V SA/Wa 3334/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-04-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
opłata dodatkowaumorzenie należnościważny interes dłużnikainteres publicznysytuacja materialnarentapomoc społecznadrogi publicznestrefa płatnego parkowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą umorzenia opłaty dodatkowej za parkowanie, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły sytuację materialną i zdrowotną skarżącego.

Skarżący R.O. wniósł o umorzenie 50 zł opłaty dodatkowej za parkowanie, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką, a parkowanie bez opłaty jest naruszeniem przepisów. Sąd administracyjny uchylił decyzję, stwierdzając, że organy nieprawidłowo oceniły przesłanki umorzenia, nie zbadały interesu publicznego i nie dokonały właściwej analizy porównawczej dochodów i wydatków skarżącego, który otrzymuje niską rentę i korzysta z pomocy społecznej.

Sprawa dotyczyła skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W., odmawiającą umorzenia 50 zł opłaty dodatkowej za parkowanie. Skarżący wskazywał na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową, otrzymując niską rentę (ok. 340 zł netto) pomniejszaną o alimenty i korzystając z zasiłku stałego. Organy odmówiły umorzenia, argumentując, że trudna sytuacja materialna sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką, a parkowanie bez opłaty stanowi naruszenie przepisów. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy nie oceniły interesu publicznego, a ich analiza interesu dłużnika była nieprawidłowa. Stwierdzono, że dochody skarżącego są poniżej minimum socjalnego i egzystencji, a organy nie dokonały właściwej analizy porównawczej dochodów i wydatków. Sąd wskazał, że umorzenie należności powinno być rozważone w kontekście ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego, a zapłata opłaty nie może prowadzić do konieczności korzystania przez skarżącego ze środków pomocy państwa. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli zostanie właściwie oceniona przez organy administracji, uwzględniając zarówno interes dłużnika, jak i interes publiczny.

Uzasadnienie

Organy administracji nieprawidłowo oceniły sytuację skarżącego, nie zbadały interesu publicznego i nie dokonały właściwej analizy porównawczej dochodów i wydatków, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

O.p. art. 67a § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika lub interes publiczny) jako podstawę do umorzenia niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym.

Pomocnicze

u.d.p. art. 13f § 3

Ustawa o drogach publicznych

u.f.p. art. 60

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 64 § 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 55 § 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 56 § 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 59

Ustawa o finansach publicznych

O.p. art. 67b

Ustawa - Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a.

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nieprawidłowo oceniły sytuację materialną i zdrowotną skarżącego. Organy nie zbadały interesu publicznego. Dochody skarżącego są poniżej minimum socjalnego i egzystencji. Zapłata opłaty dodatkowej spowodowałaby konieczność korzystania przez skarżącego ze środków pomocy państwa.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia. Parkowanie bez opłaty stanowi naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych.

Godne uwagi sformułowania

Przez "ważny interes dłużnika" należy rozumieć sytuację, w której dłużnik, z przyczyn nadzwyczajnych, losowych, niezależnych od swojego postępowania, a którym nie mógł zapobiec, nie jest w stanie uregulować powstałych zobowiązań. Decyzje administracyjne dotyczące przedmiotowego umarzania należności pieniężnych, tak jak powoływał organ, mają charakter uznaniowy, to jednak pamiętać też należy, że decyzje wydane w tym trybie nie mogą być zupełnie dowolne. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa.

Skład orzekający

Beata Krajewska

przewodniczący

Tomasz Zawiślak

sprawozdawca

Bożena Zwolenik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'ważny interes dłużnika' i 'interes publiczny' w kontekście umarzania należności publicznoprawnych, zwłaszcza w przypadku osób o niskich dochodach."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji skarżącego i specyfiki opłaty dodatkowej za parkowanie, ale zasady oceny wniosków o umorzenie są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny może interweniować w obronie obywatela znajdującego się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, nawet w przypadku niewielkich należności publicznoprawnych. Podkreśla znaczenie właściwej oceny sytuacji życiowej wnioskodawcy przez organy administracji.

Czy 50 zł długu może zrujnować życie? Sąd staje w obronie obywatela w potrzebie.

Dane finansowe

WPS: 50 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 3334/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Krajewska /przewodniczący/
Bożena Zwolenik
Tomasz Zawiślak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. O. (dalej: skarżący lub strona) była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2015r., nr [...] (dalej: SKO, organ odwoławczy lub II instancji) utrzymująca w mocy w decyzję Prezydenta W. (dalej także organ I instancji) z [...] marca 2015r. nr [...] znak: [...], odmawiającą umorzenia należności.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z [...] grudnia 2014r., uzupełnionym pismem z [...] lutego 2015r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności w wysokości 50 złotych. Wskazał na swój ważny interes przejawiający się w jego sytuacji zdrowotnej i finansowej. Wyjaśnił, że jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, otrzymuje rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1109,76 zł, która jest pomniejszana o alimenty w wysokości 618,81 zł. W związku z tym miesięczna kwota z tego tytułu do wypłaty wynosi 324,07 zł. Podał również, że pobierał (do końca stycznia 2015 roku) comiesięczne świadczenie w formie zasiłku stałego w kwocie 235,31 zł, a także że posiada nieuregulowane zobowiązania finansowe np. za czynsz w wysokości 284,02 zł. Podkreślił, że nie stać go na wykup lekarstw, co powoduje destabilizację choroby.
Decyzją z [...] marca 2015r., po rozpatrzeniu wniosku strony, organ I instancji odmówił umorzenia należności w wysokości 50 zł z tytułu opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 260 ze zm., dalej: ustawa o drogach publicznych), powstałej w związku z parkowaniem pojazdu o numerach rejestracyjnych [...] bez wniesienia stosownej opłaty za parkowanie na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W., czego konsekwencją było wystawienie wezwania sygn: [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że trudna sytuacja materialna skarżącego sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym samym nie powinna być utożsamiana z ważnym interesem dłużnika. Zawsze ulga w spłacie powstałych zobowiązań jest w interesie dłużnika, a tym samym każdy dłużnik znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej spełniałby tę przesłankę. Dlatego też, ważne jest wykazanie nadzwyczajności sytuacji, w której dłużnik się znalazł. Przez "ważny interes dłużnika" należy rozumieć sytuację, w której dłużnik, z przyczyn nadzwyczajnych, losowych, niezależnych od swojego postępowania, a którym nie mógł zapobiec, nie jest w stanie uregulować powstałych zobowiązań. Fakt niewnoszenia opłat z tytułu parkowania pojazdu na obszarze SPPN nie może być uprawnioną przesłanką do umorzenia powstałych należności. Kierowanie pojazdem wiąże się z koniecznością ponoszenia wszelkich kosztów i opłat eksploatacyjnych, a także opłat nałożonych przepisami prawa - w tym mieszczą się opłaty za parkowanie jak i opłaty dodatkowe.
W związku z tym, organ I instancji uznał, że umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz nieuczciwe wobec innych użytkowników dróg, zobowiązanych do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W.
Pismem z [...] kwietnia 2015r. skarżący złożył odwołanie. Podtrzymał dotychczasową argumentację oraz wskazał, że nie będzie w stanie uiścić nałożonej opłaty - również w formie rozłożenia na raty, gdyż z kwoty renty ZUS nie jest w stanie się wyżywić ani wykupić leków.
SKO zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015r. utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 885 ze zm., dalej: u.f.p.).
Przywołał treść art. 56 ust. 1 u.f.p., który wskazywał przesłanki do umorzenia należności i wyjaśnił, że wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślił, że art. 56 ust. 1 u.f.p. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego".
Przytoczył także treść art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.), do którego m.in. stosowania odwołuje się art. 67 u.f.p. i wskazał, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
W powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek, od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej, jednakże również w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu podatnika, organ odwoławczy wskazał, że trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 kwietnia 2010r. sygn. akt I SA/Kr 707/09, LEX nr 584655). W wyroku tym wskazano również, że z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż powyższe ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mogą być stosowane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków egzystencji podatnika i jego rodziny.
W niniejszej sprawie SKO podkreśliło, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu renty, która jest pomniejszona z powodu potrącenia o alimenty, przy czym do 31 stycznia 2015r. uzyskiwał świadczenie w formie zasiłku stałego 235,31 zł. Zdaniem organu odwoławczego nie uzasadnia to jednak złamania przepisów ustawy o drogach publicznych w postaci parkowania pojazdu na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W. bez wniesienia stosownej opłaty i następczego domagania się umorzenia należności z tego tytułu. W złożonym wniosku skarżący stwierdził wprawdzie, iż dokonał opłaty za parking, której nie zauważyli kontrolerzy, jednakże wykonane na miejscu zdarzenia zdjęcia pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie potwierdzają powyższego zarzutu.
Pismem z [...] lipca 2015r. złożył skargę na ww. decyzję SKO z [...] czerwca 2015r. Podtrzymał w całości swoją argumentację zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Pismem procesowym z [...] lutego 2016r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę decyzji poprzez umorzenie należności pieniężnej z uwagi na ważny interes dłużnika. Podkreślił, że wskazane okoliczności dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego przemawiają za umorzeniem należności.
Na zakończenie wskazał, że w sprawie istnieją również wątpliwości co do nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia opłaty, ze względu na upływ czasu (skarżący twierdzi, że uiścił opłatę) oraz ze względu na nie doręczenie do rąk własnych wezwania do uiszczenia dodatkowej opłaty, a jedynie umieszczenie jej za szybą samochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, sąd stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć w tym miejscu wypada, że kontrolując działalność administracji publicznej sąd nie jest władny do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej w związku z czym - nawet w sytuacji jak w przedmiotowej sprawie, czyli uwzględnienia skargi na zaskarżoną decyzję – sąd nie mógł uwzględnić wniosku strony skarżącej o umorzenie należności.
Nie ulega żadnej wątpliwości, że opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 3 ustawy o drogach publicznych pobiera zarząd drogi (Zarząd Dróg Miejskich w W.) i stanowi ona dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 40a ust. 1 ustawy o drogach publicznych).
Zgodnie z art. 60 pkt 7 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.
W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.
Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.
Zatem podkreślić należy z naciskiem, że charakter należności objętej wnioskiem strony (wynikający z istoty nałożenia opłaty dodatkowej - quasi kary) nie może skutecznie uzasadniać odmowy umorzenia tych należności, gdyż w przeciwnym razie, co do zasady wyłączałby stosowanie omawianej regulacji względem tych opłat dodatkowych.
Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).
W związku z powyższym sąd zauważa, że organy I instancji nieprawidłowo powołał art. 59 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Podobnie także SKO w uzasadnieniu powołało art. 56 u.f.p. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że przepisy art. 56 i art. 59 u.f.p. stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, o czym szerzej wyżej. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 56, czy też 59 u.f.p. w zakresie przesłanek umorzenia należności. Wypada także zauważyć, że SKO mimo powołania art. 56 u.f.p., to także zasadnie wskazała na mający odpowiednie zastosowanie w sprawie art. 67a O.p., który na mocy art. 67 u.f.p. znajdzie zastosowanie.
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Decyzja organu ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 O.p.
Podsumowując powyższe zasady postępowania dotyczące umarzania przedmiotowej należności stwierdzić należy, iż organ administracyjny przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.
Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżący w swoim podaniu skierowanym do organu upatrywała zasadność zgłoszonego wniosku przede wszystkim zestawiając swoją bardzo trudną sytuację majątkową (otrzymywanie renty w wysokości ok. 340 złotych na rękę oraz stałe korzystanie z opieki społecznej – zasiłek stały w wysokości do 31 stycznia 2015r. - 235,31 zł od 1 kwietnia 2015r. do 31 stycznia 2019r. w wysokości 204,43 zł) i zdrowotną z kwotą opłaty dodatkowej. Wskazywał zatem przede wszystkim na przesłankę określoną w przepisie art. 67 O.p., czyli ważny interes dłużnika lub interes publiczny.
Odnosząc się do zasadniczego motywu skargi oraz argumentacji prezentowanej w toku postępowania administracyjnego dokonać należy, wykładni pojęcia "ważny interes dłużnika" oraz "interes publiczny", o których mowa w treści powoływanego przepisu. Na wstępie rozważań w tym zakresie wskazać trzeba, że są to pojęcie nieostre, jednakże stanowiące już wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych.
Zgodnie więc z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o istnieniu ważnego interesu dłużnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (p. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2012 r. Sygn. akt V SA/Wa 2119/12 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na pojęcie "interesu publicznego" składa się natomiast zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanej wyżej wartości (p. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1964/05 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać tutaj również trzeba, iż jakkolwiek decyzje administracyjne dotyczące przedmiotowego umarzania należności pieniężnych, tak jak powoływał organ, mają charakter uznaniowy, to jednak pamiętać też należy, że decyzje wydane w tym trybie nie mogą być zupełnie dowolne. Przykładowo o źle rozumianej realizacji cechy uznaniowości rozstrzygnięcia organu świadczyć może przedstawienie stanu faktycznego sprawy oraz treści mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa przy jednoczesnym lakonicznym oświadczeniu o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Należy zatem mieć tutaj na uwadze, że zwłaszcza negatywne rozstrzygniecie dotyczące umorzenia należności pieniężnej powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów i co do prawa, ale także co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją.
Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące trybu oraz istotnych elementów oceny rozpoznawania wniosku o umorzenie należności, stwierdzić należy, że orzekający w sprawie organ odwoławczy nie sprostał powyższym wymaganiom. Organy obydwu instancji w ogóle nie dokonały oceny interesu publicznego, skupiając się tylko i to w sposób nieprawidłowy na interesie podatnika.
W ocenie sądu nie znajdujące umocowania w stanie faktycznym sprawy stanowisko, iż nie uzasadnia umorzenia należności złamanie cyt. "przepisów ustawy o drogach publicznych w postaci parkowania pojazdu na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W. bez wniesienia stosownej opłaty i następczego domagania się umorzenia należności z tego tytułu". Takie postawienie sprawy, co do zasady, wyłączałby stosowanie omawianej regulacji względem opłat dodatkowych.
Bezpodstawne są także rozważania organów w zakresie oceny ważnego interesu dłużnika. Organy uznając, iż faktycznie sytuacja finansowa skarżącego jest trudna uznały, iż okoliczności te nie mają wystarczającego znaczenia dla uwzględnienia wniosku. Organy jednak w żaden sposób nie dokonały analizy porównawczej dochodów z wydatkami skarżącego. Co więcej Prezydent W. zwrócił się do strony o wykazanie sytuacji finansowej i następnie zupełnie tę sytuację zbagatelizował wskazując, że trudna sytuacja sama w sobie nie może być podstawą umorzenia należności. Organ II instancji to stanowisko bezkrytycznie zaakceptował. Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że dochody skarżącego w wysokości 559,38 zł (324,07 zł renta + 235,31 zasiłek stały za 2014r.) są zdecydowanie poniżej minimum socjalnego, które na 2014r. dla gospodarstwa jednoosobowego wynosiły 1070,99 zł i są nieznacznie wyższe niż tzw. minimum egzystencji w wysokości 544 złotych. Natomiast za 2015r. łączne dochody strony wynoszą 542 zł (337,57 zł renta + 204,43 zł), a więc są poniżej minimum egzystencji i odpowiadają kryterium dochodowemu wynikającemu z ustawy o pomocy społecznej. Organ II instancji także nie zwrócił uwagi, że skarżący korzysta z opieki społecznej, a więc Państwo Polskie pomaga stronie w jego utrzymaniu. W końcu nie zauważył, że strona jest osobą niepełnosprawną i posiada określone zaległości. Nie stać go również na zakup niezbędnych leków.
Proste zestawienie ustalonych okoliczności faktycznych w zakresie dochodów skarżącego z ponoszonymi przez niego wydatkami na utrzymanie i leczenie skonstatować należy twierdzeniem, iż realnie brak jest jakichkolwiek możliwości zapłaty przez skarżącego tej opłaty dodatkowej. Bez wątpienia skarżący jest niewypłacalny w ustalonym zakresie. Zasadniczo zgodzić należy się z powoływanym tutaj twierdzeniem organu, że trudna sytuacja majątkowa nie przesądza automatycznie o przyznaniu ulgi, jednak pamiętać trzeba, że nie uprawniona jest także "automatyczna" odmowa przez organy udzielenia ulgi w sytuacji stwierdzenia trudnej sytuacji finansowej.
Reasumując powyższe należy wskazać, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes publiczny i ważny interes dłużnika zostały należycie wyważone. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa (czy też jednostki samorządu terytorialnego), ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (patrz wyrok NSA z 30 maja 2001 r. sygn. akt III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (patrz wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że skarżący pozostaje już w części na utrzymaniu ze środków pomocy państwa, z których pokrywa również koszty leczenia.
Czyniąc powyższe pozostające poza sporem ustalenia, organ winien mieć na uwadze także i kwotę o umorzenie której chodzi. Nie powinno być bowiem tak, że postępowanie, które kwoty tej dotyczy może generować kwoty, które ją przewyższają. Zdaniem sądu instytucja uznania administracyjnego właśnie w takich sytuacjach jak sytuacja skarżącego winna pozwolić na rozważenie rezygnacji z opresyjności wobec obywatela i odstąpienie od realizacji funkcji fiskalnych państwa.
Dbanie o budżet państwa czy też jednostki samorządu terytorialnego (jego dochody) nie może przesłaniać interesu strony, jej potrzeb, oraz rzeczywistej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W ocenie sądu organ przekroczył w sprawie niniejszej granice uznania administracyjnego. Rozpoznając ją ponownie SKO uwzględni powyższe oraz rozważy potrzebę uwzględnienia wniosku skarżącego. Pamiętać tu należy, iż możliwość skorzystania z ulgi w postaci umorzenia nie może być iluzoryczna.
Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI