I SA/Ke 676/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2012-12-31
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ZUSskładkiumorzenienależnościubezpieczenia społecznesytuacja materialnaegzekucjaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę G. P. na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności składkowych, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności.

G. P. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i odsetek, powołując się na trudną sytuację materialną. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego nieruchomości i samochodów oraz dochody żony. WSA w Kielcach, po wcześniejszym uchyleniu decyzji ZUS, ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał wystarczających przesłanek do umorzenia należności, a jego sytuacja materialna, mimo trudności, nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie.

Sprawa dotyczyła skargi G. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz odsetek za zwłokę. G. P. prowadził działalność gospodarczą, z której powstało zadłużenie. Wniósł o umorzenie należności ze względu na trudną sytuację materialną. ZUS odmówił, wskazując na posiadanie przez skarżącego nieruchomości gruntowej (gospodarstwa rolnego) z hipoteką zabezpieczającą należności, dwóch samochodów oraz dochody uzyskiwane z hodowli drobiu i uprawy gruntów. Dodatkowo, żona skarżącego prowadziła działalność gospodarczą, a rodzice skarżącego posiadali świadczenia emerytalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w poprzednim wyroku, uchylił decyzję ZUS z powodu niewłaściwych ustaleń stanu faktycznego i błędnego zastosowania przepisów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS ponownie odmówił umorzenia, szczegółowo analizując sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego oraz jego rodziny. Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję, uznał, że ZUS prawidłowo zastosował przepisy art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał wystarczających przesłanek do umorzenia należności, a jego sytuacja materialna, mimo trudności (kredyty, utrzymanie rodziny), nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie. Posiadanie nieruchomości i samochodów, dochody z działalności gospodarczej żony oraz świadczenia emerytalne rodziców, a także fakt, że rodzice ponoszą koszty utrzymania domu, wskazują, że skarżący nie jest osobą ubogą i nie zostanie pozbawiony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w przypadku spłaty należności. Sąd podkreślił, że ZUS ma obowiązek egzekwowania należności, a umorzenie jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki. W tej sprawie takich przesłanek nie stwierdzono. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności, jeśli nie są spełnione ściśle określone warunki wskazane w przepisach, a skarżący posiada majątek i źródła dochodu, które pozwalają na spłatę zobowiązań bez narażania rodziny na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący posiada majątek (nieruchomość, samochody) i źródła dochodu (hodowla, uprawa, działalność żony, świadczenia rodziców), a koszty utrzymania domu ponoszą rodzice, co oznacza, że nie jest on osobą ubogą. Brak jest przesłanek do umorzenia, gdyż spłata należności nie narazi go i jego rodziny na zbyt ciężkie skutki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 28 § 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 28 § 3a

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

rozporządzenie art. 3

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i ocenił materiał dowodowy. Sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie należności. Skarżący posiada majątek i źródła dochodu, które pozwalają na spłatę zobowiązań. ZUS ma obowiązek egzekwowania należności, a umorzenie jest wyjątkiem.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego uzasadnia umorzenie należności. Organ nieprawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy. Opłacenie należności naraziłoby skarżącego i jego rodzinę na zbyt ciężkie skutki.

Godne uwagi sformułowania

Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego wystąpiły sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Posiadając sporne należności nie narazi siebie i swojej rodziny na zbyt ciężkie skutki, w szczególności nie pozbawi ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiada źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości i samochodów, a zatem nie może zostać obiektywnie uznany za osobę ubogą.

Skład orzekający

Danuta Kuchta

przewodniczący sprawozdawca

Artur Adamiec

sędzia

Anna Żak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności składkowych przez ZUS w kontekście sytuacji materialnej i rodzinnej dłużnika, a także obowiązków organu w zakresie postępowania dowodowego i oceny przesłanek umorzenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie skarżący posiada pewne zasoby majątkowe i dochody, a także wsparcie ze strony rodziny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ZUS i sądy oceniają wnioski o umorzenie należności w kontekście trudnej sytuacji materialnej, co jest istotne dla wielu osób zadłużonych wobec ZUS.

Czy trudna sytuacja finansowa zawsze oznacza umorzenie długu w ZUS? Sąd wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 676/12 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2012-12-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak
Artur Adamiec
Danuta Kuchta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
art. 28 ust.3 i 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2012 r. nr nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]2012 r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...]odmawiającą G. P. umorzenia należności z tytułu składek
za ubezpieczenie własne zobowiązanego, za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że G. P. do 2008 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą: Firma Produkcyjno Handlowo Usługowa "A.", w której zatrudniał pracowników. W związku z tym był obowiązany do opłacania składek za ubezpieczenie własne i za zatrudnionych pracowników. Zadłużenie powstało przez niedopełnienie tego obowiązku.
Wnioskiem z dnia 28 listopada 2011 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na trudną sytuacją materialną.
Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia
[...] 2012 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 241/12 uchylił decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...]
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja zawierała niewłaściwe ustalenia stanu faktycznego sprawy przez pominięcie okoliczności, że żona zobowiązanego pobiera zasiłek rodzinny na dzieci J. i D. oraz wskazał rozbieżności pomiędzy wysokością wykazanych przez zobowiązanego zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych jego rodziców oraz dokonanych w tej kwestii ustaleń przez ZUS i podniesionych w decyzji z dnia
[...]2012 r. Sąd ponadto zarzucił, niewłaściwie zastosowanie przepisu
art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) dalej zwana "u.s.u.s."
Ponownie rozpoznając sprawę ZUS wskazał, że w myśl wytycznych Sądu postępowanie w zakresie należności składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika oraz z tytułu odsetek za zwłokę za ubezpieczonych nie będących płatnikami w części przez nich finansowanej prowadzone było w oparciu o treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu nie opłaconych składek mogą być umorzone przez ZUS
w przypadku całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Przypadki jej występowania określa w sposób wyczerpujący art. 28 ust. 3. Stosownie do
art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca
2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), dalej zwane "rozporządzenie".
Przedmiotowe postępowanie prowadzone było w oparciu o treść
art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia, które mają zastosowanie w przypadku braku całkowitej nieściągalności, bowiem zobowiązany jest właścicielem nieruchomości gruntowej (gospodarstwa rolnego) o powierzchni 1.2188 ha fizycznych, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności i z której zobowiązany uzyskuje roczny dochód w wysokości około 3000 zł. G. P. jest ponadto właścicielem dwóch samochodów osobowych KIA Sephia z 1998 r. oraz
VW Golf z 1991 r., który według oświadczenia jest niesprawny technicznie.
Zakład ustalił, że zobowiązany mieszka w Z. z żoną M. P. oraz dwojgiem dzieci w wieku 9 i 3 lata oraz rodzicami. Nieruchomość, w której zamieszkuje rodzina G. P. stanowi własność brata M. P.
z prawem do dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania przez ich rodziców K. i J. P.. Wszelkie koszty związane z utrzymaniem domu pokrywają rodzice. Zobowiązany nie przedłożył żadnej dokumentacji świadczącej o wysokości bieżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ustalono ponadto, że obecnie zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest także zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Uzyskuje dochody z hodowli drobiu
i z uprawy gruntów rolnych. M. P. prowadzi działalność gospodarczą (bawialnia dla dzieci). Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że dochód z tej działalności wynosił w 2009 r. - 5840,78 zł przy przychodzie 33 448,24 zł, w 2010 r. strata w wysokości 22 360,98 zł przy przychodzie 64 872,49 zł,
