V SA/WA 2808/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2017, uznając, że stworzył on sztuczne warunki do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co potwierdził prawomocny wyrok karny.
Rolnik zaskarżył decyzję o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na rok 2017. Organy administracji, opierając się na prawomocnym wyroku karnym, stwierdziły, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania korzyści finansowych, w tym poprzez podział gospodarstwa i wykorzystywanie wniosków osób trzecich, co było sprzeczne z celami systemu wsparcia. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Przedmiotem sprawy była skarga rolnika na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2017. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, opierając się na prawomocnym wyroku karnym, który stwierdził, że skarżący kierował zorganizowaną grupą przestępczą w celu uzyskania nienależnych dopłat. Ustalono, że skarżący stworzył sztuczne warunki, m.in. poprzez podział gospodarstwa i wykorzystywanie wniosków osób, które faktycznie nie prowadziły działalności rolniczej, co było sprzeczne z celami systemu wsparcia UE, w szczególności z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Sąd administracyjny, analizując przepisy unijne dotyczące ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz orzecznictwo TSUE i NSA, uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Sąd podkreślił, że kluczowe było stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków, które uniemożliwiło osiągnięcie celów systemu wsparcia, niezależnie od tego, czy skarżący faktycznie uprawiał deklarowane grunty. Prawomocny wyrok karny, stwierdzający winę skarżącego w zakresie kierowania grupą przestępczą i przedkładania nierzetelnych oświadczeń, wiązał sąd administracyjny w zakresie ustaleń faktycznych. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia uzasadnia odmowę przyznania płatności, zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, opierając się na prawomocnym wyroku karnym stwierdzającym stworzenie przez skarżącego sztucznych warunków (podział gospodarstwa, wykorzystanie wniosków osób trzecich) w celu uniknięcia ograniczeń płatności i uzyskania wyższych kwot, co było sprzeczne z celami systemu wsparcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
rozporządzenie nr 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008
Przepis ten wyklucza przyznanie korzyści z sektoralnego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do ich uzyskania zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Pomocnicze
rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego poprzez sztuczne stworzenie warunków prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
P.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
rozporządzenie ONW PROW 2014-2020 art. 5 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Podstawa prawna wniosku o przyznanie płatności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stworzenie przez skarżącego sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co potwierdził prawomocny wyrok karny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewskazanie przez organ dowodów potwierdzających, że skarżący nie prowadził działalności na gruntach zgłoszonych do płatności. Zarzuty skarżącego dotyczące niewłaściwej wykładni art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Godne uwagi sformułowania
stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (...) i elementu subiektywnego zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjnym
Skład orzekający
Monika Kramek
przewodniczący sprawozdawca
Jadwiga Smołucha
członek
Bożena Dąbkowska – Mastalerek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'sztucznie stworzone warunki' w kontekście płatności rolnych UE i zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, a także znaczenie prawomocnych wyroków karnych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji stworzenia sztucznych warunków w celu obejścia przepisów o degresywności płatności rolnych, opartej na ustaleniach wyroku karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocny wyrok karny dotyczący oszustw finansowych może mieć bezpośrednie konsekwencje w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności unijnych, podkreślając wagę uczciwości w ubieganiu się o środki publiczne.
“Rolnik stracił unijne dopłaty przez wyrok karny za oszustwa. Sąd potwierdził: sztuczne warunki to koniec dotacji.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 2808/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Dąbkowska-Mastalerek Jadwiga Smołucha Monika Kramek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) Dz.U. 2024 poz 935 art. 11 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Bożena Dąbkowska – Mastalerek, , Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 23 października 2023 r. nr ONW/185/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. B. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor OR ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z 23 października 2023 r. nr ONW/185/2023 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z 1 sierpnia 2023 r. nr 0149-2023-009487 o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył 7 czerwca 2017 r. wniosek o przyznanie płatności na 2017 rok na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., poz. 364 – dalej: rozporządzenie ONW PROW 2014-2020) wraz z załącznikami. Postanowieniem z 27 czerwca 2018 r. Kierownik BP zawiesił postępowanie w sprawie, a następnie postanowieniem z 28 lipca 2023 r. podjął zawieszone postępowanie. W tym samym dniu wydał kolejne postanowienie o włączeniu do akt sprawy aktu oskarżenia z [...] marca 2021 r. (syn. akt [...]) przeciwko skarżącemu i in. oraz wyroków Sądu Okręgowego w Olsztynie II Wydział Karny z [...] października 2021 r. sygn. akt [...] października sygn. akt [...]. Odmawiając przyznania wnioskowanej płatności Kierownik BP w decyzji z 1 sierpnia 2023 r. wyjaśnił, że z ww. prawomocnego wyroku w sprawie [...] wynika, że skarżący w okresie od maja 2005 r. do końca września 2017 r. na terenie województwa mazowieckiego i warmińsko-mazurskiego, założył i kierował zorganizowaną grupą przestępczą wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, której celem było popełnianie przestępstw polegających na przedkładaniu w instytucjach dysponującymi środkami publicznymi tj. ARiMR w [...], [...] i [...] nierzetelnych pisemnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzania w błąd Agencji co do przysługiwania określonym osobom prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji do doprowadzenia Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Z ww. wyroku wynika zdaniem organu I instancji, że skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści majątkowej poprzez uzyskanie dopłat, co sam potwierdził, przyznając się do popełnionych czynów i dobrowolnie poddając karze. Dysponując tym wyrokiem Kierownik BP zaznaczył, że miał obowiązek wykorzystania ustaleń z niego wynikających w prowadzonym postępowaniu z wniosku skarżącego. W konsekwencji stwierdził, że kreowanie sytuacji w postaci stworzenia sztucznych warunków w celu otrzymania płatności wiąże się z sankcją odmowy wszystkich wnioskowanych płatności. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Dyrektor OR ARiMR zaskarżoną, opisaną na wstępie decyzją z 23 października 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpatrując wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności należy mieć na uwadze nie tylko regulacje dotyczące przesłanek przyznania płatności danego rodzaju ale także te dotyczące wykorzystywania środków z budżetu Wspólnoty zgodnie z ich przeznaczeniem. Wskazał, że tego rodzaju regulacje zawarte są m.in. w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, s. 1); dalej: "rozporządzenie nr 2988/95" oraz w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z 2013 r., Nr 347, s. 549 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013". Zauważył, że w obu tych przepisach wykluczono przyznanie korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w razie sztucznego stworzenia warunków wymaganych dla uzyskania tych korzyści. Dyrektor OR ARiMR zgodził się z organem I instancji, że wniosek skarżącego został złożony w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, w związku z czym zastosowanie w sprawie miał art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na ustalenie prawomocnego wyroku karnego w sprawie [...], dotyczące faktu popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu czynów, co stanowi okoliczność potwierdzającą, że skarżący stworzył "sztuczne warunki" do uzyskania dopłat i eliminuje w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego potrzebę prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia tych samych faktów w różnych postępowaniach sądowych i w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy podkreślił, że z ww. wyroku wynika, że skarżący był kreatorem okoliczności mających na celu popełnianie przestępstw polegających na przedkładaniu w ARiMR nierzetelnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzania w błąd Agencji, co do przysługiwania określonym osobom prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji do doprowadzenia skarbu państwa do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Wobec tego, zdaniem Dyrektora OR ARiMR skarżący jako podmiot kreujący sztuczne okoliczności uzasadniające otrzymanie korzyści finansowych ze środków publicznych jakimi dysponuje ARiMR podlega sankcji wykluczenia z możliwości skorzystania z prawa do dopłat. W treści ww. wyroku zdaniem organu odwoławczego wykazano wystąpienie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie w sposób opisowy, powiązań skarżącego z pozostałymi osobami występującymi w sprawie karnej. Działania skarżącego były wynikiem zamierzonej koordynacji działań mających na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków tj. niewystępowania o dopłaty osób, które ubiegały się o nie, a faktycznie nie prowadziły gospodarstwa rolnego jako rolnik, zatem został wykazana także przesłanka obiektywna gdyż poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cel wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspierani konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Jako dodatkowy argument przemawiający za odmową przyznania dopłat z uwagi na stworzenie sztucznych warunków organ odwoławczy wskazał na "przejęcie" przez skarżącego w 2017 r. części zobowiązania rolnośrodowiskowego od M. B. i K. B., również uznanych w wyroku w sprawie [...] za winnych popełnienia zarzucanych czynów tj. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Dyrektor OR ARiMR zaznaczył, że nie kwestionuje spełnienia przez skarżącego wymogów przyznania wnioskowanej płatności, tym niemniej istotne znaczenia ma to, że jego działanie w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów. W ocenie organu odwoławczego gospodarstwo skarżącego zostało podzielone na wiele mniejszych wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i uzyskania w ten sposób wyższych kwot płatności, co potwierdził wyrok karny. Zdaniem organu odwoławczego uwzględniając treść art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nawet w sytuacji gdyby rolnik faktycznie uprawiał deklarowane przez siebie grunty i spełniał wymogi obowiązujące w ramach danego programu, a jednocześnie stworzył sztuczne warunki do uzyskania korzyści sprzecznych z celami prawodawstwa, to żadna pomoc w takiej sytuacji, zgodnie z ww. przepisem nie może zostać takiej osobie przyznana. W skardze na decyzję Dyrektora OR ARiMR skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z treścią wyroku karnego Sądu Okręgowego w Olsztynie II Wydział Karny Sygn. akt [...] oraz z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013; 2. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwą wykładnię, mającą bezpośredni wpływ na wynik postępowania. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przywołanym przez organy wyroku sąd karny nie stwierdził w żadnym wypadku, że sam skarżący we własnym zakresie również pozorował jedynie prowadzenie działalności rolniczej, w rzeczywistości nie będąc użytkownikiem zadeklarowanych przez siebie gruntów rolnych. W żadnym punkcie wyroku, ani też we wcześniejszych zarzutach prokuratorskich nie ma takiego ustalenia. Zdaniem skarżącego organy nie przytoczyły w treści obu decyzji żadnej okoliczności czy przesłanki, która potwierdzałaby ewentualne twierdzenie, że skarżący w rzeczywistości nie prowadził zadeklarowanej przez siebie działalności rolniczej na powierzchniach gruntów rolnych wskazanych w złożonym wniosku o płatności na rok 2017. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania płatności na 2017 rok z uwagi na stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Kwestia "stworzenia sztucznych warunków" była przedmiotem wielokrotnych interpretacji podejmowanych przez Trybunał Sprawiedliwości UE, jak i Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 (por. wyrok TSUE z 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, opubl. http://eur-lex.europa.eu; a także wyroki NSA: z 15 listopada 2019r., sygn. akt I GSK 563/19; z 8 listopada 2019r., sygn. akt I GSK 1621/18; z 18 grudnia 2018r. sygn. akt I GSK 1227/18; z 13 grudnia 2018r., sygn. akt I GSK 917/18; z 21 sierpnia 2018r., sygn. akt I GSK 736/18; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie zaś z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W powołanych orzeczeniach zaznacza się, że przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi – dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie. Przytoczone argumenty zostały oparte przede wszystkim na wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Ponadto dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wskazał, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy sąd podziela ustalenia organów i wywiedzione w oparciu o nie stanowisko, zgodnie z którym, skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania pomocy finansowej ze środków unijnych. Jak wynika z akt sprawy organy dokonały stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków przez skarżącego na podstawie włączonych do akt dowodów z dokumentów w postaci prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie, II Wydział Karny sygn. akt [...] z [...] października 2021 r. o uznaniu skarżącego winnym zarzucanych mu czynów oraz odpisu aktu oskarżenia sygn. akt [...], w którym zarzucono mu, że w okresie od maja 2005 r. do końca września 2017 r. na terenie województwa mazowieckiego i warmińsko-mazurskiego założył i kierował zorganizowaną grupą przestępczą, której celem było popełnianie przestępstw polegających na przedkładaniu w ARiMR nierzetelnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzania w błąd Agencji, co do przysługiwania określonym osobom prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji do doprowadzenia skarbu państwa do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Należy zgodzić się z organem, że okoliczności zawarte w akcie oskarżenia, potwierdzone w ww. wyroku karnym świadczą o stworzeniu przez skarżącego sztucznego podziału gospodarstwa w celu uniknięcia degresywności dopłat. Skarżący bowiem wykorzystywał możliwość przedkładania wniosków przez znane mu osoby, które faktycznie nie prowadziły gospodarstw rolnych, zaś pozyskiwane przez osoby z kręgu rodziny i znajomych dopłaty, były przekazywane skarżącemu. Rację ma organ, że w treści wyroku w sprawie o sygn. akt [...] wykazano wystąpienie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie w sposób opisowy, powiązań skarżącego z pozostałymi osobami występującymi w sprawie (wymienionymi w wyroku). Zachowanie skarżącego było wynikiem zamierzonej koordynacji działań mających na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków, tj. niewystępowania o dopłaty osób, które ubiegały się o nie, a faktycznie nie prowadziły gospodarstwa rolnego jako rolnik. Ustalone w postępowaniu karnym okoliczności faktyczne, jednoznacznie wskazują, że w sprawie mamy do czynienia nie z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą i podejmujących ryzyko w związku z jej prowadzeniem, lecz z jednym gospodarstwem rolnym zarządzanym przez skarżącego. Osoby powiązane ze skarżącym przedkładały zaś wnioski dotyczące gruntów, które faktycznie nie były przez nie użytkowane, a stanowiły sztucznie wydzieloną cześć większego gospodarstwa należącego do skarżącego. Słusznie organ wskazał, że spełniona została również przesłanka obiektywna gdyż poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. W konsekwencji za zasadne sąd uznaje odwołanie się przez organy do treści art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjnym. Adresatami tego przepisu są pośrednio także organy administracji publicznej, zaś sąd nie może czynić tym organom zarzutów naruszenia przepisów o przebiegu i wynikach postępowania dowodowego w sytuacji, gdy organy te przyjmują za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia zgodne z tymi, które zadecydowały o wydaniu wyroku skazującego za przestępstwo (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2008 r. sygn. III SA/Wa 176/08; wyrok NSA z 16 lutego 2011 r. sygn. I FSK 255/10, a także wyrok NSA z 12 marca 2014 r. sygn. I OSK 393/13 i z 1 kwietnia 2015 r. sygn. I FSK 54/14 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd nie mógł uznać za błędne ww. ustaleń organów, czy też ich nie uwzględnić ponieważ korespondowały one z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego. Skarżący w treści skargi podnosi, że w prawomocnym wyroku z [...] października 2021 r. sygn. [...] sąd karny nie stwierdził, jakoby on sam (skarżący) we własnym zakresie również pozorował jedynie prowadzenie działalności rolniczej w rzeczywistości nie będąc użytkownikiem zadeklarowanych przez siebie gruntów rolnych, co oznacza, że organy nie miały podstaw do tego, by także skarżącemu należało odmówić płatności z powodu ubiegania się o nie w tzw. sztucznych warunkach. W związku z tym stanowiskiem sąd wyjaśnia, że nawet jeśli skarżący spełnił wymogi przyznania wnioskowanej płatności na 2017 rok (organy w istocie nie kwestionują prowadzenia działalności rolniczej na gruntach skarżącego), to istotne znaczenie w sprawie ma to, jak słusznie wskazuje Dyrektor OR ARiMR, że działanie skarżącego w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów. Zasadny jest bowiem wniosek organów w świetle ustalonych okoliczności sprawy, że gospodarstwo skarżącego zostało podzielone na wiele mniejszych wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i uzyskania w ten sposób wyższych kwot płatności, co w całości potwierdzał ww. wyrok sądu karnego. W konsekwencji oznacza to, że mimo, iż Sąd Okręgowy w wyroku [...] nie orzekł winy skarżącego odnośnie powierzchni deklarowanej przez niego do płatności, to z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, wyraźnie wynika, że wobec faktu stworzenia przez tę osobę sztucznych warunków, jakakolwiek korzyść (tu: płatność do wnioskowanych przez skarżącego powierzchni) nie może zostać jej przyznana. W tym też kontekście Sąd stwierdza, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, poprzez niewskazanie przez organ dowodów potwierdzających, że skarżący nie prowadził działalności na gruntach zgłoszonych do płatności za 2017 rok są chybione w świetle ww. wyroku karnego oraz treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Raz jeszcze powtórzyć należy, że kluczowe znaczenie dla zasadności odmowy przyznania płatności miało stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności w celu osiągnięcia korzyści polegających na pominięciu degresywności dopłat, a zatem sprzecznych z celami systemu wsparcia. W świetle powyższych rozważań również zarzuty skargi dotyczące niewłaściwej wykładni ww. przepisu należało uznać za niezasadne. Wskazać w tym miejscu jednocześnie należy, że tut. Sąd w prawomocnych wyrokach z 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2407/23, 2408/23, 2409/23 w tożsamym stanie faktycznym i prawnym oddalił skargi A. B. Ze wszystkich wyżej wymienionych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI