V SA/Wa 321/18

V SA/Wa 321/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/
Irena Jakubiec-Kudiura
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 689/19 - Wyrok NSA z 2022-09-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 471
art. 6, art. 89
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 122, art. 187, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za posiadanie niezarejestrowanych automatów do gier oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. M. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] grudnia 2017 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie (dalej: "Naczelnik UC-S" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2017r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł za posiadanie niezarejestrowanych automatów do gier o nazwie [...] nr [...] oraz [...] nr [...] .
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 12 czerwca 2017 r. funkcjonariusze Mazowieckiego Urzędu Celno Skarbowego w Warszawie
Delegatura UCS w C. przeprowadzili działania
kontrolne w lokalu [...] mieszczącym się przy ul. [...] w
C. , w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o
grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471 ze zm.), dalej: "u.g.h.". W toku czynności
stwierdzili, iż w lokalu znajdują się włączone do zasilania i gotowe do gier dwa automaty
do gier: [...] nr [...] oraz [...] nr [...] . Funkcjonariusze
za pomocą kamery cyfrowej nagrali materiał dokumentujący hazardowy charakter gier
na przedmiotowych automatach, przeprowadzili oględziny automatów, co zostało
opisane w protokole eksperymentu procesowego z 12 czerwca 2017 r. Ponadto
przesłuchano świadka L. M. - właściciela [...] .
W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego
skarbowego określonego w art. 107 § 1 w ustawie z 10 września 1999 r. - Kodeks kamy
skarbowy ww. automaty zostały zatrzymane do dalszego postępowania.
Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że
posiadaczem samoistnym lokalu (w którym była prowadzona działalność
gastronomiczna) i w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier jest
L. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] L. m. W dniu 29 kwietnia 2017 r. pomiędzy L. M.
prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] L. M. (Wynajmujący), a T. Sp. z o.o. z siedzibą we W.
(Najemca)
zawarto umowę najmu ww. lokalu.
Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Naczelnik wszczął z urzędu postępowanie
w sprawie wymierzenia Stronie kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. za
posiadanie niezarejestrowanych automatów do gier.
Następnie, decyzją z [...] lipca 2017r. o numerze wskazanym wyżej, Naczelnik
Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie nałożył na Stronę karę
pieniężną za posiadanie niezarejestrowanych automatów do gier w kwocie 200.000 zł.
Strona wniosła odwołanie.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2017 r. o numerze wskazanym wyżej,
Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UC-S z [...] lipca 2017r. na podstawie
art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017
r. poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p.".
Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 3 u.g.h. urządzanie i
prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na
automatach jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub
dokonanego zgłoszenia. Powołał treść art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., który stanowi, że grami na
automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub
elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na
automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których
gra zawiera element losowości. Grami na automatach są także gry na urządzeniach
mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz
gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet
organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania
wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Z brzmienia
powyższych przepisów, co podkreślił Dyrektor IAS wynika, że na gruncie ustawy o
grach hazardowych, ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna
być poddana wyłącznie pojedyncza gra. Nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w
przypadku badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku
czasu, niż ten, w którym występuje sama gra. Zatem wspólnymi elementami
pojedynczej gry na automatach, jest poddanie ryzyku stawki za udział w jednej grze
zawierającej co najmniej element losowości i uzyskanie rozstrzygnięcia jej wyniku
(wygranej lub przegranej w sensie samego rozstrzygnięcia wyniku, niekoniecznie już
wygranej pieniężnej w sensie fizycznym lub wygranej rzeczowej w sensie ustawowym).
Jedna gra wiąże się więc z jedną stawką i jednym rozstrzygnięciem jej wyniku
(poddaniem ryzyku stawki w grze), a każde następne postawienie kolejnej stawki
rozpoczyna nową grę, co określa zakres pojedynczej gry na automatach.
W ocenie Dyrektora nie ulega wątpliwości, że sporne automaty są urządzeniami
elektronicznymi (komputerowymi). Z oględzin zewnętrznych wynika, że posiadały m.in.
dwa monitory, panele sterujące grami, zasilane są energią elektryczną. Spełniony został
zatem jeden z warunków definicji gier na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust.
3, jak również art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. gra jest rozgrywana na
urządzeniach elektronicznych, w tym komputerowych. W ocenie organu II instancji
bezspornym jest także, że gry organizowane były w celach komercyjnych. Z akt sprawy
wynika, że przedmiotowe automaty udostępnione były publicznie w lokalu [...]
w C. . Przedmiotowe automaty posiadały wrzutniki monet, akceptory
banknotów i rynienki na wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie
pewnej kwoty pieniędzy. Wszystko powyższe świadczy o komercyjnym charakterze gier
prowadzonych na tych automatach. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji
gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. gra jest
organizowana w celach komercyjnych.
Ustalając, czy gra prowadzona na spornym automacie ma "charakter losowy" lub
czy pojawia się "element losowości", organ II instancji odwołał się do znaczenia
powołanych wyrażeń na gruncie języka ogólnego (naturalnego), orzecznictwa
sądowego oraz protokołu z eksperymentu procesowego z 12 czerwca 2017 r.
dotyczącego spornych automatów. Stwierdził, że z opisu przebiegu gry wynika, że
wynik gry, tj. zatrzymanie kręcenia bębnów w określonej konfiguracji zależy od
samoczynnego ich zatrzymania przez program gry. Nie można zatem w pożądany
sposób wpłynąć na wynik gry, dokonując swoich czynności w warunkach
standardowych dla potencjalnego gracza. Wynik gry nie zależy bowiem od gracza, ale
od programu gry (przypadku). Aktywność (zręczność) gracza ma wpływ jedynie na
rozpoczęcie gry. Stwierdzenie to przesądza o zasadniczym charakterze (właściwości)
tych gier. Jeżeli bowiem wynik gry jest niezależny od gracza, ponieważ zależy od
losowego wytypowania symboli przez program gry, to należy przyjąć, że czynnikiem o
przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek) i kształtuje się powyżej
50%. W związku z powyższym inne czynniki, takie jak np. zręczność, nie mogą mieć
decydującego wpływu na wynik gry, co przesądza, że gra nie zawiera wyłącznie
elementu losowości, ale gra ma charakter losowy. Spełniony został zatem kolejny
warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 u.g.h., tj. gra ma
charakter losowy.
Dyrektor IAS podkreślił, że ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu
widzenia zakwalifikowania gier na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2
ust. 3 lub ust. 5 u.g.h., jest ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub
rzeczowe. W niniejszej sprawie, ustalenia zawarte w protokole z przeprowadzonego
eksperymentu procesowego z 12 czerwca 2017 r., dot. spornych automatów pozwalają
na stwierdzenie, że gry na ww. automatach z uwagi na możliwość uzyskiwania
wygranych rzeczowych należało zakwalifikować jako gry na automatach w rozumieniu
art. 2 ust. 3 u.g.h.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że gry na spornych
automatach wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., tj.
są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub
rzeczowe, zawierającymi element losowości.
Dyrektor IAS wyjaśnił, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. został rozszerzony katalog
podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek
gier hazardowych. Zgodnie ze znowelizowanym art. 89 u.g.h. karze pieniężnej podlega
obecnie m.in. urządzający gry hazardowe, bez koncesji lub bez dokonania
wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.), jak również posiadacz samoistny
lub posiadacz zależny lokalu prowadzący w lokalu działalność o charakterze
gastronomicznym, handlowym lub usługowym (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 u.g.h.), w którym
znajdują się niezarejestrowane automaty do gier.
Tym samym zdaniem Dyrektora IAS, mając na uwadze ustalenia z
przeprowadzonych czynności kontrolnych, w szczególności treść protokołu
przesłuchania Strony z 22 listopada 2017 r., umowę najmu z 29 kwietnia 2017 r. oraz
protokół z oględzin automatów z 13 czerwca 2017 r. wynika, że posiadaczem
samoistnym lokalu [...], w którym urządzano gry na niezarejestrowanych
automatach był L. M.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji - po
analizie umowy najmu zawartej w dniu 29 kwietnia 2017 r. - wskazał, że w umowie
zawarto zapis, że "Wynajmujący oddaje w posiadanie zależne Najemcy lokal opisany w
§ 1" jednakże w jego ocenie nie jest to wystarczający dowód aby wyłączyć L. M. z kręgu podmiotów, na
które może zostać nałożona kara pieniężna.
Posiadacz samoistny, co podkreślono nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu
rzecz w posiadanie zależne, a z dokumentacji sporządzonej w dniu kontroli nie wynika,
aby T. sp. z o.o. z siedzibą we W., na którą powołuje się Strona, faktycznie
władała lokalem przy ul. [...] . .
Dyrektor dodał, że ze szkicu sytuacyjnego lokalu [...] nie wynika, aby
lokal był podzielony na dwa niezależne pomieszczenia (izby). Wstawione przez T.
Sp. z o.o. we W. automaty były w momencie kontroli włączone do zasilania i
gotowe do prowadzenia gier i ustawione były w ogólnie dostępnym miejscu w którym
prowadzona była działalność przez L. M. . Ponadto w chwili rozpoczęcia
czynności kontrolnych związanych z legalnością prowadzenia gier na automatach
funkcjonariusze zastali na miejscu L. M. , który zeznał, że:
"Od około 1995 r. prowadzę w C. przy ul. [...], [...]. Jestem zarazem właścicielem tej części pawilonu, w
którym jest [...].
Lokal, który prowadzę czynny jest codziennie, 7 dni w tygodniu w godzinach
6 do 20. W lokalu zatrudniam dwóch barmanów, (...). Właścicielem tych
urządzeń jest firma T. Sp. z o. o. z/s we W., przy ul.
[...], z którą w dniu 29.04.2017 r. - zawarłem umowę najmu
lokalu pod wstawienie przedmiotowych automatów (tu: automaty [...] nr
[...] i [...] nr [...] ). Kserokopie tejże umowy
załączam do niniejszego protokołu (..). Zgodnie z zapisami umowy firma
najmująca raz w miesiącu wystawiać ma fakturę VAT, na podstawie której
wypłacać ma mi z tego tytułu kwotę brutto 700 zł, od których mam płacić
podatek. Płatność w przypadku tych automatów nastąpiła jeden raz za
miesiąc maj."
Strona zeznała także, iż poza płatnością czynszu nie partycypuje w
zgromadzonych w automatach środkach pieniężnych i w kwestii zajętych
automatów nie zawarła innej umowy o wspólnym przedsięwzięciu.
Ponadto, w dniu 22 listopada 2017 r. Pan L. M. został przesłuchany
w charakterze Strony i na pytanie "Kto był właścicielem [...] w
dniu kontroli ?", odpowiedział: "Ja byłem właścicielem". Strona także
składając zeznania doprecyzowała, że "umowa najmu dotyczyła zgodnie z
ustaleniami towarzyszącymi jej zawarciu, obszaru lokalu
wydzielonego kotarą".
Nadto z pisma Starostwa Powiatowego w C. z 2 października 2017 r.
wynika, że Strona jest właścicielem nieruchomości położonej w C. przy ul.
[...] (KW 39995).
Wobec powyższego Dyrektor IAS podkreślił, że w jego ocenie w dniu kontroli
lokalu [...] znajdowały się tam dwa niezarejestrowane automaty do gier,
jednocześnie była w tym lokalu prowadzona działalność gastronomiczna, handlowa lub
usługowa przez L. M. . Zatem to L. M. jest posiadaczem
samoistnym lokalu, co wiąże się z zastosowaniem wobec niego art. 89 ust. 1 pkt 4
u.g.h.
Pismem z 30 stycznia 2018 r. Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję organu II
instancji i zarzucił naruszenie:
1. art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji
niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż właściciel lokalu, w którym
znajdowały się automaty do gier odpowiada na podstawie ww. przepisu, nawet jeśli
odda lokal w posiadanie zależne, gdyż wskutek oddania lokalu w posiadanie zależne
właściciel nie traci posiadania samoistnego, podczas gdy zgodnie w prawidłową
wykładnią przedmiotowego przepisu, odpowiedzialność może ponosić jedynie
posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i
w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile
lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego. W związku z tym, że Skarżący
wynajął lokal T. Sp. z o.o. z siedzibą we W. zachodzi negatywna przesłanka
uniemożliwiająca wymierzenie Skarżącemu kary na podstawie danego przepisu,
2. art. 235 O.p., art. 210 § 1 pkt 4 i 5 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h.
polegające na wskazaniu w podstawie prawnej skarżonej decyzji oraz decyzji organu I
instancji art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. (posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się
niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność
gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania
zależnego) natomiast w rozstrzygnięciu - posiadanie niezarejestrowanych automatów
do gier, w sytuacji kiedy posiadanie automatów nie stanowi tytułu do wymierzenia kary
pieniężnej, co sprawia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w
rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. i powoduje nieważność decyzji,
3. art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 127 O.p. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p. polegające
na tym, że organ II instancji nie odniósł się do argumentów Skarżącego, że nie był on
posiadaczem automatów o nazwach [...] nr [...] oraz [...] nr
[...] , więcej posiadanie automatów nie stanowi przesłanki do wymierzenia kary
pieniężnej, przez co organ naruszył zasadę dwuinstancyjności, bo nie rozpoznał
ponownie sprawy w odpowiednim zakresie, nie rozważył wszechstronnie wszystkich
okoliczności, co jednocześnie świadczy o tym, że skarżona decyzja została wydana z
rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. i powoduje
nieważność decyzji,
4. art. 191 O.p. polegające na nieprzeprowadzeniu wszechstronnej analizy
zebranych w sprawie dowodów oraz dowolnej ich ocenie, co skutkowało błędnym
uznaniem, że skarżącemu można było wymierzyć karę pieniężną na podstawie art. 89
ust. 1 pkt 4 u.g.h., w sytuacji kiedy z zebranych w sprawie dowodów wynika, ze
Skarżący oddał lokal w posiadanie zależne, co wyłącza możliwość wymierzenia mu
kary pieniężnej,
5. art. 191 O.p. polegające na nieprzeprowadzeniu wszechstronnej analizy
zebranych w sprawie dowodów oraz dowolnej ich ocenie, poprzez niezasadne uznanie,
że protokół eksperymentu procesowego przeprowadzany na urządzeniach o nazwach
[...] nr [...] oraz [...] nr [...] stanowi merytoryczny
dowód, pozwalający na określenie rodzaju gier oferowanych przez dane urządzenia,
podczas gdy funkcjonariusze celno-skarbowi nie mają wiedzy oraz kompetencji
biegłego, nadto eksperyment został przeprowadzony błędnie - pominięto opcję pomocy,
która daje możliwości sprawdzenia kolejnego układu i wyłącza losowy charakter gier,
jednocześnie organ pominął dowody w postaci opinii biegłych i nagrań dotyczących
tego typu urządzeń, co skutkowało błędnym ustaleniem, że gry zawierają element
losowości,
6. art. 188 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p. polegające na oddaleniu wniosku
dowodowego Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii laboratorium
badawczego na okoliczność tego, że urządzenia o nazwach [...] nr [...]
oraz [...] nr [...] nie oferują gier o charakterze losowych lub
zawierających element losowości, bowiem w urządzeniach zainstalowano zamkniętą
ilość układów, gracz korzystając z opcji pomocy może w każdym momencie gry
sprawdzić jaki będzie kolejny układ i zdecydować, czy będzie grał dalej czy też skończy
grę, gracz wykorzystując zdolność zapamiętywania i logicznego myślenia ma wpływ na
końcowy wynik gry, co skutkowało błędnym ustaleniem, że ww. urządzenia są
automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, w sytuacji kiedy są to
gry logiczne bazujące na zdolności zapamiętywania,
7. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia
dowodu z zeznań świadka w osobie przedstawiciela najemcy lokalu T. Sp. z o.o. z
siedzibą we W., w sytuacji kiedy organ nie dał wiary zeznaniom strony co do
zakresu danej umowy i tego czy dany lokal dotyczył całości czy części lokalu, co
doprowadziło do wydania skarżonej decyzji w oparciu o niekompletny stan faktyczny,
8. art. 199 a O.p. polegające na dokonaniu wykładni postanowień umowy najmu
lokalu z 29 kwietnia 2017 r. z pominięciem celu danej umowy i zgodnego zamiaru stron,
co skutkowało niezasadnym pominięciem tego, że lokal przy ul. [...] w C. był dnia 12 czerwca 2017 r. oddany
w posiadanie zależne T. Sp. z
o.o. z siedzibą we W.,
9. art. 2a O.p. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykładni art. 89 ust. 1
pkt 4 u.g.h. na niekorzyść podatnika, w sytuacji kiedy ww. przepis obliguje do
rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika, co skutkowało
niezasadnym wymierzeniem kary pieniężnej Skarżącemu, bo organ pominął negatywną
przesłankę uniemożliwiającą wymierzenie Skarżącemu kary pieniężnej - oddanie lokalu
w posiadanie zależne,
10. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu l
instancji, w sytuacji kiedy dana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa
tj. art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. i konieczne było jej uchylenie i umorzenie postępowania.
Z uwagi na wskazane naruszenia Strona wniosła o stwierdzenie nieważności
skarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o
uchylenie skarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w
całości oraz uchylenie w całości decyzji Naczelnika UC-S z [...] lipca 2017r. Względnie o
uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strona wniosła także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów
postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in.
art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.
1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji
publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena,
czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej
wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie z obrotu
prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie
będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji
doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu nieważności zaskarżonego
orzeczenia Sąd podkreśla, że zaskarżony akt w pierwszej kolejności podlega
badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej
kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania
administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia
możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień
polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje
potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.
Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz,
Warszawa 2005, s. 461). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się podstaw
stwierdzenia nieważności.
W świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może
być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1
u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier
na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.
Grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych,
elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry
odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o
wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (art. 2
ust. 3 u.g.h.). Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2
ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach
mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych,
oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć
Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma
możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter
losowy.
Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega:
- urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania
wymaganego zgłoszenia (pkt 1);
- urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego
zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego
regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego
zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub
urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia
losującego lub urządzenia do gry (pkt 2);
- posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do
gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub
usługowa (pkt 3);
- posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do
gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub
usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego (pkt 4);
- dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w art.
15g (pkt 5);
- uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez
zgłoszenia (pkt 6);
- przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków wynikających z
art. 15f ust. 5 (pkt 7);
- urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa (pkt 8).
Na podstawie art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h. wysokość kary pieniężnej
wymierzonej w przypadku, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h., wynosi 100
tys. zł od każdego automatu.
Orzekające w niniejszej sprawie organy przyjęły, że Skarżący ponosi
odpowiedzialność przewidzianą w cytowanych wyżej przepisach, jako posiadacz
samoistny lokalu [...] w C. , gdzie prowadzona jest działalność
gastronomiczna, handlowa lub usługowa, w którym znajdują się
niezarejestrowane automaty do gier: [...] i [...] , i na tej podstawie
wymierzyły Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 200 tys. zł (2 x 100 tys. zł).
Zgromadzone dowody, m.in. protokół oględzin z dnia 12 i 13 czerwca 2017
r., protokół z przeprowadzenia eksperymentu procesowego z dnia 12 czerwca 2017
r., protokół przesłuchania świadka – Skarżącego z dnia 12 czerwca 2017 r.,
potwierdziły, zdaniem Sądu, zasadność wymierzenia przedmiotowej kary.
Z akt sprawy wynika, że w dniu kontroli lokalu [...] mieszczącym się
przy ul. [...] . funkcjonariusze ujawnili dwa automaty do gier,
które były włączone. W trakcie kontroli nie okazano dokumentów potwierdzających
rejestrację automatów. Wygląd zewnętrzny, kształt graficzny konstrukcji
zewnętrznej automatów w niczym nie różnił się od automatów hazardowych.
Funkcjonariusze przeprowadzili eksperymenty, w wyniku których ustalili, że gra miała
charakter losowy, zatrzymanie bębnów w odpowiedniej konfiguracji jest wynikiem
wyłącznie przypadku, a gracz nie ma realnego wpływu na wynik gry, wyjaśnili również
sposób uzyskiwania wygranych i ograniczenia rozgrywania gier.
Uruchomienie gry zależało od wrzucenia do automatu określonej kwoty pieniężnej.
Z opisu przebiegu gier na przedmiotowych automatach wynika, że wpłacona kwota
jest przeliczana na punkty kredytowe (wyświetlane na polu LICZNIK), które
umożliwiają rozgrywanie poszczególnych gier. Ewentualna wygrana lub przegrana
również ma postać punktów bowiem korzystne rozstrzygnięcie wyniku
premiowane jest zwiększeniem liczby punktów, a przegrana wiąże się z ich utratą.
Pojedyncza gra rozpoczyna się i kończy poprzez naciśnięcie przycisku START, a
za tak przeprowadzoną grę program gry pobiera określoną przez gracza liczbę
punktów. Zdaniem Sądu, wskazane okoliczności bezspornie dowodzą, że gry
urządzane na spornych urządzeniach miały charakter losowy, gdyż ich wynik był
nieprzewidywalny dla grającego, a usytuowanie automatów w przedmiotowym
lokalu dowodzi ich komercyjnego charakteru.
Ustalono również, że ww. automaty są urządzeniami elektronicznymi. Z
eksperymentu i oględzin zewnętrznych wynika, że ww. urządzenia posiadają po dwa
monitory, panel
sterowania, są zasilane energią elektryczną.
Bezsporne w sprawie jest zatem spełnianie przez automaty do gier: [...] nr
[...] oraz [...] nr [...] , kryteriów automatów do gier w
rozumieniu przepisów u.g.h.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 7
lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 1031/17 LEX nr 2461052: dla uznania gier
na automacie za grę hazardową w świetle postanowień art. 2 ust. 3 u.g.h.,
wystarczające jest, aby odbywała się ona na urządzeniach mechanicznych,
elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane
pieniężne lub rzeczowe i zawierała jedynie element losowości. Zestawienie
zamieszczonych w art. 2 ust. 3 u.g.h. i art. 2 ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera
element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do uprawnionego
systemowo wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 u.g.h., poza losowością gry
na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie jako istotnych elementów
umiejętności, zręczności lub wiedzy, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 ustawy te
elementy (umiejętność, zręczność, wiedza) powinny mieć jedynie charakter
marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu tego przepisu.
Dominującym elementem gry musi być "losowość", rozumiana jako
nieprzewidywalność rezultatu tej gry.
Gry niewątpliwie urządzane były poza kasynem gry, a Skarżący nie był podmiotem
posiadającym koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier
losowych lub gier na automatach oraz podmiotem wykonującym monopol państwa,
a zakwestionowane automaty do gier nie są zarejestrowane przez naczelnika
urzędu celno-skarbowego.
W ocenie Sądu przeprowadzone czynności były wystarczające do stwierdzenia,
że sporne automaty znajdujące się w lokalu Skarżącego były automatami do gier w
rozumieniu powołanego przepisu art. 2 ust. 3, 4, 5 u.g.h., a wnioski organów
podatkowych były prawidłowe i mieściły się granicach swobodnej oceny dowodów.
Kara została wymierzona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. w brzmieniu
obowiązującym od 1 kwietnia 2017 r., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega
posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i
w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile
lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego.
Skarżący w skardze podnosi, że nie powinien odpowiadać na podstawie art. 89
ust. 1 pkt 4 u.g.h. w tej sprawie w związku z tym, że wynajął lokal T. sp. z o.o. z
siedzibą we W., a zatem zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca
wymierzenie Skarżącemu kary na podstawie tego przepisu.
Z treści umowy najmu zawartej w dniu 27 kwietnia 2017 r. między Skarżącym
(Wynajmujący), a T. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (Najemca) wynika, że
wynajmujący oddaje w posiadanie zależne najemcy lokal opisany w § 1umowy, tj. lokal
mieszczący się przy ul. [...] . .
Jednocześnie niesporne jest, że w lokalu, w którym 12 czerwca 2017 r. została
przeprowadzona kontrola, Skarżący prowadził działalność gastronomiczną.
Zdaniem Sądu z okoliczności faktycznych sprawy wynika zatem, że mimo zawarcia
ww. umowy najmu, lokal mieszczący się przy ul. [...] . [...] nie był przedmiotem posiadania zależnego.
Przedmiotowym lokalem faktycznie
władał Skarżący jak właściciel, a swoim postępowaniem dostatecznie uzewnętrznił wolę
jego posiadania.
Potwierdzają to zeznania Skarżącego. W czasie przesłuchania w charakterze świadka
w dniu 12 czerwca 2017 r. Skarżący zeznał, że: "Od około 1995 r. prowadzę w
C. przy ul. [...], [...]. Jestem zarazem właścicielem tej
części pawilonu, w którym jest bar. Lokal, który prowadzę czynny jest codziennie, 7 dni
w tygodniu w godzinach 6 do 20."
Co istotne, jak wynika z akt sprawy, m.in. szkicu sytuacyjnego ww. lokalu
zawartego w protokole oględzin z dnia 12 czerwca 2017 r., automaty były usytuowane w
ogólnie dostępnej części baru, w sąsiedztwie stolików. Nie znalazły potwierdzenia
informacje Skarżącego dotyczące wydzielenia kotarą części pomieszczenia, w której
stały automaty.
Odwołując się do treści art. 336 Kodeksu cywilnego należy stwierdzić, że
posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz
samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca,
dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą
rzeczą (posiadacz zależny).
Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym w polskim prawie poglądem, posiadanie nie jest
prawem podmiotowym, a jedynie stanem faktycznym (vide: A. Kunicki (w:) "System
prawa cywilnego", t. II, s.839 i n., J. Ignatowicz (w:) "Komentarz", t. I, s.765).
Wobec powyższego Sąd podziela stanowisko organów, że Skarżący ponosi
odpowiedzialność przewidzianą w wskazanych przepisach u.g.h. jako posiadacz
samoistny lokalu mieszczącego się przy ul. [...] . [...], w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna,
handlowa lub
usługowa i w którym znajdują się dwa niezarejestrowane automaty do gier.
Ze wskazanych wyżej powodów niezasadny jest również zawarty w skardze
zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h.
Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 122, art.
187, art. 191 O.p. podatkowej bowiem w niniejszej sprawie organy podatkowe
podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo.
Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 188 O.p. w
zw. z art. 197 § 1 O.p. polegający na oddaleniu wniosku dowodowego Skarżącego o
przeprowadzenie dowodu z opinii laboratorium badawczego na okoliczność tego, że
urządzenia o nazwach [...] nr [...] oraz [...] nr [...] nie
oferują gier o charakterze losowym.
Należy podkreślić, że opinia biegłego nie wiąże organu. Organ administracji
stwierdzając, że w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, może nie powoływać
biegłego, lecz samodzielnie rozstrzygnąć kwestię wymagającą posiadania takich
wiadomości (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 1997 r. sygn. akt V SA 1926/96).
Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe
ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do
prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Zdaniem Sądu działanie organu nie
stanowi w tym zakresie naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa.
Ze wskazanych wyżej powodów nie znajduje również uzasadnienia zarzut
naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności
postępowania, utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji jest konsekwencją
stwierdzenia, że decyzja ta jest prawidłowa.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi są
niezasadne. Ponadto Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów
prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu
postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też
przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia
nieważności.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W konsekwencji
skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.