V SA/Wa 2598/12

V SA/Wa 2598/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Mydłowska /sprawozdawca/
Izabella Janson /przewodniczący/
Tomasz Zawiślak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 2186/13 - Wyrok NSA z 2015-01-14
II GZ 242/13 - Postanowienie NSA z 2013-05-29
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
art. 47 ust. 2b, art. 49e ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta D. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek z tytułu rekompensaty utraconych dochodów oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy Miasta D. jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej o odmowie wypłaty odsetek z tytułu rekompensaty utraconych dochodów. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Strona na podstawie art. 47 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.) – dalej jako: ustawa o rehabilitacji oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. nr 166, poz. 1616 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", zwróciła w dniu [...] września 2008 r. na konto PFRON I transzę 50% rekompensaty z tytułu utraconych dochodów za 2005 rok w kwocie 126.856,00 zł.
W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt U 2/08, ogłoszonym w Dzienniku Ustaw nr 71, poz. 617 z dnia 12 maja 2009 r., strona złożyła wniosek z dnia [...] maja 2009 r. o wypłatę rekompensaty z rok 2005 w kwocie 279.711,00 zł wraz z odsetkami.
Jednocześnie w następstwie ww. wyroku Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu zadłużenia Gminy z tytułu nieterminowego złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody. W wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] października 2009 r. MPiPS orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także uznał termin złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej za zachowany. W konsekwencji Fundusz w dniu [...] grudnia 2009 r. wypłacił Gminie 100% rekompensaty należnej za 2005 r. w łącznej kwocie 279.711,00 zł.
W związku z otrzymaniem ww. środków, strona pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. wystąpiła z żądaniem zapłaty kwoty 83.748,00 zł w ramach rekompensaty za 2005 r. wraz z należnymi odsetkami uzasadniając swoje żądanie tym, iż wypłacona przez Fundusz rekompensata w wysokości 279.711,00 zł została rozliczona, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, proporcjonalnie na kwotę główną w wysokości 195.963,00 zł i należne odsetki w wysokości 83.748,00 zł.
Decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] Prezes Zarządu PFRON odmówił stronie wypłaty żądanej kwoty odsetek z tytułu rekompensaty utraconych dochodów za rok 2005. W uzasadnieniu wskazał, że dopiero od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje art. 49e ustawy o rehabilitacji, którego ust. 3 stanowi, że jeżeli środki Funduszu zostały wypłacone w wysokości niższej od należnej, kwotę stanowiącą różnicę między kwotą należną a kwotą wypłaconą, wypłaca się wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie 3 miesięcy od dnia przedłożenia żądania wypłaty tej kwoty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek jej wypłacenia. Jednocześnie ust. 4 art. 49e mówi, że odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. Wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i ustawą o rehabilitacji przepisu rozporządzenia, na podstawie którego działał Prezes Zarządu PFRON, można uznać za okoliczność faktyczną, o której mowa w przywołanym przepisie ust. 4. Prezes Zarządu Funduszu nie ponosi odpowiedzialności za działanie na podstawie przepisów prawa (w tym przypadku § 5 przytaczanego rozporządzenia), które następnie zostały uchylone orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Organ wskazał, że w art. 6 ustawy zmieniającej ustawodawca ustalił, że przepisy art. 49e ustawy o rehabilitacji mają zastosowanie wyłącznie do stosunków prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Zatem do wniosków o dotacje celowe za okresy wcześniejsze (sprzed dnia 01.01.2009 r.), rozpatrywanych i rozstrzyganych ponownie, w tym o wypłatę odsetek, przepisy art. 49e ustawy o rehabilitacji nie mogą być stosowane. W niniejszej sprawie brak więc przepisów, które można uznać za podstawę prawną postawionego przez stronę żądania wypłaty odsetek. Art. 49e ustawy o rehabilitacji, stanowiący o obowiązku wypłaty odsetek wszedł w życie dnia 1 stycznia 2009 r. na mocy przepisów ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 6 ustawy zmieniającej do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do wszelkich stosunków prawnych powstałych przed dniem 1 stycznia 2009 r. zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, w których, kwestia obowiązku zapłaty odsetek nie została uregulowana.
Organ powołał się następnie na zasadę legalizmu z art. 6 k.p.a. i wskazał, że wprowadzając art. 49e ustawodawca jednocześnie wprost zdecydował w art. 6 ustawy zmieniającej o zakresie czasowym jego stosowania, wyłączając tym samym możliwość dochodzenia odsetek mających źródło w stosunkach prawnych powstałych przed dniem 1 stycznia 2009 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina zarzuciła Prezesowi PFRON naruszenie art. 49e ust. 3 i 4 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji (Dz.U. z 2008 r. nr 237, poz. 1652) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że stronie nie należą się żadne odsetki za opóźnienie w zapłacie należnej jej kwoty.
Decyzją z [...] września 2012 r. o wskazanym w komparycji wyroku numerze Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON. Organ odwoławczy zauważył, że wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt. U 2/08 Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a przez to z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Minister wyjaśnił, że art. 49e ust. 3 ustawy o rehabilitacji, który nakazuje wypłatę odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej od kwot należnych a nie wypłaconych przez PFRON został dodany przez ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 237, poz. 1652), i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Zgodnie natomiast z art. 6 ww. ustawy zmieniającej - do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w stosunku do nieterminowych wypłat dotacji za okresy powstałe przed dniem 1 stycznia 2009 r. (przy czym nieterminowe przekazanie ww. środków nastąpiło w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt U 2/08) art. 49e ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie ma zastosowania.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji względnie jej zmiany poprzez nałożenie na Prezesa Zarządu PFRON obowiązku zwrotu kwoty 83.748,00 tytułem odsetek. Przeciwko zaskarżonej decyzji Gmina podniosła zarzut identyczny jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu tak sformułowanego zarzutu – również analogicznie jak w odwołaniu – skarżąca podniosła, że w zakresie zwrotu rekompensaty regulacja art. 49e ustawy o rehabilitacji odpowiada treści art. 2 § 1 pkt. 1 O.p., który nakazuje stosować jej przepisy również do niepodatkowych należności Skarbu Państwa. Stosowanie przepisów O.p. pozwala na odpowiednie uwzględnienie przepisów rozdziału 9, traktującego o nadpłacie podatku. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p., za nadpłatę uważa się m.in. kwotę nienależnie zapłaconego podatku, w sytuacji gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną na podstawie tytułu prawnego, który następnie został uchylony. Nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego (art. 73 §1 pkt 1 O.p.). Podlega ona oprocentowaniu w wysokości równej odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 O.p.). W przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny (art. 77 § 1 pkt 3 O.p.) oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty (art. 78 § 3 pkt 1 O.p.), tj. od dnia zapłaty przez podatnika podatku nienależnego (art. 73 § 1 pkt 1 O.p.). Nadpłatę zwraca się podatnikowi wraz z oprocentowaniem (art. 76 § 1 O.p.). Jeżeli natomiast kwota dokonanego zwrotu nie pokrywa kwoty nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem, zwróconą kwotę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty nadpłaty oraz kwoty jej oprocentowania w takim stosunku, w jakim w dniu zwrotu pozostaje kwota nadpłaty do oprocentowania (art. 78a O.p.). W ocenie skarżącej na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, po jej stornie powstało roszczenie o zwrot wpłaconej kwoty rekompensaty wraz z oprocentowaniem od dnia powstania opóźnienia. Prezes Zarządu Funduszu zwrócił wnioskodawcy kwotę rekompensaty w dniu [...] grudnia 2009 r. Ponieważ zwrócona kwota nie pokrywała kwoty wraz z jej oprocentowaniem, Gmina zaliczyła ją proporcjonalnie na poczet kwoty nadpłaty oraz kwoty jej oprocentowania w takim stosunku, w jakim w dniu zwrotu pozostaje kwota nadpłaty do oprocentowania (art. 78a O.p.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a skarga jest bezzasadna.
Jak wynika z akt sprawy uchylenie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu zadłużenia skarżącej Gminy z tytułu nieterminowego złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody nastąpiło w wyniku wznowienia postępowania w trybie art. 145a k.p.a. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30.04.2009 r., sygn. U 2/08. Prezes Zarządu PFRON zwrócił stronie całą kwotę I transzy.
Jak trafnie wskazują orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych art. 49e ust. 3 nakazujący wypłatę odsetek jak od zaległości podatkowych od środków wypłaconych z uchybieniem terminu pojawił się dopiero po nowelizacji dokonanej ustawą z 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. nr 237 poz. 1652 ). Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z przepisem przejściowym sformułowanym w art. 6 do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to w ocenie Sądu, że brak jest materialnoprawnej podstawy do wypłaty odsetek od niewypłaconych w terminie środków należnych z PFRON, gdy obowiązek ten powstał przed 1 stycznia 2009 r.
Nakazanie zwrotu I transzy dotacji było zgodne z ówcześnie obowiązującym stanem prawnym, uchylenie tego obowiązku i zwrot środków nastąpił w wyniku wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W odniesieniu do argumentacji skarżącej dotyczącej powiązania art. 49e ustawy o rehabilitacji z przepisami Ordynacji podatkowej o nadpłacie podatku wskazać należy, iż jest to argumentacja niezasadna. Podstawę do wypłaty rekompensaty stanowiły bowiem – jak wskazano powyżej – przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. Przepisy tego aktu prawnego – jak również przepisy ustawy o rehabilitacji – nie zawierają natomiast odesłania do regulacji O.p. w zakresie rekompensat i ich rozliczania.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że droga postępowania administracyjnego nie jest jedyną drogą dla zapewnienia realizacji prawa obywatela do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Może być realizowana także w drodze postępowania cywilnego na podstawie art. 4171 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Przepis ten stanowi zatem normatywny wyraz zawartej w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP zasady, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Z przedstawionych względów w oparciu o art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.