V SA/Wa 332/07

V SA/Wa 332/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Beata Krajewska /przewodniczący/
Krystyna Madalińska-Urbaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 10 par. 1 i 2, art. 127 par. 3, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenie odsetek od zaległych składek uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 lutego 2006 r. A. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenie odsetek od zaległych składek za okres od IV kwartału 1997 r. do I kwartału 2006 r. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2006 r. został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników i wezwany do opłacenia zaległych składek w kwocie 7400 zł. oraz odsetek za zwłokę w kwocie 7010 zł. - łącznie 14410 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, ani majątku ruchomego o takiej wartości. Dochody z gospodarstwa rolnego przeznacza na bieżące wydatki, a innych przychodów nie posiada. W skład gospodarstwa wchodzi ciągnik i podstawowe narzędzia do uprawy pola. Skarżący wskazał ponadto, iż hoduje cztery sztuki bydła i siedem świń, których wartość rynkowa wynosi 300 zł. za sztukę. Podniósł, że chce być objęty ubezpieczeniem społecznym rolników ale uiszczenie kwoty 14.456 zł. (kwota należna w przypadku dokonania wpłaty w dniu 13 lutego 2006 r.) przerasta jego możliwości finansowe. Złożony wniosek skarżący uzupełnił pismem z 18 marca 2006 r., do którego załączył następujące dokumenty: protokół szacunku strat na okoliczność wystąpienia klęski żywiołowej w roku 2005 - w kwocie 7.726 zł., faktury VAT za leczenie zwierząt hodowlanych z dnia 28 lutego 2006 r. - na sumę 117,70 zł. i z dnia 3.03.2006 r. na sumę 451,54 zł., kopię potwierdzenia odbioru padłej krowy przez Przedsiębiorstwo [...] "[...]" z dnia 29.08.2005 r. oraz protokół szacunku strat na okoliczność wystąpienia klęski żywiołowej w roku 2003 - w kwocie 6.926 zł.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego umorzył 70 % należności jakie skarżący był zobowiązany uiścić z tytułu odsetek za zwłokę za okres od IV kwartału 1997 r. do I kwartału 2006 r., tj. kwotę 4.964,40 zł. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 41 a powołanej ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego oraz składkowego może m.in. umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. W przedmiotowej sprawie umorzenie 70 % należności z tytułu odsetek za zwłokę uzasadnione było możliwościami płatniczymi wnioskodawcy oraz wystąpieniem zdarzeń mających wpływ na sytuację materialną zainteresowanego, tj. powodujące straty w uprawach anomalie pogodowe w 2003 r. i 2005 r. oraz leczenie inwentarza i fakt, iż w gospodarstwie skarżącego padła krowa.
Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] zmienił zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. i umorzył należności za III i IV kwartał 2003 r., III i IV kwartał 2005 r. w wysokości 1.090,20 zł. oraz pozostałe do uregulowania odsetki za zwłokę w kwocie 6.923,00 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes wyjaśnił, iż w wyniku ponownej oceny zebranych w sprawie dokumentów - w kontekście uzyskiwanego przez skarżącego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego - postanowiono o zmianie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż wielkość strat w uprawach polowych, jakie wnioskodawca poniósł w 2003 i 2005 r. w wyniku długotrwałej suszy, w znacznym stopniu przyczyniła się do pogorszenia sytuacji materialnej w tym okresie. W ocenie organu zakres prowadzonej działalności rolniczej na gruntach o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, ilość aktualnie posiadanego bydła i trzody chlewnej oraz wielkość uzyskiwanego dochodu, umożliwiają skarżącemu spłatę pozostałej należności, która może być uregulowana w korzystnym układzie ratalnym, zawartym na wniosek zainteresowanego.
W skardze na powyższą decyzję A. S. wniósł o jej zmianę i umorzenie należności w całości albo o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżący nadmienił, że zaskarżona decyzja została wydana po dokonaniu przez niego 8 sierpnia 2006 r. zgłoszenia o wypadku jakiemu uległ [...] sierpnia 2006 r. podczas pracy w gospodarstwie rolnym. W wyniku zdarzenia zainteresowany doznał złamania [...] w [...] miejscach. Dodatkowo sytuację finansową wnioskodawcy pogorszył fakt, iż obrażenia jakie odniósł wymagały unieruchomienia [...] i uniemożliwiły skarżącemu pracę w gospodarstwie, o czym świadczy zwolnienie lekarskie do dna [...] października 2006 r.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż zaskarżona decyzja został wydana z uwzględnieniem strat jakie skarżący poniósł w wyniku długotrwałej suszy w 2003 i 2005 r., jednakże wskazana w skardze okoliczność jakoby skarżący w dniu [...] sierpnia 2006 r. uległ wypadkowi przy pracy nie jest organowi znana. Ponadto rozpatrywany obecnie przez organ wniosek skarżącego o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej został złożony już po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd uwzględnił okoliczności, które nie zostały w niej podniesione. Możliwość taką stwarza art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Warunkiem wydania zgodnej z prawem decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przepisów nie tylko prawa materialnego ale i procesowego.
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku - w przypadku gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (określone w art. 10 § 2 k.p.a.) - w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Obowiązek wynikający z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. ciąży na każdym organie administracji - także na organie odwoławczym. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei art. 140 k.p.a. stanowi, że w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi strony co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań. Z treści art. 10 § 1 wynika, iż takie ustosunkowanie się do całego materiału faktycznego i prawnego, zgromadzonego w sprawie, który będzie podstawą do podjęcia decyzji, jest szczególnym uprawnieniem strony z racji jej udziału w postępowaniu (vide wyrok NSA OZ w Lublinie z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 507/95 - LexPolonica).
W niniejszej sprawie obowiązek ten nie ostał dopełniony. Oznacza to, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, a w związku z tym dokonania i przedstawienia swojej oceny dotyczącej kompletności zebranego w prawie materiału dowodowego i ewentualnego uzupełnienia tego materiału poprzez powiadomienie o zaistniałej zmianie stanu faktycznego i aktualnej sytuacji w jakiej się znajduje.
Wydając decyzję w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a., a zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia nowych okoliczności, jakie zaistniały przed jej wydaniem i które mogły mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy (karta nr 59 akt administracyjnych -Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej) skarżący w dniu [...] sierpnia 2006 r. uległ wypadkowi przy pracy rolniczej. W wyniku tego zdarzenia doznał obrażeń, które wymagały unieruchomienia [...] i uniemożliwiły skarżącemu pracę w gospodarstwie, co pogorszyło jego sytuację materialną, a w związku z tym nie pozostało bez wpływu na możliwość uregulowania należności względem KRUS.
Wskazać należy, iż w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia okoliczności jaką był wypadek skarżącego. Organ zauważył też, iż obecnie rozpatrywany jest wniosek skarżącego o odszkodowanie. Jednocześnie rozważana jest możliwość zmiany zaskarżonej decyzji.
Nie ulega zatem wątpliwości, że gdyby skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uprzedniego zapoznania się z nim z pewnością poinformowałby organ o istotnej zmianie okoliczności jaka miała miejsce. Wypadek, któremu uległ skarżący skutkował przecież uniemożliwieniem pracy w gospodarstwie, która stanowi jedyne źródło dochodu zainteresowanego. W związku z powyższym znacznemu ograniczeniu uległa możliwość spłaty zadłużenia względem organu.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes KRUS winien wykonać obowiązki wynikające z treści art. 10 § 1 k.p.a., a także rozważyć czy i jaki wpływ na sytuację skarżącego miał wypadek jakiemu uległ wnioskodawca w dniu [...] sierpnia 2006 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 134 §1 i art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.