V SA/Wa 2793/14

V SA/Wa 2793/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Krajewska
Dorota Mydłowska
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. w L. (obecnie w upadłości) na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej przez N. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Lęborku (zwaną dalej Grupą, Skarżącą lub Spółką) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 31 marca 2014 r. grupa producentów owoców i warzyw N. Sp. z o.o. wystąpiła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej do dnia 4 kwietnia 2012 r. na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
Wcześniej – na podstawie ustaleń poczynionych podczas kontroli przeprowadzonej w Grupie w dniach 29 - 30 sierpnia 2013 r. – Urząd Marszałkowski Województwa [...] pismem z dnia 9 października 2013 r. wystosował do N. Sp. z o.o. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zawieszenia wstępnego uznania.
Następnie pismem z dnia 7 listopada 2013 r., Prokuratura Apelacyjna w G., poinformowała Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, iż prowadzi śledztwo o sygn. akt. [...] (przejęte z Prokuratury Okręgowej w S.) w sprawie zaistniałego w okresie od września 2008 r. do lipca 2012 r. przestępstwa oszustwa na szkodę ARiMR, w wyniku którego doprowadzono do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o znacznej wartości w wysokości nie mniejszej niż 128.000.000 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. i in.
Z uwagi na zmianę siedziby wnioskodawczyni (z E. na L.) z dniem 2 stycznia 2014 r. organem właściwym ze względu na siedzibę grupy stał się Marszałek Województwa [...].
W dniu 9 stycznia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Prokuraturę Apelacyjną w G. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez Grupę przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. Zawiadomienie to zostało dołączone do materiałów śledztwa o sygn. akt. [...].
Następnie w dniu [...] marca 2014 r. Grupa złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wskazany na wstępie wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystąpił w dniu [...] kwietnia 2014 r. do Marszałka Województwa [...] o udzielenie informacji o podjętych czynnościach w sprawie zawieszenia wstępnego uznania Grupie.
W odpowiedzi nadesłanej pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. Marszałek poinformował, iż kontynuowane są działania mające ustalić stan faktyczny sprawy i wyjaśnić powody wszczęcia postępowania przez Marszałka Województwa [...] w sprawie zawieszenia Grupie wstępnego uznania.
Następnie w dniu 21 maja 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystąpił z Prokuratury Apelacyjnej w G. o wskazanie statusu, jaki został przyznany ARiMR w śledztwie o sygn. akt. [...]. W odpowiedzi wskazano, że ARiMR posiada status pokrzywdzonego.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw. W uzasadnieniu organ I Instancji powołując się na art. 115 ust. rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1) – dalej jako "rozporządzenie nr 543/2011" - wskazał, że państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. W ocenie organu I instancji w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka określona w tym przepisie. Prokuratura wszczęła bowiem śledztwo w sprawie popełnienia przestępstwa – m.in. przestępstwa oszustwa przez N. Sp. z o.o.
W zażaleniu na powołane postanowienie Spółka stwierdziła, że ani postępowanie prowadzone przez Marszałka Województwa, ani postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną w G. nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Po rozpoznaniu zażalenia strony postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści wyjaśnił, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez "inny organ" należy również rozumieć prokuraturę.
Prezes ARiMR wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zawieszenia wstępnego uznania Grupy. Natomiast zgodnie z art. 114 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, w trakcie zawieszenia uznania organizacja producentów może kontynuować działalność, ale płatność pomocy zostaje wstrzymana do chwili zniesienia zawieszenia uznania. Zawieszenie kończy się w dniu kontroli, która wykazała spełnienie odpowiednich kryteriów.
Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż Prokuratura Apelacyjna w G. wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia przez Grupę przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. oraz art. 297 § 1 k.k. Pismem z dnia 7 listopada 2013 r. Prokuratura poinformowała Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, iż prowadzi śledztwo o sygn. akt. [...] (przejęte z Prokuratury Okręgowej w S.) w sprawie zaistniałego w okresie od września 2008 r. do lipca 2012 r. przestępstwa oszustwa na szkodę ARiMR w wyniku którego doprowadzono do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o znacznej wartości w wysokości nie mniejszej niż 128.000.000 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk i in.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Na podstawie wskazanego przepisu, organ ma uprawnienie do zawieszenia postępowania w przedmiocie przyznania płatności w przypadku wystąpienia przesłanki w postaci podejrzenia popełnienia oszustwa, w rozumieniu prawno-karnym tego pojęcia.
Stan faktyczny, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie obligował organ do zastosowania powyższego przepisu i zawieszenia postępowania. Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie zawieszenia wstępnego uznania Grupy. Z kolei Prokuratura wszczęła postępowanie m. in. w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 286 § 1 k.k. (oszustwo) oraz art. 297 § 1 k.k. (oszustwo kapitałowe). Przestępstwa stypizowane w tych przepisach powinny zostać uznane za oszustwo w rozumieniu art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.
Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie istnieje zatem bezpośrednia zależność pomiędzy zagadnieniem wstępnym polegającym na określeniu, czy istniało podejrzenie popełnienia przestępstwa w zakresie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania a wydaniem decyzji w przedmiocie tej pomocy finansowej.
Zdaniem Prezesa ARiMR dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie podejrzeń przez właściwe organy, możliwe będzie wydanie ostatecznej decyzji w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Ponadto wskazano, iż także w kontekście art. 115 ust. 1 rozporządzenia Nr 543/2011 stwierdzenie popełnienia oszustwa jest przesłanką stanowiącą przeszkodę do przyznania płatności.
W skardze na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła o jego uchylenie zarzucając organowi naruszenie m.in.:
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez nieuzasadnione zawieszenie postępowania,
- art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasad pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz szybkości postępowania,
- art. 9 i 11 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu, konopi uprawianych na włókno (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 145, poz. 868 ze zm.) w związku z art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, poprzez rażące naruszenie przepisów o właściwości,
- art. 100 § 2 oraz § 3 k.p.a. poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie i zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ we własnym zakresie pomimo istnienia ryzyka spowodowania poważnej szkody dla interesu społecznego bądź też niepowetowanej szkody dla strony,
- zasady bezstronności postępowania poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR A. S., który to jednocześnie zawiadomił Prokuraturę Apelacyjną o podejrzenia popełnienia przestępstwa, co stało się następnie podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Uzasadniając tak sformułowane zarzuty skarżąca podniosła w pierwszym rzędzie, że w rozpoznawanej przez organy ARiMR sprawie nie istniała i nie istnieje jakakolwiek przeszkoda w postaci zagadnienia wstępnego, która uzasadniałaby zawieszenie postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie pomocy. Jak bowiem wynika z treści pisma Prokuratury Apelacyjnej w G. do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji z dnia [...] lipca 2014 r. toczące się śledztwo, które stanowiło podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej "do chwili obecnej nie zostało zakończone". Poza tym nie postawiono żadnych zarzutów dotyczących powstania jakichkolwiek nieprawidłowości wywołanych działaniem Skarżącej. Oznacza to, iż prowadzone przez kilkanaście miesięcy postępowanie karne nie osiągnęło nawet etapu, w którym możliwe byłoby wytypowanie ewentualnych podejrzanych (czy też osób podejrzanych) spośród osób zarządzających lub działających w imieniu N. Sp. z o.o. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że śledztwo dotyczące rzekomego wyłudzenia 128.000.000 zostało wszczęte przez Prokuraturę Okręgową w S. w stosunku do A. Sp. z o.o. Jeżeli zatem przez półtoraroczny okres nie udało się Prokuraturze Apelacyjnej zebrać takiego materiału dowodowego, który pozwalałby choćby na ustalenie, czy w ogóle doszło do popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa, to przyjąć należy, iż fakt prowadzenia takiego całkowicie bezowocnego postępowania karnego w żadnej mierze nie może stanowić zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy.
Na poparcie twierdzeń, zgodnie z którymi toczące się postępowanie karne, w ramach którego nie doszło do prawomocnych ustaleń nie może stanowić zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania, skarżąca powołała tezy licznych orzeczeń sądowych.
Skarżąca podkreśliła również, że z jednolitej linii orzeczniczej wynika, iż zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić jedynie wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Poza tym dodała, że okoliczność, iż ustalenia faktyczne dokonywane w innym postępowaniu mogą posłużyć za dowód w sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym, zaś kwestie ekonomiki procesowej czy możliwość wykorzystania dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie uzasadnia zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie skarżącej toczące się postępowanie karne w żadnej mierze nie mogło wykluczać zakończenia postępowania administracyjnego wydaniem decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania pomocy, która to decyzja może zostać wzruszona po rozstrzygnięciu sprawy karnej. Wyeliminowaniu skutków decyzji wydanych ewentualnie w związku z popełnieniem przestępstwa służy instytucja wznowienia postępowania, a nie instytucja zawieszenia postępowania administracyjnego.
Następnie skarżąca – powołując się na wyrok WSA w G. z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 551/09 – zwróciła uwagę na konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, która wyklucza opieranie negatywnych dla obywatela konsekwencji na samym fakcie postanowienia mu zarzutów i prowadzenia wobec niego postępowania karnego.
Niezależnie od zarzutu dotyczącego zasadności zawieszenia postępowania skarżąca stwierdziła, że Dyrektor [...] Oddziału ARiMR nie miał kompetencji do wydania postanowienia w tym zakresie. W ocenie skarżącej organem właściwym we wszystkich sprawach określonych przepisami Unii Europejskiej, które dotyczą organizacji rynków owoców i warzyw, z wyjątkiem wyłącznie tych spraw, w odniesieniu do których ustawa przyznaje wyraźnie i wprost kompetencję innemu organowi, jest marszałek województwa. Wynika to z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu, konopi uprawianych na włókno. W konsekwencji skarżąca wskazała, że wszelkie działania związane ze stosowaniem postanowień art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 zastrzeżone są do wyłącznej kompetencji marszałka województwa.
Następnie skarżąca przedstawiła uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 8 i art. 12 k.p.a. wskazując, że organ, który niezasadnie powstrzymuje się od wydania decyzji lub uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy narusza zasady wyrażone w tych przepisach.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 100 § 2 i § 3 k.p.a. skarżąca wskazała natomiast, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały – znane organowi – przesłanki określone w tych przepisach. Wstrzymanie płatności dla skarżącej i to w toku prowadzenia przez nią inwestycji i upraw skutkowało bowiem koniecznością: maksymalnego ograniczenia prowadzonej działalności, zwolnienia prawie wszystkich pracowników oraz pozostawienia dopiero co uznanej przez Marszałka Województwa [...] grupy producentów na skraju bankructwa. W konsekwencji zawieszenie postępowania z przyczyny określonej art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. spowodowało: niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, poważną szkodę dla interesu społecznego oraz niepowetowaną szkodę dla Spółki.
Odpowiadając na wniesioną skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma podtrzymano stanowisko organów prezentowane w toku postępowania administracyjnego oraz odniesiono się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; powoływana dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając przy zastosowaniu tych kryteriów wydane w sprawie rozstrzygnięcie sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r. jest zgodne z prawem.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania dotyczącego przyznania pomocy finansowej skarżącej z uwagi na toczące się postępowania marszałka województwa w przedmiocie zawieszenia wstępnego uznania Grupy oraz postępowanie karne (sygn. akt [...]) dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa oszustwa na szkodę ARiMR, w wyniku którego doprowadzono do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o znacznej wartości nie mniejszej niż 128.000.000 zł, tj. o czyn z art. 286 §1 k.k. oraz podejrzenia popełnienia przez Skarżącą przestępstwa z art. 297 § 1 k.k.
Zdaniem skarżącej brak było podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na niewystąpienie powoływanych przez organ przesłanek zawieszenia, natomiast według organu takie przesłanki istniały.
W ocenie Sądu rozważając prezentowane przez strony stanowiska w pierwszej kolejności należało zbadać najdalej idący zarzut, dotyczący właściwości rzeczowej, która w ocenie skarżącej została w rozstrzyganej sprawie naruszona. Zarzut ten nie jest zasadny. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przedmiotowa sprawa rozpoznana została przez organy właściwe do jej załatwienia.
Szczegółowo odnosząc się do tego zarzutu należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. z 2011 r. nr 145, poz. 868 t.j.) - zwanej dalej ustawą "o organizacji rynku owoców i warzyw", zgodnie z którym Dyrektor OR ARiMR, właściwy ze względu na siedzibę wstępnie uznanej grupy producentów, wydaje decyzje m.in. w sprawach przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej, jak również na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Powołany przepis niewątpliwie stanowi, że Dyrektor ARiMR jest organem właściwym rzeczowo do rozpoznania wniosku o przedmiotową pomoc finansową. W ocenie Sądu w zakresie tej właściwości mieści się również podejmowanie innych incydentalnych rozstrzygnięć (np. zawieszenia) w ramach postępowania dotyczącego tego samego zakresu (tj. rozpoznania wniosku o pomoc finansową). Nie można bowiem oceniać kwestii właściwości do prowadzenia postępowania wpadkowego – jakim jest postępowanie dotyczące zawieszenia postępowania – w oderwaniu od postępowania głównego, które dotyczy wniosku o przyznanie pomocy, szczególności gdy nie wskazuje na to treść regulujących tę właściwość przepisów.
W ocenie skarżącej organem właściwym do rozpoznania sprawy w przedmiocie ewentualnego zawieszenia postępowania był w niniejszej sprawie marszałek województwa. Skarżąca powołała się w tym względzie na ogólne odesłanie zawarte w treści przepisu art. 2 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw. Zdaniem Sądu odesłanie to nie potwierdza stanowiska skarżącej.
Powoływany przepis stanowi, iż w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zadania kompetencje właściwego organu państwa członkowskiego wykonuje marszałek województwa w tym dokonuje powiadomień, przekazuje informacje oraz wydaje decyzje. Odnosząc się do treści tego przepisu skarżąca trafnie wskazała, że organy administracyjne związane są zasadą legalizmu wobec czego nie powinny domniemywać kompetencji funkcjonalnej poprzez rozszerzającą wykładnię przepisu prawa. W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Należy zaznaczyć, iż ustawodawca w dalszej części ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw (art. 9 ust. 1 pkt 3), jak również w dalszej treści przepisu art. 2 tej ustawy wskazał, iż marszałek województwa jest właściwy w sprawach uznania organizacji producentów, uznania ponadnarodowych organizacji producentów i zrzeszeń oraz w sprawach zawieszenia albo cofnięcia: wstępnego uznania grupy producentów, uznania organizacji producentów i ich zrzeszeń, uznania ponadnarodowych organizacji producentów i zrzeszeń (art. 2 ust. 1 pkt 3-5). Tym samym w art. 2 omawianej ustawy określono ogólną właściwość marszałka województwa w zakresie objętym przepisami Unii Europejskiej z tym zastrzeżeniem, że ustawa w dalszej części nie będzie stanowić inaczej. Skoro zatem we wskazanym powyżej art. 2 ust. 1 doprecyzowano w jakich sprawach rozstrzyga marszałek przy jednoczesnym wskazaniu w art. 9 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, iż Dyrektor ARiMR wydaje decyzje w sprawach przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej, to uznać należy, iż właściwy do zawieszenia postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z uwagi na treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 jest Dyrektor ARiMR.
Właściwość Prezesa ARiMR do rozpoznania zażalenia strony na postanowienie Dyrektora OR ARiMR wynikała natomiast z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), zgodnie z którym organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji.
Organy obu instancji orzekające w sprawie były zatem umocowane do zbadania zasadności zawieszenia postępowania w sprawie pomocy finansowej, o którą ubiegała się skarżąca.
Przechodząc do oceny zasadności samego zawieszenia postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatność na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Powoływany przepis rozporządzenia 543/2011 jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Przepis ten obowiązuje bezpośrednio i nie jest tutaj wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego ani inne dodatkowe działanie legislacyjne. Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych wyżej okoliczności faktycznych – podejrzenia popełnienia przestępstwa oszustwa i oszustwa kapitałowego.
W konsekwencji zastosować w sprawie należało art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Wskazać w tym miejscu należy, że przez zagadnienie wstępne, o którym mowa w powyżej powołanym przepisie rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym jak i procesowym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. (G. Łaszczyca: Pojęcie zagadnienia wstępnego w kodeksie postępowania administracyjnego, PiP 2002, nr 7, s. 63). Rację ma zatem skarżąca wskazując, iż zawieszenie postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie jest dopuszczalne z uwagi na jedynie luźny związek pomiędzy zagadnieniem wstępnym, a rozstrzygnięciem sprawy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, w której związek ten wynikał wprost z treści art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej jakoby przeciwko zawieszeniu postępowania w rozpoznawanej sprawie przemawiała zasada domniemania niewinności wskazać należy, że są to twierdzenia bezpodstawne. Jak bowiem trafnie wskazano w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 827/13 czytelna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania przestępstwa, a nie na wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez Sąd. Dla zastosowania tego przepisu nie ma zatem znaczenia to, na jakim etapie znajduje się postępowanie karne, wystarczające jest wystąpienie podejrzenia popełnienia przestępstwa (oszustwa).
W ocenie Sądu organ odnosząc się do tej kwestii trafnie wskazał na iluzoryczność powoływanego przepisu przy zastosowaniu wykładni strony skarżącej. Gdyby bowiem przyjąć stanowisko skarżącej w tej kwestii, brak byłoby możliwości zawieszenia postępowania nawet w sytuacji skierowania przez ARiMR zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do prokuratury. Innymi słowy zawieszenie płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia KE byłoby niemożliwe, a sam przepis byłby martwy. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż postępowanie o pomoc finansową może być zawieszone w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można dopiero po wniesieniu do Sądu aktu oskarżenia, czy wręcz po prawomocnym skazaniu.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 100 § 2 i § 3 k.p.a.
Przepis art. 100 § 2 k.p.a. uprawnia organ administracji publicznej do zaniechania zawieszenia postępowania administracyjnego, mimo istnienia przeszkody wymienionej w art. 97 § 1 pkt 4 i rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie. Organ administracji publicznej działający na podstawie tego przepisu może zatem przejąć kompetencje innego organu lub sądu do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, pod warunkiem jednak, że wystąpiły przesłanki wymienione w tym przepisie. Z przedstawionych powodów – przejęcia części kompetencji zastrzeżonych dla innego organu (lub sądu) – przepis powyższy musi być interpretowany ściśle. Zasada ta odnosi się w szczególności do wykładni użytych w tym przepisie pojęć nieoznaczonych, tj. niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego i poważnej szkody dla interesu społecznego. Nie można zatem – jak czyni to skarżąca – wysnuwać wniosku, iż przesłanką umożliwiającą rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez organ prowadzący postępowanie jest już samo potencjalne zagrożenie dla wymienionych w tym przepisie dóbr i wartości. Zagrożenie dla tych dóbr i wartości powinno być rzeczywiste, a nie tylko prawdopodobne.
Z kolei art. 100 § 3 k.p.a. nakazuje stosowanie przepisu § 2 także w tym wypadku, gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. Wówczas jednak organ administracji publicznej nie zawiesza postępowania administracyjnego, lecz stwierdzając istnienie wymienionej w tym pierwszym przepisie przeszkody w zawieszeniu postępowania, rozstrzyga zagadnienie wstępne we własnym zakresie i załatwia sprawę w formie decyzji. W ocenie sądu przez szkodę niepowetowaną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć szkodę, której nie da się zadośćuczynić. Wskazuje na to definicja podana w Słowniku Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN; http://[....].html) oraz Wielkim Słowniku Wyrazów Bliskoznacznych (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008), gdzie "niepowetowany" to taki, którego nie da się wynagrodzić, nieodwracalny. Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności za szkodę niepowetowaną nie można uznać ewentualnej szkody, jakiej mogłaby doznać skarżąca. Nie ulega wątpliwości, że prowadzenie działalności gospodarczej o profilu takim jak skarżąca Spółka wiąże się z ryzykiem, na które składa się m.in. niepewny wynik postępowań przed organami ARiMR. Nie sposób jednak przyjąć, że ewentualna strata, czy też nieuzyskanie korzyści (pomocy finansowej) zakładanej przez stronę mogłaby mieć charakter szkody niepowetowanej, o której mowa w art. 100 § 3 k.p.a.
W odniesieniu do również nietrafnego zarzutu naruszenia zasady bezstronności poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego przez organ (Dyrektora [...] OR ARiMR), który jednocześnie zawiadomił Prokuraturę Apelacyjną w G. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wskazać należy, że przestępstwo określone w art. 297 § 1 k.k., którego dotyczyło to powiadomienie, jest przestępstwem publicznoskargowym, ściganym z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego na instytucjach państwowych i samorządowych, które w związku ze swoją działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu spoczywa obowiązek niezwłocznego zawiadomienia prokuratora lub Policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Bez wątpienia wskazany przepis k.p.k. ustanawia wymienione instytucje rzecznikami interesu społecznego. Oznacza to, że obowiązek zawiadomienia dotyczy działania w interesie publicznym, a nie w interesie własnym zawiadamiającego – w rozpoznawanej sprawie A. S. pełniącego funkcję Dyrektora [...] OR ARiMR. Wskazać też należy, że obowiązek zawiadomienia obciąża osoby wykonujące funkcje kierownicze w danej instytucji. Taką osobą był zaś wymieniony powyżej A. S. W konsekwencji – w ocenie Sądu – wypełnienie ustawowego obowiązku powiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie może stanowić skutecznej podstawy do postawienia zarzutu naruszenia zasady bezstronności.
Uznając, że zawieszenie postępowania było w niniejszej sprawie zgodne z prawem nie można było podzielić zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Reasumując zatem powyższe, stwierdzić należy, iż ustalenia organu dokonane w przedmiotowej sprawie są spójne, logiczne, a strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Organy administracyjne orzekały na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i wydały rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo zastosowane i obowiązujące w sprawie przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłyby prowadzić do uwzględnienia skargi, dlatego też uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.