V SA/Wa 270/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-06-02
NSAAdministracyjneŚredniawsa
subwencja oświatowajednostki samorządu terytorialnegooddział integracyjnyliczba uczniówfinanse publicznekontrolaorzecznictwo administracyjneustawa o dochodach jst

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę Gminy K. na decyzję Ministra Finansów dotyczącą zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok, uznając, że oddział integracyjny nie spełniał wymogów liczebnościowych.

Gmina K. zaskarżyła decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok. Spór dotyczył prawidłowości naliczenia subwencji, a konkretnie statusu oddziału integracyjnego w Szkole Podstawowej w K., który według organu nie spełniał wymogów liczebnościowych (minimum 3 uczniów niepełnosprawnych). Gmina argumentowała, że likwidacja oddziału byłaby szkodliwa dla dzieci i że należy kierować się interpretacją MEN. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że brak spełnienia wymogów formalnych oddziału integracyjnego skutkuje zawyżeniem subwencji.

Przedmiotem sprawy była skarga Gminy K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, która uchyliła wcześniejszą decyzję i ustaliła zwrot nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w kwocie 17279 zł. Gmina otrzymała subwencję w wyższej kwocie (25221 zł) wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych, co wynikało z błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej. Gmina podnosiła, że oddział integracyjny, mimo spadku liczby uczniów niepełnosprawnych do dwóch, powinien funkcjonować do końca cyklu kształcenia ze względu na dobro dzieci, a także zarzucała naruszenie przepisów KPA i Konwencji o Prawach Dziecka. Minister Finansów uznał, że oddział integracyjny nie spełniał wymogu minimalnej liczby 3 uczniów niepełnosprawnych, co skutkowało zawyżeniem subwencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra. Sąd stwierdził, że brak spełnienia wymogów formalnych oddziału integracyjnego (liczby uczniów niepełnosprawnych) uniemożliwia naliczenie dodatkowej subwencji, a kwestie dobra dzieci nie są przedmiotem postępowania o zwrot subwencji. Sąd uznał również, że nie doszło do naruszenia przepisów KPA ani Konwencji o Prawach Dziecka.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, oddział integracyjny, który nie spełnia wymogów liczebnościowych określonych w przepisach (w tym minimalnej liczby uczniów niepełnosprawnych), nie może być wykazywany w systemie informacji oświatowej jako oddział integracyjny w sposób skutkujący naliczeniem dodatkowej części subwencji oświatowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak spełnienia wymogów formalnych oddziału integracyjnego, w tym minimalnej liczby uczniów niepełnosprawnych (3), zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, powoduje, że taki oddział nie może być podstawą do naliczenia dodatkowej subwencji oświatowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.dj.s.t. art. 37 § 1 pkt 2

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Pomocnicze

udjst art. 3 § ust. 1

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

u.s.o. art. 3 § pkt 2a

Ustawa o systemie oświaty

ustawy o systemie oświaty art. 71b § ust. 3

Ustawa o systemie oświaty

ustawy o systemie oświaty art. 71b § ust. 7 pkt 2

Ustawa o systemie oświaty

ustawy o systemie oświaty art. 5a § ust. 3

Ustawa o systemie oświaty

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs(4) § ust. 3

Konstytucji RP art. 167 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieprawidłowe naliczenie subwencji oświatowej z powodu zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych. Oddział integracyjny nie spełniał wymogów liczebnościowych (minimum 3 uczniów niepełnosprawnych) zgodnie z przepisami. Brak podstaw do stosowania art. 7a KPA w sytuacji sporu interpretacyjnego, a nie 'patu interpretacyjnego'.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy dotycząca konieczności utrzymania oddziału integracyjnego ze względu na dobro dzieci. Zarzut naruszenia art. 3 KPA i art. 8 KPA poprzez nieuwzględnienie stanowiska MEN. Zarzut naruszenia Konwencji o Prawach Dziecka.

Godne uwagi sformułowania

oddział integracyjny, który nie spełniał wymogu w zakresie liczebności uczniów niepełnosprawnych brak spełnienia wymogów formalnych oddziału integracyjnego kwestie dobra dzieci nie są przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 37 ust 1 pkt 2 udjst stanowisko MEN ma walor opinii, która niewątpliwie nie wiąże Ministra właściwego do spraw finansów publicznych

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

sprawozdawca

Justyna Mazur

przewodniczący

Leszek Kobylski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących naliczania subwencji oświatowej w kontekście wymogów formalnych oddziałów integracyjnych oraz stosowania przepisów KPA w sprawach finansowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadku liczby uczniów niepełnosprawnych poniżej minimum wymaganego dla oddziału integracyjnego w konkretnym roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania edukacji samorządowej i interpretacji przepisów dotyczących oddziałów integracyjnych, co jest istotne dla prawników i samorządowców.

Czy oddział integracyjny z dwójką uczniów niepełnosprawnych nadal zasługuje na dodatkową subwencję? Sąd rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 17 279 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

V SA/Wa 270/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Leszek Kobylski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 430/22 - Wyrok NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 80 poz 526
art. 37 ust. 1 pkt 2; art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 2156
art. 3 pkt 2a
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7a; art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z [...] listopada 2020 r. nr [...] uchylająca decyzję Ministra Finansów z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i ustalająca tę kwotę w wysokości 17279 zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
W związku z ustaleniami audytu Izby Administracji Skarbowej w K. przeprowadzonego w Gminie K. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi w 2016 roku, w szczególności realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016, pismem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nr [...] z [...].10.2019 r. poinformowano Ministra Finansów, że Gmina K. otrzymała część oświatową subwencji ogólnej za rok 2016 - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - w kwocie wyższej od należnej o 25221 zł.
Minister Finansów - pismem z 30.12.2019 r. nr [...] zawiadomił Gminę K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016. Gmina K. przedstawiła swoje stanowisko w piśmie z 24 stycznia 2020 r., w którym odniosła się do ustalonej w toku audytu nieprawidłowości, polegającej na wykazaniu w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2015 r., przez Szkołę Podstawową w K., dwóch uczniów oddziału integracyjnego, który nie spełniał wymogu w zakresie liczebności uczniów niepełnosprawnych.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Finansów – decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] - zobowiązał Gminę K. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w wysokości 25 221 zł.
Gmina K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie powyższej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 8 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji niezgodnej z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Edukacji Narodowej, co do wykładni przepisów ustawy o systemie oświaty, w kwestii dalszego funkcjonowania oddziału integracyjnego w przypadku spadku liczby uczniów z orzeczeniami o niepełnosprawności poniżej 3,
- art. 3 pkt 2a ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wymogi dotyczące liczebności oddziału integracyjnego w momencie organizowania tego oddziału powodują, że spadek liczby uczniów z odpowiednim orzeczeniem poniżej przepisanego minimum powoduje, że z mocy prawa oddział przestaje być oddziałem integracyjnym, podczas gdy likwidacja oddziału integracyjnego nie następuje automatycznie, a dokonuje się na drodze zmiany statutu szkoły i tylko w przypadku, gdy nie wpłynie to negatywnie na dobro dzieci uczących się w oddziale integracyjnym,
- art. 3 ust. 1i 3, art. 6 ust.2, art. 23 ust.3 Konwencji o Prawach Dziecka w związku z preambułą do ustawy o systemie oświaty, poprzez dokonywanie wykładni przepisów prawa oświatowego w sposób sprzeczny z dobrem dzieci pobierających naukę w oddziałach integracyjnych i naruszający zasady Konwencji, których szczególną wagę podkreślono w preambule ustawy o systemie oświaty.
W uzasadnieniu wniosku, Strona m.in. wskazała, że wszystkie obowiązki dotyczące prowadzenia oddziału integracyjnego były dochowane, a potrzeby dzieci niepełnosprawnych uczących się w oddziale integracyjnym prawidłowo i zgodnie z wytycznymi realizowane.
Rozpatrując sprawę ponownie organ wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych decyzji zobowiązującej Gminę K. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 u.dj.s.t. Zgodnie z tym przepisem - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy – w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.
Organ wskazał, że w postępowaniu I instancyjnym ustalono, że w wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2015 r., w Szkole Podstawowej w K.:
- liczba uczniów przeliczonych wagą P8 została zawyżona o 2 uczniów,
- liczbę uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami P1, P35 i P48 zawyżono o 1 ucznia,
- liczba uczniów przeliczonych wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia.
Powyższe spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 4,7784, a w konsekwencji zawyżenie o kwotę 25221 zł w/w części oświatowej subwencji ogólnej. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Minister po analizie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że w szkole doszło do nieprawidłowości w zakresie wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na 30 września 2015 r. - danych stanowiących podstawę naliczenia wysokości uzyskanej przez Gminę na rok 2016 części oświatowej subwencji ogólnej.
Wskazał, że Szkoła Podstawowa w K.:
- w tabeli U3 .1 Uczniowie według klas, profili kształcenia, zawodów lub specjalności - specyfika grupy oddziałów: integracyjne, wykazała 2 uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jako uczniów oddziału integracyjnego.
Oddział integracyjny w Szkole Podstawowej w K., liczył 2 uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, według stanu na 30 września 2015r., zatem nie spełniał wymogu minimalnej liczby uczniów niepełnosprawnych w oddziale integracyjnym (co najmniej 3 uczniów niepełnosprawnych), co spowodowało zawyżenie o 2 liczby uczniów przeliczonych wagą P8,
- w tabeli U3.1 Uczniowie według klas , profili kształcenia, zawodów lub specjalności
wykazała 1 uczennicę klasy III, która zmieniła miejsce zamieszkania i według arkusza ocen była uczennicą szkoły tylko do 1 września 2015 r., co spowodowało zawyżenie o 1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami P1, P35 i P48.
Zdaniem Ministra w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej - przy podziale części oświatowej subwencji zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 3,2738, a w konsekwencji - zawyżono część oświatową subwencji ogólnej dla Gminy o 17279 zł.
Różnica w wysokości kwoty nienależnie uzyskanej przez Gminę K. części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016, wyliczonej w wyniku postępowania audytowego (25221 zł) i ustalonej w wyniku postępowania administracyjnego (17279 zł) przy ponownym rozpoznaniu wniosku, jest spowodowana uznaniem za prawidłowe uwzględnienie w kalkulacji subwencji ucznia klasy II, dla którego zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr [...] z 19 sierpnia 2014 r. na okres I etapu edukacyjnego z uwagi na niepełnosprawność ruchową - afazję motoryczną, przeliczonego wagą P4 przy naliczaniu części oświatowej subwencji. Uczeń ten błędnie został przeliczony wagą P4 o niższej wartości zamiast wagą P5 o wyższej wartości.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 2a ustawy o systemie oświaty stwierdził, że jest on nieuzasadniony. Wskazał, że stosownie do art. 3 ust. 2a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, oddziałem integracyjnym jest oddział szkolny, w którym uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczą się i wychowują razem z pozostałymi uczniami, zorganizowany zgodnie z przepisami, wydanymi na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 ww. ustawy. Zgodnie z § 5 ust. 2 załącznika Nr 2 - ,,Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej" do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. - liczba uczniów w oddziale szkoły podstawowej integracyjnej oraz w oddziale integracyjnym w szkole podstawowej ogólnodostępnej powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych. Podkreślił, że Szkoła w K. wykazała w systemie informacji oświatowej, według stanu na 30 września 2015 r., 2 niepełnosprawnych uczniów w oddziale integracyjnym, który nie spełniał wymogu, w zakresie liczebności uczniów niepełnosprawnych, określonego w/w przepisami rozporządzenia.
Nieuzasadniony jest też, zdaniem Ministra, zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 2 oraz art. 23 ust. 3 Konwencji o Prawach Dziecka w związku z preambułą do ustawy o systemie oświaty, bowiem przedmiotem postępowania jest zwrot nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji przez jednostkę samorządu terytorialnego, a w takim postępowaniu Minister nie ocenia zabezpieczenia interesów poszczególnych dzieci i nie dokonuje wykładni przepisów prawa oświatowego w sposób sprzeczny z dobrem dzieci pobierających naukę w oddziałach integracyjnych, a działa na podstawie przepisów ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Organ wskazał, że nie sposób się zgodzić z zarzutem naruszenia art. 8 § 1 kpa podnosząc, że Minister dokonuje weryfikacji prawidłowości naliczonych subwencji przez jednostki samorządu terytorialnego w oparciu o przepisy wydawanych corocznie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania - na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – rozporządzeń w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, które są jasne i nie wymagają szczególnych interpretacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca Gmina K. z siedzibą w K. wniosła o uchylenie decyzji Ministra z [...] listopada 2020 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji postawiła te same zarzuty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazała w szczególności, że oddział intergacyjny w Szkole Podstawowej w K. został utworzony z dniem 1 września 2011 r. na wniosek trójki rodziców dzieci z orzeczeniami o niepełnosprawności i początkowo do oddziału uczęszczało troje dzieci z w/w orzeczeniami. W toku procesu edukacyjnego matka jednego z niepełnosprawnych dzieci zdecydowała, że jej dziecko będzie realizowało obowiązek szkolny w N. i z tego powodu w oddziale integracyjnym pozostało jedynie dwoje dzieci, które mocno zintegrowały się z rówieśnikami, stąd likwidacja oddziału w połowie cyklu kształcenia byłaby działaniem szkodliwym wychowawczo i dla dwojga niepełnosprawnych dzieci jak i pozostałych uczniów klasy integracyjnej, co odbiło by się na ich dalszym rozwoju intelektualnym i emocjonalnym. Zdaniem Skarżącej dla dobra pozostałych dzieci oddział integracyjny winien być utrzymany do zakończenia etapu edukacyjnego. Z tego względu działanie Gminy jako organu prowadzącego Szkołę było prawidłowe, a oddział integracyjny funkcjonował zgodnie z prawem, pomimo, że pozostało w nim jedynie dwóch uczniów. Skarżący podkreślił, że wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem oddziału integracyjnego zostały dochowane, a potrzeby dzieci niepełnosprawnych uczących się w oddziale prawidłowo i zgodnie z wytycznymi zrealizowane.
Dodatkowo Gmina podniosła, że w przypadku wątpliwości co do wykładni obowiązujących przepisów prawa Kodeks postępowania administracyjnego w art. 7a nakazuje rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść strony. Tymczasem, jak wskazała Skarżąca, Minister nie tylko nie zastosował tego przepisu , ale zanegował stanowisko Ministra Edukacji Narodowej dotyczące wykładni przepisów oświatowych, wskazując, iż są to wyłącznie opinie MEN. Takie lakoniczne odniesienie się do interpretacji przepisów oświatowych stanowi pogwałcenie ustanowionej w art. 8 kpa zasady budowania zaufania uczestników postepowania do działalności władzy publicznej, bowiem Gmina miała prawo kierować się wykładnią i wskazaniami MEN, co do sposobu realizacji zadań oświatowych, nawet jeśli wytyczne nie stanowiły formalnego źródła prawa.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Oceniając zaskarżoną decyzję we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374), niniejsza sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy do rozpoznania w przywołanym trybie zostało poprzedzone wyrażeniem zgody przez Skarżącą w tym zakresie.
Przechodząc do istoty sprawy należy zauważyć, że istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco:
Materialnoprawną podstawą do wydania kontrolowanej decyzji stanowił przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (dalej: udjst) w myśl którego – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy – w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała jej wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.
Minister orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 r. w związku z tym, że uznał, iż nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów w wadze P8 oraz w wadze P1, P35, P48, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 3,2738. W ocenie Sądu stanowisko to jest prawidłowe. Sąd akceptuje przedstawione w decyzji ustalenia i pogląd prawny Ministra.
Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 udjst, tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 22 grudnia 2015 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016. Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P1, P8, P35, P48. Zgodnie z opisami wagi:
P1 = 0,40 dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5000 mieszkańców,
P8 = 0,80 dodatkowo dla niepełnosprawnych uczniów w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,
P35 = 0,045 dla uczniów I, II i III klas szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia,
P48 = 0,001 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach prowadzonych lub dotowanych przez gminę.
Bezsporne w sprawie jest wykazanie przez Szkołę Podstawową w K. w tabeli U.3.1 - Uczniowie według klas, zawodów lub specjalności – specyfika grupy oddziałów 2 uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, jako uczniów oddziału integracyjnego, który nie spełniał wymogu ilości uczniów w oddziale integracyjnym, co spowodowało zawyżenie o 2 liczby uczniów przeliczonych wagą P8; a w tabeli U3.1 - Uczniowie według klas, zawodów lub specjalności 1 uczennicy klasy III która zmieniła miejsce zamieszkania i zgodnie z arkuszem ocen była uczennicą szkoły tylko do 1 września 2015 r., co spowodowało zawyżenie o 1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami P1, P35, P48., Odwołując się bowiem do Ramowego statutu publicznej szkoły podstawowej, stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół należy przyjąć, że liczba uczniów w oddziale szkoły podstawowej integracyjnej oraz w oddziale integracyjnym w szkole podstawowej ogólnodostępnej wynosi od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych. Skoro zatem liczba uczniów niepełnosprawnych w oddziale integracyjnym wynosiła 2 oddział ten nie spełniał wymogu w zakresie liczebności uczniów określonego powyższym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej, tym samym organ słusznie przyjął zawyżenie liczby uczniów o 2 przeliczonych wagą P8. Brak wymaganej liczby uczniów niepełnosprawnych w oddziale integracyjnym liczącym ogółem 17 uczniów nie pozwalał na funkcjonowanie takiego oddziału, jako oddziału integracyjnego, w sposób skutkujący naliczeniem dodatkowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Stosownie do art. 3 pkt 2a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym sprawą niniejszą), oddziałem integracyjnym jest oddział szkolny, w którym uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczą się i wychowują razem z pozostałymi uczniami, zorganizowany zgodnie z przepisami, wydanymi na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 ww. ustawy. Poza sporem pozostaje, że Szkoła Podstawowa w K. utworzyła w 2011 r. oddział integracyjny, w którym było 3 uczniów niepełnosprawnych, a więc zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. Nr 228, poz. 1490). Zgodnie z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia, liczbę dzieci w oddziale przedszkola i liczbę uczniów w oddziale szkoły, o których mowa w § 1, określają przepisy w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, a więc cyt. wyżej ,,Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej". Aby był zatem oddział integracyjny, również według stanu na dzień 30 września 2015 r., konieczne jest spełnienie obu ww. warunków dotyczących liczebności. W świetle powyższego, zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia Organu, że skoro Szkoła Podstawowa w K. wykazała w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2015 r. 2 niepełnosprawnych uczniów w oddziale integracyjnym liczącym 17 uczniów oddział ten nie spełniał wymogu w zakresie liczebności uczniów niepełnosprawnych (minimum 3 uczniów), określonego przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r.
Zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016, wagą P8 dodatkowo można było przeliczyć niepełnosprawnych uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Przy czym uczniowie winni realizować obowiązek szkolny w oddziale integracyjnym, który spełnia wymogi określone przepisami ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. Należy podkreślić, że w sprawie niniejszej chodziło o prawidłowe ustalenie - według stanu na dzień 30 września 2015 r. - liczby niepełnosprawnych uczniów w oddziale integracyjnym zorganizowanym zgodnie z przepisami, a tym samym o prawidłowość naliczenia oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016. Nie sposób więc zasadnie przyjąć, iż klasa niespełniająca na dzień 30 września 2015 r. w/w wymogów oddziału integracyjnego może być wykazywana w systemie informacji oświatowej jako oddział
integracyjny, w sposób skutkujący naliczeniem dodatkowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 2 oraz art.23 ust. 3 Konwencji o Prawach Dziecka - w związku z preambułą do ustawy o systemie oświaty, poprzez dokonywanie wykładni przepisów prawa oświatowego w sposób sprzeczny z dobrem dzieci pobierających naukę w oddziałach integracyjnych i naruszający zasady Konwencji. Sąd stwierdza bowiem, że ocena zabezpieczenia interesów dzieci/uczniów, w tym dobra dzieci pobierających naukę w oddziałach integracyjnych nie jest przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 37 ust 1 pkt 2 udjst. Podnoszona w skardze argumentacja przywołująca postanowienia Konwencji o Prawach Dziecka pozostaje bez wpływu na kontrolowane rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej.
Zauważyć należy, iż część oświatowa subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego jest ustalana na podstawie danych co do liczby uczniów/wychowanków wynikających z systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego, z uwzględnieniem korekty części oświatowej. Część oświatowa subwencji ogólnej nie jest przy tym jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych, jak i nie jest też jedyną formą partycypacji jednostek samorządu terytorialnego w dochodach publicznych, a sposób rozliczania i rozdziału części subwencji oświatowej nie jest z założenia - jak wskazywał TK w wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., K 35/00 - instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych. Oznacza to, że subwencje z założenia nie mogą zapewniać pełnego pokrycia wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z nałożonymi na nie zadaniami oświatowymi.
Ponadto należy wskazać, że w myśl art. 167 ust.2 Konstytucji RP, dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Analogiczną regulację zawiera art. 3 ust. 1 udjst. Zatem subwencja ogólna, w tym jej część oświatowa, jest częścią dochodów jednostki samorządu terytorialnego, obok dochodów własnych i dotacji z budżetu państwa. Jednostki samorządu terytorialnego realizują konstytucyjne zadanie Państwa, jakim jest oświata. Stosownie do art. 5a ust. 3 ustawy o systemie oświaty środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Wysokość otrzymanej przez jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej nie ogranicza zakresu realizowanych zadań oświatowych ani ponoszonych z tego tytułu wydatków, a obowiązujące przepisy prawa i rozwiązania systemowe nie gwarantują jednostkom samorządu terytorialnego finansowania całości zadań oświatowych z budżetu państwa. Do istoty subwencji ogólnej należy zatem to, iż nie jest ona z założenia przeznaczona na konkretne cele, bowiem przepisy prawa nie określają kierunku wydatkowania środków uzyskanych tytułem subwencji ogólnej, w szczególności subwencja nie jest przyznawana na konkretnego ucznia/wychowanka czy dla konkretnej szkoły/placówki.
W zakresie zarzutu dotyczącego art. 7a ustawy- kodeks postępowania administracyjnego Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd, że w art. 7a § 1 kpa nie chodzi o pojawienie się w ogóle wątpliwości interpretacyjnych, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2956/19). W przedmiotowej sprawie nie zachodzi zaś zdefiniowany powyżej pat interpretacyjny, a jedynie spór interpretacyjny, powszechnie występujący w sprawach administracyjnych. Organ swoją wykładnię oparł przede wszystkim na wykładni literalnej przepisu, tym samym w żadnym wypadku zarzut naruszenia art. 7a kpa nie może mieć zastosowania w tej sprawie.
Sąd nie dostrzega również naruszenia art. 8 kpa podniesionego w sprawie. Oparcie decyzji m. in. na ustaleniach audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w ocenie Sądu, w żadnym wypadku nie narusza powyższej normy prawnej. W szczególności w realiach sprawy organ zebrał wszystkie wymagane dokumenty i w sposób prawidłowy je ocenił. Zauważenia wymaga także, że w toku postępowania administracyjnego Minister podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i odwoławczym, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz przed wydaniem decyzji umożliwiono stronie zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Minister w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie objętym przedmiotowym postępowaniem, wynikającym z art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst, obejmującym zwrot nienależnie uzyskanej kwoty - w części gminnej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016.
Mając powyższe na względzie Sąd w żaden sposób nie stwierdził naruszenia przez Ministra powołanego art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst. oraz nie podzielił pozostałych zarzutów skargi. Organ bowiem w wypadku stwierdzenia nieprawidłowości przy np. naliczaniu subwencji jest zobowiązany do wydania decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji. Decyzja taka ma charakter decyzji związanej a nie decyzji uznaniowej. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nie jest też zasadny zarzut nieuwzględnienia stanowiska MEN z 13 marca 2020 r., które to stanowisko ma walor opinii, która niewątpliwie nie wiąże Ministra właściwego do spraw finansów publicznych przy podejmowaniu decyzji w sprawie zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę