V SA/Wa 3372/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-11-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
kara pieniężnaUOKiKzatory płatniczeprawo unijneKarta Praw Podstawowych UElex mitiorpostępowanie administracyjnesąd administracyjnyterminy płatności

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa UOKiK nakładającą karę pieniężną za nadmierne opóźnienia w płatnościach, wskazując na naruszenie prawa unijnego i konieczność zastosowania łagodniejszej ustawy.

Skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję Prezesa UOKiK nakładającą karę pieniężną za nadmierne opóźnienia w transakcjach handlowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że doszło do naruszenia prawa unijnego, w szczególności gwarancji procesowych wynikających z Karty Praw Podstawowych UE. Sąd wskazał na konieczność zastosowania zasady 'lex mitior', czyli ustawy względniejszej dla strony, co może wymagać ponownego ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nakładającą na spółkę karę pieniężną za nadmierne opóźnienia w transakcjach handlowych. Sąd uznał, że choć większość zarzutów skargi nie zasługiwała na uwzględnienie, to doszło do naruszenia prawa unijnego, w szczególności gwarancji procesowych wynikających z Karty Praw Podstawowych UE (KPP). Sąd podkreślił, że administracyjna kara pieniężna ma charakter sankcji karnej, a zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) doznaje ograniczenia na rzecz zasady stosowania prawa względniejszego dla sprawcy (lex mitior retro agit). W związku z nowelizacją ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, która weszła w życie po popełnieniu czynu, sąd nakazał ponowne rozpoznanie sprawy przez Prezesa UOKiK z uwzględnieniem przepisów korzystniejszych dla strony, w tym potencjalnie wyłączenie transakcji między podmiotami z tej samej grupy kapitałowej oraz porównanie kar obliczonych według różnych stanów prawnych. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych i prawnych organu, uznając większość z nich za niezasadne, ale podkreślając, że kluczowe dla uchylenia decyzji było naruszenie prawa unijnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, stosowanie przepisów krajowych dotyczących kar administracyjnych musi uwzględniać gwarancje procesowe wynikające z prawa Unii Europejskiej, w tym zasadę stosowania ustawy względniejszej (lex mitior), co może wymagać odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE lub modyfikacji reguł intertemporalnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że administracyjna kara pieniężna ma charakter sankcji karnej w rozumieniu prawa unijnego, a zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) doznaje ograniczenia na rzecz zasady stosowania prawa względniejszego (lex mitior retro agit). W związku z tym, nowelizacja ustawy, która weszła w życie po popełnieniu czynu, musi być uwzględniona, jeśli przewiduje łagodniejszą karę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o zatorach płatniczych art. 13b § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o zatorach płatniczych art. 13v § ust. 1, ust. 2 i ust. 9

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zmieniająca

Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 5 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 115

Kodeks cywilny

k.c. art. 488 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa unijnego poprzez niezastosowanie zasady lex mitior. Konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem korzystniejszych przepisów.

Odrzucone argumenty

Większość zarzutów skargi dotyczących błędnych ustaleń faktycznych i prawnych organu. Argumenty dotyczące wpływu faktury po terminie płatności na terminowość. Argumenty dotyczące spornych należności. Argumenty dotyczące wpływu pandemii COVID-19 jako siły wyższej.

Godne uwagi sformułowania

zasada stosowania prawa względniejszego (lex mitior retro agit) naruszenie prawa unijnego poprzez naruszenie gwarancji procesowych administracyjna kara pieniężna realizuje obok celu prewencyjnego także cel represyjny

Skład orzekający

Monika Kramek

przewodnicząca

Cezary Kosterna

sprawozdawca

Piotr Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady lex mitior do kar administracyjnych, wpływ prawa UE na postępowania krajowe, interpretacja przepisów o zatorach płatniczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia prawa UE w kontekście kar administracyjnych i nowelizacji przepisów. Konieczność indywidualnej oceny w każdym przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa krajowego z prawem UE oraz zasady stosowania łagodniejszej ustawy w sprawach karnych i administracyjnych. Pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe postępowania.

Prawo UE uchyla karę UOKiK: Sąd wskazuje na kluczową zasadę 'łagodniejszej ustawy'!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 3372/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art.205, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Monika Kramek, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Asesor WSA - Piotr Wróbel, , Protokolant - ref. Anna Urbanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 września 2024 r. nr DWZ-5/2024 w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz [...] kwotę 14 429 zł (słownie: czternaście tysięcy czterysta dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
"[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca, Strona lub Spółka) wniosła skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Organ lub Prezes UOKiK) z 30 września 2024 r.
DWZ-5/2024. Decyzją tą, po rozpoznaniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 1 lutego 2023 r., Nr DZP-3/2023, nakładającą na Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 829.987,02 zł i obciążającą Spółkę kosztami postępowania w wysokości 206 zł Prezes UOKiK:
1. uchylił zaskarżoną decyzję Nr DPZ-3/23 z 1 lutego 2023 r., w części oznaczonej punktem I.2;
2. nałożył na Spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 721.165,38 zł płatną do budżetu państwa na rachunek bieżący dochodów Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów;
3. w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy;
nadto
4. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie kosztów postępowania, zamieszczone w zaskarżonej decyzji Nr DZP-3/2023 z 1 lutego 2023 r. w punkcie II.1 oraz II.2;
5. ustalił wysokość kosztów postępowania odwoławczego na kwotę 105,60 zł.
Jako podstawę prawną decyzji Organ wskazał: art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art 127 § 3 i w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 13q ustawy
z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1790; dalej: "ustawa o zatorach płatniczych", "Ustawa Zatorowa") oraz art. 13b ust. 1 i ust. 2 ustawy o zatorach w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy
z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1649, Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych" lub "Ustawa Wprowadzająca") i art. 13v ust. 1, ust. 2
i ust. 9 ustawy o zatorach płatniczych w zw. z art. 3 ust. 6 i ust. 8 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom
w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2414; dalej: ustawa zmieniająca).
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
Prezes UOKiK w oparciu o treść art. 13c ust. 2 i art. 13e ust. 2 w zw. z art. 13b Ustawy Zatorowej, postanowieniem z 22 października 2020 r. wszczął postępowanie
w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez Stronę, obejmujące okres czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r.
Następnie, na podstawie art. 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej, Prezes UOKiK
1 lutego 2023 r. wydał Decyzję nr DZP-3/2023 stwierdzając nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r.,
to jest działanie naruszające zakaz, o którym mowa w art. 13b ust. 1 i ust. 2 Ustawy Zatorowej i nałożył na Skarżącą administracyjną karę pieniężną w wysokości
829.987,02 zł oraz obciążył Stronę kosztami postępowania w wysokości 206,00 zł.
W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes UOKiK opisał obszernie przebieg postępowania w sprawie i wyjaśnił przesłanki nałożenia kary, w tym przedstawił szczegółowo w tabelach stanowiących załączniki do decyzji świadczenia pieniężne, których Strona nie spełniła w przedmiotowym okresie i wyliczył je według wzoru określonego w art. 13 v ust. 2 Ustawy Zatorowej.
Po dokonanych wyliczeniach Prezes UOKiK ustalił, że suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie w kontrolowanym okresie wyniosła 103.472.550,75 zł, a zatem przekroczyła próg ustawowy 5.000.000 zł,
o którym mowa w art. 13b ust. 2 Ustawy Zatorowej, w zw. z art. 14 ust. 2 Ustawy Wprowadzającej.
Nadto, Prezes UOKiK odniósł się również do przesłanki odstąpienia
od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 6 Ustawy Zatorowej.
Spółka, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z dokumentów i zeznań świadków. Przesłała także oświadczenia kontrahentów: [...] I. z 31 stycznia 2023 r. oraz M. z 31 stycznia 2023 r., którzy oświadczyli w związku
z prowadzonym postępowaniem, że jakiekolwiek różnice w terminie płatności ujawnione na dokumencie księgowym, a faktyczną datą zapłaty za te faktury nie są działaniem
na ich szkodę i akceptują je, bowiem wynikają z korekt, bądź prowadzonych negocjacji.
Prezes UOKIK, uzasadniając zaskarżoną do Sądu decyzję na wstępie przytoczył i wyjaśnił podstawy prawne decyzji, w szczególności wynikające z art. 13b ust. 1 i ust 2
i art. 14 ust. 2 i art. 13v Ustawy Zatorowej w brzmieniu obowiązującym do 7 grudnia 2022 r. z wyjątkiem przepisu art. 13va, który znalazł zastosowanie w sprawie
na podstawie Ustawy Zatorowej w brzmieniu obowiązującym od 8 grudnia 2022 r. Natomiast w sprawach nieuregulowanych w Ustawie Zatorowej do postępowania Prezes Urzędu stosował przepisy k.p.a., z wyłączeniem przepisu art. 31 k.p.a.
Prezes UOKiK powołał się na materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Następnie, opisał czynności podjęte w toku postępowania odwoławczego, to jest w szczególności:
- wezwanie Spółdzielni Mieszkaniowej "P." o wskazanie daty, w której przedłożyła Skarżącej odpis księgi wieczystej ze wzmianką o wniosku o wpis Kupującego jako właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości i w której nie będzie innych wzmianek o wnioskach, w którymkolwiek z działów i żadnych wpisów w dziale III i IV, chyba że wpisy lub wzmianki o wnioskach zostały dokonane za uprzednią zgodą Kupującego tj. daty spełnienia warunku, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt b) umowy sprzedaży z 10 lipca 2020 r., zawartej w formie aktu notarialnego
za Repertorium A nr [...], przed notariuszem A.S. wraz
z dokumentami potwierdzającymi tę datę ;
- wezwanie F. sp. z.o.o. o nadesłanie umowy (umów) na podstawie, której wystawiono faktury VAT z okresu maj - lipiec 2020 r. oraz informacji co do sposobu i daty doręczania faktur, o których mowa wyżej (kata akt postępowania II instancji: 201 - 203).
Strona nadesłała faktury korygujące oraz umowy z kontrahentami zawarte między z:
1) [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] a [...] I. dotyczące transakcji handlowych objętych postępowaniem, na podstawie której wystawiano faktury, wraz z umocowaniem do składania oświadczeń przez D.S.,
2) [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] a M., dotyczącą transakcji handlowych w okresie objętym postępowaniem oraz dokumenty wskazujące umocowanie D.K. i B.C. do reprezentowania wyżej wskazanego kontrahenta Strony (karty postępowania II instancji: 290-672).
W dniu 5 kwietnia 2024 r. Prezes UOKiK zawiadomił Stronę, że zgromadził materiał dowodowy pozwalający na zakończenie postępowania oraz poinformował, iż Strona ma prawo do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie 10 dni od otrzymania tego pisma.
Strona skorzystała ze swojego uprawnienia i 11 kwietnia 2024 r. zapoznała się
z aktami, zaś pismem z 22 kwietnia 2024 r. przedstawiła swoje stanowisko
w przedmiocie zebranych materiałów i dowodów.
Prezes UOKiK, po rozpoznaniu wniosku dowodowego Strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków p. M.T.-P. oraz p. M.C. wydał postanowienie, na mocy którego odmówił uwzględnienia tego wniosku dowodowego,
z uwagi na fakt, że okoliczności które miałyby zostać wykazane tymi dowodami wynikały już z przedłożonych do akt postępowania dokumentów (tj. protokołów
ze spotkań sztabu kryzysowego ws. koronowirusa z marca 2020 r.). Prezes Urzędu uznał, że potwierdzenie okoliczności stwierdzonych już innymi dowodami nie jest zasadne, a ewentualne przesłuchanie wskazanych świadków nie będzie miało znaczenia dla sprawy - dostarczyłoby informacji, które już znajdują się w aktach postępowania, ponadto dotyczących przedziału czasowego poprzedzającego okres postępowania.
Następnie Organ przedstawił zasady i sposób weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego. Uznał za wiarygodne dowody zebrane w postępowaniu
w pierwszej instancji. Prezes UOKiK przeanalizował informacje wynikające m.in.
z ewidencji sprzedaży VAT prowadzonej przez Stronę postępowania, plików JPK_VAT dotyczących przedmiotowych transakcji, oraz oświadczeń co do informacji
o transakcjach handlowych przedstawionych w formie usystematyzowanego zbioru danych, przedłożonego przez Stronę. Ustalenia Prezesa UOKiK co do dat spełnienia poszczególnych świadczeń pieniężnych nastąpiły w wyniku porównania informacji odnoszących się do momentu spełnienia poszczególnych świadczeń pieniężnych wskazanych przez Stronę w "Tabeli nr 1" z danymi zawartymi w wyciągach bankowych zapisanych w strukturze logicznej JPK_WB, odnoszących się do elementu Wyciąg Wiersza: "DataOperacji", "KwotaOperacji". W przypadku niezgodności pomiędzy informacjami przekazanymi przez Stronę w "Tabeli nr 1 ", a informacjami zawartymi
w wyciągach bankowych w plikach JPK_WB, Prezes UOKiK ustalając stan faktyczny
w zakresie dat i kwot dokonanych płatności z tytułu transakcji handlowych oparł się
o pliki JPK_WB, uznając je za wiarygodne. Organ uznał, że rodzaj informacji zawartych w plikach JPK_WB, źródło ich pochodzenia oraz obiektywny charakter pozwalają
na uzyskanie wiarygodnych danych w powyższym zakresie poprzez zweryfikowanie wartości i dat spełnienia świadczeń pieniężnych przez Stronę. Mając na uwadze powyższe Prezes UOKiK uznał przekazane przez Stronę postępowania informacje
i wyjaśnienia w "Tabeli nr 1" za wiarygodne i mogące stanowić podstawę ustaleń
w niniejszym postępowaniu, w zakresie niesprzecznym z danymi wynikającymi z ksiąg podatkowych (pliki JPK_VAT oraz JPK_WB).
Prezes UOKiK przeanalizował przedstawione informacje, również przedstawione przez Stronę, w tym faktury korygujące, potwierdzenia przelewów, dowody i wyjaśnienia dotyczące rozbieżności co do terminu spełnienia świadczenia i jego wysokości - i na tych dokumentach źródłowych, potwierdził dotychczasowe ustalenia faktyczne, a w zakresie w którym zaistniały rozbieżności, to na nich oparł swoje ustalenia, zwłaszcza wtedy gdy wynikały z nich inne informacje niż z wcześniej zgromadzonych dowodów.
Co do terminów zapłaty świadczeń pieniężnych, Organ miał na względzie przepisy art. 7 ust. 2a Ustawy Zatorowej określającego zakres swobody kontraktowej
w przedmiocie uzgadniania terminów zapłaty oraz art. 13 ust. 2 pkt 2 Ustawy Zatorowej, określający skutki prawne jej przekroczenia (maksymalne terminy zapłaty). Prezes Urzędu badając transakcje handlowe, objęte zakresem postępowania ustalił, że nie wystąpiły przypadki transakcji w relacjach asymetrycznych, tj. w których wierzycielem jest przedsiębiorca należący do kategorii micro, małych lub średnich przedsiębiorców "MŚP", a dłużnikiem Strona postępowania będąca dużym przedsiębiorcą, w których
