V SA/WA 3328/16

V SA/Wa 3328/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Michał Sowiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 601/19 - Postanowienie NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu z tytułu niezwróconych środków dotacji ze środków unijnych; oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J.S. (dalej: strona/skarżący) jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: organ) z [...] października 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2016 r., nr [...] orzekającą o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu [...]. (dalej: Stowarzyszenie) z tytułu niezwróconych środków dotacji w kwocie 114.887,50 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] Marszałek Województwa [...] zobowiązał Stowarzyszenie do zwrotu dofinansowania w kwocie 114.887,50 zł - wraz z odsetkami - przyznanego na realizację projektu "[...]", na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki nr [...] z [...] września 2008 r., zmienionej aneksami z [...] czerwca 2011 r.
W związku z brakiem zwrotu środków, organ I instancji przekazał Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w Z. tytuł wykonawczy nr [...] z [...] sierpnia 2013 r. Następnie, postanowieniem z [...] listopada 2013 r. umorzono postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak mienia, z którego można przeprowadzić egzekucję.
W związku z powyższym, Marszałek Województwa [...], postanowieniem z [...] maja 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu [...] z tytułu zaległości publiczno-prawnych ciążących na [...] zaś w decyzji z [...] marca 2016 r. orzekł o odpowiedzialności skarżącego z tytułu niezwróconych środków dotacji w kwocie 114 887,50 zł.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z [...] października 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] marca 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż zgodnie z art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.); dalej: "O.p" za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 O.p., tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami, zaś zakres zastosowania przepisu 116a O.p. dotyczy również członków zarządu stowarzyszeń. Tymczasem z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skład zarządu Stowarzyszenia zmieniał się, przy czym od 9 września 2009 r. (data dokonania wpisu) do chwili obecnej jego jedynymi członkami byli: S.S. – skarbnik oraz J.S. - sekretarz. Zatem za zaległość (nierozliczone transze dofinansowania) Stowarzyszenia, powstałą w okresie 5 lipca - 22 września 2011 r., ww. osoby odpowiadają solidarnie.
Jednocześnie, odpowiadając na zarzuty odwołania organ wyjaśnił, że nie jest prawdą, że egzekucja była bezskuteczna, gdyż prowadzono ją pod nieaktualnym adresem Stowarzyszenia. Przyczyną bezskuteczności egzekucji był natomiast fakt, że majątek Stowarzyszenia był niewystarczający by zaspokoić koszty egzekucji oraz egzekwowaną należność. Powyższe wynika z treści postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. z [...] listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz z wykazu majątku Stowarzyszenia z 29 października 2012 r.
Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 24 § 3 oraz art. 26 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a". Podniósł, iż w niniejszej sprawie nie wydano orzeczenia o wyłączeniu organu lecz o wyłączeniu z postępowania pracowników organu, tj. M.K. oraz E.P., natomiast zaskarżoną decyzję wydał A.W. (Zastępca Dyrektora Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...]), który posiada upoważnienie Marszałka Województwa [...]. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania.
Jednocześnie wyjaśniono, że wyłączenie organu, na podstawie art. 25 k.p.a., może nastąpić w sprawie dotyczącej interesów majątkowych:
jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3;
osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.
Tymczasem sprawa zakończona decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nie dotyczyła interesów majątkowych kierownika organu lub innych osób wskazanych w art. 25 k.p.a., a .zwrotu dofinansowania przez Stowarzyszenie. Brak jest zatem podstawy do wyłączenia z postępowania organu I instancji.
Odnośnie zarzutu zaniechania przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów organ zaznaczył, iż zgłoszone wnioski nie wnosiły do sprawy nowych okoliczności.
Dalej podniesiono, że na uwzględnienie nie zasługuje również argument, iż organ I instancji mógł w całości zaspokoić należności określone decyzją z [...] grudnia 2012 r. potrącając je z roszczeniami Stowarzyszenia z tytułu szkód (utracone nakłady, zaciągnięte zobowiązania) poniesionych z winy Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Z.. Organ wyjaśnił, iż fakt, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o dofinansowanie projektu nie oznacza, że zostanie z nim zawarta umowa. Dopiero bowiem umowa kreuje prawa i zobowiązania obydwu stron: beneficjenta oraz instytucji pośredniczącej, która organizuje konkurs. Tymczasem w niniejszej sprawie nie powstał stosunek zobowiązaniowy, na podstawie którego Stowarzyszenie mogłoby wykazywać roszczenia związane z projektem.
W skardze na powyższą decyzję, wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3, art.11 i art. 15 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, iż decyzja z [...] marca 2016 r. została utrzymana w mocy pomimo wydania jej przed upływem terminu wyznaczonego stronie do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do jego treści oraz z pominięciem pisma złożonego przez stronę dnia 19 marca 2016 r. Ponadto organ nie odniósł się do powyższych uchybień w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pomimo, że strona podniosła stosowny zarzut w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżący wyjaśnił, iż zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do jego treści było dwukrotnie awizowane, a termin odbioru upłynął 14 marca 2016 r. Strona podkreśliła, iż informacje o treści zawiadomienia uzyskała od pracownika organu podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 15 marca 2016 r. Następnie, tj. 19 marca 2016 r. wniosła do organu pismo, w którym przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i złożyła wnioski. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana już [...] marca 2016 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że w dniu 22 września 2008 r. [...] zawarło z Województwem [...] umowę o dofinansowanie projektu pt. "[...]". W wyniku przeprowadzonej kontroli projektu stwierdzono nieprawidłowości skutkujące wydaniem w dniu [...] grudnia 2012 r. (przez Marszałka Województwa [...]) decyzji o zwrocie środków w kwocie 114.887,50 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Decyzja ta stała się ostateczna. Brak zwrotu środków w wyznaczonym terminie spowodował wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko Stowarzyszeniu. W toku postępowania egzekucyjnego nie ujawniono jednak majątku beneficjenta, który przewyższałby wydatki egzekucyjne, co skutkowało wydaniem w dniu [...] listopada 2013 r. (przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z.) postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego Następnie na podstawie art. 116a w zw. z art. 116 O.p. Marszałek Województwa [...] w dniu [...] marca 2016 r. wydał decyzję w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe, jako członka zarządu [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rozwoju i Finansów.
Jeśli chodzi o zarzuty skarżącego to żaden z nich nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest trafna sugestia skarżącego zawarta w piśmie procesowym z 8 grudnia 2017 r., że wyłączenie pełniącej funkcję Marszałka Województwa [...] – E.P. od prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu [...]. skutkuje, czy też powinno skutkować, wyłączeniem wszystkich podległych jej pracowników. Skarżący stawia bowiem tezę, iż istnieje uzasadnione podejrzenie, co do bezstronności wszystkich tych pracowników, którzy podlegają służbowo E.P.
W związku z powyższym przypomnieć należy, że stosownie do art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie :
1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;
2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia;
3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3;
5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;
6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne;
7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.
Oprócz okoliczności wyżej wskazanych bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony, albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1 art. 24 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności pracownika (§ 3 art. 24 k.p.a.).
Uprawdopodobnienie w rozumieniu powyższego przepisu nie może jednak wynikać wyłącznie z faktu, że w wydaniu decyzji brał udział pracownik działający z upoważnienia pracownika wyłączonego, który upoważnienie to uzyskał jeszcze przed wyłączeniem.
Samo wyłączenie pracownika organu (E.P.) nie przesądza bowiem o tym, że wszyscy pracownicy tegoż organu, którzy mogą działać w jego imieniu powinni być uznani za takich, wobec których niejako ex lege istnieją uprawdopodobnione okoliczności (niewymienione w § 1 art. 24 k.p.a.), które mogą wywołać wątpliwości, co do ich bezstronności.
Sąd nie podziela więc poglądów, że samo wyłączenie pracownika organu powinno prowadzić do bezpośredniego zastosowania art. 26 § 2 pkt. 1 k.p.a., a zatem do przekazania sprawy do załatwienia organowi wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę.
Co niezmiernie istotne przed wydaniem decyzji w I instancji w sprawie niniejszej skarżący nie domagał się zastosowania powyższego przepisu. Stąd też, w wydaniu tejże decyzji brał udział działający z upoważnienia Marszałka Województwa – A.W. Mało tego, skarżący w toku postępowania przed organem I instancji nie wnioskował o wyłączenie ww. mimo tego, że bez jakichkolwiek przeszkód mógł to uczynić. Wniosek o wyłączenie pracownika organu, złożony już po ,,wydaniu przez niego" decyzji uznać należy za spóźniony i zmierzający w istocie do przewlekania postępowania w sprawie. Końcowo zauważyć należy, iż brak jest jakiegokolwiek orzeczenia wskazującego na wyłączenie od rozpoznawania sprawy w I instancji Marszałka Województwa [...] jako organu. Wyłączenie E.P. (pracownika organu) nie jest bowiem tożsame z wyłączeniem organu jako takiego.
Odnosząc się do zarzutu utrzymania w mocy decyzji z [...] marca 2016 r. pomimo wydania jej przed upływem terminu wyznaczonego stronie do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do jego treści oraz z pominięciem pisma złożonego przez stronę dnia 19 marca 2016 r., należy uznać, iż jest on niezasadny. We wskazanym piśmie skarżący wniósł o zawieszenie postępowania, jak również o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich pracowników organu Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. Należy w powyższym kontekście zauważyć, iż Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] października 2016 r. odmówił zawieszenia postępowania. Natomiast w zaskarżonej decyzji z 10 października 2016 r. stwierdzono, iż brak jest podstaw do wyłączenia z postępowania organu I instancji, gdyż sprawa zakończona decyzją z [...] grudnia 2012 r. nie dotyczyła interesów majątkowych kierownika organu lub innych osób wskazanych w art. 25 k.p.a. Wszystkie wnioski skarżącego podlegały zatem merytorycznej ocenie organu.
Odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego należy wyjaśnić, iż organ II instancji trafnie uznał, że Marszałek Województwa [...] prawidłowo dokonał ustalenia stanu faktycznego, a wnioski dowodowe skarżącego nie wnosiły do sprawy nowych okoliczności. Dodatkowo zauważyć należy, iż, wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie procesowym z 8 grudnia 2017 r., skarżący w piśmie z 19 marca 2016 r. nie wnosił o przeprowadzenie nowych dowodów w sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów przypomnieć należy, że stosownie do art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu :
1) nie wykazał, że :
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Z powyższego przepisu wynika, że członek zarządu może zwolnić się od odpowiedzialności jeśli wykaże istnienie jednej z przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie. Zdaniem tak organu jak i Sądu skarżący takich przesłanek nie wskazał. W szczególności zauważyć należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżący pełnił funkcję członka zarządu [...]. w czasie, w którym upłynął termin płatności obciążającego Stowarzyszenie zobowiązania. Mało tego, organ wykazał, że egzekucja wobec Stowarzyszenia okazała się bezskuteczna, co potwierdza postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. z [...] listopada 2013 r. w sprawie umorzenia egzekucji, z którego wynika, że nie ujawniono mienia Stowarzyszenia, z którego egzekucja mogłaby być prowadzona. Takiego mienia nie wskazał również skarżący, jak i drugi członek zarządu, mimo doręczenia im stosownych pism w tej materii. Zdaniem Sądu, gdyby takowe mienie istniało skarżący wskazałby je chociażby po to, aby zwolnić się, od osobistej odpowiedzialności. W tym miejscu godzi się podkreślić, że wszelkie okoliczności uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności obowiązany jest wykazać on sam. Organ orzekając o odpowiedzialności członka zarządu na mocy art. 116 § 1 O.p. ma natomiast obowiązek wykazać jedynie fakt sprawowania tej funkcji przez osobę o odpowiedzialności, której orzeka oraz okoliczność, że egzekucja z majątku danego podmiotu okazała się bezskuteczna. W ocenie sądu organ sprostał temu zadaniu, natomiast skarżący nie wykazał żadnej okoliczności egzoneracyjnej (zwalniającej go od odpowiedzialności).
Sąd podnosi jednocześnie, iż twierdzenie, że Stowarzyszenie zamierza dokonać potrącenia należności przysługującej Stowarzyszeniu tytułem pokrycia szkód w postaci utraconych nakładów i zaciągniętych zobowiązań poniesionych w związku z nie zawarciem ze Stowarzyszeniem umowy na realizację innego projektu, pozostaje bez związku z rozstrzygnięciem w niniejsze sprawie.
Podkreślić bowiem trzeba, iż co najmniej wątpliwe jest istnienie podstaw pozwalających przyjąć, że Stowarzyszeniu przysługuje roszczenie o zapłatę kwoty 200.000 zł, związanej z brakiem zawarcia umowy o dofinansowanie innego projektu. Samo złożenie wniosku o dofinansowanie projektu nie oznacza przecież, że umowa o dofinansowanie zostanie zawarta, a jej brak będzie mógł być tożsamy z wyrządzeniem określonej szkody.
Interpretując powyższe w sposób możliwie korzystny dla skarżącego uznać należałoby, iż wierzytelność, której istnienie skarżący wywodzi z braku zawarcia umowy o dofinansowanie innego projektu musiałaby być uznana za niesporną. Tak jednak nie jest, albowiem organ jej istnienie kwestionuje. To zaś oznacza, iż nie byłoby możliwe jej potrącenie w oparciu o przepisy O.p. (zob. art. 64 § 1 i 2).
W ocenie sądu skarżący nie wykazał tym samym, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia także art. 116a O.p. Przepis ten stanowi że :
1. Za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio.
2. Za zaległości podatkowe stowarzyszenia powstałe przed jego wpisem do właściwego rejestru odpowiadają solidarnie osoby działające na rzecz stowarzyszenia do chwili wpisu.
3. Członek zarządu stowarzyszenia zwykłego odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia.
4. W przypadku gdy stowarzyszenie zwykłe nie posiada zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia odpowiada całym swoim majątkiem członek stowarzyszenia solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami.
5. Do odpowiedzialności podatkowej, o której mowa w § 3 i 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 115 § 2 i 4.
Nie znajduje uzasadnienia także zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Organy podjęły bowiem wszelkie niezbędne czynności prowadzące do należytego wyjaśnienia sprawy. Poczynione przez nie ustalenia Sąd uznaje za trafne. Nie budzi również wątpliwości prawidłowość zastosowanych w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa.
Sąd zwraca uwagę także na to, że uzasadnienia decyzji podjętych w obu instancjach są wyczerpujące i rzeczowe, zatem nie sposób uznać, iż przy ich sporządzaniu doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.