w 2011 r. dochód w wysokości 15 789,93 zł przy przychodzie 74 317,29 zł. Zakład wskazał ponadto, że źródłem dochodów rodziców są pobierane z ZUS świadczenia emerytalne. Do postępowania w drugiej instancji zobowiązany załączył kserokopie decyzji z dnia [...] 2011 r. ojca oraz matki. Zakład wydając decyzję z dnia
[...]2012 r. wskazał wysokość świadczeń netto: J. P. - 1168,20 zł, K. P. - 1763,56 zł. Ojciec zobowiązanego ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na okres do 31 października 2014 r. Do akt sprawy załączone zostały karty ordynacyjne pobytów w Sanatorium Uzdrowiskowym N. – Z. z lat 2009, 2010, 2011 K. P., a także wynik jej badania mammograficznego z 2007 r. Na potwierdzenie ponoszonych przez rodziców kosztów związanych z leczeniem zobowiązany przedstawił faktury za leki na kwotę 448,64 zł - lipiec 2011 r. oraz na kwotę 258,95 zł - listopad 2011 r. G. P. natomiast nie posiada problemów zdrowotnych i nie ponosi kosztów związanych z leczeniem.
Rodzina zobowiązanego korzysta z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowy dodatek w kwocie 100 zł przyznany z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. Ustalono ponadto, że G. P. posiada zobowiązania z tytułu kredytów: w BPH Bank (na dzień 27 sierpnia 2012 r. -
3578,71 zł); w Kredyt Bank (na dzień 28 maja 2012 r. - 5000 zł); karta kredytowa w banku City Handlowy (8836,54 zł) i w Kredyt Banku (1282,03 zł), według stanu na dzień 11 sierpnia 2012 r.
Zakład stwierdził, że w przypadku zobowiązanego nie występują przesłanki przemawiające za umorzeniem przedmiotowych należności. Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanego, że zadłużenie powstało ze względu na brak pozyskiwania wystarczających dochodów w okresie prowadzenia działalności, Zakład wskazał że jego zadaniem jest ustalenie czy na dzień złożenia wniosku zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie. Ustalenie przyczyn powstania zaległości nie wpływa natomiast na decyzję w kwestii umorzenia należności. Wprawdzie poza zadłużeniem w Zakładzie na zobowiązanym ciąży konieczność spłaty innych zobowiązań, jednakże trudno oczekiwać aby ZUS zrezygnował ze swoich wierzytelności, które są wierzytelnościami publicznoprawnymi i godził się na zaspakajanie przez zobowiązanego wierzytelności cywilnoprawnych. Sam fakt ich posiadania nie może natomiast stanowić przesłanek do umorzenia wierzytelności ZUS. G. P. we wniosku z dnia 20 lutego 2012 r. podniósł, że zarobki w okolicach zamieszkania nie przekraczają kwoty 1200 zł netto. Środki w tej wysokości byłyby nie wystarczające do opłacenia opieki dla rodziców i dzieci. Odnosząc się do powyższego ZUS wskazał, że rodzice posiadają wystarczające środki pieniężne, aby móc samodzielnie opłacać osobę do opieki nad ojcem zobowiązanego, gdyż z dokumentów wynika, że tylko J. P. wymaga opieki. Zdaniem Zakładu zobowiązany rezygnując z pracy zarobkowej dokonuje świadomego wyboru, którego skutkiem jest brak możliwości uzyskania dodatkowych środków wspomagających budżet domowy. Trudności finansowe dłużnika nie mogą same w sobie stanowić podstawy do umorzenia.
Na decyzję ZUS G. P. złożył skargę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich nie zastosowanie
polegające na nieprawidłowym zgromadzeniu materiału dowodowego, błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i rzutowało na wydanie przedmiotowej decyzji bez uwzględnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym także sytuacji finansowej jego rodziny;
2. art. 28 ust 3a u.s.u.s. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na nie uwzględnieniu w odniesieniu do skarżącego brzmienia tego przepisu, w sytuacji gdy wobec skarżącego zaistniały przesłanki do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności;
3. § 3 rozporządzenia poprzez jego nie zastosowanie, w sytuacji w której opłata należności przez skarżącego naraziłaby jego i jego rodzinę na zbyt ciężkie skutki,
w szczególności pozbawiłoby ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Zakład po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, dysponując pełną wiedzą na temat sytuacji majątkowej
i rodzinnej skarżącego, wydał decyzję bez szczegółowego rozważenia tych kwestii,
