V SA/Wa 296/23

V SA/Wa 296/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Jadwiga Smołucha /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 6 grudnia 2022 r. nr BOL.610.164.2022 w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z 31 maja 2022 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "GIJHARS", "organ odwoławczy") z 6 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. BOL610.164.2022, utrzymująca w mocy decyzję nr 26/KO/zw/2022 Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "WIJHARS", "organ I instancji") z 31 maja 2022 r., w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniach 14, 16 grudnia 2021 r. oraz 14 i 25 lutego 2022 r. pracownicy WIJHARS w L., przeprowadzili u skarżącej kontrolę w zakresie jakości handlowej wyrobów winiarskich. W odniesieniu do oznakowania partii wina owocowego aromatyzowanego, musującego, gazowanego, białego, słodkiego o fantazyjnej nazwie handlowej D., identyfikowanego za pomocą nr partii produkcyjnej L23452105041, oferowanego do sprzedaży konsumentowi finalnemu w cenie brutto 4,48 zł/szt., stwierdzono nieprawidłowość polegającą na tym, że na etykiecie głównej oraz opasce umieszczonej na szyjce butelki podano informacje w języku włoskim "II processo di fermentazione attentamente controllato" (dokładnie kontrolowany proces fermentacji) oraz wyrażenie określające barwę tj., słowo "Bianco" (biały), co wprowadza w błąd konsumenta co do charakteru, tożsamości, właściwości, kraju pochodzenia oraz metod wytwarzania lub produkcji, poprzez sugerowanie, że poddany sprawdzeniu fermentowany napój winiarski jest winem musującym pochodzącym z Włoch, i narusza art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz § 9 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie oznakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 29 z poźn. zm.).
Decyzją z 31 maja 2022 r., L. WIJHARS zakazał A. S.A. wprowadzenia do obrotu partii 4 275,0 I (5 700 szt. butelek szklanych a'750 ml) wina owocowego aromatyzowanego, musującego, gazowanego, białego, słodkiego o fantazyjnej nazwie handlowej D., identyfikowanego za pomocą nr partii produkcyjnej L23452105041, oferowanego do sprzedaży konsumentowi finalnemu w cenie brutto 4,48 zł/szt., będącego artykułem rolno-spożywczym nieodpowiadającym wymaganiom jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W ocenie organu I instancji kontrolowana partia wina nie spełniała wymagań jakości handlowej w zakresie oznakowania. Stwierdzona nieprawidłowość naruszała wymagania art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz § 9 ust, 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia MRiRW w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych.
W wyniku rozpoznania odwołania strony GIJHARS decyzją z 6 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na treść art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 oraz art. 2 ust. 2 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011). Organ odwoławczy wyjaśnił, że z powyższych przepisów jasno wynika, że oznakowanie wprowadzonego do obrotu produktu musi być rzetelne i nie może wprowadzać konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego. GIJHARS wskazał ponadto, że stosownie do § 9 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia MRiRW w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych, w oznakowaniu fermentowanych napojów winiarskich, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy winiarskiej (tj. ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku win), nie podaje się: określeń, rysunków lub informacji sugerujących w jakikolwiek sposób, że fermentowany napój winiarski jest jednym z wyrobów winiarskich, o których mowa w: części II załącznika VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013. Organ zwrócił uwagę, że stan prawny od momentu przeprowadzenia kontroli do czasu rozstrzygnięcia odwołania uległ zmianie i na dzień wydania decyzji przez GIJHARS obowiązywała:
- ustawa o wyrobach winiarskich z dnia 2 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 24), która wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz.U. z 2020 r. poz. 1891) polegające m.in. na uchyleniu art. 3-57,
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowego sposobu wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, rodzajów tych napojów, ich dodatkowego znakowania oraz szczegółowych wymagań, które powinny spełniać te napoje (mające zastosowanie od 15 października 2022 r.),
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych z dnia 3 października 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2114), które uchyliło przepisy § 4-9 zmienianego rozporządzenia.
Organ odwoławczy powołał się na definicje wyrobów winiarskich zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy o wyrobach winiarskich i wyjaśnił, że fermentowane napoje winiarskie określone w punkcie 1 tego przepisu, są wprowadzane do obrotu wyłącznie pod nazwami kategorii określonymi w art. 5 ust. 1 ustawy o wyrobach winiarskich, zaś punkcie 17 powołanego przepisu zdefiniowano fermentowany napój winiarski jakim jest wino owocowe aromatyzowane. Organ powołał się na treść § 17 rozporządzenia w sprawie szczegółowego sposobu wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, rodzajów tych napojów, ich dodatkowego znakowania oraz szczegółowych wymagań, które powinny spełniać te napoje, podkreślając, że uregulowania zawarte w § 17 pkt 4 ww. rozporządzenia są analogiczne do wymagań do § 9 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia MRiRW w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych, które obowiązywały w trakcie przeprowadzania kontroli. Tym samym zarówno w poprzednim porządku prawnym, jak i obecnie niedozwolone jest zamieszczanie w oznakowaniu fermentowanych napojów winiarskich określeń, rysunków lub informacji sugerujących w jakikolwiek sposób, że fermentowany napój winiarski jest jednym z wyrobów winiarskich, o których mowa w części II załącznika VII do rozporządzenia nr 1308/2013 lub w art. 3 rozporządzenia (UE) nr 251/2014. Według organu odwoławczego stwierdzone podczas kontroli oznakowanie wina wprowadza w błąd konsumenta poprzez sugerowanie, że fermentowany napój winiarski jest winem musującym pochodzącym z Włoch, poprzez sposób opakowania oraz umieszczenie na etykiecie głównej i opasce umieszczonej na szyjce butelki informacji w języku włoskim "II processo di fermentazione attentamente controllato" (dokładnie kontrolowany proces fermentacji) oraz wyrażenia określającego barwę tj., słowo "Bianco" (biały). Organ odwoławczy stwierdził, że zastosowany sposób oznakowania, tj. zamieszczenie informacji w języku obcym na etykiecie głównej i opasce oraz podanie na etykiecie znajdującej się po przeciwnej stronie butelki informacji w języku polskim jest stosowany dla wyrobów winiarskich niepochodzących z Polski. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie nie chodzi jedynie o to, że jakiś element oznakowania sugeruje włoskie pochodzenie fermentowanego napoju winiarskiego, lecz o sposób oznakowania, który jako całość może sugerować niż produkt ten jest wyrobem winiarskim. Według organu odwoławczego fakt podania informacji gdzie wyprodukowano środek spożywczy nie jest wypełnieniem obowiązku znakowania fermentowanego napoju winiarskiego tak, aby ten nie sugerował w żaden sposób wyrobu winiarskiego. Fermentowane napoje winiarskie nie są produktami tożsamymi z wyrobami winiarskimi, a zatem ich oznakowanie nie powinno sugerować przynależności do tej grupy środków spożywczych. Organ odwoławczy podkreślił, że wyroby winiarskie są szczególnie chronioną grupą środków spożywczych, tym samym należy dochować szczególnej ostrożności przy znakowaniu, aby nie narazić się na zarzut sugerowania właściwości i charakteru produktu jakim nie jest. Według GIJHARS w przypadku produktów sektora wina konsumenci przyzwyczajeni są do tego, że informacje w języku polskim podane są na kontretykiecie, lub dodatkowej etykiecie zamieszczonej również z reguły po przeciwnej stronie niż etykieta główna. W ocenie organu odwoławczego podanie na etykiecie głównej informacji w języku włoskim wraz fantazyjną nazwą D., natomiast nazwy produktu wraz z innymi informacjami w języku polskim na etykiecie znajdującej się po przeciwnej stronie butelki, powoduje, że konsument przyzwyczajony do znakowania produktów sekatora win może zostać wprowadzony w błąd co do charakteru środka spożywczego, jakim jest produkt o fantazyjnej nazwie D., poprzez wywołanie skojarzeń z winem musującym, a napisy w języku włoskim na etykiecie głównej i opasce mogą sugerować pochodzenie z Włoch. Według organu odwoławczego nawet u ostrożnego i racjonalnego konsumenta może być wywołane skojarzenie, iż przedmiotowy produkt może należeć do win musujących, a nie do fermentowanych napojów winiarskich wprowadzanych na podstawie ustawy o wyrobach winiarskich. Fakt, że na tylnej etykiecie podano wymagane informacje, tj. m.in. nazwę produktu ze wskazaniem "Wyprodukowane w Polsce", nie powoduje, że oznakowanie jako całość przestaje sugerować inny środek spożywczy.
W skardze na decyzję GIJHARS z 6 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WIJHARS i umorzenia postępowania, oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1) prawa materialnego:
a) art. 3 pkt. 5 z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 630 z poźn. zm.) – dalej jako: "u.j.h." - poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że jakość handlowa artykułu rolno-spożywczego może być oceniona wyłącznie poprzez pryzmat fragmentów opakowania, w oderwaniu od cech opakowania jako całości;
b) art. 4 ust. 1 u.j.h. - poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że D. przynależy do kategorii artykułów rolno-spożywczych, o których mowa w Części II Załącznika VII do Rozporządzenia 1308/2013 i należy zastosować do niego regulacje przewidziane dla wymienionych tam produktów;
c) art. 29 ust. 1 pkt 1 u.j.h. - poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której D. nie jest artykułem rolno-spożywczym niespełniającym wymagań jakości handlowej;
d) art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia 1169/20112 w zw. z §17 pkt 4 Rozporządzania ws. znakowania fermentowanych napojów winiarskich (w dacie kontroli - §9 ust. 1 pkt 4 lit. a Rozporządzenia ws. znakowania") w zw. z Częścią II Załącznika VII do Rozporządzenia 1308/2013R - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
- etykieta D. sugeruje, że jest ono jednym z wyrobów winiarskich, o których mowa w Części II Załącznika VII do Rozporządzenia 1308/2013, pomimo iż brak tam takich sugestii, a kraj wytworzenia D. jest wprost wskazany na etykiecie;
- etykieta D. wprowadza konsumentów w błąd, w szczególności co do pochodzenia geograficznego lub charakteru, tożsamości, właściwości, metod wytwarzania i produkcji, w sytuacji w której wszystkie elementy tej etykiety odpowiadają prawu;
- istnieje jednolita kategoria "włoskich win musujących" i że kategoria ta wymieniona została w Części II Załącznika VII do Rozporządzenia 1308/2013, w sytuacji w której nie ma takiej kategorii;
- słowo "Bianco" umieszczone na etykiecie D. może wprowadzić konsumenta w błąd co do pochodzenia geograficznego - poprzez przyjęcie, że jest to wskazanie miejsca produkcji – gminy Bianco - w sytuacji, w której oznaczenie "Bianco" nie będzie kojarzone przez konsumenta z pochodzeniem geograficznym (w tym także nie będzie kojarzone z krajem produkcji);
- zastosowanie języka obcego na etykiecie produktu determinuje per se ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd (niezależnie od użytego języka), a wszystkie elementy etykiet mają równy stopień wpływu na decyzyjność konsumenta, w sytuacji w której na właściwym rynku stosuje się różnojęzyczne oznaczenia i nie istnieją ustawowe wymogi uzasadniające wymaganie od Skarżącej uzasadnienia dla zastosowania poszczególnych napisów na etykietach;
- konsument postrzega D. wyłącznie przez pryzmat frontowej etykiety, z jednoczesnym przyjęciem o priori przez GIJHARS, że kontretykieta jest przez konsumentów ignorowana, w sytuacji w której zarówno frontowa, jak i tylna etykieta są etykietą D. w rozumieniu Rozporządzenia 1169/2011 i powinny być rozpatrywane łączne podczas oceny oznakowania artykułu rolno-spożywczego na potrzeby przedmiotowej sprawy, w szczególności mając na uwadze poziom uwagi i spostrzegawczości przeciętnego konsumenta właściwych towarów;
- ocenę poszczególnych elementów etykiety D. można przeprowadzić bez uwzględnienia rozmiaru i kroju czcionki użytych do ich zapisania - w sytuacji, w której kwestionowane przez GIJHARS elementy etykiety D. są zapisane nieczytelną czcionką o niewielkich rozmiarach, a przez to słabo widoczne;
- konsument nie zapozna się z etykietą tylną w sytuacji, w której na frontowej etykiecie D. nie wskazano elementów w j. polskim, a tym samym całość swojego wyobrażenia o D. zbuduje w oparciu o kwestionowane przez GIJHARS napisy z etykiety przedniej, w sytuacji w której dobrze poinformowany i zorientowany na właściwym rynku oraz świadomy konsument będzie poszukiwał informacji o D. przede wszystkim na jego tylnej etykiecie;
e) art. 16 Rozporządzenia 178/2002 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że można dokonać oceny wyizolowanych fragmentów opakowania artykułu rolno-spożywczego, z jednoczesnym pominięciem czynników wpływających na całościowe postrzeganie takiego opakowania oraz czynników wpływających na zmniejszenie widoczności ocenianych przez organy wyizolowanych elementów;
f) art. 50 ust. 4 Rozporządzenia 2019/33 w zw. z Częścią B Załącznika IV do Rozporządzenia 2019/33 - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowanie na D. słowa "bianco" może wywołać wśród konsumentów skojarzenia z włoskim regionem geograficznym lub ChNP Greco di Bianco w sytuacji, w której sam ustawodawca unijny wskazał, że synonimem nazwy Greco di Blanco jest słowo "Greco", co wskazuje na nieprzydatność słowa "bianco" do wskazywania pochodzenia geograficznego, co wynika z charakteru tego słowa - oznaczającego przede wszystkim kolor biały, co w odniesieniu do wina i fermentowanych wyrobów winiarskich, stanowi jedną z typowych cech;
g) art. 2 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że można ocenić poszczególne elementy informacji na temat żywności z etykiety D. w oderwaniu od pozostałych jej części - w tym, że można pominąć treść tylnej etykiety - w sytuacji, w której informacjami na temat żywności ocenianymi z perspektywy art. 7 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia 1169/2011 jest całość oznaczeń naniesionych na D.;
h) art. 2 ust. 2 lit. i) Rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że etykietą D. jest jedynie etykieta przednia, w sytuacji w której jest to całość opisu produktu umieszczonego na opakowaniu - a więc także etykieta tylna;
i) art. 2 ust. 2 lit. m) Rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozmiar czcionki, odstępy między literami, odstępy między wierszami, grubość linii pisma, barwa czcionki, rodzaj czcionki, stosunek szerokości liter do ich wysokości w kwestionowanych napisach nie mają znaczenia dla ich oceny w sytuacji, w której parametry te wpływają na ich czytelność, a tym samym wpływają także na ich wagę przy ogólnym wrażeniu wywoływanym na konsumencie;
j) art. 26 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia 1169/2011 w zw. z art. 6 ust. 1 ujh poprzez ich błędną interpretację, a w dalszej kolejności błędne niezastosowanie - błędna interpretacja polegała w tym przypadku na przyjęciu, że sformułowanie "Wyprodukowano w Polsce" może sugerować, iż w Polsce poddano produkt jedynie dalszej obróbce (np. wtórnej fermentacji);
2) prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 8 k.p.a. - poprzez złamanie zasady bezstronności, które manifestuje się m.in. pominięciem w ocenie stanu faktycznego analogicznych produktów przedsiębiorców konkurencyjnych wobec strony, a także prowadzenie postępowania ze z góry przyjętą tezą organu I Instancji;
b) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w szczególności poprzez:
- pominięcie w ocenie dokonanej przez GIJHARS stanowisk i dowodów przedstawionych przez skarżącą w pismach z dnia 8 września 2022 roku oraz 9 listopada 2022 r.;
- ocenę jedynie wybranych elementów materiału dowodowego - m. in. z pominięciem tych elementów, które sprzeczne są z tezą organów o nieprawidłowościach w oznakowaniu D. takich jak: treść tylnej etykiety, ogólne wrażenie wywoływane przez etykietę, niską czytelność kwestionowanych napisów, sytuacja panująca na rynku właściwym;
- dowolną ocenę dowodów, w tym często ocenę sprzeczną z zebranym materiałem - jak np. poprzez przyjęcie, że na etapie czynności kontrolnych założenia Organu I Instancji nie budziły zastrzeżeń A. w sytuacji, w której odmówiono podpisania protokołu kontroli lub że "większość etykiety zajmują informacje nieobowiązkowe";
- dowolne przyjęcie przez GIJHARS, że konsument rozpozna w kwestionowanych napisów ich treść, jako pochodzącą z języka włoskiego i zrozumie tę treść, jako związaną z wyrobami innymi niż D., wskazuje na fakt, iż GIHARS za organem I instancji przyjął, że polscy konsumenci władają językiem włoskim, podczas gdy skarżąca przedstawiła dowody przeciwne;
- dowolne przyjęcie przez GIJHARS (strona 8. Decyzji), że umieszczanie informacji obowiązkowych na kontretykiecie jest typowe wyłącznie dla produktów sektora wina, w sytuacji w której z materiałów zgromadzonych w sprawie (np. strona 9 odwołania z dn. 23 czerwca 2022, pisma i dowody składane w toku postępowania w II instancji), wynika, że praktyka taka dotyczy całego sektora napojów alkoholowych, a więc nie jest czynnikiem wyróżniającym dla produktów sektora wina (w tym w szczególności dla włoskich win musujących);
- ocenę odwzorowanych czcionką komputerową o wysokiej czytelności napisów w j. włoskim w sytuacji, w której są one prezentowane na etykietach czcionką przypominającą pismo o niskiej czytelności, co doprowadziło do błędnego przekonania, że konsumenci ci rozpoznają ich treść i źródło językowe;
- zastosowanie sankcji niewspółmiernych do charakteru rzekomych nieprawidłowości wymienionych w uzasadnieniu - wydanie decyzji zakazowej w sytuacji, w której sam organ I instancji twierdził, że "koniecznym jest usunięcie zakwestionowanych napisów obcojęzycznych lub podanie ich w polskiej wersji językowej" oraz "przedmiotowy artykuł rolno-spożywczy w obecnej formie nie może być przedmiotem dalszego obrotu handlowego"; jeśli więc sam organ twierdzi, że tylko forma etykiet stanowi nieprawidłowość, to racjonalną i współmierną sankcją byłaby ta wymieniona w art. 29 ust. 1 pkt 2) ujh;
- brak merytorycznego odniesienia się do wszystkich wniosków dowodowych skarżącej;
- sporządzenie uzasadnienia będącego kompilacją wcześniejszych stanowisk organu I Instancji oraz cytatów z przepisów, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, dlaczego etykiety D. - sporządzone zgodnie z przepisami i niewyróżniające się na rynku produktów właściwych – miałyby być nieprawidłowe oraz przy nieustosunkowaniu się do argumentacji i pism strony, co może wręcz uniemożliwiać poddanie decyzji kontroli sądowoadministracyjnej;
c) art. 78 §1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, które to wnioski dotyczyły okoliczności spornych i nieudowodnionych;
d) art. 81a §1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w stanie faktycznym na niekorzyść strony, a to w związku z:
- realizacją przyjętej na początku postępowania tezy, że każdy napis w j. obcym będzie skutkował wprowadzeniem konsumentów w błąd w sytuacji, w której nie da się wypracować abstrakcyjnych zasad oceny w tym zakresie;
- dowolnym przyjęciem cech charakterystycznych nieistniejącej w prawie kategorii włoskich win musujących i uznaniem, że D. cechy te reprezentuje.
W odpowiedzi na skargę GIJHARS wniósł o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada prawidłowość zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, czyli zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że podlega ona uchyleniu ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 1 pkt 1 u.j.h., który stanowi, że wojewódzki inspektor w drodze decyzji, może zakazać wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej lub wymagań w zakresie transportu lub składowania.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.j.h. – wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. W myśl art. 3 pkt 5 u.j.h. – przez jakość handlową artykułów rolno-spożywczych należy rozumieć cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Przy wykładni przepisów określających wymogi dotyczących oznakowania artykułów rolno-spożywczych należy też kierować się regułą wyrażoną w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 stanowiącą, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom (lit. a), fałszowaniu żywności (lit. b) oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. (lit. c). Zgodnie zaś z treścią art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.
Na gruncie przepisów prawa żywnościowego w orzecznictwie ugruntowała się wykładnia przesłanek oznakowania wprowadzającego w błąd. Zgodnie z nią oznakowaniem wprowadzającym w błąd jest niewątpliwie oznakowanie mylące (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2359/12), a więc takie, które może skłonić konsumenta do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął, a ocena czy w danym przypadku zachodzi ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd dokonywana być powinna przy uwzględnieniu kryterium odwołującego się do modelu przeciętnego konsumenta (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1954/12), tj. takiej osoby, która jest dostatecznie dobrze poinformowana oraz dostatecznie uważna i przezorna czyli wykazująca zaangażowanie (zainteresowanie) i odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem. Przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu (por. wyrok NSA z 24 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 440/16). Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 1 grudnia 2022 r. C-595/21, LSI - Germany Gmbh przeciwko Freistaat Bayern orzekł, że właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument, gdy jego decyzja o kupnie jest uzależniona między innymi od składu przedmiotowego środka spożywczego, zapozna się bowiem najpierw z wykazem składników tego środka, którego podanie jest obowiązkowe na mocy art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1169/2011 (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 lipca 1998 r., Gut Springenheide i Tusky, C-210/96, EU:C:1998:369, pkt 31; z dnia 4 czerwca 2015 r., Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände, C-195/14, EU:C:2015:361, pkt 37).
Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1169/11 – informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. Informacje te nie mogą wprowadzać w błąd między innymi co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1169/2011) oraz przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo, że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem (art. 7 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 1169/2011). Zgodnie z art. 26 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1169/11 wskazanie kraju lub miejsca pochodzenia jest obowiązkowe w przypadku gdy zaniechanie ich wskazania mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka spożywczego, w szczególności gdyby informacje towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta jako całość mogły sugerować, że dany środek spożywczy pochodzi z innego kraju lub miejsca;
Kwestia oznaczeń wyrobów winiarskich została szczegółowo uregulowana w przepisach prawa krajowego – według stanu prawnego istniejącego w dacie kontroli były to przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych. W rozpoznawanej sprawie dla oceny prawidłowości oznaczeń kontrolowanego artykułu rolno – spożywczego należy stosować przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia wprowadzenia tego artykułu do obrotu, czyli w rozpoznawanej sprawie będzie to data przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. f) ustawy, wyrobami winiarskimi w rozumieniu ustawy są fermentowane napoje winiarskie (pkt 1), w tym: wino owocowe aromatyzowane - będące napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5% do 18% objętościowych, poddanym aromatyzowaniu substancjami innymi niż uzyskane z winogron, zawierającym co najmniej 75% wina owocowego, z możliwością dodania alkoholu rektyfikowanego lub destylatu miodowego lub owocowego, słodzenia jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3, lub barwienia (lit. f). Zgodnie z § 5 pkt 4 rozporządzenia, oznakowany jako "wino owocowe aromatyzowane" może być wyłącznie fermentowany napój winiarski, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. f. W myśl § 9 ust. 3 rozporządzenia, nazwy fermentowanych napojów winiarskich wymienionych w § 5 uzupełnia się odpowiednimi określeniami, o których mowa w § 7 i 8, umieszczonymi: 1) blisko siebie - w bezpośrednim sąsiedztwie tych nazw i określeń; 2) przy użyciu nieusuwalnego nadruku o literach takiej samej wielkości i kroju oraz o takim samym kolorze; 3) w sposób czytelny, gwarantujący wyraźne odróżnienie tych nazw i określeń od tła oraz pozostałych informacji lub znaków graficznych podanych w oznakowaniu. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, w oznakowaniu fermentowanych napojów winiarskich, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy winiarskiej, nie podaje się określeń, rysunków lub informacji sugerujących w jakikolwiek sposób, że fermentowany napój winiarski jest jednym z wyrobów winiarskich, o których mowa w: a) w części II załącznika VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1308/2013", lub b) rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1601/91 z dnia 10 czerwca 1991 r. ustanawiającym ogólne zasady definicji, opisu i prezentacji win aromatyzowanych, aromatyzowanych napojów winopochodnych i aromatyzowanych koktajli winopodobnych (Dz. Urz. WE L 149 z 14.06.1991, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 11, str. 286).
W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała regulacja oznaczeń wyrobów winiarskich zawarta w ustawie z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich, która w art. 5 ust. 1 pkt 17 definiowała wino owocowe aromatyzowane w sposób analogiczny do poprzednio obowiązującej regulacji w tym zakresie, również klasyfikując ten produkt do kategorii fermentowanych napojów winiarskich. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2022 r. w sprawie szczegółowego sposobu wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, rodzajów tych napojów, ich dodatkowego znakowania oraz szczegółowych wymagań, które powinny spełniać te napoje, które weszło w życie 15 października 2022 r., zawiera w § 17 pkt 4 regulację analogiczną do wcześniej obowiązującego § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MRiRW z 23 grudnia 2014 r. (który został uchylony z dniem 15 października 2022 r.), stanowiąc że w oznakowaniu fermentowanych napojów winiarskich nie podaje się określeń, rysunków lub informacji sugerujących w jakikolwiek sposób, że fermentowany napój winiarski jest jednym z wyrobów winiarskich, o których mowa: a) w części II załącznika VII do rozporządzenia nr 1308/2013 lub b) w art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 251/2014 z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych aromatyzowanych produktów sektora wina, uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1601/91 (Dz. Urz. UE L 84 z 20.03.2014, str. 14, z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że kontrolowany artykuł rolno- spożywczy, o nazwie handlowej "D.", jest winem owocowym aromatyzowanym, zaliczanym do kategorii fermentowanych napoi winiarskich, którego definicja ustawowa została sformułowana w art. 3 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku, i tak też był oznaczony na etykiecie umieszczonej z tyłu butelki, stanowiącej jego opakowanie (tzw. kontretykiecie). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na etykiecie umieszczonej z przodu butelki została wyeksponowana fantazyjna nazwa handlowa produktu "D.", a poniżej niej znacznie mniejszym drukiem zamieszczono informacje o ilości produktu netto w mililitrach, objętościowej zawartości alkoholu oraz dodatkowe dobrowolne informacje w języku włoskim. Natomiast na kontretykiecie zostały w sposób czytelny zawarte wszystkie obowiązkowe dane szczegółowe dotyczące produktu, w tym jego nazwa rodzajowa przewidziana w przepisach oraz informacje uzupełniające przewidziane w § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych, informacje o kraju pochodzenia i producencie a także dodatkowe informacje dobrowolne. Informacje obowiązkowe zostały umieszczone na kotretykiecie dużą, wyrazistą czcionką, w sposób czytelny, nieusuwalny, w widocznym miejscu i spełniają wymogi określone § 9 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia MRiRW z 23 grudnia 2014 r. Analizując całokształt oznaczeń znajdujących się na opakowaniu spornego produktu nie można uznać za prawidłową oceny organów uznającej je za wprowadzające w błąd co do charakteru środka spożywczego i jego kraju pochodzenia. Niewątpliwie zamieszczenie na najbardziej eksponowanej etykiecie opakowania samej nazwy handlowej produktu i informacji w języku włoskim było zamierzonym zabiegiem marketingowym, mającym sugerować, że jest to produkt włoski. Jednak ocena prawidłowości oznakowania produktu, z punktu widzenia niebezpieczeństwa wprowadzenia konsumenta w błąd co do właściwości produktu, powinna uwzględniać całokształt informacji udostępnianych konsumentowi na opakowaniu produktu, a nie tylko niektóre elementy oznakowania. W przypadku kontrolowanego artykułu rolno-spożywczego "D." samo użycie przez stronę wyłącznie fantazyjnej nazwy handlowej i napisów w języku włoskim na czołowej etykiecie opakowania produktu, nie rodzi niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta wyrobów winiarskich co do właściwości tego produktu, w sytuacji gdy na kontretykiecie opakowania produktu została w sposób czytelny uwidoczniona w języku polskim przewidziana przepisami prawa nazwa rodzajowa tego produktu i jego podstawowe parametry oraz informacja o jego wyprodukowaniu w Polsce, przez polskiego producenta. Co do zasady wyeksponowana na opakowaniu nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego i polegając na niej przeciętny konsument z reguły nie sięga do umieszczonych na opakowaniu mniej widocznych informacji. Jednak w sytuacji gdy na głównej etykiecie napoju alkoholowego znajduje się wyłącznie nazwa handlowa, która w żaden sposób odnosi się do rodzaju produktu, a pozostałe informacje na tej etykiecie są w formie niezrozumiałej dla przeciętnego konsumenta, w celu podjęcia decyzji o zakupie zapozna się on z informacjami podanymi na kontretykiecie. Zorientowany konsument wyrobów winiarskich, który jest osobą uważną i posiadającą przeciętny zasób wiedzy o tych produktach, potrafi w celu dokonania właściwego wyboru produktu, który chce kupić, skorzystać z danych uwidocznionych w sposób wyraźny i czytelny na kontretykiecie butelki. Zastosowany przez stronę sposób oznakowania wina owocowego aromatyzowanego jest zrozumiały dla przeciętnego konsumenta wyrobów winiarskich, ponieważ w przypadku gdy etykieta znajdująca się na czołowej części butelki nie zawiera istotnych dla niego informacji, w tym czytelnej dla niego nazwy rodzaju produktu, uważny i racjonalny konsument będzie ich poszukiwał na etykiecie znajdującej się z drugiej strony butelki. Nie znajduje żadnego pokrycia w materiale dowodowym ustalenie organów, że konsumenci są przyzwyczajeni, iż zastosowany przez stronę sposób oznaczenia, poprzez użycie na butelce etykiety głównej z nazwą fantazyjną i informacjami w języku obcym oraz zamieszczenie informacji w języku polskim na kontretykiecie, jest właściwy dla sektora win. Taka argumentacja jest też niezgodna z zasadami doświadczenia życiowego, albowiem powszechną praktyką, i to nie tylko w przypadku oferowania do sprzedaży konsumentom wyrobów winiarskich, ale także innych środków spożywczych wprowadzanych do obrotu w butelkach, jest sposób oznaczania produktów poprzez podanie na etykiecie znajdującej się z przodu butelki fantazyjnej (wymyślonej) nazwy handlowej i danych szczegółowych na etykiecie znajdującej po przeciwnej stronie tego opakowania.
Reasumując, sąd w składzie rozpoznającym skargę doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 29 ust. 1 pkt 1 u.j.h., poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu, co czyni koniecznym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego..
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą i umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł i opłata od pełnomocnictwa 17 zł.