V SA/Wa 2744/24

V SA/Wa 2744/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adrianna Elżbieta Grzymska-Truksa
Jadwiga Smołucha /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Adrianna Elżbieta Grzymska-Truksa, , Protokolant st. spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 3 lipca 2024 r. nr BOL.610.322.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "strona", "spółka’) jest decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "GIJHARS", "organ odwoławczy") z 3 lipca 2024 r., znak BOL.610.322.2023, w której utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "WIJHARS", "organ I instancji") z 26 października 2023 r., nr 144/2023 znak KO.8230.190.2023, o wymierzeniu spółce kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno–spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K. w dniach 10 - 20 maja 2023 r. przeprowadzili w spółce, w Centrum Dystrybucyjnym w [...], kontrolę w zakresie jakości handlowej napojów pochodzenia roślinnego. Sprawdzeniu poddano 3 partie napoju owsianego z dodatkiem wapnia i witaminy D "[...]" o zawartości tłuszczu 3,5 % op. a' 1 l "e" U.H.T., oznaczone datami minimalnej trwałości: 20.11.23, 4.12.23, 11.12.23, wyprodukowane dla [...] w F. przez firmę [...], R., [...], [...]. W protokole kontroli nr 190/2023 z 23 maja 2023 r. stwierdzono następujące nieprawidłowości: 1) na opakowaniu w głównym polu widzenia zamieszczono napis dużymi literami o treści "PSST!.... TO NIE MLEK* ROŚLINNIE PYSZNE", w którym wyraz MLEK* wyróżniono kolorem i pogrubioną czcionką (niebiesko-granatową na białym tle) oraz użyto grafiki przedstawiającej kroplę białego płynu imitującą literę "O"; 2) na jednym z boków kartonu podano informację o treści: "PSST! TO Nie Mlek (z grafiką kropli imitującej literę "O") oraz "...Kremowe, Roślinnie Pyszne, na bazie owsianej stworzone specjalnie z myślą o miłośnikach mleka..." - co uznano za naruszenie pkt 6 część III załącznika VII rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.
WIJHARS w piśmie z 2 czerwca 2023 r., znak: KO.8230.190.2023 wszczął postępowanie w celu wymierzenia stronie kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W decyzji z 26 października 2023 r., nr 144/2023, WIJHARS wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 40 778,00 zł, za wprowadzenie do obrotu 3 partii artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.
W wyniku rozpoznania odwołania spółki, GIJHARS w decyzji z 3 lipca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję WIJHARS o wymierzeniu kary. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 4 ust. 1 oraz art. 3 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (dalej: "u.j.h."), art. 17 ust.1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002.r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (dalej: "rozporządzenie nr 178/2002"), art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 roku w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (dalej: "rozporządzenie nr 1169/2011"), art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (dalej: "rozporządzenie nr 1308/2013") oraz pkt. 1, 3, 5 i 6 Część III załącznika VII rozporządzenia nr 1308/2013. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z napojem roślinnym, do którego użyto wyrażeń marketingowych mających wywołać skojarzenie konsumenta z mlekiem, czy też jego zamiennikiem poprzez użycie zaprzeczenia (to nie mlek*). GIJHARS wyjaśnił, że mleko i produkty mleczarskie są zdefiniowane w przepisach prawa żywnościowego i tylko do tych produktów można używać nazw wymienionych w załączniku VII Część III rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. Używanie tych nazw jest również dozwolone kiedy nazwy te są wyraźnie stosowane do opisania charakterystycznej cechy produktu. Według organu odwoławczego, aby scharakteryzować produkt analizowany w rozpoznawanej sprawie nie jest potrzebne używanie zaprzeczenia "to nie mlek*" (nie mleko) — ponieważ wskazuje na to jego nazwa i wykaz składników. Strona używając oznakowania, które ma wywołać skojarzenia z mlekiem, wykorzystuje jego renomę do promocji środka spożywczego całkowicie odmiennego od mleka i produktów mleczarskich, a także sugeruje, że inne tego typu środki spożywcze mogą być nazywane mlekiem, podczas gdy nie jest dozwolone stosowanie oznakowania sugerującego, iż środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych. Zdaniem GIJHARS wyłączenie, o którym mowa w pkt 5 części III załącznika VII rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, nie ma zastosowania do produktu jakim są skontrolowane partie napoju owsianego. Według GIJHARS zastosowane oznakowanie nie jest i nie było tradycyjnie stosowane w odniesieniu do napojów roślinnych, a także nie można uznać, że opisuje charakterystyczną cechę produktu. GIJHARS podniósł, że produkty roślinne diametralnie różnią się od mleka, a osoby poszukujące zamienników mleka z uwagi na stosowaną dietę potrzebują jasnych, rzetelnych i łatwych do zrozumienia informacji, natomiast w rozatrywanym przypadku konsument musi dokonać weryfikacji podanych na opakowaniu informacji. GIJHARS zwrócił uwagę, że zaprzeczenie "to nie mlek*" podane na frontowej stronie opakowania jest podkreślone poprzez użycie znacznie większej czcionki niż nazwa produktu, która została podana wraz z innymi obowiązkowymi informacjami na jednym z boków kartonu, dlatego trudno uznać, że taki sposób oznakowania nie wpływa na postrzeganie produktu przez konsumenta, skoro jest to jedna z pierwszych informacji jaką może dostrzec. W ocenie GIJHARS strona ma świadomość, iż do produktów będących napojami roślinnymi nie może stosować oznakowania odnoszącego się do mleka, ponieważ w przeciwnym wypadku nie zastosowałaby w wyrazie "mleko" zamiennika graficznego w postaci kropli białego płynu dla litery "O". GIJHARS wyjaśnił, że oznakowanie środków spożywczych musi być zgodne z jego właściwościami oraz przepisami prawa. Zdaniem GIJHARS dla produktu jakim jest napój owsiany z dodatkiem wapnia i witaminy D cechą charakterystyczną nie jest fakt, iż nie jest to mleko, i brak użycia w oznakowaniu nazw odnoszących się do mleka oraz produktów mleczarskich jest wystarczające, aby konsument nie pomylił tego środka spożywczego z mlekiem. GIJHARS wyjaśnił, że oznakowanie produktu ma definiować właściwości i charakter produktu, a nie wskazywać jakim środkiem spożywczym nie jest i gdyby przyjąć za właściwe stanowisko strony, na rynku znalazłyby się środki spożywcze oznakowane "to nie masło", "to nie śmietana", "to nie mięso wieprzowe" itp., zaś prawo żywnościowe nie zezwala na takie oznakowanie. GIJHARS wyjaśnił, że każdy środek spożywczy ma mieć podaną nazwę, która jest albo przewidziana w przepisach, albo jest nazwą zwyczajową, albo nazwą opisową tego środka spożywczego, przy czym ta ostatnia oznacza nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów. Zdaniem GIJHARS z oznakowania analizowanych partii napoju roślinnego nie można wyciągnąć jasnego przekazu co do charakteru produktu gdyż znajdująca się na opakowaniu tych produktów informacja "PSST!... TO NIE MLEKO ROŚLINNIE PYSZNE" jest komunikatem niejasnym, wieloznacznym, nieprecyzyjnym i nie wiadomo jaki wniosek z niego wypływa, tj. że w środku opakowania nie ma "mleka roślinnie pysznego", czy może jest to coś "roślinnie pyszne" co nie jest mlekiem? GIJHARS podkreślił, że nie ma smaku roślinnie pysznego, jest słodki, kwaśny, gorzki, słony, czekoladowy, truskawkowy itp. Zdaniem GIJHARS konsument musi przeanalizować całe oznakowanie, żeby znaleźć informację czym jest dany artykuł rolno-spożywczy, bo zwrot "PSST!... TO NIE MLEKO ROŚLINNIE PYSZNE" nie charakteryzuje produktu. W konkluzji GIJHARS stwierdził, że oznakowanie analizowanych partii napoju owsianego, poprzez zamieszczenie wyrażenia "to nie mlek*" oraz "(...) stworzone specjalnie z myślą o miłośnikach mleka", może sugerować inne właściwości środka spożywczego oraz że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, a to narusza art. 7 ust. 1 lit. a i d oraz ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. GIJHARS, powołując się na treść art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., wyjaśnił, że w przypadku gdy w wyniku kontroli zostaną stwierdzone nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej, w tym oznakowania artykułów rolno-spożywczych, organ zobowiązany jest do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, która jest sankcją niezależną od wydanych zaleceń pokontrolnych, a ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się okoliczności określone w art. 40a ust. 5 u.j.h. W ocenie GIJHARS w rozpoznawanej sprawie konsument został narażony na nabycie produktu nieprawidłowo oznakowanego, a oznakowanie stanowi podstawę informacji konsumenckiej i ma na celu umożliwienie konsumentom dokonania wyboru produktu zgodnego z ich oczekiwaniami. GIJHARS uznał stopień szkodliwości tego czynu za wysoki wskazując, że użycie w oznakowaniu napoju owsianego z dodatkiem wapnia i witaminy D wyrażeń "PSST!.... TO NIE MLEK* ROŚLINNIE PYSZNE", w którym wykorzystano grafikę przedstawiającą kroplę białego płynu imitującą literę "O", oraz "(...) Kremowe, Roślinnie Pyszne, na bazie owsianej stworzone specjalnie z myślą o miłośnikach mleka", jest niewłaściwe, a także sugerujące, iż inne tego tupu środki spożywcze mogą być mlekiem. Według GIJHARS zamiarem strony było zmieszczenie na opakowaniu analizowanego napoju roślinnego komunikatu, który brzmi "to nie mleko", wskazującego, że napój jest roślinnym zamiennikiem mleka i może być odczytany przez konsumentów jako "mleko roślinne", a temu sprzeciwiają się przepisy rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. GIJHARS podkreślił, że oznakowanie produktu stanowi praktycznie jedyne źródło informacji dla nabywcy o rodzaju i właściwościach danego środka spożywczego, a rzetelna informacja dotycząca charakterystyki produktów jest zatem niezbędna, gdyż na jej podstawie konsument ocenia jakość produktu i podejmuje decyzję o zakupie. GIJHARS podniósł, że konsument jest słabszym uczestnikiem obrotu handlowego i nie może być zmuszany do porównywania treści przekazu jaki niesie oznakowanie i wyciągania wniosków w oparciu o własną wiedzę, dlatego przekaz powinien być prosty, rzetelny i zgodny z prawem, a strona odpowiada za wprowadzane przez siebie artykuły rolno-spożywcze i jako profesjonalista w swojej dziedzinie jest zobowiązana zapewnić konsumentowi dostęp do wszystkich wymaganych przepisami prawa informacji na temat produkowanej żywności. GIJHARS podkreślił, że przedsiębiorcy, działający w sektorze spożywczym, zobowiązani są do sprawowania nadzoru nad jakością żywności wprowadzanej przez nich do obrotu handlowego i powinni być gwarantem spełnienia wymagań określonych w przepisach prawa. GIJHARS powołał się na art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i wyjaśnił, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta, a każdy konsument ma prawo oczekiwać rzetelnych informacji ze strony producenta na temat wyprodukowanej przez niego żywności. Na poparcie swego stanowiska GIJHARS przytoczył argumentację zawartą w wyroku WSA w Warszawie z 5 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2159/19. GIJHARS ocenił zakres naruszenia w rozpoznawanej sprawie, jako duży wskazując, że w trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości świadczące o niewłaściwej jakości handlowej w 3 partiach napoju oraz że konsument dokonując wyborów artykułów rolno-spożywczych zwraca uwagę na ich oznakowanie, a informacje podane na opakowaniu są jedyną informacją, które otrzymuje konsument podczas procesu decyzyjnego. GIJHARS podniósł, że stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowe oznakowanie narusza wymagania art. 7 ust. 1 lit. a i d rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, art. 78 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Oceniając dotychczasową działalność strony GIJHARS uwzględnił okoliczność, że w okresie ostatnich 5 lat strona była czterokrotnie kontrolowana i nie kwestionowano jakości handlowej kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych. GIJHARS wskazał, że w toku kontroli ustalono łączną wartość kontrolowanych partii na 203 897,76 zł, co nie jest wartością niską, oraz że według oświadczenia strony z 14.06.2023 r. wielkość przychodu strony za 2022 r. wyniosła 1 936 149 875,31 zł, co świadczy o wysokim przychodzie i obrotach spółki w 2022 r. GIJHARS zwrócił uwagę, że wymierzona kara 40 778,00 zł, stanowi 20 % korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogła być uzyskana przez wprowadzenie zakwestionowanych partii do obrotu. W ocenie GIJHARS jest to kara pozostająca w możliwościach finansowych kontrolowanego, mieszcząca się w przedziale określonym przez ustawodawcę (od 500 zł do 1 019 488,80 zł) oraz adekwatna do stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia i oceny pozostałych przesłanek z art. 40a ust. 5 u.j.h. GIJHARS wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna określona w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. ma charakter obiektywny i powinna być stosowana w każdej sytuacji, gdy strona wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze o niewłaściwej jakości handlowej, natomiast art. 40a ust. 5c u.j.h. zezwala na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej tylko w określonych przypadkach. W ocenie GIJHARS w rozpoznawanej sprawie nie można odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, z uwagi na stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz fakt, że konsument jest słabszym uczestnikiem obrotu, a oznakowanie analizowanych partii napoju jest nieprecyzyjne i sugerujące, że napój ten ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości (są produktami roślinnymi i nie odpowiadają definicji mleka). GIJHARS podniósł, że przepisy prawa wspólnotowego ograniczają możliwość używania informacji wprowadzającej w błąd konsumenta co do właściwości produktu, tak aby nabywający produkt nie byli zmuszani do porównywania poszczególnych elementów oznakowania. GIJHARS podniósł, że strona, jako profesjonalista działający na rynku rolno-spożywczym, jest odpowiedzialna za wprowadzany do obrotu środek spożywczy i z odpowiedzialności tej nie może być zwolniona, tylko i wyłącznie, dlatego że podała nazwę i wykaz składników środka spożywczego. Odnosząc się do wyroku WSA w Gliwicach z 20 lutego 2024 r., sygn. akt Il SA/GI 664/23, GIJHARS wskazał, że został on zaskarżony do NSA oraz że prawidłowość wydania zaleceń pokontrolnych jest oceniana w odrębnym postępowaniu niż prawidłowość wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W skardze na decyzję GIJHARS z 3 lipca 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej podczas, gdy decyzja ta została wydana w warunkach naruszenia prawa procesowego oraz materialnego, co skarżąca podnosiła w ramach odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 13 listopada 2023 r., a co powinno stanowić podstawę uchylenia tej decyzji przez organ i umorzenia postępowania;
2) art. 8 § 1 k.p.a. polegające na:
a) naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa polegające na nieuzasadnionym stwierdzeniu nieprawidłowości co do nazwy produktu i wydaniu nakazu w zakresie dostosowania nazwy produktu, w sytuacji, gdy organ w swojej argumentacji nie przedstawia żadnych obiektywnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń;
b) naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu w mocy decyzji WIJHARS podczas gdy zalecenia pokontrolne WIJHARS z 2 czerwca 2023 r. znak sprawy KO.8230.190.2023, w związku z którymi wydana została decyzja WIJHARS, zostały uchylone na mocy wyroku WSA Gliwicach z 20 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/GI 664/23;
3) art. 7b k.p.a., polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności w zakresie przesłanki wprowadzania odbiorców produktu w błąd, bez proporcjonalnego wyważenia interesów strony oraz odbiorców;
4) art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i dowolne, a nie swobodne ustalenie, że oznakowanie produktu sugeruje, że jest to produkt mleczarski, a tym samym może wprowadzać konsumentów w błąd;
5) art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oznakowanie produktu wprowadza konsumentów w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;
6) art. 8 ust. 1, art. 16 oraz art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że oznakowanie produktu wprowadza konsumentów w błąd;
7) art. 40 a ust. 5c i 5d u.j.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie, że w okolicznościach sprawy zostały spełnione przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej;
8) art. 78 ust. 1 lit. c, art. 78 ust. 2 oraz pkt 6 części III Załącznika VII rozporządzenia nr 1308/2013 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że oznakowanie produktu sugeruje, że jest to produkt mleczarski, co stanowi naruszenie zakazu określonego w przywołanych przepisach.
GIJHARS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada prawidłowość zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów sąd nie stwierdził przesłanek do jej uwzględnienia.
Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez GIJHARS stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie ustalenia konieczne dla przypisania skarżącemu odpowiedzialności za naruszenie prawa żywnościowego.
Nie powtarzając wszystkich ustaleń i oceny prawnej zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które sąd akceptuje, należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., stanowiący, że kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.
W myśl art. 3 pkt 5 u.j.h. – przez jakość handlową artykułów rolno-spożywczych należy rozumieć cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.j.h. – wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Z art. 7 ust. 1 u.j.h. wynika, że oznakowanie artykułu rolno-spożywczego zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: 1) nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu; 2) inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy, zgodność informacji, o których mowa w ust. 1, ze stanem faktycznym zapewnia producent, który po raz pierwszy wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy.
W myśl art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej artkułów rolno-spożywczych, producent oznacza osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która: a) produkuje lub paczkuje artykuły rolno-spożywcze, lub b) wprowadza artykuły rolno-spożywcze do obrotu, jeżeli działalność ta jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Obrotem w rozumieniu ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia nr 178/2002. Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko, jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1169/11 informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. W art. 6 rozporządzenia nr 1169/2011 ustanowiono wymóg, by każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego towarzyszyły informacje na temat żywności, zgodnie z rozporządzeniem. Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. Informacje te nie mogą wprowadzać w błąd między innymi co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1169/2011) oraz przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych (art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1169/2011). W myśl art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011, ust. 1, 2 i 3 mają również zastosowanie do a) reklamy; b) prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane. Art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1169/2011 do informacji szczegółowych, które muszą być podane konsumentowi, zalicza nazwę żywności. Art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 stanowi, że nazwą środka spożywczego jest jego nazwa przewidziana w przepisach. W przypadku braku takiej nazwy nazwą środka spożywczego jest jego nazwa zwyczajowa, a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, przedstawia się nazwę opisową tego środka spożywczego. Definicję "nazwy przewidzianej w przepisach", "nazwy zwyczajowej" i "nazwy opisowej" zawiera art. 2 rozporządzenia 1169/2011. Stanowi ten przepis, że "nazwa przewidziana w przepisach" oznacza nazwę środka spożywczego określoną w mających zastosowanie przepisach unijnych lub, w przypadku braku takich przepisów unijnych, nazwę przewidzianą w przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych mających zastosowanie w państwie członkowskim, w którym żywność ta jest sprzedawana konsumentowi finalnemu lub zakładom żywienia zbiorowego (lit. n); "nazwa zwyczajowa" oznacza nazwę, która jest akceptowana jako nazwa środka spożywczego przez konsumentów w państwie członkowskim, w którym żywność ta jest sprzedawana, bez potrzeby jej dalszego wyjaśniania (lit. o); a "nazwa opisowa" oznacza nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru tego środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów, z którymi może zostać pomylony (lit. p). Stosownie do art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, dozwolone jest stosowanie w państwie członkowskim, w którym środek spożywczy jest wprowadzany na rynek, nazwy środka spożywczego, pod którą produkt ten jest legalnie produkowany i wprowadzany na rynek w państwie członkowskim produkcji. W przypadku gdy stosowanie innych przepisów niniejszego rozporządzenia, w szczególności zawartych w art. 9, uniemożliwiałoby jednak konsumentom w państwie członkowskim, w którym środek spożywczy jest wprowadzany na rynek, poznanie prawdziwego charakteru tego środka spożywczego oraz odróżnienie go od środka spożywczego, z którym mógłby być mylony, nazwa tego środka spożywczego jest uzupełniana innymi informacjami opisowymi, które znajdują się w pobliżu nazwy tego środka spożywczego. W myśl art. 17 ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011, nazwa środka spożywczego nie może być zastąpiona nazwą chronioną jako własność intelektualna, nazwą marki lub nazwą wymyśloną. Art. 17 ust. 5 rozporządzenia nr 1169/2011 odsyła do przepisów szczegółowych dotyczących nazwy środka spożywczego i danych szczegółowych, które mu towarzyszą, określonych w załączniku VI. Zgodnie z ust. 1 części A załącznika VI, nazwa danego środka spożywczego zawiera dane szczegółowe dotyczące warunków fizycznych tego środka spożywczego lub szczególnego przetwarzania, jakiemu został on poddany (np. sproszkowany, ponownie zamrożony, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony), bądź dane takie towarzyszą nazwie, we wszystkich przypadkach, w których pominięcie takiej informacji mogłoby wprowadzić nabywcę w błąd. Stosownie do treści art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych.
Art. 78 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 stanowi, że oprócz, w stosownych przypadkach, mających zastosowanie norm handlowych stosuje się definicje, oznaczenia i opisy handlowe określone w załączniku VII do następujących sektorów lub produktów: a) wołowiny i cielęciny; b) wina; c) mleka i przetworów mlecznych przeznaczonych do spożycia przez ludzi; d) mięsa drobiowego; e) jaj; f) tłuszczów do smarowania przeznaczonych do spożycia przez ludzi; oraz g) oliwy z oliwek i oliwek stołowych. Zgodnie z art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013, definicje, oznaczenia lub opisy handlowe określone w załączniku VII mogą być używane w Unii wyłącznie w celu wprowadzenia na rynek produktu spełniającego odpowiednie wymogi ustanowione w tym załączniku. W myśl art. 78 ust. 3 rozporządzenia nr 1308/2013 Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 227 aktów delegowanych dotyczących zmian, odstępstw lub wyłączeń w odniesieniu do definicji i opisów handlowych przewidzianych w załączniku VII. Te akty delegowane są ściśle ograniczone do wykazanych potrzeb wynikających ze zmieniającego się popytu konsumpcyjnego, postępu technicznego lub potrzeby innowacji produktów.
Zgodnie z Załącznikiem VII Część III pkt 1 do rozporządzenia nr 1308/2013, "mleko" oznacza wyłącznie zwykłą wydzielinę z wymion – bez żadnych dodatków ani niepoddaną ekstrakcji – otrzymywaną z co najmniej jednego doju. Pojęcie "mleko" może jednak być stosowane: a) do mleka przetworzonego bez zmiany składu lub do mleka, którego zawartość tłuszczu została znormalizowana na mocy części IV; b) w połączeniu z wyrazem lub wyrazami oznaczającymi typ, klasę jakości, pochodzenie lub przeznaczenie takiego mleka lub opisującymi technologiczny proces jego przetworzenia lub zmianę składu, której zostało ono poddane, pod warunkiem że zmiana ta jest ograniczona do dodania lub usunięcia naturalnych składników mleka. W pkt 3 wskazano, że pojęcie "mleko" oraz nazwy stosowane do przetworów mlecznych mogą być stosowane również w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi przetwory złożone, których żadna część nie zastępuje ani nie ma w zamierzeniu zastępować żadnego składnika mleka i w których mleko lub produkt mleczny są częścią zasadniczą – zarówno w kategoriach ilości, jak i charakterystyki produktu. Z pkt 5 wynika zaś, że nazwy, o których mowa w pkt 1, 2 i 3, nie mogą być stosowane do produktów innych niż te, o których mowa w tych punktach. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do nazw produktów, których dokładny charakter jest oczywisty ze względu na tradycyjne stosowanie, lub kiedy nazwy te są wyraźnie stosowane w celu opisania charakterystycznej cechy produktu. Dodatkowo w pkt 6 akapit 1 wskazano, że w odniesieniu do produktów innych niż opisane w pkt 1, 2 i 3 niniejszej części nie wolno używać żadnej etykiety, dokumentu handlowego, materiału reklamowego ani żadnej formy reklamy, określonej w art. 2 dyrektywy Rady 2006/114/WE (1), ani żadnej formy prezentacji, które wskazywałyby, implikowałyby lub sugerowałyby, że produkt ten jest produktem mleczarskim.
W wyroku z 14 czerwca 2017 r. C-422/16 Verband Sozialer Wettbewerb eV przeciwko TofuTown.com GmbH Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że wykładni art. 78 ust. 2 i części III załącznika VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 należy dokonywać w taki sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by nazwa "mleko" oraz nazwy, które rozporządzenie to zastrzega wyłącznie dla przetworów mlecznych, były stosowane do oznaczania - dla celów wprowadzania do obrotu lub reklamy - wyrobów wyłącznie roślinnego pochodzenia, nawet wówczas, gdy nazwy te są uzupełnione wyjaśnieniem lub opisem wskazującym na roślinne pochodzenie danego produktu, chyba że produkt ten jest wymieniony w załączniku I do decyzji Komisji 2010/791/UE z dnia 20 grudnia 2010 r. zawierającej wykaz produktów, o których mowa w pkt III.1 akapit drugi załącznika XII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007. Decyzja Komisji z dnia 20 grudnia 2010 r. zawierająca wykaz produktów, o których mowa w pkt III.1 akapit drugi w załączniku XII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 (2010/791/UE), została wydana jako akt delegowany do nieobowiązującego już rozporządzenia nr 1234/2007, jednak pozostaje ona nadal aktualna, ponieważ wprowadzona w tym rozporządzeniu zasada niedopuszczalności stosowania określeń "mleko" oraz "przetwory mleczne" w odniesieniu do produktów niepochodzących z mleka została przeniesiona do rozporządzenia nr 1308/2013. W załączniku I do decyzji Komisji 2010/791/UE nie widnieją nazwy w języku polskim z użyciem słowa "mleko" dopuszczone do określania napojów niezawierających mleka. Widniejących w wykazie nazw z użyciem słowa "mleko" w innych językach można używać na obszarze wszystkich państw członkowskich na określenie produktów niepochodzących z mleka tylko w tych językach, w których nazwie tej przyznano odstępstwo zgodnie z wykazem umieszczonym w załączniku do decyzji. Każdą nazwę w powołanym wykazie traktuje się jako wyjątek od ogólnej reguły, zawartej w art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013, dopuszczalny tylko w takiej literalnej postaci, w jakiej figuruje ona w wykazie. Tym samym nie jest dozwolone stosowanie w oznakowaniu produktów niepochodzących z mleka tłumaczeń nazw będących tłumaczeniem na inny język nazw wymienionych w załączniku I do decyzji 2010/791/UE, a co za tym idzie niedozwolone jest posługiwanie się w języku polskim słowem "mleko" do określania napojów niezawierających mleka.
Cele prawa żywnościowego określa art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 178/2002. Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. W myśl art. 5 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 prawo żywnościowe ma na celu osiągniecie swobodnego przepływu we Wspólnocie żywności i pasz wyprodukowanych lub wprowadzanych do obrotu zgodnie z ogólnymi zasadami i wymogami niniejszego rozdziału. Art. 6 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 stanowi, że w celu osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest wysoki poziom ochrony zdrowia i życia ludzkiego prawo żywnościowe powinno opierać się na analizie ryzyka, z wyjątkiem sytuacji, w której nie jest to właściwe ze względu na okoliczności lub charakter środka. W myśl art. 6 ust. 2 cena ryzyka powinna opierać się na istniejących dowodach naukowych i być podejmowana w sposób niezależny, obiektywny i przejrzysty. W myśl art. 8 rozporządzenia 178/2002, celem prawa żywnościowego, jest ochrona interesów konsumentów. Prawo to powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma ono zapobiegać: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom, b) fałszowaniu żywności, c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Art. 17 ust. 2 in fine ww. rozporządzenia stanowi, iż Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
W świetle przytoczonych wyżej regulacji prawidłowa jest ocena prawna organów o użyciu naruszającej prawo nazwy środka spożywczego na opakowaniach spornego produktu. Umieszczona na opakowaniu produktu dominujące przekazy słowne o treści "PSST!... TO NIE MLEK ROŚLINNIE PYSZNE" i "PSST! TO NIE MLEK" z grafiką kropli imitującej literę "O" na końcu słowa "MLEK" oraz "...Kremowe, Roślinnie Pyszne, na bazie owsianej stworzone specjalnie z myślą o miłośnikach mleka", nawiązują bezpośrednio do nazwy "mleko" i pierwsze ogólne wrażenie przy zetknięciu z opakowaniem analizowanego produktu wywołuje skojarzenia z produktem mlecznym. Wyraz "MLEK" z grafiką kropli imitującej literę "O" na końcu tego słowa jest wykonany czcionką znacznie większą od pozostałych informacji słownych i elementów graficznych znajdujących się na opakowaniu, i ten sposób jego przedstawienia oraz wyeksponowania jako nazwy produktu powoduje, że przy pierwszym spojrzeniu na opakowanie odczytuje się przede wszystkim słowo "mleko". Jakkolwiek na opakowaniu znajdują się też wymagane dla środka spożywczego informacje, w tym właściwa nazwa opisowa produktu "napój owsiany z dodatkiem wapnia i witaminy D", to jednak sposób przedstawienia tych informacji – drobną czcionką przy składzie produktu – powoduje, że z właściwą nazwą produktu konsument może się zapoznać dopiero po wnikliwej analizie wyglądu opakowania. Nie zachodziła też żadna racjonalnie uzasadniona potrzeba informowania konsumenta w tak wyeksponowany sposób, że analizowany produkt nie zawiera mleka, skoro produkty pochodzenia roślinnego ze swojej natury nie zawierają elementów pochodzenia zwierzęcego, w tym mleka. Tym samym należy uznać, że przyjęty przez stronę sposób oznaczenia analizowanego produktu był zabiegiem marketingowym, mającym na celu nawiązanie do używanego w języku potocznym pojęcia "mleka roślinnego" i obejście zakazu prawnego używania nazwy "mleko" do oznaczania produktów niespełniających warunków określonych w pkt. 1-3 VII Części III Załącznika VII do rozporządzenia nr 1308/2013, a pierwsze ogólne wrażenie, jakie wywołuje opakowania analizowanego produktu, wskazuje jednoznacznie na użycie do jego oznaczenia de facto nazwy "mleko".
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela też dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1031/17 wykładnię, że regulacja zawarta w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 odnosi się do sytuacji (przypadku) niezasadnego wyróżnienia produktu, a mianowicie na wprowadzeniu w błąd poprzez podawanie informacji o produkcie, które jakkolwiek są prawdziwe to jednak z uwagi na sposób ich przekazu mogą sugerować wyjątkowość danego produktu (to jest szczególne oraz właściwe tylko i wyłącznie temu produktowi cechy i właściwości) w relacji do innych podobnych produktów.
|W rozpoznawanej sprawie doszło też do wprowadzenia przez skarżącą do obrotu zakwestionowanych artykułów rolno-spożywczych. Nie budzi |
|wątpliwości, że zakwestionowane produkty znajdowały się w magazynach centrum dystrybucyjnego strony i były zapakowane do opakowań |
|handlowych przeznaczonych finalnie do obrotu detalicznego, co z obiektywnego punktu widzenia oznacza posiadanie tych produktów przez |
|producenta w celu sprzedaży w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażony w|
|orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że na użytek zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej |
|artykułów rolno–spożywczych, przez wprowadzającego do obrotu artykułu rolno-spożywcze należy rozumieć każdego, kto dokonuje czynności |
|wymienionych w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, a zatem również dystrybutora czy sprzedawcę niebędącego producentem artykułu |
|oferowanego do sprzedaży (por. wyroki NSA z 7.10.2015 r., sygn. akt II GSK 1916/14, z 6.06.2023 r. sygn. akt. II GSK 276/20). W świetle |
|literalnego brzmienia art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, skoro na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji|
|podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, |
|zobowiązane są zapewnić zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie |
|przestrzegania tych wymogów, to znaczy że na każdym z podmiotów działających na tym rynku - od producenta aż po sprzedawcę detalicznego |
|- spoczywa określony przepisem obowiązek. Z punktu widzenia definicji wprowadzenia do obrotu istotne jest bowiem jedynie dokonanie |
|określonych w tej definicji czynności takich między innymi jak posiadanie żywności w celu sprzedaży, oferowanie do sprzedaży, |
|dystrybucja czy sprzedaż artykułów rolno-spożywczych. (por. wyroki NSA: z 13.12.2016 r., sygn. akt II GSK 1140/15; z 25.11.2022 r., |
|sygn. akt II GSK 1151/19). |
|Tym samym zostały zrealizowane znamiona deliktu administracyjnego z art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., a przesłanką nałożenia zawartej w tym |
|przepisie sankcji administracyjnej jest sam fakt wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej |
|(por. wyrok NSA z 16.12.2013 r. o sygn. akt: II GSK 2407/13). Istotą nakładania kary administracyjnej jest egzekwowanie respektowania |
|nakazów i zakazów określonych ustawą wobec podmiotów zobowiązanych do ich przestrzegania. Kara pieniężna nie jest więc konsekwencją |
|stwierdzenia dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co prowadzi do wniosku, że ocena|
|stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 29 |
|kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97; 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06; 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08; 25 marca 2010 r., sygn. |
|akt P 9/08). |
|Wymierzona stronie kara pieniężna mieści się w granicach ustawowych określonych art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., stanowiąc ułamek |
|przewidzianego ustawą maksymalnego obciążenia możliwego za delikt wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej |
|jakości handlowej (stronie wymierzono karę odpowiadającą 20% wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana |
|przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, przy górnej granicy ustawowej kary określonej na pięciokrotną wartość |
|takich korzyści). |
|Przy ustalaniu wysokości kary organy w prawidłowy sposób uwzględniły też wszystkie dyrektywy wymiaru kary określone w art. 40a ust. 5 |
|u.j.h.: stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów |
|rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych. Z uzasadnienia |
|zaskarżonej decyzji wynika, że o wysokości kary zdecydował wysoki stopień szkodliwości czynu i wyjaśniono motywy takiej oceny organu, |
|odwołując się do celów prawa żywnościowego oraz wpływu braku prawidłowego oznaczenia produktu na decyzje zakupowe konsumenta. Organy |
|prawidłowo oceniły zakres naruszenia jako duży, odwołując się do zakresu naruszonych przepisów prawa żywnościowego i wielkości |
|zakwestionowanej partii towaru. Organy uwzględniły też przy wymiarze kary jako okoliczność łagodzącą, że w okresie ostatnich pięciu lat |
|poprzedzających wydanie decyzji o nałożeniu kary w rozpoznawanej sprawie spółka nie była obciążana karami administracyjnymi za |
|naruszenia w zakresie prawa żywnościowego. |
|Dokonana przez organ odwoławczy ocena okoliczności sprawy w kontekście dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 40a ust. 5 u.j.h. jest |
|wystarczająca. Mając na uwadze, że o samej wysokości kary, nałożonej w granicach ustawowych określonych art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., |
|organ rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego, sąd nie może w tym zakresie zakwestionować decyzji administracyjnej, o ile organ |
|dokonał konkretyzacji przesłanek wymiaru kary z art. 40a ust. 5 u.j.h. w ustalonym stanie faktycznym, a z taką sytuacją mamy do |
|czynienia w niniejszej sprawie. W tym zaś zakresie argumentacja organu jest prawidłowa i odnosi się do wszystkich istotnych okoliczności|
|ustalonych w sprawie. |
|Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary określone w art. 40a ust. 5c u.j.h. |
|Powołany przepis stanowi, że w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia |
|istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-3a. |
|Przepis ten nie przewiduje obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, a jedynie fakultatywny charakter zastosowania tej|
|instytucji. Tym samym nie można zarzucić organowi naruszenia tej normy w sytuacji gdy prawidłowo przyjął on wysoki stopień szkodliwości |
|czynu i duży zakres naruszenia. |
|Nałożonej na stronę kary, nie można też uznać za wygórowaną, lecz realizującą funkcje, jakie powinna spełniać kara wymierzona w razie |
|naruszenia prawa żywnościowego i paszowego zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady, tj.|
|powinna być skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Wymierzona naruszycielowi kara co do zasady musi stanowić określoną dolegliwość |
|finansową, musi bowiem przymusić do bezwzględnego respektowania prawa w przyszłości, a także stanowić formę represji za już dokonane |
|naruszenie określonego obowiązku przez spółkę. Wymierzona w rozpoznawanej sprawie kara jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń. Ponadto|
|kara, w ustalonej wysokości, spełnia swoją funkcję prewencyjną, bowiem jest wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość, zapobiegającym |
|powstawaniu nagannych praktyk rynkowych. W rozpoznawanej sprawie interes społeczny, wyrażający się w obowiązku przestrzegania standardów|
|jakości stawianych środkom spożywczym, ale także prawie do rzetelnej informacji, które to prawo konsumentów jest warunkiem dokonywania |
|świadomych wyborów przekładających się na sferę ich interesów ekonomicznych, przeważa nad indywidualnym interesem ekonomicznym |
|skarżącej. |
|W rozpoznawanej sprawie sąd nie jest związany oceną prawną stwierdzonych naruszeń w zakresie oznakowania analizowanych produktów, |
|dokonaną w wyroku WSA w Gliwicach z 20 lutego 2024 r., sygn. akt Il SA/GI 664/23, w którym uchylono zalecenia pokontrolne WIJHARS, |
|ponieważ wyrok ten w dacie orzekania przez sąd w niniejszej sprawie nie był prawomocny i został on zaskarżony do NSA. |
|Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W |
|rozpoznawanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie dowodowe |
|zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których |
|oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Materiał dowodowy, zebrany w toku |
|postępowania administracyjnego, w pełni uzasadniał rozstrzygniecie podjęte w zaskarżonej decyzji. |
|Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. |