to zastrzeżony byłby umowny termin zapłaty dłuższy niż określony w art. 7 ust. 2a Ustawy Zatorowej - nie wystąpiły zatem przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie art. 13 ust. 2 pkt. 2 Ustawy Zatorowej. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 Ustawy Zatorowej w zw. z art. 20 ust. 2 Ustawy Wprowadzającej, w przypadku świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych zawartych: przed dniem 1 stycznia 2020 r. lub od dnia 1 stycznia 2020 r. w relacjach symetrycznych, Prezes UOKiK przyjął, że uzgodniony przez strony transakcji handlowej termin zapłaty może być dłuższy niż 60 dni liczony od dnia doręczenia dłużnikowi dowodów księgowych (faktury lub rachunku) potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, pod warunkiem, że strony w umowie wyraźnie tak ustalą i pod warunkiem, że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. W stosunku do transakcji handlowych objętych zakresem przedmiotowym postępowania, Prezes UOKiK ustalał, które świadczenia pieniężne Strona postępowania spełniła po upływie umownego terminu zapłaty, wskazanego przez Stronę postępowania w Tabeli nr 1 w kolumnie "Termin płatności wg umowy" lub wynikającego z przesłanej dokumentacji źródłowej (np. umowy, faktury, rachunku), a rzeczywistym terminem dokonania spełnienia świadczenia pieniężnego, ustalonego z przekazanych plików JPK_WB, wyciągów bankowych bądź innej dokumentacji źródłowej i wyjaśnień Strony, a także które z tych świadczeń nie zostały przez Spółkę spełnione wcale w okresie objętym postępowaniem, pomimo ich wymagalności. Ustalając umowne terminy zapłaty, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności oparł się na informacjach przekazanych przez Stronę w Tabeli nr 1, a w przypadku gdy inne uzgodnione terminy zapłaty wynikały z dokumentów źródłowych (umów, faktur, rachunków itp.), skorygował dane przedstawione przez Stronę, opierając się na tych dokumentach źródłowych, wtedy gdy uznał je za wiarygodne i wystarczające do ustalenia innego umownego terminu zapłaty (niż wskazany w Tabeli nr 1),
w korespondencji z całokształtem materiału dowodowego dotyczącego danej transakcji handlowej.
Tym sposobem, Prezes Urzędu uznał, że w toku postępowania pierwszej instancji umowne terminy zapłaty, ujawnione w Tabelach Z.1-Z.6, stanowiących załączniki do decyzji Organu I instancji (dalej jako: "Tabele Karowe") w przeważającej mierze zostały ustalone w sposób prawidłowy i podzielił ustalenia stanu faktycznego
w tym zakresie.
Prezes Urzędu dokonał z urzędu modyfikacji umownych terminów zapłaty, gdy zostały ustalone one w sposób nieprawidłowy (np. na dzień wolny od pracy lub sobotę), a także uwzględnił częściowo żądania Strony co do zmiany terminów zapłaty, wynikających z przedłożonych dokumentów i szczegółowo opisał je w zaskarżonej decyzji. Prezes UOKiK skorygował część umownych terminów zapłaty w Tabelach Karowych, gdy stwierdził, że z treści umowy lub innych nadesłanych dowodów źródłowych wynikało, że termin zapłaty powinien być liczony od dnia doręczenia faktury nie zaś od dnia jej wystawienia, natomiast w przypadku gdy z dokumentów źródłowych wynikało, że termin ten powinien być liczony od dnia wystawienia faktury lub dostawy towaru/wykonania usługi, jak również gdy Strona nie przedstawiła umów handlowych dotyczących transakcji, za obowiązujące Stronę przyjęto terminy zapłaty, wskazane przez Stronę w Tabeli nr 1, jako oparte na całokształcie materiału dowodowego
i niesprzeczne z ustaleniami Prezesa UOKiK w pozostałym zakresie.
Następnie, Organ przedstawił modyfikację ustaleń faktycznych dotyczących terminów zapłaty świadczeń pieniężnych, wobec podniesionych zarzutów przez Stronę. Dotyczyło to następujących sytuacji: .
a) wpływ dokumentu księgowego po ustalonym terminie zapłaty
Ponieważ Strona w postępowaniu odwoławczym dostarczyła dowody, które wskazywały na inny niż w Decyzji termin zapłaty poszczególnych świadczeń Prezes
na korzyść Strony ustalił nowe terminy zapłaty dla 9 faktur przedstawione w Tabeli Y.
W pozostałych przypadkach, gdy z dokumentów źródłowych nie wynikał inny termin zapłaty lub sposób jego wyliczenia, Prezes UOKiK stwierdził, że Strona nie wykazała, by umowny termin zapłaty był liczony od dnia otrzymania przez Stronę faktury (brak wpływu doręczenia faktury na bieg terminu zapłaty) - w związku z tym nie znalazł podstaw do zmiany ustaleń faktycznych w tym zakresie. Ponadto Strona nie przedstawiła żadnych dowodów (poza własną adnotacją / pieczątką) na wpływ tych faktur po terminie zapłaty, zatem Prezes Urzędu w świetle materiału dowodowego nie znalazł podstaw do uznania, że Strona otrzymała je po terminie zapłaty. W ocenie Organu inne okoliczności uprawdopodobniały, że Strona mogła je otrzymać jeszcze przed wskazanym na fakturach terminem (np. niektóre czynności wewnętrzne dokonywane były przez Spółkę jeszcze przed deklarowanym wpływem faktury widniejącym na pieczątce). Prezes UOKiK wymienił faktury, od których Strona odliczyła podatek VAT jeszcze przed deklarowanym przez nią otrzymaniem faktury
od kontrahenta.. Stanowisko Spółki, w którym przedstawia czynność doręczenia faktury jako wezwanie do zapłaty, rozpoczynające bieg terminu na spełnienie zobowiązania adekwatne jest wyłącznie do kategorii świadczeń pieniężnych bezterminowych. Jak wynika z przeprowadzonej analizy Strona zawierała ze swoimi kontrahentami umowy,
w których był oznaczony termin na zapłatę - w znacznej części przypadków jako liczony od dnia wystawienia faktury, a nie od jej doręczenia.
Organ odniósł się do powoływanej przez Spółkę Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011 /7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (dalej jako: "Dyrektywa). Stwierdził, że Ustawa Zatorowa stanowiąca implementację Dyrektywy nie uzależnia (poza art. 7 ust. 2 i 2a Ustawy Zatorowej) stanu wymagalności świadczenia
od doręczenia dłużnikowi faktury, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Zgodnie z art. 12 ust. 3 Dyrektywy państwa członkowskie mogą utrzymać
lub wprowadzić w życie przepisy, które są korzystniejsze dla wierzyciela niż przepisy Dyrektywy.
W związku z powyższym, Prezes Urzędu dokonał ponownej analizy twierdzeń Strony co do wpływu faktur po terminie płatności, uniemożliwiających ich zapłatę w tym terminie, następnie biorąc pod uwagę przedłożone dokumenty w części z przywołanych faktur dokonał zmian ustaleń faktycznych na korzyść Strony (gdy z dostarczonych dowodów wynikał inny umowny termin zapłaty np. biegnący od doręczenia faktury),
w pozostałym zakresie podtrzymał wcześniej poczynione ustalenia.
b) Należności sporne
Strona nadesłała kolejną listę z fakturami, które jej zdaniem nie zostały opłacone w terminie z uwagi na istniejący spór, co powodowało, że Strona wstrzymywała się
z zapłatą za nie. Po przeanalizowaniu nadesłanych faktur i faktur korygujących, które mają potwierdzać spór miedzy Stroną a kontrahentami, uniemożliwiający zapłacenie tych faktur zgodnie z terminem zapłaty zawartym w umowach, Prezes UOKiK nie dostrzegł sporu pomiędzy stronami tych transakcji. Różnice cenowe czy też nienaliczone rabaty, zwroty, wystawione lub oczekiwane korekty itd. to normalne działania między przedsiębiorcami, którzy prowadzą działalność gospodarczą. Z analizy nadesłanych faktur wynika, że Strona często płaciła z opóźnieniem kwoty, które wynosiły kilkadziesiąt tysięcy złotych, podczas gdy rzekomy spór (lub obejmujący jedynie część świadczenia) dotyczył kilkuset złotych lub nie uzasadniał braku terminowej płatności co do kwot objętych całością zobowiązania. Prezes Urzędu dostrzegł przy tym możliwość wstrzymania się ze spełnieniem świadczenia co do jego spornej kwoty, w sytuacji wystąpienia rzeczywistego sporu - tzn. gdy zdaniem dłużnika zapłata spornej kwoty jest nienależna wobec treści zobowiązania, wynika z niewykonania lub niewłaściwego wykonania zobowiązania wzajemnego przez wierzyciela czy w sposób bezpośredni ma zabezpieczać interes prawny dłużnika np. poprzez uzgodnione odroczenie terminu zapłaty na czas wyjaśnienia reklamacji - aczkolwiek te fakty powinny wynikać wprost z przedłożonego przez Stronę materiału dowodowego. Strona nie wykazała, czy rzeczywiście istniały obiektywne przeszkody
do zapłaty tych faktur uzasadnione spornym charakterem świadczenia. W przedmiotowej sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów oprócz faktur korygujących, które by miały świadczyć o istnieniu sporu pomiędzy Stroną a jej kontrahentami. Jednakże mając na uwadze nadesłane faktury korygujące, Prezes UOKiK uwzględnił ich wystawienie i obniżył kwotę transakcji handlowych, od których została naliczona administracyjna kara pieniężna za niespełnienie lub spełnienie
po terminie świadczenia pieniężnego. Na podstawie faktur korygujących, pomniejszono kwoty transakcji do których wystawiono faktury korygujące, co wykazano szczegółowo w Tabeli A (dotyczy to 59 faktur).
c) Informacje uzyskane od kontrahentów Strony, które wpłynęły na modyfikację umownych terminów zapłaty w transakcjach handlowych
Po przeanalizowaniu informacji i dokumentów dot. transakcji handlowych, w przypadku sześciu z nich Prezes UOKiK skorygował w Tabeli Z.2 ilość dni opóźnienia, dotyczy to 7 faktur szczegółowo wymienionych w decyzji. Organ wyjaśnił też, że wskazywane przez Stronę w piśmie z 5 grudnia 2023 r. zobowiązania, których nie mogła uregulować w terminie, ponieważ dokument sprzedaży (faktura VAT) dotarła do Strony po terminie, w którym powinna zostać opłacona, nie weszły do sumy wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie w okresie objętym postępowaniem. Organ szczegółowo je wymienił.
Co do zobowiązań wobec F. sp. z o.o., to Organ uwzględnił zapisy umowy ze Stroną, że płatności będą następowały w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez Stronę poprawnie wystawionej faktury VAT (nie zaś w terminie płatności wskazanym na fakturze). Wprowadził w związku z tym korektę ustaleń co do terminów zapłaty.
d) Terminy wynikające z umów nieprawidłowo ustalone za podstawę wyliczenia opóźnień w płatnościach w toku postępowania pierwszej instancji
Analizując materiał dowodowy (umowy z kontrahentami oraz faktury) przekazany przez Stronę postępowania przy piśmie z 12 stycznia 2024 r. jak również zgromadzony na wcześniejszych etapach postępowania, Prezes UOKiK stwierdził, że
w postępowaniu I instancji w stosunku do transakcji między Stroną a niektórymi kontrahentami przyjęto umowne terminy zapłaty, wskazane przez Stronę w Tabeli nr 1, które były niezgodne z zawartymi zapisami przekazanych następnie umów.
Powyższe dotyczy transakcji z następującymi kontrahentami:
1. S.P. sp. z o.o. 2. C.P. sp. z o.o. (aktualnie R.S. sp. z o.o.,3. A.E. sp. z o.o. 4.C.E. sp. z o.o.
W związku z tym, Organ ustalił poprawne terminy zapłaty na korzyść Spółki, przedstawiając szczegółowe wyliczenie. Ponadto, Prezes UOKiK badając materiał dowodowy ustalił także nowe terminy zapłaty na podstawie umów przekazanych organowi w I instancji a nieuwzględnionych w Decyzji. Wymienił szczegółowo
te transakcje w decyzji i w Tabeli E.
-e) Inne zmiany po weryfikacji materiału dowodowego zgromadzonego
w pierwszej instancji
Prezes Urzędu skorygował nieprawidłowo ustalone terminy zapłaty, które wypadały
w dni wolne od pracy, tj. soboty, niedziele i święta, szczegółowo wymienił te transakcje. W związku z powyżej powziętymi ustaleniami dot. umownego terminu zapłaty świadczeń pieniężnych, zmianie uległa również liczba dni opóźnienia. Natomiast
w jednym przypadku świadczenie poz. 13129 zostało uznane za spełnione w terminie
w związku z czym nie wchodzi ono już do sumy świadczeń pieniężnych spełnionych
po terminie lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem.
W trakcie analizy materiału dowodowego, Prezes UOKiK stwierdził, iż w kilku przypadkach do wyliczenia wartości świadczenia pieniężnego przyjęto niewłaściwy kurs euro. W związku z tym, Prezes Urzędu ustalił prawidłowy kurs i zmienił jego wysokość, a tym samym w części transakcji obniżył wysokość Jednostkowych Kar Pieniężnych.
W trakcie analizy całego materiału dowodowego, Prezes UOKiK stwierdził również nieprawidłowe wyliczenie liczby dni opóźnienia (naliczono opóźnienie do dnia zapłaty,
a nie do dnia 31 sierpnia 2020 r., tj. ostatniego dnia objętego postępowaniem).
f) Wyłączenia wobec powziętych wątpliwości co do stanu faktycznego dot.
transakcji handlowych
Wobec powziętych wątpliwości co do stanu faktycznego w zakresie niektórych transakcji handlowych, Prezes UOKiK rozstrzygnął wątpliwości na korzyść Strony i wyłączył na podstawie art. 81 a k.p.a. te świadczenia pieniężne z sumy wartości świadczeń spełnionych przez Stronę po terminie lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem.
g) Błędne wartości świadczenia pieniężnego