w szczególności zaś bez uzasadnienia dlaczego odmawia skarżącemu umorzenia należności, nie tylko wobec braku nieściągalności, ale przede wszystkim mając na względzie dyspozycję art. 28 ust 3a u.s.u.s. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Kielcach wskazał prawidłową wykładnię art. 28 ust 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
i nakazał Zakładowi jej uwzględnienie. Zakład utrzymując decyzję z dnia
2 lutego 2012 r. w mocy de facto utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zakład nie odniósł się do okoliczności, dlaczego obecna sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z rozwiązań przyjętych
w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., za koronny argument przyjmując, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, nie biorąc zaś pod uwagę ilości osób pozostających na utrzymaniu skarżącego oraz sytuacji majątkowej i zdrowotnej rodziców skarżącego, do czego organ był zobligowany. Skarżący podkreślił, że obecna jego sytuacja majątkowa powstała z przyczyn od skarżącego całkowicie niezależnych, wobec których jest on bezsilny, pomimo ciągłych dążeń do jej poprawy.
W ocenie skarżącego Zakład uzupełniając materiał dowodowy, a następnie dokonując jego oceny pod kątem zasadności dokonania umorzenia zaległości, postąpił w sposób zupełnie bezrefleksyjny, powielając swoje argumenty zawarte
w decyzji z lutego 2012 r., bez uwzględnienia sytuacji skarżącego, jej zmian
w kontekście upływającego czasu, a także skutków jakie ściągnięcie należności spowoduje nie tylko dla skarżącego, ale przede wszystkim dla jego rodziny, w tym małoletnich dzieci, ograniczając się jedynie do przekraczającej swe kompetencje uwagi, że gdyby skarżący pracował na etacie, to pewnie otrzymałby podwyżkę
i zarabiał więcej niż 1200 złotych.
W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko zaprezentowane
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), określanej dalej jako ,,ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności
z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przy czym stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie
w zebranym materiale dowodowym i dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za prawidłowe.
Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 241/12 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Sąd w wyroku tym, wskazał na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy przez pominięcie okoliczności pobierania przez żonę G. P. zasiłku rodzinnego na dzieci J. i D.. Sąd wskazał na wynikające z decyzji z dnia [...]2012 r. rozbieżności dotyczące wykazanych przez skarżącego wysokości zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych rodziców a wysokością tych świadczeń ustaloną przez organ. Zarzucił także, że przy podjęciu zaskarżonej decyzji organ niewłaściwie zastosował przepis art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. w odniesieniu do przedmiotu sprawy.
Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma zastosowanie przepis art. 153 ustawy p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Ponowny proces decyzyjny organów odbywał się zatem w warunkach związania wyrażoną przez Sąd oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, odbywa się również w kontekście prawidłowego wypełnienia wskazań, co do dalszego postępowania.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 28 listopada 2011 r. w sposób uprawniony odmówił umorzenia należności z tytułu:
- składek na ubezpieczenie własne na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego i Fundusz Pracy;
- składek na ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
- odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnianych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych, prawidłowo powołaną przez organ, są przepisy
art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Zakład ponownie rozstrzygając sprawę uwzględnił wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r.
Na podstawie decyzji MGOPS z dnia [...]2012 r. wydanej w stosunku do M.P.ustalił fakt korzystania rodziny skarżącego z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowego dodatku w kwocie 100 zł przyznanego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. Wyjaśnił także rozbieżności dotyczące zwaloryzowanych świadczeń emerytalnych rodziców skarżącego, ustalając ich wysokość netto w oparciu o decyzje z dnia [...]2011 r.: dla J. P. -1168,20 zł, dla K. P. -1763,56 zł.
Zakład rozpoznał wniosek dotyczący umorzenia składek za ubezpieczonych nie będących płatnikiem składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od takich składek zgodnie z wytycznymi Sądu na podstawie i w granicach wyznaczonych przepisem prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przedmiotem postępowania było ustalenie wystąpienia w niniejszej sprawie warunkującej umorzenie takich składek przesłanki nieściągalności o której mowa w
art. 28 ust 3 u.s.u.s. Z materiału procesowego wynika bezspornie, że skarżący jest właścicielem dwóch samochodów osobowych VW Golf z 1991 r. oraz KIA Sephia
z 1998 r. oraz nieruchomości gruntowej (zabezpieczonej hipotecznie we wrześniu 2010 r. na poczet przedmiotowych należności) z której uzyskuje rocznie dochód w wysokości około 3000 zł. Sporne zaległości mogą być dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, a zatem nie zaistniał żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności wobec skarżącego. Zaprezentowane w zaskarżonej decyzji ustalenia i wnioski w tym zakresie nie zostały zakwestionowane zarzutami skargi.
Wobec powyższego trafne jest rozstrzygnięcie organu odmawiające umorzenia składek na ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy
i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za zatrudnianych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia, gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie
art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Ustawodawca, używając - w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia - zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracji. Kontrola taka sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.
W granicach wyznaczonych przepisami art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
w związku z § 3 rozporządzenia Zakład przeprowadził postępowanie w wyniku którego szczegółowo ustalił sytuację materialną, rodzinną, zdrowotną skarżącego oraz członków jego rodziny wspólnie z nim mieszkających nie naruszając przy tym zarzucanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa.
Ustaleń faktycznych w powyższym zakresie dokonano na postawie dokumentów ZUS, MGOPS, zeznania podatkowego, oświadczenia skarżącego, danych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Z dowodów tych wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z żoną M. P., dwojgiem dzieci w wieku 9 i 3 lata oraz rodzicami na nieruchomości stanowiącej własność brata M. P.. Rodzicom przysługuje prawo do dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania. W aktach brak jest dokumentacji świadczącej o wysokości bieżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z oświadczenia skarżącego wynika natomiast, że wszelkie koszty związane z utrzymaniem domu pokrywają jego rodzice. Skarżący obecnie działalności gospodarczej nie prowadzi, nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, uzyskuje dochody rocznie w wysokości 3000 zł z hodowli drobiu i uprawy gruntów rolnych o pow. 1.2188 ha fizycznych, których wszedł w posiadanie na podstawie umowy darowizny z dnia 09.12.2002 r., korzysta z pomocy społecznej w formie otrzymywanych na dzieci J. i D. zasiłków rodzinnych w kwocie miesięcznej 159 zł oraz jednorazowego dodatku w kwocie 100 zł z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna D.. M. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą B. - aktualnie jest to Bawialnią dla dzieci, uzyskując z tego tytułu: w 2009 r. dochód - 5 840,78 zł przy przychodzie
33 448,24 zł, w 2010 r. stratę - 22 360,98 zł przy przychodzie 64 872,49 zł, w 2011 r. dochód - 15 789,93 zł przy przychodzie 74 317,29 zł. Skarżący jest właścicielem dwóch pojazdów samochodowych - KIA Sephia rok prod. 1998 i Volkswagena Golf rok prod. 1991. Posiada zobowiązania z tytułu: kredytu w BPH Bank na dzień 27.08.2012 r. - 3 578,71 zł; kredytu w Kredyt Bank według stanu na dzień
28.05.2012 r. - 5 000 zł; karty kredytowej w banku City - 8 836,54 zł; karty kredytowej w Kredyt Banku na dzień 11.08.2012 r. - 1 282,03 zł.
W zakresie sytuacji materialnej oraz zdrowotnej rodziców ustalono, że: zwaloryzowane świadczenie emerytalne wynosi odpowiednio dla J. P. - 1168,20 zł netto, dla K. P. - 1763,56 zł netto, ojciec skarżącego ma orzeczony na okres do 31.10.2014 r. znaczny stopień niepełnosprawności, matka korzystała z corocznej kuracji w Sanatorium. Koszty związanych z ich leczeniem udokumentowane fakturami za wykup leków w miesiącu 07/2011 r. oraz 11/2011, wynoszą odpowiednio: 448,64 zł i 258,95 zł. Skarżący nie posiada problemów zdrowotnych i nie ponosi kosztów związanych z leczeniem.
W materiale procesowym sprawy nie znajdują zatem oparcia zarzuty dotyczące nieprawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego, błędnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie uwzględnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym także sytuacji finansowej jego rodziny. Są one jedynie polemiką z trafną argumentacją Zakładu zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji aczkolwiek niekorzystną dla skarżącego. Polemiką taką niewątpliwie jest argumentacja skargi, że Zakład uzupełniając materiał dowodowy,
a następnie dokonując jego oceny pod kątem zasadności dokonania umorzenia zaległości, postąpił w sposób zupełnie bezrefleksyjny, powielając swoje argumenty zawarte w decyzji bez uwzględnienia sytuacji skarżącego, jej zmian w kontekście upływającego czasu, a także skutków jakie ściągnięcie należności spowoduje nie tylko dla skarżącego, ale przede wszystkim dla jego rodziny, w tym małoletnich dzieci.
Odnosząc treść przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia do stanu faktycznego sprawy, Sąd w pełni akceptuje stanowisko Zakładu że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa, uniemożliwiająca opłacenie spornych należności.
Skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego wystąpiły sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Występują niewątpliwie trudności materialne związane z bieżącymi potrzebami, koniecznością spłaty kilku kredytów, które mogą mieć wpływ na powstanie zaległości składkowych. Argumenty te nie mogą jednakże automatycznie stanowić podstawy do umorzenia. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i oparty jest na zasadzie solidaryzmu. Ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności, a w przypadku skarżącego istnieje możliwość dochodzenia należności z nieruchomości będącego jego własnością już zabezpieczonej na ich poczet. Ponosząc sporne należności nie narazi siebie i swojej rodziny na zbyt ciężkie skutki, w szczególności nie pozbawi ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślić bowiem należy, że skarżący posiada źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości
i samochodów, a zatem nie może zostać obiektywnie uznany za osobę ubogą. Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego ponoszą jego rodzice, tym samym został on zwolniony z obowiązku ponoszenia wydatków w istotnym stopniu obciążających budżet rodziny. W aktach sprawy brak jest także dowodów wskazujących na fakt ponoszenia przez skarżącego jakichkolwiek obciążeń publiczno-prawnych związanych z nieruchomością na której zamieszkuje z rodziną,
a która stanowi własność brata. Ocena, że rodzice J. i K. P. posiadają środki finansowe aby zapewnić samodzielnie dla siebie opiekę nie jest oceną dowolną gdyż wynika z dokumentów dostarczonych przez skarżącego. Okoliczność, że skarżący prowadzi hodowlę drobiu oraz uprawia nieruchomość rolną oznacza, że nie angażuje się wyłącznie w sprawowaniu opieki nad rodzicami, zwłaszcza nad ojcem. Oceniając sytuację materialną skarżącego oraz jego rodziny Zakład był także uprawniony do wyrażenia stanowiska dotyczącego świadomej rezygnacji przez skarżącego z pracy zarobkowej, której skutkiem jest brak możliwości uzyskania dodatkowych środków wspomagających budżet domowy. Twierdzenie powyższe jest tym bardziej uzasadnione gdyż skarżący nie wykazał aby podejmował starania w poszukiwaniu dodatkowego zatrudnienia.
W konsekwencji stwierdzić należy, że Zakład wskazał na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego, z oceny którego wyprowadził prawidłowy wniosek, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia spornych należności składkowych stosownie do art. 28 ust. 3, ust 3a u.s.u.s. w związku
z § 3 rozporządzenia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI