V SA/Wa 2871/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
młody rolnikpomoc finansowaProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichubezpieczenie społeczne rolnikówKRUSterminrozporządzenieprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę młodego rolnika na decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej, uznając, że nie spełnił on warunku 12-miesięcznego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników po otrzymaniu pierwszej raty.

Skarżący, młody rolnik, domagał się wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Organ administracji odmówił, wskazując na niespełnienie warunku 12-miesięcznego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia wypłaty pierwszej raty. Skarżący próbował wycofać wniosek, ale organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że przepis intertemporalny nie pozwala na zastosowanie starszego brzmienia przepisów, a warunek ubezpieczenia musiał być spełniony w sposób ciągły.

Sprawa dotyczyła skargi P. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą wypłaty drugiej raty pomocy finansowej w ramach programu dla młodych rolników. Pierwsza rata w wysokości 80.000 zł została wypłacona w październiku 2018 r. Skarżący wnioskował o drugą ratę w kwietniu 2021 r. Organ pierwszej instancji odmówił, powołując się na niespełnienie warunku z § 22 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa, który wymagał podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty. Skarżący podlegał ubezpieczeniu od lipca 2018 r. do sierpnia 2019 r., co nie stanowiło ciągłego 12-miesięcznego okresu. Prezes Agencji utrzymał decyzję w mocy, odrzucając również próbę wycofania wniosku przez skarżącego, powołując się na przepisy UE. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie przepisów intertemporalnych oraz wadliwą interpretację warunku ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że przepis intertemporalny dotyczy tylko postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji rozporządzenia, a wniosek skarżącego został złożony po tej dacie. Sąd zinterpretował również warunek 12-miesięcznego ubezpieczenia jako wymóg ciągłości, opierając się na brzmieniu § 24 ust. 2 rozporządzenia. Sąd podkreślił, że pomoc finansowa jest warunkowa, a beneficjent akceptuje zasady programu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, warunek ten musi być spełniony w sposób ciągły (nieprzerwany) od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.

Uzasadnienie

Sąd zinterpretował przepisy rozporządzenia, w szczególności § 24 ust. 2, wskazując, że odwołanie się do 'terminu' oznacza konieczność liczenia okresu od daty początkowej do końcowej w sposób ciągły, a nie sumowania okresów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie art. 22 § pkt 6

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie art. 24 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Pomocnicze

rozporządzenie zmieniające art. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie nr 809/2014 art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

ustawa o wspieraniu art. 4

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020

ustawa o wspieraniu art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skarżącego warunku ciągłego 12-miesięcznego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Zastosowanie nowego brzmienia przepisów rozporządzenia, a nie przepisów dotychczasowych, ze względu na datę złożenia wniosku o drugą ratę pomocy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia sprawy i prowadzenia postępowania. Zarzut wadliwej interpretacji przepisu intertemporalnego. Zarzut wadliwej interpretacji warunku 12-miesięcznego ubezpieczenia jako wymogu ciągłości. Zarzut powołania się na nieistniejące rozporządzenie (choć było to omyłkowe wskazanie numeru).

Godne uwagi sformułowania

nie można mieć wątpliwości, że chodzi o nieprzerwany (ciągły) od tego dnia upływ wskazanego terminu. pomoc ze środków unijnych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym beneficjent decyduje się na przystąpienie do określonego programu wsparcia, to zobowiązuje się dobrowolnie wypełnić jego warunki

Skład orzekający

Konrad Łukaszewicz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Siwek

członek

Robert Żukowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja warunku ciągłości 12-miesięcznego ubezpieczenia rolników dla młodych rolników, stosowanie przepisów intertemporalnych w kontekście programów unijnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego programu PROW i konkretnych przepisów rozporządzenia, ale zasady interpretacji warunków programów unijnych są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego programu wsparcia dla młodych rolników i kwestii spełnienia warunków formalnych, co jest istotne dla tej grupy zawodowej i doradców. Interpretacja warunku ubezpieczenia i przepisów intertemporalnych ma znaczenie praktyczne.

Młody rolnik stracił dopłaty przez przerwę w ubezpieczeniu. Sąd wyjaśnia, czy 12 miesięcy to 12 miesięcy.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 2871/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Konrad Łukaszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Żukowski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Siwek, Asesor WSA - Robert Żukowski, , Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2023 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 października 2022 r. nr 155/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Prezesem Agencji") z dnia 6 października 2022 r. nr 155/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białymstoku (zwany dalej: "Dyrektorem Oddziału") przyznał P. H. (zwanemu dalej: "Skarżącym") pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – w wysokości 100.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
Pierwsza rata pomocy w wysokości 80.000 zł została wypłacona Skarżącemu w dniu 9 października 2018 r.
Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. (nadanym przesyłką pocztową w dniu 20 kwietnia 2021 r.) Skarżący wystąpił o płatność drugiej raty pomocy finansowej.
Decyzją z dnia 25 stycznia 2022 r. Dyrektor Oddziału odmówił wypłaty drugiej raty pomocy z uwagi na niespełnienie przez Skarżącego warunku, o którym mowa w § 22 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 759 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem"), tj. niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.
Organ wskazał w uzasadnieniu, że skoro pierwsza rata pomocy została wypłacona w dniu 9 października 2018 r., to Skarżący powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników co najmniej do dnia 9 października 2019 r. Tymczasem z danych KRUS wynika, że Skarżący był ubezpieczony w pełnym zakresie jako rolnik od 1 do 4 czerwca 2017 r., a także od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. Wobec niespełnienia omawianego warunku, działając na podstawie § 24 ust. 2 rozporządzenia, należało odmówić wypłaty drugiej raty pomocy.
Skarżący wystąpił z obwołaniem do Prezesa Agencji, zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału w całości i składając jednocześnie oświadczenie o cofnięciu wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy.
Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 6 października 2022 r. Prezes Agencji utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z dnia 25 stycznia 2022 r. w całości podzielając argumentację zaprezentowaną w jej uzasadnieniu.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu oświadczenia o cofnięciu wniosku o płatność drugiej raty pomocy, Prezes Agencji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 804/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności: "Jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach niezgodności w dokumentach, o których mowa w ust. 1, lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola ujawni jakiekolwiek przypadki niezgodności, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części tych dokumentów, których dotyczy niezgodność". Ponieważ w niniejszej sprawie, Skarżący został poinformowany przez organ I instancji o nieprawidłowościach dotyczących wniosku o płatność drugiej raty pomocy w zakresie braku spełnienia zobowiązania do podlegania ubezpieczeniu co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, a nadto zapoznał się z materiałem dowodowym sprawy, to niemożliwe jest wycofanie wniosku o płatność drugiej raty pomocy na obecnym etapie postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji z dnia 6 października 2022 r. Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
2) art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy;
3) art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z pogwałceniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
4) art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 804/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. poprzez jego wadliwe zastosowanie i interpretację oraz wskazanie wadliwego aktu prawnego, bowiem akt o takiej nazwie nie istnieje i nie jest stosowany; akt o podobnej nazwie ma inne oznaczenie numeryczne co powoduje, że Skarżący nie wie na jakiej podstawie prawnej organ wydał zaskarżoną decyzję;
5) art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 31 lipca 2014 r.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 809/2014") poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie doszło do skutecznego wycofania przez Skarżącego wniosku o wypłatę drugiej raty płatności poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że każda informacja o potencjalnym wystąpieniu niezgodności we wniosku przedstawiona przez dowolny podmiot wyłącza możliwość wycofania wniosku w trybie tego przepisu;
6) § 22 pkt 6 w zw. z § 24 ust. 2 rozporządzenia poprzez wadliwą interpretację i zastosowanie przepisów w zakresie podlegania przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy ubezpieczeniu społecznemu rolników przez beneficjenta; zastosowanie w stosunku do beneficjenta przepisu o treści zmienionej, która nie powinna mieć zastosowania w niniejszej sprawie;
7) § 24 ust. 2 rozporządzenia poprzez zastosowanie brzmienia przepisu, który na chwilę przyznania pomocy miał inną treść i nie nakładał sankcji odmowy wypłaty drugiej raty pomocy w przypadku niespełnienia wymogu, o których mowa w § 22 pkt 6 rozporządzenia, czyli podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik z mocy ustawy i w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
8) § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 839; zwanego dalej: "rozporządzeniem zmieniającym") poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy, do wypłaty drugiej raty pomocy finansowej organ powinien zastosować przepis § 24 ust. 2 w brzmieniu dotychczasowym a nie zmienionym, a co za tym idzie nie stosować w stosunku do beneficjenta sankcji odmowy wypłaty drugiej raty pomocy;
9) § 22 pkt 6 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że okres 12 miesięcy należy rozumieć jako 12 miesięcy ciągiem, nieprzerwanie od dnia wypłaty do złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, podczas gdy przepis nie wskazuje wprost na takie jego stosowanie, bowiem nigdzie nie stosuje pojęcie "nieprzerwanie" "ciągle";
10) brak wyjaśnienia podstawy prawnej, w szczególności brak wyjaśnienia przyjętego przez organ sposobu wykładni i zastosowania przepisu w § 22 pkt 6 rozporządzenia, a także nieodniesienie się do zmian w przepisach, niewyjaśnienie w sposób niebudzący zastrzeżeń stosowania przepisów intertemporalnych;
11) art. 4 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu") oraz § 22 ust. 6 i § 24 ust. 2 rozporządzenia poprzez naruszenie przez organ obowiązku stania na straży praworządności oraz zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, zgodnie z wyjaśnieniami i żądaniem strony;
12) art. 6 k.p.a. poprzez: (a) niewskazanie podstawy prawnej dla wymogu, aby podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy wymagało ciągłości i nieprzerwanego toku oraz że okres ten liczony był powinien od dnia fizycznego przelewu środków finansowych a nie od decyzji o wypłacie środków finansowych; (b) niewskazanie podstawy prawnej dla zastosowania dotkliwej sankcji, jaką jest odmowa wypłaty 2 raty pomocy finansowej z powodu przerwy w podleganiu ubezpieczeniu KRUS; (c) nieuwzględnienie przekazanych organowi wyjaśnień w trakcie postępowania, złożonych przed wydaniem zaskarżonej decyzji wyjaśnień przedstawionych w piśmie wnioskodawcy z pominięciem dokumentów będących w posiadaniu organu i w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w tym zakresie; (d) nieuwzględnienie zmian w przepisach prawnych;
13) art. 7 i art. 7b w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organ obu instancji w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz pominięcie faktów, które nie mają dowodu, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
14) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez pozostawienie wątpliwości będących po stronie organu co do treści normy prawnej, której podania domagał się wnioskodawca, stanowiącej podstawę dla ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i zaniechanie rozstrzygnięcia tych wątpliwości na korzyść strony;
15) art. 6, art. 11, art. 80 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny bez wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia;
16) art. 8, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, pominięcia wskazania kryterium, na podstawie którego odmówił wypłaty drugiej raty pomocy, ponadto sporządzenie uzasadnienia w sposób ogólnikowy; organ winien był prowadzić postępowanie w sposób rzetelny i przejrzysty, tak aby skarżący nie miał wątpliwości co do obiektywności organu.
W oparciu o te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasadzenie kosztów postępowania, a także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci zaświadczenia KRUS z dnia 7 listopada 2022 r. – na okoliczność podlegania ubezpieczeniu KRUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 6 października 2023 r. Sąd dopuścił i przeprowadził dowód uzupełniający z załączonego do skargi zaświadczenia KRUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Kontrolując sprawę w ramach tak zakreślonych kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zapadłe decyzje odpowiadają prawu.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu zastosowania przez organy błędnego brzmienia § 24 ust. 2 rozporządzenia. Jest to zarzut niezasadny. Wprawdzie Skarżący słusznie dostrzega, że wskazany przepis otrzymał przyjęte w sprawie brzmienie dopiero na mocy § 1 pkt 7 rozporządzenia zmieniającego, jak również, że w § 3 rozporządzenia zmieniającego zawarto przepis intertemporalny (międzyczasowy), jednakże odczytuje go w sposób nieprawidłowy.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia zmieniającego: "Do wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi wypłatą drugiej raty pomocy albo decyzją ostateczną o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe".
Zdaniem Sądu, nie można mieć wątpliwości, że dotychczasowe brzmienie § 24 ust. 2 rozporządzenia będzie znajdowało zastosowanie jedynie do postępowań o wypłatę drugiej raty wszczętych przed wejściem w życie rozporządzenia zmieniającego i jednocześnie niezakończonych dotąd wypłatą bądź decyzją o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy. Chodzi przy tym wyłącznie o postępowanie w sprawie wypłaty drugiej raty pomocy, które – co oczywiste – wszczynane jest w dniu złożenia wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy.
Skoro więc bezspornym jest, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o wypłatę drugiej raty pomocy w dniu 20 kwietnia 2021 r. (data złożenia wniosku w placówce pocztowej), a nowe brzmienie § 24 ust. 2 rozporządzenia obowiązywało już od dnia 13 maja 2020 r., w którym rozporządzenie zmieniające weszło w życie, to w żadnym razie nie można przyjąć, że w sprawie zastosowanie znajdzie omawiana reguła intertemporalna, gdyż postępowanie w sprawie wypłaty Skarżącemu drugiej raty pomocy nie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowego brzmienia § 24 ust. 2 rozporządzenia. Raz jeszcze wskazać trzeba, że przepis § 3 rozporządzenia zmieniającego nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on wyłącznie postępowań wszczętych wnioskami o wypłatę drugiej raty pomocy, złożonymi przed dniem 13 maja 2020 r., zatem dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego.
Niezależnie od tego, że przepis § 3 rozporządzenia zmieniającego wyraźnie ogranicza się do wypłaty drugiej raty pomocy (a tym samym postępowania w tej sprawie), to w realiach kontrolowanej sprawy nie można byłoby przyjąć, że po jego wejściu w życie toczyło się wobec Skarżącego jakiekolwiek inne postępowanie w tej sprawie (niż zainicjowane wnioskiem o wypłatę drugiej raty pomocy), gdyż niewątpliwie zarówno postępowanie o przyznanie pomocy finansowej, jak również postępowanie o wypłatę pierwszej raty pomocy – zakończyły się poprzez wydanie decyzji Dyrektora Oddziału z dnia 19 grudnia 2017 r. o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej oraz poprzez wypłatę mu pierwszej raty pomocy w dniu 9 października 2018 r.
W konsekwencji prawidłowo organy przyjęły, że adekwatne dla sprawy brzmienie § 24 ust. 2 rozporządzenia stanowi: "W przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 22 pkt 4, lub niespełnienia warunku, o którym mowa w § 22 pkt 6 – w przypadku gdy upłynął termin, o którym mowa w § 22 pkt 6, lub niespełniania od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy warunków, o których mowa w § 22 pkt 1, 3, 7 i 9, lub nieprzedłożenia wniosku o płatność, o którym mowa w § 23 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 23 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy".
Przechodząc do meritum przypomnieć trzeba, że w sprawie sporne jest to, czy Skarżący spełnił warunek, o którym mowa w § 22 pkt 6 rozporządzenia, zgodnie z którym, beneficjent powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik z mocy ustawy i w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.
Jakkolwiek wypada się zgodzić ze Skarżącym, że redakcja § 22 pkt 6 rozporządzenia może nastręczać wątpliwości co do tego, czy "okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy" to okres nieprzerwanego czy też łącznego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, to jednak, gdy się weźmie pod uwagę brzmienie § 24 ust. 2 rozporządzenia, staje się jasne, że chodzi o okres nieprzerwanego od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dobitnie świadczy o tym bowiem posłużenie się przez prawodawcę w tym ostatnim przepisie stwierdzeniem " – w przypadku gdy upłynął termin, o którym mowa w § 22 pkt 6". W konsekwencji łączne odczytanie wskazanych przepisów prowadzi do przyjęcia, że o ile w § 22 pkt 6 rozporządzenia jest mowa o "okresie", co rzeczywiście może wywoływać pewne wątpliwości interpretacyjne, to już w § 24 ust. 2 rozporządzenia prawodawca wskazuje na "termin", z którego upływem wiąże ocenę spełnienia warunku z § 22 pkt 6 rozporządzenia. Z natury rzeczy upływ terminu wiąże się z datą początkową i końcową, nie zaś z sumowaniem kilku okresów. Przyjmując natomiast wykładnię Skarżącego, że łączny okres podlegania ubezpieczeniu po wypłacie pierwszej raty pomocy może być sumowany (aż do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę drugiej raty pomocy), wskazane sformułowanie byłoby w istocie zbędne, gdyż w takim przypadku określony w § 22 pkt 6 rozporządzenia "okres" w ogóle by nie płynął od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, zatem nie mógł również upłynąć w ciągu 12 miesięcy.
Podsumowując, skoro w § 24 ust. 2 rozporządzenia niespełnienie warunku, o którym mowa w § 22 pkt 6 wyraźnie powiązano z przypadkiem upływu 12-miesięcznego terminu liczonego od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, to nie można mieć wątpliwości, że chodzi o nieprzerwany (ciągły) od tego dnia upływ wskazanego terminu.
Przyjmując powyższe, prawidłowe staje się zajęte przez organy stanowisko, że Skarżący nie spełnił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Nie jest bowiem sporne, że wypłata pierwszej raty pomocy nastąpiła w dniu 9 października 2018 r., a Skarżący podlegał od tego dnia ubezpieczeniu społecznemu rolników do dnia 31 sierpnia 2019 r., zatem nie przez okres 12 miesięcy. Nie można mieć przy tym wątpliwości, że wskazany termin – liczony od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy – upłynął już w dacie złożenia wniosku o drugą ratę pomocy.
W tym stanie rzeczy, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów § 24 ust. 2 w zw. z § 22 pkt 6 rozporządzenia okazały się niezasadne.
Bez znaczenia dla sprawy pozostaje zarzut powołania się w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji na nieistniejące rozporządzenie nr 804/2014.
Przede wszystkim Sąd stwierdza, że organ odwoływał się do brzmienia art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014, popełniając przy tym oczywista omyłkę w jego numeracji (804/2014 zamiast 809/2014), niemniej jednak, zacytowany w uzasadnieniu przepis w istocie stanowił, że: "Jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach niezgodności w dokumentach, o których mowa w ust. 1, lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola ujawni jakiekolwiek przypadki niezgodności, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części tych dokumentów, których dotyczy niezgodność". W orzecznictwie utrwalony jest natomiast pogląd, że powołanie nieprawidłowej podstawy prawnej samo przez się nie powoduje wadliwości aktu administracyjnego, jeśli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym (por. wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 1997 r. o sygn. akt I SA/Kr 970/96; z dnia 6 maja 1999 r. o sygn. akt II SA/Gd 134/97; z dnia 27 czerwca 2000 r. o sygn. akt III SA 1422/99; z dnia 26 stycznia 2001 r. o sygn. akt I SA 1425/99; z dnia 14 sierpnia 2001 r. o sygn. akt I SA 556/00; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Po drugie zaś i najważniejsze, należy podkreślić, że wskazane rozporządzenie nie stanowiło podstawy prawnej wydanych w sprawie decyzji i jako takie nie mogło zostać naruszone. Zostało ono bowiem przywołane w kontekście zawartego w odwołaniu oświadczenia o cofnięciu wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, które nie mogło wywołać oczekiwanego przez Skarżącego rezultatu w postaci zsumowania okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, tak by składając taki wniosek łączny okres podlegania ubezpieczeniu wyniósł 12 miesięcy. Gdyby jednak dokonywać oceny cofnięcia przez Skarżącego wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, to należy przychylić się do stanowiska Prezesa Agencji, że cofnięcie wniosku o płatność po wydaniu przez organ negatywnej decyzji I instancji w postępowaniu wywołanym takim wnioskiem było niedozwolone.
Sąd nie dopatrzył się również by organy uchybiły przepisom postępowania. Przypomnieć należy, że w krajowym porządku prawnym ogólne ramy udzielania pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW na lata 2014-2020, uregulowane zostały w ustawie o wspieraniu. Z treści art. 4 i przede wszystkim art. 27 tej ustawy wynika natomiast, że organ działa wprawdzie na podstawie przepisów k.p.a., jednakże z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy odniosły się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, a zapadłe w sprawie decyzje zawierają wymagane prawem elementy.
Końcowo należy wskazać, że decyzja wydawana na podstawie § 24 ust. 2 rozporządzenia jest decyzją związaną, co oznacza, że organ nie działa w warunkach uznania administracyjnego i nie kieruje się względami słusznościowymi, czy zasadą proporcjonalności. W orzecznictwie ugruntowane jest przy tym stanowisko, że pomoc ze środków unijnych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjny, co oznacza, że jeśli beneficjent decyduje się na przystąpienie do określonego programu wsparcia, to zobowiązuje się dobrowolnie wypełnić jego warunki, poświadczając w chwili wystąpienia z wnioskiem znajomość reguł, na podstawie których pomoc jest udzielana. Wsparcie w ramach unijnych programów rolnych wymaga zatem od ich beneficjentów nie tylko staranności, ale przede wszystkim profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2018 r. o sygn. akt II GSK 1159/16; z dnia 31 stycznia 2019 r. o sygn. akt I GSK 1119/18; z dnia 8 stycznia 2020 r. o sygn. akt I GSK 953/19; z dnia 11 marca 2020 r. o sygn. akt 1704/19). Pomoc udzielona Skarżącemu miała charakter warunkowy, co wyraźnie zastrzeżono w decyzji z dnia 19 grudnia 2017 r., pouczając go przy tym, m. in. o obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty. Dlatego niespełnienie tego warunku nie mogło podlegać dodatkowej ocenie pod kątem tego, czy Skarżący był czy nie był ubezpieczony wystarczająco długo. Obowiązująca organ zasada równości nakazuje, by wszyscy wnioskodawcy byli oceniani w taki sam sposób, gdyż reguły naboru były znane dla wszystkich wnioskodawców i Skarżący decydując się na udział w naborze zaakceptował te reguły. Złożenie wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy pomimo braku wymaganego okresu ubezpieczenia, a następnie próba jego wycofania i podjęta wraz z nią kontynuacja ubezpieczenia w KRUS, świadczy raczej o tym, że Skarżący nie dopilnował omawianego warunku, aniżeli o tym, że od początku rozumiał go w sposób zaprezentowany w skardze.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, co obligowało do jej oddalenia, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI