okazjonalna. Z powyższej definicji beneficjenta rzeczywistego bezsprzecznie wynika, że instytucja obowiązana realizując przedmiotowy obowiązek nie można poprzestać na ustaleniu tylko jednego beneficjenta rzeczywistego klienta, w przypadku gdy okoliczności faktyczne lub prawne wskazują, że klient może mieć ich więcej. Okolicznościami tymi, w odniesieniu do wskazywanego klienta był fakt (znany Bankowi), że klient prowadzi na Ukrainie wraz z małżonką działalność gospodarczą. Pomimo posiadania takiej informacji Bank nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, czy beneficjentem rzeczywistym jest również żona klienta.
Odnosząc się do wskazania Strony, jakoby Bank ustalał beneficjentów rzeczywistych klientów będących osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej (klientów-konsumentów) wyłącznie w przypadkach, w których występują przesłanki lub okoliczności mogące wskazywać na fakt sprawowania kontroli nad klientem przez inną osobę fizyczną to zebrany materiał dowodowy nie potwierdza powyższego, lecz wskazuje wprost przeciwnie, co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Istota środka bezpieczeństwa finansowego wskazanego w art 34 ust 1 pkt 2 ustawy sprowadza się nie tyle do podejmowania czynności z zachowaniem należytej staranności, ile do osiągnięcia celu, jakim jest zidentyfikowanie osoby będącej beneficjentem rzeczywistym i stosowanie odpowiednich środków w celu weryfikacji jego tożsamości. Wybór metod, narzędzi i sposobu realizacji nałożonych przez ustawę obowiązków należy oczywiście do instytucji obowiązanych. Warunkiem jest, aby prowadziły one do prawidłowej realizacji przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz, by przez ich realizację osiągnięty został cel ustawy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących nieprawidłowości wynikających z błędnej wykładni zarzucanych przepisów prawa (wskazanych powyżej) wskazać należy, iż w ocenie Sądu żadna z podniesionych w obszernej skardze okoliczności nie została wykazana. Rozumienie Organu co do zastosowanych przepisów prawa było prawidłowe a z przyczyn wskazanych powyżej (co do potrzebny analizy danych, ograniczonej próby klientów do grupy wysokiego ryzyka, jedynie przykładowego formułowania określonych obowiązków itd.) także pozostałe liczne zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni zasługuje na aprobatę i odpowiada przedstawionej powyżej wykładni przepisów prawa co do każdego z naruszeń wyszególnionych w sposób zindywidualizowany klientów poddanych analizie w okresie objętym kontrolą.
Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wymiaru wymierzonej kary wskazać należy, iż ustawodawca wprowadził w art. 150 ust. 4 u.p.p.p katalog zamknięty przesłanek, które organ ma wziąć pod uwagę ustalając rodzaj i wymiar kary. W art. 150 ust. 4 pkt przewidziano mianowicie, że ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się
1) wagę naruszenia i czas jego trwania;
2) zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej;
3) możliwości finansowe instytucji obowiązanej;
4) skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić;
5) straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić;
6) stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
7) uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Zdaniem WSA wszystkie te elementy zostały precyzyjnie opisane, a następnie ocenione w zaskarżonej decyzji. Znalazło to jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ odrębnie wyczerpująco rozważał i oceniał poszczególne ustawowe przesłanki z art. 150 ust. 4 u.p.p.p., wskazując w odniesieniu dlaczego w jego ocenie rodzaj i wysokość nałożonej sankcji uważa za "odpowiadającą wadze i istotności niedopełnienia obowiązków ustawowych przez instytucje zobowiązaną" ze względu na czas trwania naruszenia i zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną. Wobec zatem prawidłowej oceny tych przesłanek przez organ, niezasadnie zarzuca się iż nie rozważono prawidłowo okoliczności wynikających z tych przepisów.
Organ określając wysokość kary (zmniejszając ją) wziął pod uwagę kwestię częściowego uwzględnienia odwołania i związanego z tym umorzenia postępowania. co wynika wyraźnie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wbrew zatem zarzutowi organ II instancji komplementarnie wyjaśnił podstawy pomniejszenia kary w stosunku do tej orzeczonej przez Organ w I instancji. Podkreślić tutaj należy, iż w stosunku do zakresu, w jakim Organ odwoławczy umorzył postępowanie I instancji, należy uznać, że zmniejszenie wysokości nałożonej na Stronę kary administracyjnej jest proporcjonalne i uzasadnione. Wbrew twierdzeniu Banku, umorzenie postępowania I instancji dotyczyło tylko jednego obowiązku (art 50 ustawy) i tylko 1 klienta w zakresie stosowania wyłącznie jednego ze środków bezpieczeństwa finansowego, w zestawieniu z 73 innymi naruszeniami, których dopuścił się Bank w odniesieniu do 35 klientów objętych badaniem kontrolnym w zakresie stosowania określonych w ustawie środków bezpieczeństwa finansowego. Bez znaczenia pozostaje fakt, że GIIF poświęcił naruszeniu obowiązku określonego w art. 50 ustawy 13 stron w decyzji I instancji.
Odnośnie skali osiągniętych korzyści lub unikniętych strat wskazać należy, iż organy obu instancji uwzględniły argumenty i przedstawione wyliczenia Banku. Fakt, że ustalone wyliczenia Banku w zakresie korzyści z tytułu naruszeń przepisów ustawy dotyczą tylko 9 klientów nie oznacza, że nie można wziąć ich pod uwagę. Dopuszczanie się naruszeń przepisów prawa powszechnie obowiązującego i osiąganie z tego tytułu jakichkolwiek korzyści jest niedopuszczalne i społecznie szkodliwe. W związku z tym nie doszło do naruszenia art 150 ust. 4 pkt 4 ustawy.
W kontekście wymiaru kary nie budziły wątpliwości Sądu także pozostałe okoliczności odnoszące się do sytuacji Skarżącej oraz pominięcia okoliczności wpływu pandemii Covid-19. Sąd w pełni podziela tutaj stanowisko organu, iż Sytuacja epidemiczna nasiliła ryzyko związane z zmianą sposobu nawiązywania stosunków gospodarczych co raczej obligowało instytucje obowiązane do podjęcia dodatkowych działań w celu przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Instytucje obowiązane powinny dokonać aktualizacji swojej oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszącego się do jej działalności, która stanowi punkt wyjścia przy podejmowaniu decyzji biznesowych oraz do definiowania akceptowalnego poziomu ryzyka, by przede wszystkim skutecznie przeciwdziałać praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Okoliczność ta budzi zastrzeżeń co do ponownie określonego wymiaru kary.
Reasumując, Sąd stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia. Wnioski oraz rozstrzygnięcia, do jakich doszedł organ odwoławczy, poprzedzone zostały kompleksową i wszechstronną analizą wszystkich faktów, okoliczności i dowodów zebranych w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sprawie zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz na podstawie całego materiału dowodowego oceniono, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ dokonał oceny całokształtu dowodów zgodnie z ich treścią, logicznie i spójnie, w sposób znajdujący oparcie w doświadczeniu życiowym oraz w granicach swobodnej oceny.
Przedstawione akta administracyjne potwierdzają, że organ informował Skarżącą o stwierdzonych w sprawie nieprawidłowościach, przeprowadzanych czynnościach kontrolnych, wzywał do składania wyjaśnień i dokumentów. Tak samo ocenić należy działania podejmowane w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zarówno w I instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym. Organy administracji szczegółowo odnosiły się do oświadczeń Strony formułowanych w składanych pismach. Wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji przesłanki, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zgodnie z zasadą art. 11 K.p.a. Na tej podstawie w sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 8 i art. 11 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.