V SA/Wa 2390/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-01-08
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolneONWARiMRpostępowanie administracyjnedoręczeniadzierżawaniekorzystne warunki gospodarowaniarolnictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję stwierdzającą nieważność przyznania płatności rolnych z powodu wadliwego doręczenia wezwań i niepełnego ustalenia stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi B. M. na decyzję Prezesa ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność wcześniejszej decyzji o przyznaniu płatności rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na rażące naruszenie przepisów proceduralnych, w tym wadliwe doręczenie wezwań i niepełne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego dzierżawy gruntów.

Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w pomniejszonej wysokości. Skarżąca wniosła o przyznanie płatności ONW na rok 2006. W toku postępowania administracyjnego pojawiły się wątpliwości dotyczące prawidłowości doręczeń wezwań do uzupełnienia wniosku oraz kwestia dzierżawy części gruntów rolnych. Organy administracji stwierdziły nieważność decyzji przyznającej płatności, wskazując na rażące naruszenie prawa, w tym nieuwzględnienie faktu wydzierżawienia gruntów i nieprawidłowości we wniosku. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd wskazał na wadliwe doręczenie wezwań w trybie art. 44 k.p.a. oraz na niepełne ustalenie stanu faktycznego w zakresie dzierżawy gruntów między małżonkami, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. nie było skuteczne, ponieważ lakoniczne adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu nie pozwalały ustalić, w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. wymaga precyzyjnych adnotacji na dowodzie doręczenia, wskazujących na przesłanki zastosowania tego trybu, fakt zawiadomienia adresata oraz sposób umieszczenia zawiadomienia. Brak takich informacji uniemożliwia przyjęcie fikcji prawnej doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Obowiązek sądu stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 44 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące doręczania pism w zastępczych formach, w tym awizowania.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny wiarygodności i mocy dowodów.

Dz.U. Nr 73, poz. 657 art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.

Szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunków gospodarowania.

Dz.U. Nr 73, poz. 657 art. 4 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.

Szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunków gospodarowania.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe doręczenie wezwań w trybie art. 44 k.p.a. uniemożliwiające skuteczne powiadomienie strony. Niepełne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego dzierżawy gruntów rolnych przez małżonków. Naruszenie przez organy administracji przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego i zapewnienia czynnego udziału strony.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa fikcja prawna doręczenia nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych niepełne ustalenie stanu faktycznego wadliwe doręczenie

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący

Tomasz Zawiślak

sprawozdawca

Małgorzata Rysz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym (art. 44 k.p.a.) oraz wymogów stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z płatnościami rolnymi, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są formalne aspekty postępowania administracyjnego, takie jak prawidłowe doręczenia, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie sprawa wydaje się jasna.

Błąd w doręczeniu pisma kosztował agencję rolną uchylenie decyzji o nieważności płatności.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 2390/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Tomasz Zawiślak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 525/13 - Wyrok NSA z 2014-05-30
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par 1 pkt 2; art 44; art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości; 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej przez B. M. (zwanej dalej Skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem ARiMR) nr [...] z [...] sierpnia 2012r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR) Nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Kierownikiem Biura ARiMR) Nr [...] z [...] marca 2007r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z 14 maja 2006 r. Skarżąca zwróciła się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. We wniosku ONW zadeklarowała działki rolne oznaczone numerami: [...] o łącznej powierzchni 89,57 ha. Zadeklarowane przez Skarżącą działki rolne położone były: w województwie małopolskim i podkarpackim.
Wezwaniem z 2 października 2006 r. zwrócono się do Skarżącej o usunięcie braków we wniosku ONW, polegających na niedostarczeniu załączników graficznych. Przedmiotowe wezwanie, zostało dwukrotnie awizowane i wobec nie podjęcia przez adresata, zostało zwrócone do nadawcy. Kierownik Biura ARiMR pismem z 15 listopada 2006 r. poinformował Skarżącą o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Następnie tego samego dnia Kierownik Biura ARiMR wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi powierzchni zadeklarowanych do przyznania pomocy z tytułu ONW działek ewidencyjnych. Przedmiotowe wezwanie po dwukrotnym awizowaniu zostało zwrócone nadawcy z adnotacją o niepodjęciu w terminie.
W dniu 6 grudnia 2006 r. do Kierownika Biura ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie P. M. i w związku z tym w dniu 25 stycznia 2007 r. Kierownik Biura ARiMR przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie B. i P. M.. Z rozprawy sporządzony został protokół Nr [...]. Stawający złożyli wyjaśnienia w sprawie oraz przedstawili również dokumenty - w tym m.in. kopię zawartej w dniu 21 sierpnia 2006r. umowy dzierżawy. Z treści przedmiotowego dokumentu wynika, iż Skarżąca wydzierżawiła P. M. nieruchomość składającą się z działek ewidencyjnych o numerach: [...]. Zgodnie z § 15 w/w umowy przekazanie przedmiotu umowy w posiadanie dzierżawcy nastąpiło z dniem jej podpisania.
Decyzją z [...] marca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał Skarżącej płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości. Na mocy przedmiotowej decyzji stronie przyznana została pomoc z tytułu ONW do stwierdzonej w kontroli administracyjnej powierzchni działek rolnych wynoszącej 83,99 ha.
Następnie Dyrektor Oddziału ARiMR pismem z 20 października 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] marca 2007 r. i decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. umorzył prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, jako bezprzedmiotowe.
W dniu 19 marca 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR ponownie poinformował Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] marca 2007 r. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2012 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] marca 2007 r. w sprawie przyznania stronie pomocy z tytułu ONW w pomniejszonej wysokości.
W wyniku złożonego odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2012r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2012r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Kierownika Biura ARiMR została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie rażące naruszenie prawa polegało na nieuwzględnienu przez Kierownika Biura ARiMR faktu, że w dacie wydania przez niego decyzji Skarżąca nie była posiadaczem gruntów rolnych, gdyż z umowy dzierżawy z 21 sierpnia 2006 r. wynikało, iż z tym dniem P. M. przejął w posiadanie działki ewidencyjne o numerach: [...], które Skarżąca zadeklarowała do przyznania pomocy z tytułu ONW na rok 2006.
Powyższe, w opinii Prezesa ARiMR, stanowi rażące naruszenie § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunków gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657, ze zm.), zwanego dalej: rozporządzeniem ONW.
Dodatkowo organ wskazał, że Kierownik Biura ARiMR przy wydawaniu decyzji nie wziął również pod uwagę faktu, iż pismem z 2 października 2006 r. wezwał Skarżącą, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków we wniosku i mimo zawartego pouczenia nie dopełniła ona czynności, do której została wezwana. Konsekwencją określonego działania (zaniechania) ze strony Skarżącej było wystosowanie do niej w dniu 15 listopada 2006 r. pisma Kierownika Biura ARiMR w sprawie pozostawienia złożonego przez nią wniosku ONW bez rozpoznania. Zdaniem Prezesa ARiMR organ wydając następnie w dniu [...] marca 2007 r. decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości pominął i nie zweryfikował zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci ww. wezwania z 2 października 2006 r. oraz pisma z 15 listopada 2006 r. w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zatem organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotowa decyzja Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza również przepisy art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.
Prezes ARiMR wskazał, że analiza uzasadnienia decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2012 r. wykazała, że zawiera ono nieprecyzyjne wskazanie na okoliczności skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR. Wskazania wymaga, iż rażące naruszenie prawa w przedmiotowej sprawie wynikało z faktu nierozpatrzenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku którego to zaniechania doszło do przyznania pomocy z tytułu ONW m.in. do działek rolnych, które na dzień wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie stanowiły przedmiotu posiadania Skarżącej. Organ odwoławczy wskazał, że powyższa okoliczność nie miała związku - jak to nieprecyzyjnie wskazano w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR - z okolicznością zadeklarowania gruntów będących przedmiotem ww. umowy przez P. M. Powyższe oznacza, iż ww. decyzja Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2012 r. wydana została z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., jednakże to naruszenie, zdaniem Prezesa ARiMR, nie ma wpływu na ocenę zawartego w niej rozstrzygnięcia, w związku z czym mogło ono zostać usunięte przez organ odwoławczy.
Pismem z 12 września 2012r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2012r. wnosząc m.in. o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające istotny wpływ na wynik postępowania tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 84 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. - poprzez :
1) zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przed aktem stosowania prawa,
2) błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia,
3) zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji konkretnych faktów prawotwórczych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których oświadczeniom strony odmówił wiarygodności,
4) zaniechanie ze strony organu realizacji obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia jej złożenia wypowiedzi w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji,
5) uznanie określonych w decyzji okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji, gdy strona nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i tym samym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu 8 k.p.a. nakazującą organom podatkowym podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania strony do organów państwa, jak również rażące naruszenie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu jej indywidualnej sprawy,
6) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Organu I Instancji, mimo braku podstaw faktycznych i prawnych do takiego postąpienia.
Zdaniem Skarżącej zainicjowany tryb nadzwyczajny w istocie rzeczy ma służyć merytorycznej "korekcie" wcześniej wydanych rozstrzygnięć i tym samym nie ma nic wspólnego z oceną legalności tychże decyzji.
Dodatkowo Skarżąca powtórzyła zarzuty z odwołania i wskazał, że w dniu 24 września 2008r. P. M. złożył na ręce Kierownika Biura ARiMR, w związku z postępowaniem prowadzonym do sygn. [...], pisemne oświadczenie, iż całość nieruchomości pozostaje w jego wyłącznym faktycznym - i jak stwierdza sam zainteresowany także "prawidłowym" - użytkowaniu. Ważność i skuteczność tejże umowy dzierżawy została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny wydanym w dniu [...] marca 2009 r. w sprawie z powództwa P. M. do sygn. akt I C 167/08. W tymże rozstrzygnięciu Sąd wskazał, iż oświadczenie wydzierżawiającego z 14 października 2008 r. o wypowiedzeniu tejże umowy jest bezskuteczne, a tym samym cyt. "nie wywołuje skutków prawnych w postaci rozwiązania (...) umowy dzierżawy". Zdaniem Skarżącej okoliczność ta jest istotna z tego względu, iż zawarcie umowy dzierżawy świadczy o przejęciu zobowiązań wnioskodawczyni przez jej męża P. M., w oparciu o ważnie zawartą umowę. W związku z tym nigdy nie doszło do sytuacji zerwania 5-letniego zobowiązania do kontynuowania użytkowania nieruchomości rolnej. Zdaniem Skarżącej ustawodawca polski nie przewidział sankcji dla sytuacji, w której danego rodzaju działalność rozpoczął wnioskodawca, a następnie przejął jego współmałżonek. Posiadanie dwóch numerów ewidencyjnych jest co prawda niezgodne z przepisami, ale w żaden sposób nie wpływa na dopuszczalność takiej czynności jak opisana powyżej.
Prezes ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a.
W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Badając zaskarżone decyzje Sąd zobowiązany jest nie tylko sprawdzić zasadność podniesionych przez Skarżącą zarzutów, ale i ustalić, czy nie doszło do innych naruszeń prawa wpływających na prawidłowość wydanego orzeczenia.
Sąd kierując się tymi przesłankami doszedł do przekonania, iż decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc w tym miejscu do wskazania przyczyn uchylenia zaskarżonych decyzji należy zauważyć, iż organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 7 k.p.a. oraz zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydający decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], rażąco naruszył przepisy § 4 ust 1 i 2 rozporządzeniem ONW, gdyż Skarżąca w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem części gruntów (zostały one wydzierżawione). Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura ARiMR przy wydawaniu decyzji nie wziął również pod uwagę faktu, iż pismem z 2 października 2006 r. wezwał Skarżącą, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków we wniosku i mimo zawartego pouczenia nie dopełniła ona czynności, do której została wezwana. Konsekwencją określonego działania (zaniechania) ze strony Skarżącej było wystosowanie do niej w dniu 15 listopada 2006 r. pisma Kierownika Biura ARiMR w sprawie pozostawienia złożonego przez nią wniosku ONW bez rozpoznania. Wydając następnie w dniu [...] marca 2007 r. decyzję organ pominął i nie zweryfikował zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci ww. wezwania z 2 października 2006 r. oraz pisma z 15 listopada 2006 r. w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, tym samym rażąco naruszył art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.
Przechodząc do analizy sprawy należy zauważyć, że powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumowaniu. W doktrynie i orzecznictwie administracyjnym przyjęto, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia np. w wypadku oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu lub w wypadku prostego zestawienia treści decyzji z treścią przepisu wskazującą na jawną sprzeczność (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2006, Wydanie 8, str. 742,743).
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że organy administracyjne obydwu instancji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i w następstwie czego nie dokonały na jego podstawie stosownych ustaleń.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organy obydwu instancji nie zwróciły uwagi na fakt nieprawidłowego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. zarówno wezwania z 2 października 2006r. oraz pisma z 15 listopada 2006r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Stosownie do § 2 i § 3 art. 44 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w ww. terminie, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44 k.p.a. (art. 44 § 4 k.p.a.)
Mając na uwadze treść ww. przepisów wskazać należy, iż każde potwierdzenie odbioru, które powraca do nadawcy, winno wyraźnie wskazywać następujące okoliczności:
1) przesłanki zastosowania doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. - czyli przyczyny niemożności doręczenia w trybie art. 42 lub art. 43 k.p.a.,
2) fakt zawiadomienia adresata o przesyłce,
3) fakt powtórnego zawiadomienia,
4) informację, iż zawiadomienia o przesyłce zostały każdorazowo umieszczone w miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a.
Podnieść tutaj także należy, iż w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że potwierdzenie odbioru przesyłki musi być tak wypełnione przez doręczyciela, aby w sposób nie budzący wątpliwości wynikała z niego okoliczność pozostawienia zainteresowanemu informacji o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym oraz aby wynikał z potwierdzenia odbioru okres przez jaki placówka pocztowa przechowywała dane pismo. Zawsze zatem, na podstawie akt administracyjnych możliwe powinno być ustalenie czy i w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można to pismo odebrać (patrz: wyrok NSA z 31.01.2006 r., I FSK 565/05 – LEX nr 187585, wyrok WSA z 27.01.2006 r., III SA/Wa 977/05 – LEX nr 196340).
Doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. zakłada więc możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. By doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne muszą być bezwzględnie spełnione ww. przesłanki art. 44 k.p.a. Podkreślić tutaj należy, iż skuteczne zawiadomienie o złożeniu w placówce pocztowej pisma przesłanego za pośrednictwem poczty (awizo) następuje przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe doręczyciel pocztowy ma obowiązek umieścić zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a.
Ponieważ wzmiankowany przepis przewiduje możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego, nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. W ocenie tut. Sądu brak pewności co do pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym, skutkuje niedoręczeniem przedmiotowego pisma, dlatego też, okoliczność pozostawienia tego zawiadomienia musi być potwierdzona stosowną adnotacją doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki (tak również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27.01.2005 r. III SA/Wa 1094/04, wyrok NSA z sygn. akt I GSK 425/08 orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma: stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. Musi być bowiem wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w cyt. art. 44 k.p.a. (por. wyrok NSA W-wa z 28.02.2006r. I OSK 528/05 LEX 194352)"
Zdaniem tut. Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ww. warunki skutecznego doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zwrotem przesyłki przez urząd pocztowy nadawcy z adnotacjami na kopercie w odniesieniu do wezwania z 2 października 2006r.: "awizowano 04.10.06.", "Awizowano powtórnie 11/10/06" i "zwrot − nie podjęto w terminie", natomiast w odniesieniu do pisma o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania: "Aw. 23.11.06.", "Awizowano powtórnie 30/11/06" i "zwrot − nie podjęto w terminie". W tej sytuacji, wobec bardzo lakonicznych w swej treści adnotacji, nie można ustalić w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce (oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania, widoczne miejsce przy wejściu na posesję itp.). Dlatego też brak jest możliwości przyjęcia fikcji doręczenia wezwania z 2 października 2006r. o pisma z 15 listopada 2006r. w trybie art. 44 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd stoi na stanowisku, że prawidłowo Kierownik Biura ARiMR prowadził dalej postępowanie (po nieprawidłowym doręczeniu ww. pism) i w jego następstwie wydał decyzję.
Dokonując z kolei oceny kolejnej przesłanki na podstawie, której stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura ARiMR należy zauważyć, że organy obydwu instancji przy ustalaniu stanu faktycznego nie wzięły pod uwagę faktu, że część działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o płatności co prawda została wydzierżawiona, ale stronami umowy dzierżawy byli jak wynika z akt sprawy
małżonkowie (oświadczenie męża Skarżącej – karta 5 akt administracyjnych, protokół z rozprawy – karta 6 akt administracyjnych, odwołanie – karta 13 akt administracyjnych, skarga). Zarówno Dyrektor Oddziału ARiMR, jak i Prezes ARiMR prezentując stan faktyczny sprawy powyższy fakt zupełnie pomijają. Co więcej Prezes ARiMR mimo podniesionego w odwołaniu zarzutu w tym zakresie w ogóle się do niego nie ustosunkował. Nie wiadomo w związku z tym jakie jest stanowisko organów w tym zakresie, czy organy stoją na stanowisku, że dzierżawa nastąpiła pomiędzy małżonkami posiadającymi odrębność majątkową, czy też pomiędzy osobami nie będącymi małżeństwem. Dlatego też - wobec nieustosunkowania się przez organy obydwu instancji do powyższego oraz braku dokonania oceny, czy powyższe ma znaczenie przy ocenie istnienia rażącego naruszenia prawa - Sąd również nie może merytorycznie odnieść się do tej kwestii, gdyż nie było to przedmiotem ustaleń faktycznych i oceny organów ARiMR. Wobec tego Sąd stwierdza, że w sprawie zarówno Dyrektor Oddziału ARiMR, jak i Prezes ARiMR utrzymując w mocy decyzję organu I instancji naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie kierując się treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, poza wyżej już przedstawionym stanowiskiem, Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że Dyrektor Oddziału ARiMR ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić ocenę prawną dokonaną przez Sąd w zakresie faktu nieprawidłowego doręczenia wezwania z 2 października 2006r. i pisma z 15 listopada 2006r., a w zakresie stanu faktycznego ustali, na podstawie określonych dowodów, czy dzierżawa gruntów miała miejsce pomiędzy małżonkami i stosownie oceni ten fakt, zarówno w kontekście przepisów regulujących przyznawanie pomocy ONW oraz kodeksu cywilnego, jak również w zakresie podnoszonych przez Skarżącą zarzutów. Ponadto Sąd zwraca uwagę na konieczność przestrzegania zasad ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego. Zasady te wymagają od organu między innymi ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez Skarżącą okoliczności dotyczących istoty sprawy. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie - zależnie od ich stopnia - mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.
Organ orzekający, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ma obowiązek rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego materiału dowodowego. Przed wydaniem decyzji organ powinien również, respektując postanowienia zawarte w art. 10 § 1 k.p.a., umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI