V SA/WA 26/18

V SA/Wa 26/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-01-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Marek Krawczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 3423/18 - Wyrok NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz -Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] w Warszawie na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu państwa: oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2011 r. ustalającą P. w W. do zwrotu kwotę dotacji w wysokości 1.379.300 zł z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 21 grudnia 2007 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych:
Decyzją wydaną w dniu [...] grudnia 2007 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zwiększył I. w W. dotację na podstawową działalność statutową o kwotę 1.379.300 zł, która miała być przeznaczona na zakup aparatury badawczej zgodnie z załącznikiem do decyzji.
W dniu 7 maja 2010 r. Departament Kontroli i Nadzoru MNiSW przeprowadził w I. kontrolę, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w wydatkowaniu publicznych środków finansowych, przyznanych na podstawie powyższej decyzji. W wystąpieniu pokontrolnym z dnia 11 maja 2010 r. stwierdzono, że I. nie posiada aparatury, na którą przyznano środki jak również środków finansowych na koncie bankowym, stanowiących niewykorzystaną kwotę dotacji oraz, że jej nie rozliczył.
Z dniem 1 stycznia 2011 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie połączenia P. I. M. oraz I. P. i E. O. ( Dz. U. 259 poz. 1764) I. został włączony do P. , który przejął wszystkie jego prawa i obowiązki. Pismem z dnia ... lutego 2011 r. P. został wezwany do zwrotu dotacji w kwocie 1.379.300 zł wraz z odsetkami jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Pismem z dnia 22 marca 2011 r. P. powołując się na trudną sytuację finansową i na swoje znaczenie dla nauki polskiej zwrócił się o umorzenie kwoty dotacji.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ustalił P. kwotę dotacji w wysokości 1.379.300 zł wraz z odsetkami do zwrotu.
Minister wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz.U. nr 96, poz. 620, z późn. zm.) do rozliczenia zadań, na które zostały przyznane środki przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. 96, poz. 615 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków na działalność statutową (Dz. U. 205, poz. 1489 ze zm.).
Minister wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy o zasadach finansowania nauki, środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym, mogły pozostać w jednostce na rok następny z przeznaczeniem na użycie do celów na jakie je przyznano, w związku z czym w odniesieniu do przedmiotowej dotacji mogła ona zostać wydatkowana do końca 2008 r. W sytuacji gdy środki nie zostały wydane w tym terminie P. powinien je zwrócić do budżetu państwa zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm. - zwanej dalej: "u.f.p. z 2005 r."), która miała zastosowanie w sprawie.
Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi P., który złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku pełnomocnik zarzucił decyzji naruszenie art. 107 § 3 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (akt. t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; zwanej dalej: "k.p.a."), art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w szczególności niewyjaśnienie na jakiej podstawie Minister przyjął, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, oraz wskazując na § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie połączenia P. I. M. oraz I. P. i E. O. zakwestionował - co do zasady - istnienie obowiązku zwrotu środków z dotacji. Ponadto wskazując na treść art. 7 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. 96 poz. 618 ze zm.) wskazał, że zostało ono wydane przez Radę Ministrów z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co stanowi naruszenie art. 92 Konstytucji.
Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na decyzję tę P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 2831/14) uchylił w całości decyzję Ministra z dnia [...] marca 2012 r.
WSA wskazał w uzasadnieniu, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeprowadzić niezbędne dowody, "poprzez zgromadzenie wszelkich posiadanych przez siebie dokumentów, jak również dokumentów będących w posiadaniu Ministerstwa Gospodarki", które mogłyby przyczynić się do ustalenia, "czy rzeczywiście jednostka nie posiada na stanie wspomnianej aparatury", gdyż "biorąc pod uwagę nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji księgowej (...) nie można wykluczyć, że aparatura taka w istocie została zakupiona".
Kierując się wskazaniami WSA, zawartymi w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję z dnia 14 marca 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia 21 października 2011 r., rozpatrując ponownie sprawę Minister zwrócił się:
1) do Ministra Gospodarki - pismem z dnia 7 października 2015 r., znak [...] - o udzielenie informacji, czy w latach 2008-2009 przeprowadzano w I. kontrole i w jakim zakresie, a także o przesłanie ewentualnych protokołów. Otrzymano protokoły z dwóch kontroli, których analiza wykazała, że nie zawierały one informacji pozwalających na potwierdzenie zakupu aparatury określonej w załączniku do decyzji z [...] grudnia 2007 r.;
2) do P. - pismami z dnia 7 października 2015 r., znak; [...] oraz z dnia 18 listopada 2015 r., znak: [...] - z prośbą o przedstawienie dokumentów potwierdzających nabycie lub wpisanie do ewidencji środków trwałych I. aparatury naukowo - badawczej wyszczególnionej w załączniku do decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2007 r.
W odpowiedzi P. wniósł o dopuszczenie dowodu z:
- rozliczeń dotacji oraz informacji rocznych o merytorycznych wynikach działalności I. w latach 2007-10, jako potwierdzenie wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem;
- oględzin sprzętów wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie połączenia P. i I., celem ustalenia, czy wśród nich nie znajduje się aparatura wskazana w załączniku do ww. decyzji z dnia 10 grudnia 2007 r.;
- zeznań świadka A. K. - byłego dyrektora I., pełniącego funkcję w okresie, w którym zakupiona miała być przedmiotowa aparatura.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. organ administracji ponownie utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że zwrócił się do specjalnego zespołu badawczego, który poinformował, że dla wskazania tożsamości poszczególnych pozycji obu wykazów niezbędne są szczegółowe dane odnośnie aparatury takie jak; typ, model, nazwa producenta, parametry techniczne, rok produkcji itp.
Minister wskazał, że strona winna być w posiadaniu dokumentów potwierdzających zakup aparatury. Organ uznał bowiem, iż to na P. spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Organ zauważył, że w postępowaniu przed WSA to pełnomocnik P. wskazał, że jego zdaniem sprzęt, na który udzielono dotacji, znajduje się w spisie mienia, które zostało przyjęte przez P. od dnia 1 stycznia 2011 r. w związku z włączeniem w jego skład I.
Organ wskazał, iż z dokumentacji przekazanej przez ministra nadzorującego P. wynika, że aparatura nie została zakupiona, a środki przeznaczono na inny cel. Dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, w zakresie żądanym przez Stronę, było - zdaniem organu odwoławczego niecelowe - niecelowe. Prowadziło by ono do mnożenia dowodów w zakresie już wyjaśnionym.
Zdaniem Ministra, na uwagę zasługuje w tym miejscu fakt nienegowania przez P. ustalonych faktów, co nabiera szczególnego znaczenia w odniesieniu do wyjaśnień A. K., który poinformował, że już w 2010 r. dyrekcja I. złożyła doniesienie obejmujące m.in. niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie środków na zakup aparatury. Świadek ten zeznał również, że do końca 2008 r. aparatura zakupiona nie została. W świetle tych zeznań organ przyjął, że przeprowadzanie dalszych dowodów jest bezzasadne.
Od decyzji tej P. w W. złożył skargę do sądu, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, to jest:
- niezastosowanie art. 145 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) oraz art. 70 § 1 i art. 59 ust. 1 pkt 9) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) a w konsekwencji określenie wysokości zobowiązania, które wygasło wskutek przedawnienia;
- niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie tworzenia, łączenia, podziału, reorganizacji, przekształcania, włączania lub likwidacji instytutów badawczych (Dz.U. Nr 230, poz. 1512) do oceny prawnej przejęcia zobowiązań I. (dalej zwany: "I.") przez P. (dalej zwany: "P.").
Ponadto, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest:
- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") polegające na zaniechaniu ustalenia, czy I. przed udzieleniem dotacji na aparaturę wymienioną w załączniku do decyzji z 10 grudnia 2007 r. o zwiększeniu dotacji posiadał już taki sprzęt, czy też nie, jak również poniechanie ustalenia, czy przed 31 grudnia 2008 r. były dokonywane spisy z natury posiadanej aparatur}- badawczej stanowiącej własność I. w sytuacji, w której tego rodzaju zalecenia wynikały expressis verbis z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2831/14;
- art. 78 § 1 k.p.a. polegające na niedopuszczeniu dowodu z zeznań świadka A. K. (b. dyrektora I.) oraz K. S. - na okoliczność wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem jak również ustaleń w przedmiocie umowy o dotację jaka łączyła skarżącego i Ministerstwo Gospodarki;
- z rozliczeń dotacji oraz informacji rocznych o merytorycznych wynikach działalności statutowej I. P. i E. O. w latach 2007-2010, o których mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność statutową (Dz.U. Nr 205 poz. 1489 ze zm.), a także wykonywanych badaniach naukowych, pracach rozwojowych, zadaniach z zakresu działalności wspomagającej badania w latach 2007-2010, oględzin sprzętu będącego w posiadaniu P. I. M.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2831/14 w wyroku z dnia 10 marca 2015 r.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2831/14 poprzednio wydanego w tej sprawie. W przywołanym wyroku sąd uchylając decyzję organu wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, celem wyjaśnienia przedstawionych wyżej kwestii, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego powinien przeprowadzić niezbędne dowody (w tym oczywiście ewentualnie zgłoszone przez stronę) poprzez zgromadzenie wszelkich posiadanych przez siebie dokumentów, jak również dokumentów będących w posiadaniu Ministerstwa Gospodarki, które mogłyby przyczynić się do należytego wyjaśnienia wydatkowania dotacji na cel zakupu aparatury badawczej, na którą była przyznana.
Na wstępie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych postępowanie toczyło się na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 145 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. dotacje udzielone z budżetu państwa: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. W myśl art. 146 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w art. 144 ust. 1 i 2 oraz art. 145 ust. 1, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Jednocześnie w myśl art. 146 ust. 3 u.f.p. z 2005 r. w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wygaśnięcia zobowiązania do zwrotu dotacji należy zauważyć, iż jak wskazuje się w judykaturze i orzecznictwie, decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, bowiem zobowiązanie do zwrotu decyzji powstaje z mocy prawa (por. L. Lipiec-Warzecha Komentarz do art. 169 ustawy o finansach publicznych, Wyd. ABC 2011 r.; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1748/07, LEX nr 506979; wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II GSK 916/13 (CBOSA).
Zgodnie z art. 6 Ordynacji podatkowej podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 47 § 3 Ordynacji podatkowej jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, wpłata powinna nastąpić.
W kontekście powyższego dla obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji odpowiednie zastosowanie ma art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza to konieczność uwzględnienia wynikającego z przepisów terminu jej zwrotu, bo dopiero stwierdzenie okoliczności potwierdzających pobranie dotacji nieprawidłowo prowadzi do powstania obowiązku jej zwrotu, a nie data wypłaty dotacji organowi prowadzącemu szkołę. Z założenia dotacja jest bowiem darmową (nieodpłatną) pomocą finansową państwa i podlega zwrotowi jedynie w przypadku stwierdzenia wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Skoro decyzja dotycząca zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, to odpowiednie zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Sąd podziela stanowisko organu, iż otrzymanie dotacji i wykorzystanie jej w części niezgodnie z przeznaczeniem dotyczy roku 2008. W myśl mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2008 r. Nr 169, poz. 1049, z późn. zm.), środki finansowe środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej - a taki charakter miała dotacja na działalność statutową - niewykorzystane w danym roku kalendarzowym, mogły pozostać w jednostce naukowej na rok następny, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane. Przepis ten stanowił odstępstwo od ogólnej zasady finansów publicznych, zgodnie z którą wykorzystanie dotacji udzielonych z budżetu państwa następuje do końca roku budżetowego, w którym zostały udzielone, określając równocześnie jednoznaczną cezurę czasową korzystania ze środków finansowych.
Tym samym pięcioletni termin liczony od końca 2009 r. (art. 144 ust. 1 z ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych), powinien upłynąć z końcem 2014 r. Jednakże zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzje dotyczącą tego zobowiązania. Termin ten biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sadu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej).
Skarga na decyzję z dnia [...] października 2011 r. została złożona w dniu 16 kwietnia 2012 r. Prawomocny wyrok doręczono MNiSW 12 maja 2015 r., zatem słusznie organ odwoławczy uznał, iż o przedawnieniu będzie można mówić dnia 26 grudnia 2017 r.
Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należało, że prawidłowo Minister stwierdził, że fakt niedokonania zakupu aparatury wskazanej w załączniku do decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2007 r. jest udowodniony i bezsporny.
Sąd wskazuje również, że Minister zastosował się do oceny prawnej i wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego dnia z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2831/14, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzega przy tym naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Pomimo tego, iż na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2831/14, pełnomocnik Skarżącego odwołując się do załącznika do rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2010 r. o połączeniu P. i I., który stanowi wykaz majątku P. wskazał, że jego zdaniem pod pozycjami 266, 316, 554, 555, 556, 576,577 wykazany jest sprzęt, na który przeznaczona była sporna dotacja, P. w ponownie prowadzonym postępowaniu nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt zakupu aparatury oraz, że pod pozycjami 266, 316, 554, 555, 556, 576,577 wykazany jest sprzęt, na który przeznaczona była sporna dotacja.
Słusznie podkreślił Minister, iż tylko od Strony zależy możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających fakt zakupu aparatury. Dowodami potwierdzającymi zakup mogły być, poza fakturą, dokumenty dotyczące przetargu, dokument wprowadzający aparaturę na stan środków trwałych, dokumenty dotyczące amortyzacji, zakupu części, odczynników lub innych rzeczy związanych z użytkowaniem tej aparatury i wreszcie zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. protokół zdawczo-odbiorczy, a także inny dokument potwierdzający fakt posiadania tej aparatury.
Dotychczas prowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło faktu zakupu, doprowadziło natomiast do wniosków przeciwnych, potwierdzając tym samym stan, jaki został ustalony w trakcie kontroli w dniu 7 maja 2010 r.
Należy również zauważyć, iż P. jest instytucją państwową poddaną szczególnym obowiązkom w zakresie dbałości o majątek nabyty ze środków publicznych. Temu służą przepisy w zakresie księgowości i rachunkowości instytutów państwowych, które w istocie swojej mają zapewnić racjonalne i gospodarne wykorzystanie majątków instytutów badawczych. Trudno uznać aby po prawie 10 latach od potencjalnego nabycia nie ujawniono w P. aparatury o wartości 1.379.300 zł, trudno też racjonalnie przyjąć aby aparatura badawcza o takiej wartości mogła nie zostać zauważona w trakcie choćby spisu z natury sprzętu w jednostce.
Zdaniem Sądu, z zeznań byłego dyrektora I., jak i z dokumentacji przekazanej przez ministra nadzorującego P. wynika, że aparatura nie została zakupiona, a środki przeznaczono na inny cel.
Przypomnieć należy, iż Minister wezwał A. K., byłego dyrektora I., do złożenia zeznań w charakterze świadka w postępowaniu w sprawie ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej przez I. niezgodnie z przeznaczeniem. Z jego wyjaśnień jednoznacznie wynika, że kwota 1 379 300 zł, przekazana I. jako zwiększenie dotacji z przeznaczeniem na zakup aparatury naukowo-badawczej, nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Świadek wskazał bowiem, że w 2007 r. I. podpisał z Ministrem Gospodarki umowę, na mocy której I. został zobligowany do utworzenia i przygotowania do funkcjonowania Instytucji Wdrażającej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (IW POIŚ). Zgodnie z umową, ponoszone przez I. koszty kwalifikowane powinny być zwracane przez MG. Wobec braku przychodu ze strony MG, I. wykorzystywał na pokrycie kosztów związanych z IW POIŚ wszystkie środki, jakimi dysponował na koncie działalności statutowej, w tym środki przyznane w grudniu 2007 r. na zakup aparatury. Świadek potwierdził równocześnie, że w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., w którym I. mógł rozporządzać przyznanymi środkami, aparatura wskazana w załączniku do decyzji Ministra nie została zakupiona.
Dodatkowo ww. osoba poinformowała, że już w 2010 r. dyrekcja I. złożyła doniesienie do prokuratury oskarżając A. K. między innymi o niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie środków na zakup aparatury. Zatem już wówczas fakt niedokonania zakupu był znany.
W ocenie Sądu, nie jest zasadny również zarzutu naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko organów, że dokonana ocena stanu faktycznego sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym zgodnie z zasadami wyrażonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Została ona w sposób spójny, logiczny i zgodny z wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego wywiedziona w uzasadnieniu decyzji. Dokonana ocena mieści się również w granicach swobodnej oceny dowodów. Niezasadny jest zarzut strony skarżącej, odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, także i z tego względu, że zaskarżona decyzja zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których stwierdził, iż dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, w tym przesłuchanie świadków w zakresie żądanym przez Stronę, było niecelowe.
Podkreślić należy, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (por. wyrok z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1174/16). W ocenie Sądu organ należycie wyjaśnił zaistniałe w sprawie zdarzenia mające znaczenie dla załatwienia sprawy i zastosowania odpowiednich norm prawa materialnego.
Skoro zatem Strona przeznaczyła środki z dotacji na inny cel, bezsporne jest. że środki te zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i jako takie - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
W kwestii zarzut Skarżącego dotyczącego naruszenia § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie tworzenia, łączenia, podziału, reorganizacji, przekształcania, włączania lub likwidacji instytutów badawczych (Dz.U. Nr 230, poz. 1512) należy stwierdzić, iż ww. przepisy nie miały zastosowanie w sprawie ponieważ ww. rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 8 ust. 6 i art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. u. z 2016 r., poz. 371).
Przepisy te regulują sprawy związane z postępowaniem przygotowawczym mającym na celu ocenę potrzeby oraz warunków utworzenia instytutu badawczego oraz przekształcenie instytutu w instytut naukowy PAN; włączenie do uczelni publicznej lub do instytutu naukowego PAN.
Natomiast podstawę przejęcia zobowiązań I. przez P. było rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie połączenia P. I. M. oraz I. P. i E. O. (Dz. U. 259 poz. 1764) wydane na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych stanowiącego, iż Rada Ministrów na wniosek ministra nadzorującego, złożony po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw nauki, w drodze rozporządzenia, dokonuje połączenia, podziału, reorganizacji, przekształcenia lub likwidacji instytutu.
Z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, iż połączenie instytutów, o których mowa w § 1 ust. 1, następuje według stanu ujętego w sprawozdaniach finansowych sporządzonych na dzień 31 grudnia 2010 r. P. przejmuje pracowników włączanego instytutu. Instytut przejmuje mienie, zobowiązania i należności włączanego instytutu, o którym mowa w § 1 ust. 1 pkt 2, w formie protokołów zdawczo-odbiorczych. Instytut wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki, których podmiotem był włączany instytut, o którym mowa w § 1 ust. 1 pkt 2 (§ 6 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r.).
Z tych wszystkich względów, uznając iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisy 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.