V SA/Wa 2346/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-11-04
NSAinneŚredniawsa
pomoc finansowaśrodki unijneARiMRgrupa producentówoszustwozawieszenie płatnościpostępowanie karneochrona interesów finansowych UE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki z o.o. w upadłości na decyzję Prezesa ARiMR o zawieszeniu płatności pomocy finansowej, uznając, że postępowanie karne w sprawie podejrzenia oszustwa stanowiło uzasadnioną podstawę do zawieszenia wypłaty środków unijnych.

Spółka z o.o. w upadłości zaskarżyła decyzję Prezesa ARiMR o zawieszeniu płatności pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i kosztów inwestycji. Sprawa dotyczyła wniosku o pomoc złożonego w 2016 roku. Po serii postępowań administracyjnych i prokuratorskich, w tym wznowieniu śledztwa w sprawie podejrzenia oszustwa na szkodę ARiMR, Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję o zawieszeniu płatności. Spółka argumentowała m.in. że podstawy prawne zawieszenia były uchylone. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że toczące się postępowanie karne stanowiło uzasadnioną przesłankę do zawieszenia płatności, mającą na celu ochronę interesów finansowych UE.

Przedmiotem skargi spółki [...] sp. z o.o. w upadłości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z października 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o zawieszeniu płatności pomocy finansowej. Pomoc dotyczyła kosztów utworzenia grupy producentów i kwalifikowanych kosztów inwestycji, złożonego w 2016 r. Sprawa miała złożony przebieg, obejmujący wielokrotne postępowania administracyjne, kontrole, opinie rzeczoznawców, a także postępowania karne. Kluczowym momentem było wznowienie przez Prokuraturę Rejonową w L. śledztwa w sprawie usiłowania wyłudzenia środków z ARiMR, co stało się podstawą do zawieszenia płatności. Spółka podnosiła zarzuty dotyczące m.in. stosowania uchylonych przepisów prawa. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd uznał, że toczące się postępowanie karne, nawet jeśli dotyczyło podejrzenia oszustwa, stanowiło uzasadnioną przesłankę do zawieszenia płatności, zgodnie z przepisami unijnymi (art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 oraz art. 60 rozporządzenia nr 2017/891), mającymi na celu ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że organy administracji nie mają kompetencji do weryfikacji zasadności działań prokuratury, a samo podejrzenie popełnienia przestępstwa lub prowadzone dochodzenie w związku z zarzutem oszustwa wystarcza do zawieszenia płatności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, toczące się postępowanie karne, nawet jeśli dotyczy podejrzenia oszustwa, stanowi uzasadnioną podstawę do zawieszenia płatności pomocy finansowej, zgodnie z przepisami unijnymi, w celu ochrony interesów finansowych UE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy unijne (art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 i art. 60 rozporządzenia nr 2017/891) pozwalają na zawieszenie płatności już na etapie podejrzenia popełnienia oszustwa lub prowadzenia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa, bez konieczności prawomocnego skazania. Organy administracji nie mają kompetencji do oceny zasadności działań prokuratury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

Rozporządzenie nr 543/2011 art. 115 § ust. 2

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw

Podstawa do zawieszenia płatności w przypadku podejrzenia popełnienia oszustwa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie nr 2017/891 art. 60 § ust. 1

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.

Pomocnicze

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 294 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 297 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 327 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Prawo upadłościowe art. 144 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 144 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

ustawa COVID-19 art. 25 zzs⁴ § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie nr 1234/2007

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007

Rozporządzenie nr 1308/2013

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

Rozporządzenie nr 1306/2013

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Rozporządzenie nr 2988/95

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Rozporządzenie nr 1848/2006

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006

Rozporządzenie nr 1681/94

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1681/94

Konwencja art. 1 § ust. 1 lit. a

Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Rozporządzenie nr 2015/1971 art. 2

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/1971

Argumenty

Skuteczne argumenty

Toczące się postępowanie karne w sprawie podejrzenia oszustwa stanowi podstawę do zawieszenia płatności. Organy ARiMR nie mają kompetencji do oceny zasadności działań prokuratury. Celem zawieszenia płatności jest ochrona interesów finansowych UE. Przepisy unijne pozwalają na zawieszenie płatności już na etapie podejrzenia oszustwa lub prowadzenia dochodzenia.

Odrzucone argumenty

Stosowanie uchylonych przepisów prawa (art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011) jest niedopuszczalne. Grupa producentów została uznana za organizację producentów i jej uznanie nie zostało zawieszone. Pomoc wnioskowana nie była objęta rozporządzeniem nr 1308/2013. W momencie wydania decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR płatności nie były przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa.

Godne uwagi sformułowania

Organy ARiMR nie posiadają kompetencji do weryfikacji rzetelności i zasadności czynności organów procesowych prowadzących postępowanie karne. Samo podejrzenie popełniania oszustwa daje podstawę agencji płatniczej do zawieszenia płatności. Zasadniczym celem zawieszenia płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.

Skład orzekający

Beata Blankiewicz-Wóltańska

przewodniczący

Krystyna Madalińska-Urbaniak

członek

Arkadiusz Tomczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia płatności pomocy finansowej w przypadku toczącego się postępowania karnego dotyczącego podejrzenia oszustwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów unijnych dotyczących sektora owoców i warzyw oraz grup producentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowania administracyjnego w powiązaniu z postępowaniem karnym oraz znaczenie ochrony środków unijnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i funduszach UE.

Czy postępowanie karne może wstrzymać unijne dotacje? WSA rozstrzyga.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 2346/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak /sprawozdawca/
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 542/21 - Wyrok NSA z 2025-01-30
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art. 115 ust. 2
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] w upadłości na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi [...] Sp. z o.o. w P. (dalej także: Strona, Skarżąca lub Grupa), a po ogłoszeniu jej upadłości – syndyka, jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] października 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...] z [...] września 2019 r. o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniem pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z [...] grudnia 2011 r. Marszałek Województwa [...] dokonał wstępnego uznania Skarżącej za grupę producentów dla grupy produktów "owoce" i "warzywa" oraz zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania na lata 2011 – 2015. Ten sam organ decyzją z [...] sierpnia 2015 r. dokonał zatwierdzenia zmian w planie dochodzenia do uznania (dalej: PDU) grupy na lata 2011 - 2015.
W dniu [...] kwietnia 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., tj. za II półrocze 5 roku realizacji PDU. Jako zrealizowane inwestycje wskazała budowę budynku przechowalniczego ([...] zł; wartość netto poniesionych kosztów – [...] zł) oraz zakup i montaż kompletnej instalacji i urządzeń chłodniczych ([...] zł; wartość netto poniesionych kosztów – [...] zł), a także wykazała:
1) koszty zakupu gruntu, przeznaczonego pod budowę i rozbudowę budynku sortowniczo - przechowalniczego, budowę przechowalni owoców oraz zagospodarowanie terenu w P. poniesione w okresie od 16 grudnia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - przyjęte do naliczenia [...] zł,
2) koszty związane z przygotowaniem i realizacją całej inwestycji w P. poniesione w okresie od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. - przyjęte do naliczenia [...] zł.
W toku postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wielokrotnie wzywał Stronę do usunięcia braków formalnych, złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania dokumentów. W dniu [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w L. z prośbą o wskazanie aktualnie zatwierdzonego imiennego składu osobowego członków Grupy (będących producentami owoców i warzyw we wnioskowanym okresie). W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w L. przekazał wyjaśnienie wraz z listą członków Grupy zatwierdzoną w III zmianie PDU oraz listę [...] członków aktualną na dzień 2 lutego 2016 r. Następnie w dniach od 30 sierpnia 2016 r. do 25 listopada 2016 r. w siedzibie Skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki utrwalono w raporcie z czynności kontrolnych Nr [...] z [...] listopada 2016 r. Wobec wątpliwości, czy zakres inwestycji zrealizowanych przez Grupę, jest zgodny z zakresem zatwierdzonym w PDU oraz wątpliwościami co do wartości wykonanych robót budowlanych, organ I instancji powołał niezależnego rzeczoznawcę w celu weryfikacji inwestycji zrealizowanych w okresie objętym wnioskiem, tj. II półroczu 2015 roku zatwierdzonych w PDU: budowy budynku przechowalniczego, zakupu i montażu kompletnej instalacji chłodniczej i urządzeń chłodniczych oraz kosztów przygotowania i realizacji całej kompleksowej inwestycji budowlanej zrealizowanej w latach 2011 - 2015. W dniu [...] grudnia 2017 r. do organu I instancji wpłynęła opinia techniczna dotycząca realizacji wymienionych inwestycji.
Wątpliwości Dyrektora Oddziału wzbudziła również rzetelność operatu szacunkowego z [...] grudnia 2011 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. K., określającego wartość rynkową zakupionej przez Skarżącą nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P. oraz aneks do operatu z [...] listopada 2016 r. Dyrektor Oddziału powołał więc rzeczoznawcę majątkowego celem sporządzenia wyceny wartości rynkowej nieruchomości wg stanu i poziomu cen na datę zakupu tej nieruchomości przez grupę, tj. [...] grudnia 2011 r., w formie operatu szacunkowego, dla potrzeb rozliczenia przez ARiMR wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Po analizie materiału dowodowego, Dyrektor Oddziału wydał [...] marca 2017 r. decyzję nr [...], mocą której:
1) odmówił przyznania Skarżącej pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł;
2) odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.
Grupa [...] marca 2017 r. złożyła do Prezesa ARiMR odwołanie od opisanego rozstrzygnięcia organu I instancji. Zostało ono uzupełnione kolejnymi pismami.
W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, Prezes ARiMR wystąpił o opinię do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych — Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W.. Ponadto Prezes ARiMR powołał biegłego do oceny złożonych przez Grupę kosztorysów powykonawczych w sprawie inwestycji "Budowa budynku przechowalni". W dniu [...] grudnia 2017 r. Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych we W. złożyło w ARiMR opinię nr [...] sporządzoną przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Ocen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W. dotyczącej oceny prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego T. K., upr. zawod. Nr [...], w dniu [...] grudnia 2011 r. operatu szacunkowego oraz aneksu do niego sporządzonego [...] listopada 2016 r. określających wartość rynkową nieruchomości gruntowej stanowiące działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P. oraz opinię nr [...] sporządzoną przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Ocen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W. dotyczącą oceny prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego A. K., upr. zawod. Nr [...], w dniu [...] grudnia 2016 r. operatu szacunkowego określającego wartość rynkową nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P.. Następnie [...] grudnia 2017 r. do ARiMR wpłynęła opinia techniczna wydana w sprawie weryfikacji kosztorysów powykonawczych inwestycji "Budowa budynku przechowalniczego" w miejscowości P. gm. Ł., na działce ewidencyjnej [...] sporządzona przez powołanego przez Prezesa ARiMR biegłego.
Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Prezes ARiMR uchylił zaskarżoną przez Skarżąca decyzję z [...] marca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
W związku z wniesionym przez Grupę sprzeciwem od tego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 254/18, oddalił złożony przez Grupę środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt I GSK 3000/18 oddalił skargę kasacyjną Grupy od wyroku WSA w Warszawie.
W dniu [...] listopada 2018 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Rejonowej w L. o wszczęciu śledztwa "w sprawie usiłowania wyłudzenia na szkodę ARiMR z/s w E. przez [...] Sp. z o.o. poprzez przedłożenie wniosku o dofinansowanie inwestycji, zwierającego zawyżone wartości wykonanych prac budowlanych, tj. o czyn z art.13 § 1 k.k. w zw. z art.286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.".
W tej sytuacji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z [...] listopada 2018 r. zawiesił płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudni 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji.
Prezes ARiMR zwrócił się [...] stycznia 2019 r. do Prokuratury Rejonowej w L. o doprecyzowanie zakresu prowadzonego śledztwa.
Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. umorzył śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] wobec braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k.
Po rozpatrzeniu złożonego przez ARiMR zażalenia na postanowienie prokuratora, Sąd Okręgowy w L., [...] Wydział Karny, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu śledztwa z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...].
W dniu [...] lipca 2019 r. Grupa złożyła do Prezesa ARiMR, za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, ponaglenie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej za II półrocze 5 roku realizacji PDU.
Decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r., Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] listopada 2018 r. i umorzył postępowanie w sprawie zawieszenia płatności z wniosku o przyznanie pomocy za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. Prezes ARiMR uznał złożone przez Grupę ponaglenie za nieuzasadnione.
Następnie [...] września 2019 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło do wiadomości (przesłane dzień wcześniej [...] września 2019 r. z Centrali ARiMR) polecenie Prokuratora Regionalnego w [...] - skierowane do Prokuratora Okręgowego w L. - nakazujące bezzwłoczne podjęcie zakończonego postępowania w sprawie usiłowania wyłudzenia na szkodę ARiMR z/s w E. przez grupę producentów [...] Sp. z o.o.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. postanowieniem z [...] września 2019 r., wskazując jako podstawę prawną art. 327 § 1 k.p.k., podjął na nowo prawomocnie ukończone postanowieniem z [...] lutego 2019 r. o umorzeniu śledztwa - postępowanie w sprawie:
I. zaistniałego w dniu [...] kwietnia 2016 roku w E. woj. [...], usiłowania doprowadzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie co najmniej [...] zł, pochodzących z części dofinansowania do inwestycji podmiotu Grupa Producencka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., polegającej na rozbudowie budynku sortowniczo - przechowalniczego w miejscowości P. oraz mieniem w kwocie co najmniej [...] zł stanowiącej koszty zakupu gruntu związanego z wymienioną inwestycją, za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników Agencji co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego poprzez przedłożenie nierzetelnego wniosku oznaczonego numerem [...] o przyznanie dofinansowania, zawierającego kosztorys powykonawczy, obejmujący zawyżone ceny poszczególnych robót i prac budowlanych oraz operat szacunkowy, dotyczący nieruchomości nr [...] w P. obejmujący zawyżoną wartość wskazanej działki - tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.;
II. zaistniałego w dniu [...] grudnia 2011 roku w K. woj. [...], poświadczeni nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w operacie szacunkowym działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
III. zaistniałego w dniu [...] listopada 2016 roku w K. woj. [...] poświadczenia nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w aneksie do operatu szacunkowego działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
IV. zaistniałego w dniu [...] lutego 2018 roku w K. woj. [...] poświadczenia nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w operacie szacunkowym nieruchomości działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
V. zaistniałego w dniach [...] i [...] grudnia 2015 roku w L., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, poświadczenia nieprawdy przez P. M. w kosztorysach powykonawczych, dotyczących budynku sortowni w P., zlokalizowanej na działce gruntu o nr ewidencyjnym [...] - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Tego samego dnia, decyzją nr [...] z [...] września 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU). Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011 r., str. 1; dalej: rozporządzenie nr 543/2011) w związku z art. 80 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.05.2017, str. 4 ze zm.) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1069 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 dalej: k.p.a.)
Skarżąca złożyła odwołanie od tego rozstrzygnięcia.
Prezes ARiMR zaskarżoną obecnie decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2019 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypominał przebieg postępowania sprawie. Prezes ARiMR wyjaśnił, że bezsporny jest fakt, że w dacie wydania decyzji organu I instancji Prokuratura Rejonowa w L. podjęła na nowo i prowadziła postępowanie m.in. w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k., t.j. ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Bezsporne jest, że w tym postępowaniu przygotowawczym ARiMR została uznana za stronę tj. pokrzywdzoną. Prezes ARiMR zacytował treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 oraz wskazał, że czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k., stanowi usiłowanie oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości. Konsekwentnie, zdaniem Prezesa ARiMR przestępstwo określone w postanowieniu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] września 2019 r. w przedmiocie podjęcia na nowo i prowadzeniu postępowania przygotowawczego powinno zostać uznane za oszustwo, o którym stanowi art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Wskazał też, że zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.5.2017, str. 4); dalej: "rozporządzenie nr 2017/891" państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, str. 671); dalej: "rozporządzenie nr 1308/2013", dopóki zarzut nie zostanie ustalony. Prezes ARiMR stwierdził również, że instytucja zawieszenia płatności jest wpadkową w stosunku do głównego postępowania. Natomiast nie rozstrzyga ona w żadnym wypadku sprawy merytorycznie. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpiła przesłanka zawieszenia wypłaty pomocy z urzędu. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie uznał ich zasadności. Podkreślił, że ostateczne rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez Skarżącą pomocy finansowej. Organ administracji miał zatem prawo uznać że w okolicznościach sprawy istnieje bezpośredni związek pomiędzy podjętym na nowo śledztwem Prokuratury Rejonowej w L., a prowadzonym postępowaniem administracyjnym. Wskazał, że zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Podkreśliła, że w sprawie raz już zawieszono wypłatę wnioskowanej płatności. Sąd Okręgowy w L., [...] Wydział Karny, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy pierwotnie wydane postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] lutego 2019 r. umarzające śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] wobec braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Skutkowało to wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji z [...] lipca 2019 r. uchylającej decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2018 r. i umarzającej postępowanie w sprawie zawieszenia płatności z wniosku o przyznanie pomocy za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Wskazała, że podjęcie [...] września 2019 r. - w wykonaniu polecenia Prokuratora Regionalnego – przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. na nowo prawomocnie umorzonego śledztwa miało nadać jedynie pozór legalności kolejnej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o zawieszeniu płatności.
Zdaniem Skarżącej rozstrzygnięcie w zakresie zawieszenia płatności zostało wydane na podstawie przepisów, które nie obowiązują. Art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, który Prezes ARiMR wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia w zakresie zawieszenia płatności został skreślony przez art. 79 pkt 3 rozporządzenia 2017/891 z dniem 1 czerwca 2017 roku. Organ uzasadniając zastosowanie uchylonego przepisu art. 115 rozporządzenia 543/2011 powołał się na art. 80 ust. 3 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym: "w odniesieniu do grup producentów utworzonych zgodnie z art. 125e rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 skreślone przepisy rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, o których mowa w art. 79 niniejszego rozporządzenia, mają nadal zastosowanie, dopóki te grupy producentów nie zostaną uznane za organizacje producentów lub zainteresowane państwo członkowskie nie odzyska pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011". Zdaniem Skarżącej norma ta ogranicza możliwość stosowania uchylonych przepisów rozporządzenia 543/ 2011 do wyraźnie określonego kręgu podmiotów, a mianowicie:
1. grup, które jeszcze nie zostały uznane za organizacje producentów;
2. grup, wobec których państwo członkowskie podejmuje działania zmierzające do odzyskania pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 ust. 2 Rozporządzenia 543/2011. Art. 116 ust. 2 dotyczył grup, które nie zostały uznane pomimo upływu okresu wstępnego uznania, czyli grup wobec których właściwy organ wydał decyzję o odmowie uznania za organizację producentów. Tymczasem [...] Spółka z o.o. jest uznaną organizacją producentów owoców i warzyw a jej uznanie wbrew stwierdzeniu organu popełnionemu na stronie 10 ostatni akapit uzasadnienia decyzji, nie zostało zawieszone.
Z uwagi na powyższe skreślone postanowienia rozporządzenia 543/2011, w tym art. 115 ust. 2 nie mogą znaleźć zastosowania wobec Grupy, która zrealizowała plan dochodzenia do uznania i została uznana za organizację producentów. Zdaniem Skarżącej nie można przy tym zgodzić się z poglądem organu II instancji, że bez znaczenia dla sprawy jest, że art. 115 ust 2 został uchylony ponieważ w miejsce uchylonego art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/11 stosuje się art. 60 ust.1 rozporządzenia 2017/ 891, który zdaniem Prezesa ARiMR winien być interpretowany i stosowany analogicznie do art. 115 ust 2 rozporządzenia nr 543/2011. Bezdyskusyjne jest, że organ musi działać na podstawie prawa a to oznacza, że powinien stosować właściwe w danym stanie faktycznym przepisy. Stanowisko Prezesa uznające w realiach niniejszej sprawy, zastępowalność przepisu art. 115 ust 2 rozporządzenia 543/2011 przepisem art. 60 ust 1 rozporządzenia 2017/891 jest zdaniem Skarżącej chybione. Brzmienie art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/ 891 jednoznacznie wskazuje, że sankcje wynikające z tego przepisy stosuje się wobec uznanych organizacji producentów, ale w sytuacji gdy w stosunku do nich jest prowadzone dochodzenie pozostające w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony. W takim wypadku do czasu ustalenia zarzutu, państwo członkowskie zawiesza płatności, które są przedmiotem dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa i zawiesza uznanie organizacji. Zauważyć należy, że pomoc, o którą wystąpiła grupa [...] wynika z rozporządzenia (WE) 1234/2007, a zgodnie z art. 231 ust. 2 rozporządzenia (UE) z dnia 7 grudnia 2013 roku nr 1308/2013, wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed dniem 1 stycznia 2014 roku, po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów. Ponadto w dniu wydania decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR płatności [...] nie były przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa; co więcej pomoc o którą wnioskowała grupa nie była objęta rozporządzeniem nr 1308/2013.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Już po wniesieniu skargi do tutejszego sądu, Sąd Rejonowy L. – [...] w L. z siedzibą w Ś., [...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem z [...] maja 2020 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość [...] Sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika, o czym poinformował syndyk masy upadłości.
Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Natomiast ust. 2 art. 144 stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.
Pismem z [...] października 2020 r. syndyk wstąpił do niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego wnosząc o jego zawieszenie. Tym samym stał się stroną tego postępowania w miejsce upadłej Spółki.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 listopada 2020 r., na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów
Sąd w składzie procedującym w sprawie nie znalazł podstaw do zawieszenie niniejszego postępowania, bowiem nie dotyczy ono przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (art.124 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", lub stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2019 r., orzekającą o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniem pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r (za II półrocze 5 roku realizacji PDU) w związku ze śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w L. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, a zatem analizując orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami, jak i z normami prawa zawartymi we wskazanych aktach prawnych, Sąd nie stwierdził takich naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do wyjaśnienia podjętej w sprawie oceny, wskazać należy, że istota sporu sprowadza się m. in. do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie płatności dotyczącej przyznania pomocy finansowej skarżącej Spółce z uwagi na toczące się w dacie wydania zaskarżonych decyzji w Prokuraturze Rejonowej w L. postępowania w sprawie zaistniałego w dniu [...] kwietnia 2016 roku w E. woj. [...], usiłowania doprowadzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie co najmniej [...] zł, pochodzących z części dofinansowania do inwestycji podmiotu Grupa Producencka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., polegającego na rozbudowie budynku sortowniczo - przechowalniczego w miejscowości P. oraz mieniem w kwocie co najmniej [...] zł stanowiącej koszty zakupu gruntu związanego z wymienioną inwestycją, za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników Agencji co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego poprzez przedłożenie nierzetelnego wniosku oznaczonego numerem [...] o przyznanie dofinansowania, zawierającego kosztorys powykonawczy, obejmujący zawyżone ceny poszczególnych robót i prac budowlanych oraz operat szacunkowy, dotyczący nieruchomości nr [...] w P. obejmujący zawyżoną wartość wskazanej działki.
Skarga dąży do wykazania, że brak było podstaw do zawieszenia płatności z uwagi na brak powoływanych przez organ przesłanek zawieszenia, natomiast według organu takie przesłanki istniały. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w chwili wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia ponownie toczyło się postępowanie w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa. Pierwotnie umorzone postępowanie zostało bowiem podjęte na nowo postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] września 2019 r. na podstawie art. 327 § 1 k.p.k. Sąd nie traci przy tym z pola widzenia tak akcentowanej w skardze - i wynikającej także z opisu stanu sprawy w niniejszym uzasadnieniu - niezwykłej wręcz koicydencji czasowej pomiędzy poszczególnymi działaniami prokuratury i ARiMR oraz przepływem informacji pomiędzy poszczególnymi jednostkami prokuratury a jednostkami Agencji. Badając jednak legalność zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR nie sposób jurydycznie wymagać od tego organu weryfikacji zasadności i rzetelności działań prokuratury, nawet wobec treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w L., [...] Wydział Karny z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymującego w mocy pierwotne prokuratorskie postanowienie o umorzeniu śledztwa z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...] z uwagi na braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Organy ARiMR nie posiadają kompetencji do weryfikacji rzetelności i zasadności czynności organów procesowych prowadzących postępowanie karne. Skoro podjęte na nowo śledztwo toczyło się w dacie wydania zaskarżonych decyzji, determinowało zasadność kontrolowanych decyzji o zawieszeniu płatności.
Przesłanki zawieszenia płatności wynikają z art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011 str. 1). Przepis ten co do zasady został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. przez art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia nr 2017/89). Aktualnie przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 został zastąpiony art. 60 rozporządzenia nr 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).
Zdaniem Sądu z uwagi na treść motywów rozporządzeniem nr 2015/1971, którym uchylono rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006, odnoszące się do przepisów mających zastosowanie do okresu programowania 2007 - 2013, należy uznać że zachowana została w prawodawstwie unijnym tożsamość wykładni przepisów dotyczących stosowania zawieszenia płatności poprzedniego i aktualnego okresu programowania. Wskazane powyżej stanowisko utrwalone linią orzeczniczą sądów administracyjnych, której przekładem jest wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2019 r. (sygn. akt I GSK 3507/18).
ARiMR jako agencja płatnicza, jest zobligowana na podstawie przepisów prawa, do czuwania nad prawidłowością przyznawania i odzyskiwania środków krajowych oraz wspólnotowych w zakresie realizacji programów unijnych. Wskazane przepisy, choć dotyczą kolejnych okresów programowania, zostały ustanowione dla stworzenie możliwości zawieszenia przez państwo członkowskie płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przez podmiot wnioskujący przestępstwa, i tym samym zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje że już na samo podejrzenie popełniania oszustwa (analogicznie jak w art. 60 rozporządzenia nr 2017/89) daje podstawę agencji płatniczej do zawieszenia płatności, o którą ubiega się wnioskodawca, do czasu wyeliminowania zagrożenia związanego z możliwością przyznania wsparcia w skutek działań o charakterze przestępczym.
Jak słusznie zauważa Skarżąca, przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011, str. 1); dalej: został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia nr 2017/891. Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia nr 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).
Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych wyżej niespornych okoliczności faktycznych. Zaskarżona decyzja, będąca efektem tych rozważań nie narusza prawa materialnego, a zarzuty skargi w tej mierze nie mogą być uznane za zasadne.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 państwa członkowskie mogą zawiesić uznane organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Pojęcie "podejrzenia oszustwa" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1848/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. dotyczącego nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 595/91 (Dz. Urz. UE L 355 z 15.12.2006, str. 56). Zgodnie z tym przepisem pojęcie "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" (oszustwa) ma znaczenie przypisane mu w art. 1a pkt 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. (Dz. Urz. UE L 178 z 12.7.1994, str. 43), zgodnie z którym jest to nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i/lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego działania, w szczególności nadużycia finansowego określonego w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej.
Wskazane w powyższym przepisie odniesienie do Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE C 316 z 27.11.1995, str. 49) w istotny sposób wyjaśnia charakter wskazanej przesłanki zawieszenia płatności. Jak wynika z art. 1 pkt 1 lit. a Konwencji, nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskiej polegają w odniesieniu do wydatków na jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym: wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu sprzeniewierzenie lub bezprawne zatrzymanie środków z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu; nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku, w tym samym celu; niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane.
Należy zaznaczyć, iż zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 2017/891 rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 i ustanowiło nowe przepisy dotyczące sektorów owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw. Ponadto, wspomniane rozporządzenie uprawnia Komisję do przyjęcia aktów delegowanych i wykonawczych w tym zakresie. Akty te powinny zastąpić odpowiednie przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Zgodnie zaś z motywem 29 należy ustanowić środki w odniesieniu do odpowiednich kar administracyjnych mających zastosowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Środki te powinny obejmować zarówno kontrole i kary administracyjne ustanowione na poziomie Unii, jak i dodatkowe krajowe kontrole i kary administracyjne. W art. 1 rozporządzenia nr 2017/891 określającym przedmiot i zakres zastosowania wskazano, iż niniejsze rozporządzenie stanowi uzupełnienie rozporządzenia nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. i) oraz j) tego rozporządzenia, z wyjątkiem norm handlowych, a także uzupełnienie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549); dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013" w odniesieniu do kar stosowanych w tych sektorach.
Istotny w powyższym kontekście jest zatem zapis motywu czwartego rozporządzenia 1308/2013 wyjaśniający, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz przepisy przyjęte na jego podstawie powinny co do zasady mieć zastosowanie do środków określonych w niniejszym rozporządzeniu. W szczególności rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 ustanawia przepisy w celu zagwarantowania przestrzegania obowiązków ustanowionych w przepisach dotyczących WPR, obejmujących kontrole oraz stosowanie środków i kar administracyjnych w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania obowiązków, jak również przepisy dotyczące wnoszenia i zwalniania zabezpieczeń oraz odzyskiwania nienależnych płatności.
Należy wskazać, iż zgodnie z motywami 39 i 41 preambuły rozporządzenia nr 1306/2013 w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne. Przepisy dotyczące ogólnych zasad mających zastosowanie do kontroli i zwrotów nienależnych płatności oraz nakładania kar zawarte są w różnych sektorowych rozporządzeniach rolnych. Przepisy te powinny znaleźć się w tych samych ramach prawnych na poziomie horyzontalnym. Powinny one obejmować obowiązki państw członkowskich w odniesieniu do kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, których celem jest sprawdzenie zgodności z przepisami dotyczącymi środków w ramach WPR, przepisów dotyczących odzyskiwania pomocy, zmniejszeń oraz wykluczeń z pomocy. Należy również ustanowić przepisy dotyczące kontroli wywiązywania się z obowiązków niekoniecznie związanych z wypłatą pomocy.
Niewątpliwie motywy prawodawcy unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób wykładni rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane, a ponadto powinny zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. Co istotne przy tym, zgodnie z motywem 95 rozporządzenia nr 1306/2013, Komisji powierzono uprawnienia wykonawcze obejmujące przepisy mające na celu osiągnięcie jednolitego stosowania obowiązków państw członkowskich w odniesieniu do ochrony finansowych interesów Unii, w tym również stosowanie i obliczanie wysokości kar administracyjnych.
Zgodnie z motywem trzecim rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/1971 z dnia 8 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 przepisami szczegółowymi dotyczącymi zgłaszania nieprawidłowości w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006 (Dz. Urz. UE L 293 z 10.11.2015, str. 6) w celu umożliwienia spójnego stosowania wymogów w zakresie sprawozdawczości we wszystkich państwach członkowskich konieczne jest zdefiniowanie pojęcia "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego", biorąc pod uwagę definicję nadużycia finansowego zawartą w Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, oraz pojęcia "pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe". Stosownie do art. 2 do celów niniejszego rozporządzenia podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" oznacza nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego zachowania, w szczególności nadużycia finansowego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Zatem, pomimo, że rozporządzeniem nr 2015/1971 uchylono rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006, które ustanowiło przepisy mające zastosowanie do okresu programowania 2007-2013, należy uznać, iż z uwagi na zawarte w art. 2 odniesienie do Konwencji zachowana została w prawodawstwie unijnym tożsamość wykładni przepisów dotyczących stosowania kary administracyjnej zawieszenia płatności.
Należy przy tym podzielić pogląd organu, że zasadniczym celem zawieszenia płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania oszustwa, tak samo jak art. 60 rozporządzenia nr 2017/891 wskazujący na prowadzone dochodzenie w związku z zarzutem oszustwa. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wszczęcie śledztwa (nawet jak w realiach niniejszej sprawy po pierwotnym umorzeniu - na nowo) w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie in rem nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 60 rozporządzenia 2017/891, jak i art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest przy tym wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę in personam, czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż płatność w ramach pomocy finansowej może być zawieszona w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, czy prowadzenia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa, to nie sposób uznać, iż o przesłankach zawieszenia płatności mówić można np. dopiero po przedstawieniu podejrzanemu zarzutów czy wniesieniu aktu oskarżenia.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości Sądu, że popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym tutaj postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej.
Zatem organy administracyjne miały prawo uznać że w okolicznościach sprawy istnieje bezpośredni związek między śledztwem, a prowadzonym postępowaniem administracyjnym.
Mając zatem na uwadze powyższe wyjaśnienia wskazać należy, iż w ocenie Sądu kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uznana została za podstawę do zawieszenia płatności w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI