V SA/WA 293/07

V SA/Wa 293/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Irena Jakubiec-Kudiura /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Zielińska
Michał Sowiński
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 28-32, art. 83 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu") w wyniku złożenia przez B. G., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami.
Skarżący, wnosząc pismem dnia 7 listopada 2005 r. o umorzenie ww. należności powoływał się na trudną sytuację życiową i finansową. W szczególności zwrócił uwagę, że zaległości z tytułu nieopłaconych składek powstały na skutek długiego leczenia spowodowanego wypadkiem wnioskodawcy i brakiem możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał, iż rodzina utrzymuje się z dochodów córki w wysokości 1200 zł i doraźnej pomocy innych członków rodziny.
W toku postępowania skarżący załączył oświadczenie o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 7 listopada 2005r., z którego wynikało, iż posiada na utrzymaniu 4 osoby (wszystkie dorosłe). Jedyną w rodzinie pracującą osobą jest córka pozostałe osoby - dwóch dorosłych synów oraz żona - są bezrobotne. Zgodnie z ww. oświadczeniem wnioskodawca nie posiada żadnych zobowiązań u osób trzecich, a jeśli chodzi o majątek są to sprzęty gospodarstwa domowego i dwa używane samochody. Dodatkowo skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych nieruchomości.
Ponadto na żądnie organu wnioskodawca załączył dokumentację medyczną dotyczącą swojej choroby oraz umowę o konsumencki kredyt zawartą pomiędzy córką wnioskodawcy a bankiem.
Pismem z dnia 8 grudnia 2005r. (doręczonym 12 grudnia 2005r.) organ poinformował B. G., że na jego koncie figurują błędne dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia 1999r. do marca 2003r. W związku z tym wezwano płatnika składek do złożenia stosownych korekt w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o umorzenie należności bez rozpoznania.
W odpowiedzi na powyższe płatnik pismem z dnia 16 grudnia 2005r. wskazał, iż aktualnie jest w trakcie korygowania dokumentów, a stosowne dokumenty złoży w możliwie najszybszym terminie i ureguluje zaległości. Następnie pismem z dnia 20 grudnia 2005r. wnioskodawca poinformował, iż przesłał stosowne korekty dokumentów dnia 20 grudnia 2005r.
Pismem z dnia 5 stycznia 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostawił wniosek o umorzenie bez rozpoznania, gdyż nie dokonano uzupełnienia wniosku w zaznaczonym 7 dniowym terminie do jego uzupełnienia.
W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z dnia 12 stycznia 2006r. stwierdził, iż pozostawienie wniosku o umorzenie bez rozpoznania było bezzasadne, gdyż uzupełnienie wniosku o brakujące dokumenty nastąpiło w wymaganym terminie 7 dni. Wezwanie skarżący otrzymał w dniu 16 listopada 2005r., natomiast dokumenty wysłał 22 listopada 2005r. Natomiast odnosząc się do nieterminowego dostarczenia dokumentów korygujących skarżący wyjaśnił, iż nie dochował terminu zarówno ze względu na stan zdrowia jak i trudności w skontaktowaniu się z inspektorem ZUS, który prowadził jego sprawę.
W toku postępowania organ określił zadłużenia strony z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami w kwocie 3.201,60 zł.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu w dniu 14 kwietnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28, art. 24 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek.
Odmawiając umorzenia ww. należności Zakład stwierdził, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą w okresie od kwietnia do września 2005r. zaprzestał opłacać składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co doprowadziło do powstania zadłużenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał powołując się na przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., iż można umorzyć należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto stwierdził, że w listopadzie 2005r. skarżący złożył do Sądu odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej przyznania mu renty i w związku z tym, że sprawa jest w toku to, do czasu jej rozstrzygnięcia przed Sądem, ZUS odmawia umorzenia należności. Dodatkowo wyjaśnił, że w sytuacji gdyby Sąd przyznał wnioskodawcy rentę za okres od 20 lutego 2005r. (tj. po okresie otrzymywania świadczenia rehabilitacyjnego), to skarżący nie będzie dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – z uwagi na pokrycie się okresu zalegania ze składkami z okresem, za który płatnik złożył wniosek o rentę.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 22 maja 2006 r. skarżący zarzucił błędne naliczenie odsetek za zwłokę, gdyż naliczono je do dnia 19 stycznia 2006r., a zdaniem skarżącego winny być naliczone do dnia wniesienia wniosku o umorzenie tj. 10 listopada 2005r. Ponadto wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego do chwili zakończenia postępowania sądowego w sprawie o rentę. Pismem z dnia 18 czerwca 2006r. wnioskodawca dodatkowo podniósł, iż córka, która do tej pory utrzymywała rodzinę, spodziewa się dziecka i nie będzie mogła wspierać go finansowo. Wskazał ponadto, iż ze względu na zaległości płatnicze wobec ZUS, nie może się zarejestrować w Powiatowym Urzędzie Pracy, co pozbawia go statusu ubezpieczonego i prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej.
Prezes Zakładu przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu powtórzył i rozwinął argumenty zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. oraz wskazał, iż zasadniczym argumentem przemawiającym za odmową umorzenia zaległości składkowych, był fakt prowadzenia postępowania sądowego w sprawie odwołania złożonego w listopadzie 2005r. od decyzji ZUS odmawiającej skarżącemu przyznania renty. Organ ponownie wskazał, iż w wypadku przyznania renty przez Sąd, skarżący nie będzie miał zaległości w składkach na rzecz ZUS.
Dalej organ wskazał, iż przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek są oparte na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ może ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek, nawet w bardzo trudnej dla płatnika sytuacji ekonomicznej. Tym samym przepisy nie obligują ZUS do umorzenia, wręcz odwrotnie - umorzenie należności stanowi uprawnienie ZUS. Z tych powodów organ uznał, iż dalsze dochodzenie należności od wnioskodawcy daje możliwość jego uzyskania, mając przy tym na uwadze odległy termin przedawnienia wymienionych należności.
W skardze z dnia 20 września 2006r. na powyższą decyzję B. G. nie zgodził się z argumentacją Prezesa Zakładu i wskazał, iż zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do skutków, a nie analizuje przyczyn zaistnienia sytuacji, która wynikała nie tylko z winy wnioskodawcy. Podkreślił, że obecnie toczy się postępowanie sądowe o rentę i w wypadku pozytywnego dla niego wyniku przestanie on być dłużnikiem ZUS. Podniósł, iż od dłuższego czasu nie może podjąć pracy, ciężarna córka opuściła dom rodzinny i nie łoży już na utrzymanie. Dochód z pracy zleconej (w wysokości 800 zł.) osiąga jedynie najmłodszy syn.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.
Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z kolei w myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."), o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.
Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, rozumianych jak wyżej, podejmowane na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. W wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".
Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym odniesiono się do tego problemu.
Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a. – jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a." (v. wyrok NSA II SA 742/84 ONSA 1984/2/67).
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., a wobec tego nie jest możliwe dokonanie oceny merytorycznej podjętego przez Prezesa Zakładu rozstrzygnięcia.
Należy zauważyć, iż w zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu podał jako zasadniczy argument przemawiający za odmową umorzenia należności, toczące się postępowanie przed sądem powszechnym w przedmiocie renty dla skarżącego. Organ wskazał, iż w wypadku przyznania renty wnioskodawca przestanie być dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z powodu pokrycia się okresu zalegania ze składkami z okresem, za który płatnik złożył wniosek o rentę. Podnoszony w ten sposób argument jest całkowicie chybiony, bowiem w przedmiotowej sprawie organ winien, jeżeli uznał to za stosowne bądź zawiesić postępowanie, bądź jeżeli uznał, iż nie było okoliczności przemawiających za zawieszeniem postępowania, odmówić zawieszenia postępowania - a nie zbywać wniosek skarżącego milczeniem. Należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja razi niekonsekwencją, gdyż z jednej strony organ widzi potrzeb zawieszenia postępowania uznając, że toczące się postępowanie przed Sądem powszechnym ma wpływ na postępowanie w sprawie o umorzenie należności, a z drugiej strony powołując się na przesłanki dotyczące zawieszenia postępowania wydaje decyzję utrzymującą rozstrzygnięcie Zakładu o odmowie umorzenia należności. Organ nie może powoływać się na hipotetyczną sytuację prawną i wyciągać z niej niekorzystnych dla strony wniosków.
Reasumując powyższe w pierwszej kolejności organ winien odnieść się do wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności, a następnie po rozpoznaniu merytorycznym tego wniosku, zawiesić postępowanie administracyjne, bądź też odmówić zawieszenia postępowania i podjąć stosowną decyzję w przedmiocie umorzenia postępowanie. Nie może natomiast pozostawić wniosku skarżącego bez rozstrzygnięcia.
Przechodząc następnie do analizy merytorycznej zaskarżonej decyzji należy podkreślić, iż uzasadnienie tej decyzji ogranicza się praktycznie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności. Analizując przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ podkreślił, iż są to regulacje prawne o charakterze uznaniowym, a zatem nawet w bardzo trudnej dla wnioskodawcy sytuacji ekonomicznej Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie musi umorzyć należności. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie poza przywołaniem regulacji prawa materialnego, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia określonych w wymienionych przepisach do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącej. Powołanie się na odległy termin przedawnienia należności z tytułu składek nie może być uznane za wystarczające odniesienie się do sytuacji skarżącego, w kontekście przede wszystkim przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
W konsekwencji, Sąd przyjął, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, iż skarżone orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, albowiem w oparciu o niepełny materiał dowodowy i w konsekwencji błędną ocenę okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jasność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Prezes Zakładu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie rozważył w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącej, czyli związanych z przesłanką umorzenia należności, co stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie znamiona rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.
W przedmiotowej sprawie organ winien podjąć decyzję w sprawie umorzenia należności dopiero po zgromadzeniu całego materiału dowodowego oraz po jego analizie, a analiza ta winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Przede wszystkim organ w przedmiotowej sprawie winien mieć na względzie sytuację rodzinną i finansową skarżącego. Ponadto nie bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest stan zdrowia skarżącego oraz przyczyna powstania zaległości w uiszczeniu składek. W zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do powyższego.
Rozstrzygając sprawę ponownie Prezes Zakład winien więc uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Winien przy tym wziąć pod uwagę również argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.
Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia stosownej decyzji.
Na koniec Sąd dostrzega, iż całkowicie chybione i niepotrzebne jest wskazanie "Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" w nagłówku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w dniu [...] kwietnia 2006 r. Nie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał bowiem tą decyzję, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie zaś z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja winna zawierać oznaczenie organu, który ją wydał.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.