W trakcie weryfikacji materiału dowodowego Prezes UOKiK ustalił, iż w przypadku świadczeń pieniężnych ujętych w Tabeli nr 1 pod Lp. 9585 oraz 9732, zawartych następnie w Tabeli karowej Z. 6 w wyniku omyłki wartość świadczenia pieniężnego spełnionego po terminie lub niespełnionego w okresie objętym postępowaniem została ustalona nieprawidłowo. Organ dokonał prawidłowego wyliczenia tych kwot.
XI. Wyłączenia transakcji handlowych z kategorii świadczeń spełnionych po terminie
lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, na etapie postępowania odwoławczego.
Prezes UOKiK podtrzymał w całości ustalenia co do transakcji wyłączonych
z rozstrzygania o karze dokonanych w Decyzji I instancji, wskazując ponadto, że nawet w przypadku powzięcia ustaleń faktycznych odmiennych co do tych transakcji, Prezes Urzędu nie mógłby włączyć ich na etapie postępowania odwoławczego do kategorii świadczeń pieniężnych spełnionych po terminie lub niespełnionych w okresie postępowania, od których naliczona zostałaby kara w niniejszej decyzji - wobec dyspozycji art. 139 k.p.a.
Podsumowując dokonaną modyfikację ustaleń faktycznych dotyczących umownych terminów zapłaty, liczby dni opóźnienia, a także innych istotnych informacji
o transakcjach handlowych, Prezes Urzędu postanowił na etapie postępowania odwoławczego wyłączyć z kategorii świadczeń spełnionych po terminie
lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, poniżej wskazane świadczenia pieniężne - wraz z uzasadnieniem powodów tych wyłączeń:
1. Transakcja ze Spółdzielnią Mieszkaniową "P." w K.
2. Transakcje zakwestionowane na etapie Decyzji I instancji na podstawie dowodów przedstawionych w postępowaniu odwoławczym - dla części świadczeń pieniężnych dokonano nowych ustaleń faktycznych opisanych szczegółowo w rozdziale X cz. B lit. d) zaskarżonej decyzji i przedstawione w tabeli E, prowadzących do uznania, że wobec danego świadczenia nie wystąpiło opóźnienie w płatności - transakcje
te zostały wyłączone z kategorii świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie i na tej podstawie ujęte w Tabeli W.8, stanowiącej załącznik do decyzji.
W trakcie ponownej analizy całokształtu materiału dowodowego Prezes UOKiK stwierdził, iż niektóre ze świadczeń pieniężnych zostały słusznie ujęte w Tabelach Wyłączeniowych (Tabele W.1a - W.7, stanowiących załączniki do Decyzji I Instancji) jako spełnione w terminie lub jako pozycje zwielokrotnione, jednakże równolegle zostały one błędnie zamieszczone w Tabelach Karowych.
W związku z tym, w niniejszej decyzji zostały wyłączone z postępowania transakcje wskazane w Tabelach G i H, szczegółowo opisane.
XII. Świadczenia pieniężne wymagalne w okresie objętym postępowaniem, niespełnione przez Stronę postępowania w okresie objętym postępowaniem
lub spełnione przez nią po terminie.
Rozpatrując sprawę ponownie Prezes Urzędu ustalił, które świadczenia pieniężne wykazane przez Stronę w Tabeli nr 1, wymagalne w okresie objętym postępowaniem, nie zostały w ogóle przez Stronę postępowania spełnione
(do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem) albo zostały przez nią spełnione w okresie objętym postępowaniem, jednak po umownym terminie zapłaty (dalej: Zakwestionowane Świadczenia Pieniężne lub "ZŚP"). Obowiązek zapłaty zakwestionowanych świadczeń pieniężnych wynika z zawartych przez Stronę umów
z kontrahentami, stwierdzonych wystawionymi przez nich dowodami zakupu, które Strona wykazała w Tabeli nr 1, Każde z tych świadczeń pieniężnych było wymagalne
w okresie objętym postępowaniem, tj. od dnia 1 czerwca 2020 r. do 31 sierpnia 2020r.
Prezes Urzędu rozpatrując sprawę ponownie co do zasady w tym zakresie podzielił ustalenia powzięte w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jednakże w dla niektórych transakcji poczynił nowe ustalenia faktyczne w tym zakresie, w oparciu
o nowo zebrany materiał dowodowy na etapie postępowania odwoławczego
lub posiadany w aktach sprawy. Wszystkie transakcje handlowe, których dotyczą ZŚP zostały zawarte w związku z działalnością prowadzoną przez Spółkę i jej kontrahentów. Świadczenia pieniężne zostały zastrzeżone w zamian za spełnienie świadczenia niepieniężnego, którego przedmiotem była dostawa towarów lub świadczenie usług. Tym samym przedmiotowe świadczenia pieniężne stanowią wynagrodzenie za dostawę towaru lub świadczenie usług w transakcjach handlowych w rozumieniu art. 4 pkt 1 Ustawy Zatorowej. W związku z powyższym, stanowią one "świadczenie pieniężne"
w rozumieniu art. 4 pkt 1a Ustawy Zatorowej.
W przypadku, w którym umowny termin zapłaty wskazany przez Stronę postępowania przypadał na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, Prezes Urzędu przyjął w swoich ustaleniach, że terminem zapłaty był następny dzień, który nie był dniem wolnym od pracy ani sobotą - stosownie do treści art. 115 Kodeksu Cywilnego. Analiza dat dokonywania płatności wskazanych przez Stronę postępowania w Tabeli nr 1 oraz w przekazanych dowodach nie wykazały rozbieżności, a tym samym nie wzbudziły wątpliwości Prezesa Urzędu, co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Prezes Urzędu analizując przedłożone pliki JPK_WB stwierdził ich wiarygodność dowodową, spójność i przydatność do ustalenia terminów płatności za zobowiązania Strony, w zakresie tych świadczeń, które zostały spełnione przelewem z rachunku bankowego [...]. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrującego sprawę ponownie, przedstawione przez Stronę postępowania dowody w postaci dokumentów źródłowych tj. dokumenty kompensat, potwierdzeń rozliczeń itd. pozwoliły także zweryfikować
i potwierdzić spełnienie świadczeń pieniężnych (w tym dat uznanych za spełnienie zobowiązania), wskazanych przez nią w Tabeli nr 1, jako spełnionych w drodze potrąceń.
Po analizie całokształtu materiału dowodowego i ustaleń faktycznych dotyczących ZŚP, objętych zakresem postępowania, Prezes Urzędu ustalił wartość tych świadczeń spełnionych po terminie lub niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, które to wartości przedstawił w decyzji z rozbiciem na ich wymagalności na koniec poszczególnych miesięcy od stycznia do lipca 2020 r. Rozpatrując sprawę ponownie, Prezes Urzędu w zdecydowanej większości podzielił ustalenia faktyczne dotyczące ZŚP zawartych w Decyzji I instancji. Wszelkie zmiany
w stanie faktycznym wobec rozstrzygnięcia objętego Decyzją poczynione na etapie postępowania odwoławczego zostały opisane szczegółowo w treści zaskarżonej decyzji decyzji i uwzględnione w tabelach, stanowiących Załączniki nr 1 – 7 do decyzji.
Reasumując, Prezes Urzędu ustalił, że suma wszystkich świadczeń pieniężnych wymagalnych w okresie objętym postępowaniem, tj., czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r., które nie zostały spełnione lub zostały spełnione po terminie przez Stronę w tym okresie wyniosła 98 938 879,67 złotych.
Prezes Urzędu załączył do niniejszej decyzji jako załączniki Tabele zawierające wykaz wszystkich świadczeń pieniężnych, za które obliczona została jednostkowa kara pieniężna (Tabele Z.1-Z.6), które łącznie składają się na sumę administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na Stronę postępowania. Organ za niecelowym uznał załączanie do niniejszej decyzji Tabel Wyłączeniowych, zawierających świadczenia pieniężne,
co do których nie została obliczona jednostkowa kara pieniężna, a więc nie stanowiących podstawy wymiaru kary (Tabele Wyłączeniowe W.1a-W.7). Ustalenia Prezesa Urzędu działającego jako organ drugiej instancji są w tym zakresie tożsame
z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, natomiast Strona postępowania otrzymała już te Tabele od W.1a do W.7 wraz z Decyzją. Podkreślić jednakże należy, że świadczenia pieniężne, które na skutek rozpatrzenia przez Prezesa UOKiK wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostały wyłączone z postępowania dodatkowo (tj. ponad świadczenia pieniężne już wskazane w Tabelach od W.1a
do W.7) znajdują się w Tabeli W.8, stanowiącej Załącznik nr 7 do niniejszej decyzji.
XIII. Wysokość kary za nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych.
Uzasadniając wysokość kary, Prezes UOKiK na wstępie wskazał na przepisy
art. 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej (w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejście nowelizacji z dn. 8 grudnia 2022 r.), oraz art. 13va w brzmieniu nadanym Ustawą Zmieniającą. wysokość jednostkowej kary jest obliczana według wzoru ustalonego
w art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej. W brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną w 2022 r.
Jako podstawę wymierzenia kary Prezes Urzędu przyjął ustaloną w toku (całego) postępowania liczbę dni opóźnienia dla każdego świadczenia pieniężnego niespełnionego lub spełnionego po terminie przez Stronę postępowania oraz jego wartość ustaloną na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów i przy zastosowaniu wskazanego we wcześniejszej części uzasadnienia przelicznika kursu walut, określonego w przepisie art. 10 ust. 1a Ustawy, w odniesieniu do świadczeń wyrażonych w walutach obcych. Zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 13v ust. 2 Ustawy odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, ustalone zostały na dzień wydania decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej. Mając
na uwadze powyższe, Prezes Urzędu rozstrzygając sprawę ponownie obliczył Jednostkowe Kary Pieniężne przy zastosowaniu wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w transakcjach handlowych w wysokości obowiązującej na dzień wydania niniejszej decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej – w wysokości 15,75% w stosunku rocznym.
Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym Prezes UOKiK ponownie obliczył zatem JKP za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne wyszczególnione w Tabelach Z.1, Z.2, Z.3, Z.4, Z.5 i Z.6, stanowiących załączniki do niniejszej decyzji i obliczył sumę jednostkowych kar w każdej z tabel
na kwotę 721 165,38 złotych.
Następnie Organ odniósł się do przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary
lub obniżenia jej wysokości na podstawie art. 13v ust. 6, 7 i 8 Ustawy Zatorowej.
Strona postępowania na wezwania Prezesa Urzędu z 27 października 2020 r. i z 16 grudnia 2021 r. nie dostarczyła dowodów potwierdzających wystąpienie przesłanki,
o której mowa wyżej. Prezes Urzędu stwierdził, że okoliczność ta nie wystąpiła (nie została udowodniona), skoro Strona nie była zainteresowana jej wykazaniem, w ramach prowadzonego postępowania. Również pandemia nie stanowiła podstawy
do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Postępowanie w sprawie nadmiernych opóźnień ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przypada na okres - czerwiec, lipiec
i sierpień 2020 r., czyli już po zniesieniu obostrzeń związanych z pierwszym etapem pandemii Covid-19. Z nadesłanych protokołów sztabu kryzysowego jasno wynika,
iż Spółka od razu wdrożyła zasady pracy rotacyjnej oraz zdalnej, zwiększyła zamówienia. Problemy, które wywołała pandemia dotyczyły głównie ochrony kasjerów czy też wdrażania dezynfekcji. Prezes Urzędu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że Strona postępowania w pierwszym okresie pandemii koronawirusa tj. marcu oraz kwietniu 2020 r., rzeczywiście mierzyła się ze skutkami nadzwyczajnej sytuacji, którą był wprowadzony stan epidemii. Wprowadzone przez Skarżącą środki zaradcze, opisane szeroko w protokołach sztabu kryzysowego, sprawiły, że w okresie objętym postępowaniem: pracownicy mogli wykonywać już bez przeszkód swoje obowiązki (choćby przy wykorzystaniu pracy zdalnej), a wprowadzony elektroniczny obieg dokumentów zakupowych zapobiegał problemom
z przekazywaniem faktur. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego
i przedłożonych przez Stronę dokumentów zaistniała sytuacja związana z epidemią koronawirusa nie miała charakteru przemożnego, gdyż Spółka skutecznie dostosowała się do zmieniających realiów społeczno-gospodarczych, jak również nie miała charakteru nagłego, gdyż do okresu postępowania minął czas pozwalający
w zadowalającym stopniu zakończyć procesy dostosowawcze i zapobiegawcze przeciw skutkom epidemii, o których to decyzje zapadły na spotkaniach sztabu kryzysowego jeszcze w marcu 2020 r. Ogólna sytuacja, w tym finansowa, Spółki była względnie dobra, a także nie wystąpiły okoliczności o charakterze siły wyższej, które by
w rozstrzygającym stopniu (przy zachowaniu należytej staranności) uniemożliwiały Stronie dokonywania terminowych płatności na rzecz swoich kontrahentów.
Z powyższych względów, Prezes Urzędu uznał, że nie ma podstaw do odstąpienia
od wymierzenia kary, na podstawie art. 13v ust. 7 Ustawy.
Organ nie uznał też zaistnienia przesłanka odstąpienia od wymierzenia kary
na podstawie art.13v ust. 8 Ustawy Zatorowej. Przepis ten jest przejawem uznania administracyjnego, zatem to wyłącznie do organu należy ocena czy konkretne okoliczności będą wystarczające do uznania, że w sprawie wystąpił "uzasadniony przypadek" do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej. Jak wskazał Prezes Urzędu "uzasadniony przypadek" nie będzie zachodził dopóty, dopóki interes społeczny w nałożeniu kary przeważa nad słusznym interesem strony w odstąpieniu od jej wymierzenia. Prezes Urzędu podkreślił także, że pojęcie "uzasadnionego przypadku" powinno być interpretowane przez pryzmat celów Ustawy Zatorowej. Zachowaniem nagannym jest samo nadmierne opóźnianie się w zapłacie świadczeń pieniężnych, bez względu na stopień winy czy obiektywne trudności w spełnieniu świadczenia, o ile nie mają one charakteru siły wyższej. O wysokości kary decyduje jednak długość tego opóźnienia i wysokość odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Wysokość kary nawiązuje więc do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, co z kolei ma spełniać funkcję prewencyjną - zniechęcać dłużników do nieuprawnionego korzystania z kapitału wierzycieli w wyniku naruszania umownych terminów zapłaty lub stosowania zbyt długich terminów zapłaty, w szczególności w celu regulowania w ten sposób własnej płynności finansowej. Prezes Urzędu stwierdził, że na gruncie przedmiotowej sprawy interes społeczny przemawiający za nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej przeważa nad ewentualnym interesem Strony w odstąpieniu od jej wymierzenia i w związku z tym w wyniku postępowania odwoławczego uznał, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary
na podstawie art. 13v ust. 8 Ustawy Zatorowej.
Nie zachodziła również przesłanka obniżenia kary z art. 13v ust. 3 pkt 1 Ustawy Zatorowej, zgodnie z którą karę obniża się o 20% w przypadku, gdy strona postępowania przed jego wszczęciem spełniła wszystkie świadczenia pieniężne,
za które zgodnie z ust.2 Ustawy Zatorowej obliczono jednostkowe kary. Prezes Urzędu ustalił, że część z zakwestionowanych świadczeń pieniężnych tj. te za które A zgodnie
z art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej, Prezes Urzędu obliczył JKP nie zostało przez Stronę postępowania spełnionych przed wszczęciem postępowania, które miało miejsce postanowieniem z dnia 22 października 2020 r.). Strona nie spełniła ich również wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, do dnia 12 listopada 2020 r. tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie postanowienia
o wszczęciu postępowania (karta akt postępowania I instancji: 3a, Tom I). Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż część świadczeń pieniężnych, zgodnie z danymi przekazanymi przez Stronę postępowania, została spełniona przez nią już po dniu 12 listopada 2020 r. Prezes wyjaśnił wyliczenie kosztów postępowania, zasady ich poniesienia oraz sposób zapłaty kary pieniężnej.
Spółka zaskarżyła omówioną decyzję w części, tj.:
1) w zakresie pkt I, w części, w której Prezes UOKiK nałożył na Stronę karę pieniężną (pkt I.2) oraz utrzymał w pozostałej części zaskarżoną decyzję nr DZP-3/2023 w mocy (pkt I.3),
2) w zakresie pkt. II, w jakim Prezes UOKiK utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie kosztów postępowania oraz
3) w zakresie pkt. III, w jakim Prezes UOKiK ustalił wysokość kosztów postępowania odwoławczego (pkt II 1.1) oraz nałożył na Stronę obowiązek zwrotu tych kosztów (pkt. III.2).
I. Zaskarżonej Decyzji zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ
na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 6 k.p.a. (dalej: "k.p.a.") , art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i 4 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., art. 89 § 2 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 13q oraz art. 13v ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom
w transakcjach handlowych (dalej "Ustawa Zatorowa"), poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu Skarżącej. Organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego i nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, i co za tym idzie nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności rzutujących na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponadto, oprócz samych braków postępowania dowodowego, Organ przeprowadził błędną ocenę zgromadzonych dowodów z pominięciem całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy i prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powyższe uchybienia miały wpływ w szczególności na:
i) brak ustalenia stanu faktycznego dotyczącego odrębnie każdego deliktu podlegającego karze jednostkowej, tj. każdej pojedynczej transakcji handlowej stanowiącej podstawę ustalenia kary jednostkowej za każde niespełnione
oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, w sytuacji, w której kara pieniężna nałożona Decyzją stanowi sumę kar jednostkowych za każde niespełnione
oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, co wymaga ustalenia okoliczności dotyczących każdej transakcji handlowej osobno,
ii) nieuwzględnienie faktu, iż nieterminowe płatności w znacznej części wynikały z wpływu do [...] dokumentu księgowego (faktury) po terminie płatności ustalonym przez strony transakcji handlowej, z związku z czym nastąpiła obiektywna niemożność świadczenia w terminie przez [...],
iii) nieuwzględnienie, iż część nieterminowych płatności wynikała z faktu,
że zaistniał spór dotyczący poprawności świadczenia wzajemnego dostawcy
lub poprawności wystawionej przez niego faktury,
iv) nieuwzględnienie, iż w części przypadków opóźnienie w płatności
w rzeczywistości nie nastąpiło, ponieważ wolą stron nastąpiła zmiana pierwotnych terminów płatności czy też kontrahent ostatecznie zaakceptował późniejsze terminy płatności, w związku z czym płatności takie nie powinny stanowić podstawy wymiaru kary pieniężnej przez Prezesa UOKiK,
v) błędne przyjęcie, że część faktur nie wpłynęła do [...] po ustalonym terminie zapłaty, bowiem - zdaniem Prezesa UOKiK - [...] nie przedstawiła żadnych dowodów (poza własną adnotacją / pieczątką) na wpływ tych faktur po terminie zapłaty, w sytuacji, gdy doświadczenie życiowe wskazuje, że typowym i wystarczającym dowodem na wpłynięcie faktury w danym terminie do kupującego jest oznaczenie ich przez dział księgowy odpowiednią adnotacją,
vi) odmowę uwzględnienia wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu
z zeznań świadków - Pani M.T.-P., Kierowniczki Działu [...] Spółki oraz Pani M.C., Głównej Księgowej Spółki, co do okoliczności wskazanych we wniosku Skarżącej zawartym w piśmie z 14 grudnia 2022 r. i następnie ponownie powołanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Okoliczności te dotyczyły wpływu pandemii COVID-19 na działalność Spółki,
co bezpośrednio rzutowało na ograniczoną możliwość terminowego spełniania świadczeń pieniężnych przez Skarżącą. Wniosek o przeprowadzenie dowodów
ze źródeł osobowych został błędnie potraktowany przez Organ jako irrelewantny dowodowo.
2) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z. art. 13q oraz art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej polegające na ustaleniu wysokości jednostkowych kar pieniężnych dla części transakcji handlowych w sposób nieodpowiadający wzorowi wynikającemu
z art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej, co świadczy o braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszeniu przez organ zasady praworządności, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, oraz zasady prawdy obiektywnej.
3) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. w zw.
z art. 13q Ustawy Zatorowej poprzez brak wezwania [...] do wyjaśnienia okoliczności, którymi obecnie w Decyzji została obciążona i które zostały uwzględnione na jej niekorzyść, a które powinny zostać dodatkowo wyjaśnione w toku postępowania
i zostałyby najpewniej ocenione inaczej przez Organ.
4) naruszenie art. 7 k p a. w zw. z art. 13q i 13v ust. 7 Ustawy Zatorowej poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi obligatoryjna przesłanka odstąpienia
od wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej z uwagi na skutki działania siły wyższej,
tj. pandemii COVID - 19 trwającej w okresie objętym postępowaniem.
5) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 13q i 13v ust. 8 Ustawy Zatorowej poprzez brak uwzględnienia przy odmowie skorzystania z przesłanek fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej słusznego interesu Skarżącej wynikającego z faktu, iż opóźnienie Spółki w płatnościach w okresie objętym postępowaniem było związane z trwającym wówczas czasem pandemii COVID-19 i trudnościami towarzyszącymi temu zdarzeniu.
6) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 13q Ustawy Zatorowej poprzez zaniechanie skontrolowania w całości prawidłowości decyzji nr DZP-3/2023 oraz niepodjęcie czynności zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie zaistnienia przesłanek koniecznych do uchylenia zaskarżonej Decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, a zamiast tego uchylenia jedynie jej części.
7) naruszenie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów w zw. z art. 13h Ustawy Zatorowej poprzez jego błędne zastosowanie
i obciążenie Spółki kosztami postępowania w sytuacji, gdy zachodziły podstawy
do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 7 i ust. 8 Ustawy Zatorowej, co należy również uznać za szczególnie uzasadniony przypadek do nieobciążania strony kosztami postępowania, o którym mowa w art. 77 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
8) naruszenie art. 13b ust. 1 i 2 oraz 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej, art. 56
i 355 § 2 Kodeksu cywilnego , a także art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy PE i Rady nr 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach
w transakcjach handlowych (dalej: "Dyrektywa o zwalczaniu opóźnień"), poprzez błędne przyjęcie przez Organ, iż wpływ faktury po terminie płatności jest bez znaczenia
dla ustalenia terminowości świadczenia, podczas gdy w takiej sytuacji nie może być mowy o opóźnieniu w płatności. Oznacza to, że transakcje handlowe dla których faktury wpłynęły do Spółki po terminie płatności, powinny zostać wyłączone spod orzekania
o karze.
9) naruszenie art. 13b ust. 1 i 2 oraz 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej, art. 56, 355 § 2, 488 § 2 Kodeksu cywilnego, a także art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy o zwalczaniu opóźnień poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów przez Organ i zaliczenie
na poczet rozstrzygnięcia o karze, faktur oznaczonych przez Spółki jako sporne, pomimo iż zgodnie z przyjmowaną przez organy władzy wykonawczej interpretacją wskazanych przepisów - jeśli istnieją błędy formalne faktury VAT w takim stopniu,
że faktura nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji handlowej, to stanowi to podstawę do wstrzymania się od terminowej zapłaty.
10) naruszenie art. 13b ust. 1 i 2 oraz 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej, art. 56, 355 § 2, 488 § 2 Kodeksu cywilnego, a także art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy o zwalczaniu opóźnień, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów przez Organ i zaliczenie
na poczet rozstrzygnięcia o karze, faktur oznaczonych przez Spółkę jako sporne, pomimo iż wskazane przepisy interpretowane w duchu przedmiotowej dyrektywy przewidują wyraźnie, że opóźnienie zachodzi jedynie wówczas, gdy wierzyciel spełnił zobowiązania umowne oraz obowiązki prawne, a co za tym idzie należy przyjąć,
że celem ustawodawcy jest przeciwdziałanie nadmiernym opóźnieniom w płatnościach wynikających z niespornych świadczeń pieniężnych, w których nie ma wątpliwości,
że wierzyciel istotnie prawidłowo wypełnił swoje zobowiązania.
11) naruszenie art. 13v ust. 7 względnie art. 13v ust. 8 Ustawy Zatorowej poprzez brak odstąpienia od wymierzenia Spółce kary pieniężnej, w sytuacji gdy pandemia COVID-19 trwająca w okresie objętym postępowaniem stanowiła przypadek "siły wyższej", o której mowa w tym przepisie, co uniemożliwiało Skarżącej dokonywanie terminowych płatności.
12) naruszenie art. 13v ust. 1 i 2 Ustawy Zatorowej poprzez przyjęcie jako współczynnika przy obliczaniu kary pieniężnej wysokości odsetek obowiązującej
w dacie wydania Decyzji, pomimo że podstawą do obliczenia kary pieniężnej powinny być odsetki w wysokości obowiązującej w dniu powstania opóźnienia (wymagalności).
13) naruszenie art. 49 ust. 1 i 3 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez wymierzenie Skarżącej nieproporcjonalnej kary pieniężnej, na skutek zastosowania wzoru jej obliczenia wynikającego z przepisów Ustawy Zatorowej, który nie uwzględnia ważnych czynników determinujących proporcjonalność kary.
14) naruszenie art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej poprzez błędne zastosowanie i wyliczenie jednostkowej kary pieniężnej dla części transakcji w sposób nieodpowiadający wzorowi wynikającemu z tego przepisu, co dowodzi braku staranności organu w prowadzeniu postępowania i skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w nadmiernej wysokości.
Podnosząc te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie Decyzji w zaskarżonej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz uchylenie na zasadzie art. 135 p.p.s.a. decyzji Prezesa UOKiK nr DZP-3/2023 w części nieuchylonej Decyzją. Wniosła też o zasądzenie od Prezesa UOKiK na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę, Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, choć zasadniczo z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, i właśnie badając sprawę w jej całokształcie uznał, że choć zarzuty skargi w znacznej większości nie zasługują
na uwzględnienie, to z niżej podanych przyczyn należało uchylić zaskarżoną decyzję.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na podstawie przepisów ustawy
o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Ustawy Zatorowej) w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom
w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych (Ustawa zmieniająca). Organ uznał, że nowelizacja dokonana Ustawą zmieniającą nie ma zastosowania
w sprawie z uwagi na art. 3 Ustawy zmieniającej stwierdzający, że do transakcji handlowych zawartych przed dniem wejścia w życie Ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe.
W ocenie Sądu, doszło do naruszenia prawa unijnego poprzez naruszenie gwarancji procesowych przyznanych jednostkom na mocy art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389 dalej: KPP). Zgodnie z tym przepisem nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego
na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Jeśli ustawa, która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie.
Należy przy tym podkreślić, że art. 49 ust. 1 zdanie ostatnie KPP znajduje zastosowanie także do administracyjnych kar pieniężnych poddanych kontroli przez sądy administracyjne (por. wyrok TS w sprawie C-544/23, BAJI Trans, EU:C:2025:614). W ocenie Sądu, charakter i cel kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ustawy
o przeciwdziałaniu, pozwala na zakwalifikowanie jej jako sankcji karnych w rozumieniu prawa unijnego. Sąd nie ma wątpliwości, iż administracyjna kara pieniężna realizuje obok celu prewencyjnego także cel represyjny i nie ma charakteru odszkodowawczego oraz odznacza się wysokim stopniem surowości grożącej kary (por. wyrok w sprawie
C-544/23, BAJI Trans, pkt 63-71). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi również przesłanka negatywna do zastosowania art. 49 ust. 1 KPP w postaci prawomocnego orzeczenia o karze (por. wyrok TS w sprawie C-650/13, Delvigne, EU:C:2015:648; pkt 45). W sytuacji, w której dokonanie wykładni przepisu krajowego, która byłaby zgodna
z wymogami prawa Unii, nie jest możliwe, to zasada pierwszeństwa tego prawa wymaga, aby sąd krajowy, do którego należy w ramach jego właściwości stosowanie przepisów tego prawa, odstąpił od stosowania wszelkich przepisów prawa krajowego sprzecznych z bezpośrednio skutecznymi przepisami prawa Unii (zob. wyroki TS:
w sprawie C-573/17, Popławski, EU:C:2019:530, pkt 58 oraz 61; w sprawie C-715/20 X, EU:C:2024:139, pkt 72). Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych
z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21).
W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności nie ma wątpliwości, że ocena dopuszczalności zastosowania krajowych przepisów regulujących tryb i zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, na podstawie art. 13v i n. ustawy
o przeciwdziałaniu musi uwzględniać obowiązek poszanowania gwarancji proceduralnych określonych w prawie unijnym. Również z art. 189c k.p.a. wynika obowiązek stosowania kary względniejszej dla strony, jeśli dochodzi pomiędzy czynem podlegającym karze a jej nałożeniem zmiana prawa.
Wprowadzona na mocy nowelizacji z 2022 r. całościowa zmiana systemu karania – obejmuje w szczególności wyłączenie z zakresu objętego postępowaniem w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych m.in. świadczeń pieniężnych wynikających z transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami
są podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej (art. 13v ust. 2a pkt 2 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą), oraz sposób naliczania kar (art. 13v ust. 1, 2, 2a i 2b
w brzmieniu nadanym ustawa zmieniającą). W uzasadnieniu wprowadzanej zmiany wyraźnie wskazano, że kwestia rozliczeń podmiotów w jednej grupie kapitałowej nie wpływa na zewnętrzy rynek ani na działające na nim podmioty, a tym samym zasadne jest jej wyłączenie zarówno z zakresu obowiązku sprawozdawczego jak i z grona okoliczności wpływających na nałożenie kary i jej wysokość w ramach postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKIK (por. s. 10 uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z 2022 r.). Oznacza to, że ustawodawca polski wprost przyznał, iż karanie za ewentualne opóźnienia w płatnościach dotyczących transakcji dokonywanych
w ramach jednej grupy kapitałowej w żaden sposób nie przyczyni się do realizacji celów dyrektywy 2007/11.
W ocenie Sądu nie można, jak uczynił to Prezes UOKiK, stosować przepisu przejściowego art. 3 Ustawy zmieniającej z pominięciem art. 49 KPP i art. 189c k.p.a. Wobec treści wskazanych przepisów zasada niedziałania praw wstecz (lex retro non agit) doznaje ograniczenia i należy zastosować zasadę stosowania prawa względniejszego, korzystniejszego dla sprawcy (lex mitior retro agit).
Sąd stwierdza, że z pewnością konieczność odstąpienia od zastosowania
w sprawie przepisu krajowego sprzecznego z prawem unijnym w rozpatrywanej sprawie będzie wymagać modyfikacji zastosowania reguł intertemporalnych przewidzianych
w prawie krajowym. W szczególności oznacza to brak możliwości powołania się
na wprowadzone przez ustawodawcę polskiego przepisy przejściowe wyłączające możliwość zastosowania – oczywiście korzystnego dla Skarżącej – wprowadzonego
na mocy ustawy nowelizującej z 2022 r. - art. 13v ust. 2a pkt 2 ustawy
o przeciwdziałaniu. Sąd stwierdza, że zapewnienie poszanowania unijnej zasadzie stosowania ustawy względniejszej dla sprawy oznacza konieczność pominięcia –
w prowadzonym postępowaniu transakcji określonych w art. 13v ust. 2a pkt 2 ustawy
o przeciwdziałaniu. Jak już wyżej wskazano, sam polski ustawodawca przyznał,
że opóźnienia w płatnościach odnośnie do transakcji zawieranych pomiędzy członkami tej samej grupy kapitałowej są irrelewantne z punktu widzenia realizacji celów dyrektywy 2007/11, a tym samym niezasadne jest uwzględnienie tychże transakcji przy wymiarze kary pieniężnej, która niewątpliwie jest dodatkowym mechanizmem krajowym, mającym sprzyjać realizacji celów określonych w dyrektywie 2007/11. Rzeczą Organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie ustalenie, czy obowiązek zapewnienia poszanowania gwarancji przewidzianych w art. 49 ust. 1 KPP wymaga modyfikacji zastosowania – w okolicznościach rozpatrywanej sprawy - określonych w art. 3 ustawy nowelizującej z 2022 r. zasad intertemporalnych także w zakresie pozostałych zmian wprowadzonych na mocy noweli z 2002 r. a mających zastosowanie do postępowań
w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej kary pieniężnej zarówno w aspekcie materialnym jak i formalnym. Dotyczyć to również powinno samego wyliczenia kar,
w szczególności przy porównaniu kar wyliczonych na podstawie art. 13v ustawy zatorowej w brzmieniu sprzed nowelizacji jak i z uwzględnieniem nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą.
Ocena, która z kolidujących w czasie ustaw jest względniejsza dla strony, jest kompleksową oceną porównawczą, a mianowicie porównaniem sytuacji zindywidualizowanego sprawcy konkretnego naruszenia prawa przy zastosowaniu ustawy "innej" z sytuacją zindywidualizowanego sprawcy konkretnego naruszenia prawa przy zastosowaniu ustawy poprzednio obowiązującej. Ustawa ma być bowiem względniejsza dla strony. Nie jest zatem wystarczające porównanie in abstracto odpowiednich przepisów sankcjonowanych i/lub sankcjonujących zawartych w ustawie nowej i ustawie poprzednio obowiązującej, lecz wymagana jest każdorazowo ocena
in concreto, a zatem uwzględnienie wszystkich skutków wynikających dla sprawcy naruszenia prawa z ustawy nowej i ustawy poprzednio obowiązującej (por. A. Zoll [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. 1, cz. 1, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016, komentarz do art. 4, teza 41; podobnie, M. Sala-Szczypiński, Administracyjne kary pieniężne czasu epidemii i zasada stosowania "ustawy względniejszej", "Roczniki Administracji i Prawa" 2021/1, s. 142). Tym samym konieczność uwzględnienia gwarancji procesowych wynikających z art. 49 KPP może oznaczać konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny,
w tym także – ewentualnie – przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd uznał je za niezasadne.
Art. 13v ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji,
tj. wprowadzonym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych) stanowił, że w przypadku stwierdzenia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez stronę postępowania, Prezes Urzędu nakłada na nią, w drodze decyzji, administracyjną karę pieniężną.
Regulacje ustawy dotyczące postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych mają charakter sankcyjny wobec czego powinny być interpretowane w sposób zawężający. Przy wykładni tych przepisów należy też uwzględnić normy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE
z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, której cele ma realizować regulacja krajowa.
Zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy, zakazane jest nadmierne opóźnianie się
ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmioty, o których mowa w art. 2, niebędące podmiotami publicznymi. Stosownie do art. 13b ust. 2 ustawy nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmiot, o którym mowa w art. 2, niebędący podmiotem publicznym, ma miejsce w przypadku, gdy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych
oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wynosi co najmniej 2 000 000 złotych. W myśl art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, w przypadku postępowań w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 10, wszczynanych w latach 2020 i 2021, suma wartości świadczeń pieniężnych,
o których mowa w art. 13b ust. 2 tej ustawy, wynosi co najmniej 5 000 000 złotych.
Dla stwierdzenia czy doszło do nadmiernego opóźniania się przez dany podmiot ze spełnianiem świadczeń pieniężnych punktem wyjściowym musi być ustalenie sumy wartości świadczeń pieniężnych wymagalnych, a niespełnionych oraz spełnionych
po terminie w okresie 3 kolejnych miesięcy. Na gruncie ustawy o zatorach sposób ustalenia daty wymagalności świadczenia pieniężnego został szczegółowo uregulowany w art. 7 i art. 8. Ustawa natomiast nie reguluje jaki przyjąć termin spełnienia świadczenia pieniężnego dla celów ustalenia wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie, których mowa w art. 13b ust. 2 ustawy, wobec czego, mając na uwadze racjonalność ustawodawcy, należy przyjąć, że w tym samym akcie prawnym tym samym pojęciom w różnych jednostkach redakcyjnych należy nadawać to samo znaczenie, zatem dla ustalenia terminu wymagalności świadczenia pieniężnego dłużnika będą miały zastosowanie reguły z art. 7 ustawy. Przepis ten odwołuje się w pierwszej kolejności do terminu zapłaty określonego
w umowie (art. 7 ust. 1), przy czym nie może on przekraczać maksymalnej liczby dni określonych w art. 7 ust. 2 i 2a. Dla ustalenia terminów zapłaty, o których mowa w art. 7 ust. 2 i 2a ustawodawca termin wymagalności świadczenia pieniężnego wiąże
z zaistnieniem łącznie dwóch zdarzeń: spełnienia przez wierzyciela swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. W przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie dnia doręczenia faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi albo gdy faktura lub rachunek zostały doręczone przed dostawą towaru lub wykonaniem usługi, termin zapłaty o którym mowa m.in. w art. 7 ust. 2 i 2a, jest liczony od dnia otrzymania przez dłużnika towaru lub usługi (art. 7 ust. 4 ustawy). W sytuacji gdy strony transakcji handlowej nie określiły terminu zapłaty w umowie dla ustalenia terminu zapłaty należy zastosować art. 488 §1 k.c. oraz odpowiednio art. 7 ust. 2, 2a i 4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Art. 488 §1 k.c. stanowi, że świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy,
z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia. W transakcjach handlowych, które zawierane są pomiędzy podmiotami będącymi profesjonalistami w obrocie handlowym, faktura z określonym w niej terminem płatności stanowi wezwanie
do zapłaty, wobec czego na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych jako termin zapłaty świadczenia pieniężnego, w przypadku braku określenia go przez strony w umowie, należy przyjąć termin wskazany w fakturze. W tym przypadku termin wymagalności roszczenia o zapłatę należności zależy od zaistnienia dwóch zdarzeń – spełnienia przez wierzyciela swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Na rangę dokumentu faktury w transakcjach handlowych wskazuje też treść motywu 18 preambuły do dyrektywy Parlamentu Europejskiego
i Rady 2011/7/UE, zgodnie z którym faktury równają się wezwaniom do zapłaty i są ważnymi dokumentami w łańcuchu transakcji dostawy towarów i świadczenia usług między innymi do celów ustalenia terminów płatności. Należy też zwrócić na definicję należności zawartą w art. 2 pkt 8 dyrektywy, zgodnie z którą należność oznacza główną kwotę, która powinna była zostać zapłacona w umownym lub ustawowym terminie zapłaty, obejmującą także mające zastosowanie podatki, cła, opłaty lub koszty wymienione na fakturze lub w równoważnym wezwaniu do zapłaty. Należy też wskazać, że przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE jednoznacznie wskazują, że opóźnieniem sankcjonowanym powinno być tylko opóźnienie, do którego doszło z przyczyn leżących po stronie dłużnika, a nie każde uchybienie terminowi płatności. Według definicji zawartej w art. 2 pkt 4 dyrektywy "opóźnienia w płatnościach" oznaczają płatności, które nie zostały dokonane w umownym lub ustawowym terminie, w przypadku gdy spełnione są warunki określone w art. 3 ust. 1 lub w art. 4 ust. 1. Art. 3 ust. 1 dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby w transakcjach handlowych między przedsiębiorstwami wierzyciel był uprawniony do odsetek
za opóźnienia w płatnościach bez konieczności przypomnienia, w przypadku gdy spełnione są następujące warunki: a) wierzyciel wypełnił swoje zobowiązania umowne
i prawne; oraz b) wierzyciel nie otrzymał należności w odpowiednim czasie, chyba,
że dłużnik nie jest odpowiedzialny za opóźnienie. Celem ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych jest ponadto ukrócenie nieuczciwej praktyki kredytowania się dłużników kosztem ich, nierzadko słabszych ekonomicznie, wierzycieli (Uzasadnienie, Druk sejmowy nr 3475, s.3).
W rozpoznawanej sprawie organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych do stwierdzenia przesłanki naruszenia zakazu nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych. Należy mieć na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie postępowaniem wyjaśniającym objęto tysiące transakcji, co wynika z zsumowania liczby pozycji transakcji zawartych w sporządzonych przez organ tabelach, przedstawiających sposób zakwalifikowania przez organ poszczególnych transakcji oraz wyliczenia wielkości istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszystkie transakcje objęte postępowaniem zostały przez organ w tabelach opisane w sposób pozwalający na ich łatwą identyfikację z dokumentami źródłowymi. W tabelach, organ przedstawił też szczegółowe wyliczenia dotyczące wyodrębnionych przez niego w oddzielnych tabelach kategorii transakcji, wskazując które z transakcji i w jakiej wysokości uwzględnił przy ustalaniu wielkości istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również przedstawił szczegółowe wyliczenie wysokości nałożonej kary. W tych okolicznościach sprawy dla skutecznego podważenia prawidłowości ustaleń organu strona powinna była wskazać konkretne transakcje lub pozycje w tabelach, które według niej zostały przez organ ustalone lub ocenione nieprawidłowo, natomiast niewystarczające jest samo powołanie się na przepisy postępowanie i ogólnikowe sformułowanie zarzutów bez wskazania na konkretne okoliczności wypełniające znamiona podnoszonych naruszeń. Wobec przedstawienia przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób jasny
i czytelny, w ujęciu tabelarycznym, dowodów w oparciu o które organ dokonał ustaleń faktycznych oraz zasad według których dokonywał subsumpcji tego stanu faktycznego pod przepisy prawa, które w ocenie sądu zostały prawidłowo zastosowane, sformułowanie przez stronę ogólnikowych zarzutów naruszenia postępowania, bez odniesienia ich do konkretnych transakcji i wskazania na konkretne dowody, nie pozwala uznanie przez Sąd, że strona wykazała, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania tej decyzji
z obrotu prawnego, a w szczególności by organ dokonał wadliwych ustaleń faktycznych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w pkt 1 petitum skargi, należy zauważyć, że większość dowodów stanowią dokumenty i materiały udostępnione przez Stronę. Okoliczności faktyczne były ustalana w postępowaniu administracyjnym przy zastosowaniu reguł dowodowych, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i art. 80 k.p.a., statuujący zasadę swobodnej oceny dowodów. Jeżeli na podstawie swobodnej oceny dowodów z dokumentów i plików w systemie informatycznym organ ustalił okoliczności faktyczne, to nie było powodów do uzupełniania takiego materiału dowodowego. Dowody takie pozwalały w pełni ustalić istotne dla sprawy okoliczności, takie jak poszczególne kwoty z tytułu konkretnych płatności i okresy opóźnienia płatności. Należy też zauważyć, że przepisy art. 13f ust. 1 i 2 ustawy zatorowej przyznają Prezesowi UOKiK szczególne uprawnienia w zakresie doboru i gromadzenia materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy administracyjnej, podobnie jak przepisy art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postępowanie prowadzone na podstawie ustawy zatorowej jest przy tym postępowaniem szczególnym, gdyż art. 13q tej ustawy stanowi, że unormowania k.p.a. mają zastosowanie do postępowania zatorowego wyłącznie "w sprawach nieuregulowanych w ustawie" - a zatem przyznają pierwszeństwo przepisom dot. postępowania, zawartym w Ustawie Zatorowej.
Organ nie miał nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów potwierdzających fakty udowodnione zgromadzonym materiałem dowodowym. Organ musiał też uwzględnić zasadę szybkości postepowania, zwłaszcza, że zgodnie z art. 13r ustawy zatorowej, postępowanie powinno być zakończone w okresie 5 miesięcy
od jego wszczęcia, co wobec obszerności materiału dowodowego jest terminem krótkim. Należy przy tym pamiętać, że Strona powinna wykazywać własną inicjatywę dowodową dla wykazania okoliczności działających na jej korzyść.
Odnosząc się do zarzutu braku ustaleń faktycznych odrębnie dla każdego deliktu, należy wskazać, że w załącznikach do decyzji – tabelach – wskazano szczegółowe ustalenia dla każdego deliktu, a w decyzji opisano ustalenia łącznie
do poszczególnych kategorii deliktów ujętych w odrębnych tabelach. Sąd w składzie rozpoznającym sprawie nie widzi wadliwości takiego rozpisania tysięcy deliktów objętych decyzję. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z obowiązującym po wejściu
w życie ustawy zmieniającej art. 13va Ustawy, wykaz świadczeń pieniężnych poddanych analizie w toku postępowania wraz z danymi pozwalającymi na identyfikację danego świadczenia jest określony w załączniku do decyzji. W tabelach, stanowiących załączniki do decyzji, w szczególności określono: numer NIP kontrahenta oraz numer dowodu zakupu / faktury; datę zakupu / wystawienia faktury (lub jej doręczenia,
gdy okoliczność ta ma znaczenie, pod kątem ustalenia daty wymagalności); termin zapłaty wynikający z umowy lub ustawy (ustalenie faktyczne co do daty wymagalności); datę zapłaty (ustalenie faktyczne co do dnia spełnienia świadczenia pieniężnego); liczba dni opóźnienia (ustalenie faktyczne, określające długość opóźnienia najpóźniej do ostatniego dnia objętego okresem postępowania), a także wartość świadczenia pieniężnego niespełnionego lub spełnionego po terminie (ustalenie faktyczne dot. kwoty wobec której wystąpiła opóźniona płatność - jak również informacje dotyczące przewalutowania, gdy świadczenie pieniężne wyrażone zostało w walucie obcej).
Tak przedstawione ustalenia pozwalają orientować się na jakich zasadach zostały one dokonane.
Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia przez Organ, że niektóre nieterminowe płatności wynikały z wpływu do Spółki dokumentu księgowego (faktury) po terminie płatności, to Sąd uznaje za prawidłowe wyjaśnienia zwarte w zaskarżonej decyzji. Zgodnie przepisami Ustawy zatorowej termin zapłaty w transakcjach handlowych jest określony w umowie przez jej strony (np.: art. 5, art. 6, art. 7 ust. 2-3a, ust. 4, art. 13 ust. 2 Ustawy zatorowej) albo wynika z art. 13 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 2 i ust. 2a Ustawy zatorowej (termin maksymalny). Natomiast jeżeli strony nie przewidziały w umowie terminu zapłaty zastosowanie znajdzie art. 455 k.c., zgodnie z którym, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Terminie zapłaty w takim przypadku określa zachowanie wierzyciela, polegające
na wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia pieniężnego np. poprzez doręczenie mu faktury lub rachunku, w których wskazano termin płatności. Dłużnik po otrzymaniu wezwania powinien spełnić świadczenie pieniężne we wskazanym terminie, ponieważ owo wezwanie przekształca zobowiązanie bezterminowe w zobowiązanie terminowe. Trafnie więc Prezes UOKiK uznał, że opóźnianie się ze spełnianiem konkretnego świadczenia pieniężnego ma miejsce w przypadku, gdy nie zostanie ono w ogóle spełnione albo zostanie spełnione ale po terminie zapłaty określonym w umowie bądź wezwaniu do zapłaty albo po maksymalnym terminie wynikającym z Ustawy zatorowej. Nie jest przy tym zasadne stosowanie definicji "opóźnienia płatności" zawartej
w Dyrektywie 2011/7, gdyż polski ustawodawca chcą wdrożyć większe gwarancje ochrony wierzycieli wprowadził pojęcie deliktu administracyjnego związanego
z opóźnieniami płatności w sposób niesprzeczny z tą Dyrektywą. Prezes UOKiK zasadnie zatem uznał, że doręczenie faktury co do zasady nie jest warunkiem koniecznym stanu wymagalności świadczenia pieniężnego, którego termin zapłaty wynika z czynności prawnej, a jednocześnie brak otrzymania dokumentu księgowego nie uniemożliwia dłużnikowi dokonania zapłaty należnej wierzycielowi kwoty. Organ rozpatrzył stanowisko Strony co do wpływu niektórych faktur po terminie zapłaty. Uznał stanowisko Strony za słuszne w przypadkach, gdy data otrzymania faktury miała uzasadniony wpływ na ustalenie terminu zapłaty.
Zasadnie też Organ uznał, że co do zasady spór dotyczący poprawności świadczenia wzajemnego nie ma wpływu na nieterminowość zapłaty. Strona nie wyjaśniła "sporności świadczeń" wskazanych w piśmie z 12.01.2024 r. stosownymi dokumentami, dlatego w tych przypadkach nie było podstaw do uznania wpływu sporu na terminowość zapłaty. Natomiast Organ uznał korekty kar wynikające z faktur korygujących odpowiadających kwestionowanym częściom zobowiązań, co dotyczyło 50 zobowiązań z 58 przedstawionych przez Skarżącą.
Sąd akceptuje stanowisko Prezesa UOKiK, że nie można uznać za mające wpływ na ocenę zaistniałych opóźnień aneksów do umów akceptujących powstałe opóźnienia w zapłacie, które to aneksy zostały sporządzone już po dokonanej zapłacie. Nie można zmieniać warunków zobowiązań, które już zostały wykonane.
Trafnie też Organ zauważył, że Skarżąca swoich twierdzeń o wpływie części faktur po terminach płatności nie wykazała stosownymi, obiektywnymi dokumentami (poza wewnętrznymi adnotacjami) zwłaszcza, że faktury takie były przed ich rzekomym wpływem uwzględniane w rozliczeniach podatkowych. W przypadkach, gdy umowy potwierdzały, że zapłata ma nastąpić w terminie liczonym od daty doręczenia faktury, Organ przyjął tak liczone terminy. Trafnie Organ uznał, że dokonywanie przez księgowość Spółki czynności wewnętrznych przed datą wynikającej z wewnętrznej adnotacji o dacie przyjęcia na fakturze, podważa możliwość uznania za wiarygodne wyjaśnień Spółki o otrzymaniu faktur w datach widniejących na wewnętrznych adnotacjach.
Odmowa uwzględnienia wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków M.T.-P. i M.C.była w ocenie Sądu uzasadniona. Te wnioski dowodowe zmierzały do wykazania wpływu epidemii koronawirusa w okresie pierwszych miesięcy, co nie miało bezpośredniego znaczenia dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy, gdyż postępowanie dotyczyło okresu późniejszego. Prezes UOKiK nie kwestionował, że w związku z epidemią Spółka wdrażała elektroniczny obieg dokumentów czy pracę zdalną oraz wprowadzała reżim sanitarny w zakładach pracy. Zasadnie przy tym organ uznał, że konieczne zmiany organizacyjne związane
z funkcjonowaniem w warunkach epidemicznych nie było wystarczające do uznania, że w sprawie wystąpiła "siła wyższa", o której mowa w art. 13v ust. 7 Ustawy Zatorowej skutkująca powstaniem nadmiernych opóźnień w płatnościach. Nie wykazano bowiem, by ta zmiana warunków pracy miała rozstrzygający wpływ na powstanie opóźnień, skoro sklepy Skarżącej funkcjonowały, a dokonywanie płatności było możliwe również
w warunkach zmian organizacyjnych. Skarżąca w toku postępowania nie podnosiła innych okoliczności dot. działania siły wyższej, nie uczyniła tego mimo wezwania Organu.
Co do zarzutu ustaleniu wysokości jednostkowych kar pieniężnych dla części transakcji handlowych w sposób nieodpowiadający wzorowi wynikającemu z art. 13v ust. 2 Ustawy Zatorowej, to Organ przyznał, że nastąpiło błędne wyliczenie JKP
od transakcji o poz. 25505 w wysokości o 0,36 zł wyższej niż wynikać powinna z wzoru, co naprawił w trybie postanowienia o sprostowaniu błędów pisarskich i innych oczywistych omyłek. Postanowienia tego Skarżąca nie kwestionowała.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13q Ustawy Zatorowej poprzez brak wezwania Spółki do wyjaśnienia okoliczności, którymi obecnie w Decyzji została obciążona i które zostały uwzględnione na jej niekorzyść, a które powinny zostać dodatkowo wyjaśnione w toku postępowania
i zostałyby najpewniej ocenione inaczej przez Organ. Prezes Urzędu wzywał Stronę
do złożenia w formie tabelarycznej oświadczeń co do wpływu faktur po terminie zapłaty
i do przedłożenia wszystkich umów co do tych transakcji handlowych, na podstawie których były wystawione te "opóźnione" faktury. Na podstawie przedstawionych informacji Organ ustalał czy wystąpiło obiektywne opóźnienie w zapłacie.
W uzasadnionych przypadkach skorygował terminy zapłaty w oparciu o przedłożone dokumenty.
Co do zarzutu naruszenia 13v ust 7 Ustawy Zatorowej poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi obligatoryjna przesłanka odstąpienia od wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej z uwagi na skutki działania siły wyższej, Sąd – co już wyżej wskazano- akceptuje stanowisko Prezesa UOKiK. Skarżąca mimo powoływania się na absencje chorobowe i niedobory kadrowe związane z epidemią, nie poparła tego żadnymi dowodami wskazującymi na istotny wpływ tych okoliczności na trudności w dokonywaniu płatności. Wystąpienie samego powszechnie znanego stanu pandemii nie jest wystarczające do wykazania istotnego wpływu na niemożność terminowego dokonywania płatności. Przez działanie siły wyższej należy rozumieć nadzwyczajne
i nieprzewidywalne okoliczności, których następstw nie można było uniknąć, mimo zachowania przez ten podmiot należytej staranności, jaka była możliwa w warunkach funkcjonowania profesjonalnego, posiadającego rozbudowany aparat organizacyjny
i kadrowy, podmiotu jakim jest Skarżąca. Trafnie Prezes UOKiK zauważył przy tym,
że w okresie objętym postępowaniem, tj. czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r., pandemia nie miała już dla Skarżącej charakteru zdarzenia nieprzewidywalnego. Skarżąca nie wykazała przy tym istnienia związku przyczynowo - skutkowego epidemii z nadmiernym opóźnianiem się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych.
Skarżąca wskazując na naruszenie art. 13v ust. 8 ustawy zatorowej powołuje się na szczególne warunki wynikające z epidemii, co w jej ocenie stanowi też przykład uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 13v ust. 8 Ustawy Zatorowej. Zarzut ten jest niezasadny z przyczyn omówionych wyżej. Skarżąca nie wskazuje na inne przyczyny "uzasadnionego przypadku" mogące mieć istotny wpływ na odstąpienie
od wymierzenia kary.
Za nietrafne należało uznać zarzuty naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 13q Ustawy Zatorowej.
Organ nie miał obowiązku odrębnego odnoszenia się do każdego z tysięcy deliktów. Wystarczające było ich tabelaryczne ujęcie ze szczegółowym uzasadnieniem dla poszczególnych grup deliktów ujętych w poszczególnych tabelarycznych zestawieniach. Organ wystarczająco realizował zasadę przekonywania i informowania Strony odnosząc się do poszczególnych zarzutów Strony czy wniosków dowodowych, opisując zmiany w ustaleniach faktycznych i zasady ich dokonywania. Wyjaśnił też wystarczająco podstawę prawną rozstrzygnięć zawartych w decyzji. Organ przedstawił wystarczająco ocenę materiału dowodowego w sposób powalający Sadowi
na stwierdzenie, że ocena ta była wyczerpująca, oparta na materiale dowodowym wszechstronnie zebranym, w sposób adekwatny do wymogów procesowych i istoty sprawy. Ocena tego materiału dowodowego była dokonana w granicach wynikających
z art. 191 k.p.a., zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie z wymogami art. 137 § 1 i § 3 k.p.a. Wobec skorygowania ustaleń w stosunku do decyzji pierwszej, prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W konsekwencji Prezes UOKiK prawidłowo zastosował art. 77 ust 1 w zw. art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 13h Ustawy Zatorowej przez obciążenie Skarżącej kosztami postepowania.
Za niezasadne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zarzut naruszenie art. 13b ust 1 i 2 oraz 13v ust 1 Ustawy Zatorowej, art. 56
i 355 § 2 Kodeksu cywilnego, a także art. 3 ust 1 i 3 Dyrektywy dotyczący przyjęcie przez Organ, iż wpływ faktury po terminie płatności jest bez znaczenia dla ustalenia terminowości świadczenia, podczas gdy w takiej sytuacji nie może być mowy o opóźnieniu w płatności, koresponduje z zarzutami procesowymi, których niezasadność Sąd wyżej ocenił, w tym uznał zasadność odnoszenia się do definicji opóźnień w zapłacie na gruncie ustawy zatorowej, a nie Dyrektywy 2011/7. Dlatego też zarzut ten należy uznać za niezasadny.
Podobnie nietrafny są kolejne zarzuty dotyczące naruszenie art. 13b ust. 1 i 2 oraz 13v ust. 1 Ustawy Zatorowej, art. 56, 355 § 2, 488 § 2 Kodeksu cywilnego, a także art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy o zwalczaniu opóźnień, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów przez Organ i zaliczenie na poczet rozstrzygnięcia o karze, faktur oznaczonych przez Spółkę jako sporne. Do kwestii tych Sąd odniósł się
w rozważaniu co do korespondujących z tymi zarzutami zarzutów procesowych. Słusznie również Prezes UOKiK uznał, że Skarżąca niezasadnie domagała się wyłączenia od rozstrzygania wszystkich transakcji wskazanych przez nią jako sporne. Od tych części świadczeń pieniężnych, co do których Strona przedstawiła faktury korygujące, czy w inny sposób udowodniono zmniejszenie wymagalnych kwot Prezes UOKiK obniżył bowiem stosownie wysokość kar, podobnie uwzględnił wykazane
przez Spółkę szczególne terminy płatności inne niż przyjęte w pierwszej decyzji. Trafnie Organ uznał przy tym, że nie można uznać, że Skarżąca miała prawo wstrzymać się
w takim przypadku ze spełnieniem świadczenia pieniężnego co do niepodważanej części. Nie mogła też uzasadniać opóźnienia oczekiwaniem na fakturę korygującą, o ile nie wynikało to z dozwolonych warunków umowy.
Sąd wyżej odniósł się do zarzutu naruszenia art. 13v ust 7 i art. 13v ust. 8 Ustawy Zatorowej przez uznanie za zasadne ustaleń Prezesa UOKiK co do braku zaistnienia siły wyższej w rozumieniu tych przepisów.
Odniesienie się do zarzutów naruszenia art. 13v ust 1 i 2 Ustawy Zatorowej oraz art. 49 ust. 1 i 3 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP jest przedwczesne z uwagi
na wskazaną wyżej konieczność rozważenia kwestii intertemporalnych.
Ponownie rozpoznając sprawę, Prezes UOKIK zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione przez Sąd uwagi na tle art. 49 Karty Praw Podstawowych UE i art. 189c k.p.a. i przyjąć do wyliczenia kar przepisy Ustawy Zatorowej w brzmieniu sprzed
lub po dokonaniu nowelizacji ustawą zmieniającą z 2022 r., w zależności od tego, które przepisy będą powodowały wyliczenie kary niższej.
Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 206 p.p.s.a. Sąd zasądził częściowy zwrot kosztów (wynagrodzenie pełnomocnika 7200 zł) ze względu na to, że zasadnicza część zarzutów skargi nie została uwzględniona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI