V SA/Wa 2333/25

V SA/Wa 2333/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Dąbrowska /sprawozdawca/
Michał Sowiński /przewodniczący/
Monika Kramek
Symbol z opisem
6559
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Monika Kramek, Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.), , Protokolant ref. Agnieszka Kwiecień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2026r. sprawy ze skargi Miasta L. - Powiatowego Urzędu Pracy w L na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 2 czerwca 2025 r. nr DZF-XII.025.52.2024.DD.8 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. nr 16/2024 z dnia 28 października 2024r.; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Miasta L. - Powiatowego Urzędu Pracy w L. kwotę 7400 złotych (słownie: siedem tysięcy czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Miasta L. - Powiatowego Urzędu Pracy w L. (dalej "Strona", "Beneficjent" lub "Skarżący") jest decyzja Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej "Instytucja Zarządzająca Programem Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój" lub "IZ PO WER") z dnia 2 czerwca 2025 r. nr DZF-XII.025.52.2024.DD.8 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania.
Zaskarżone rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Beneficjent, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr POWR.01.01.02-10-0016/16-00 z dnia 28 kwietnia 2016 r., zawartej z Wojewódzkim Urzędem Pracy w L., realizował projekt pn. "Aktywizacja osób młodych pozostających bez pracy w mieście L. (II)". Łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych projektu wyniosła 14 704 149,00 zł. Okres realizacji projektu przypadał od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.
Głównym celem projektu było zwiększenie możliwości zatrudnienia osób do 29 roku życia pozostających bez pracy w mieście L. Cel ten miał zostać zrealizowany poprzez opracowanie dla każdego z uczestników projektu konkretnej oferty aktywizacji zawodowej, a jej przedstawienie poprzedzać miała analiza umiejętności, predyspozycji i problemów zawodowych danego uczestnika.
Grupę docelową projektu stanowiły osoby młode (w wieku 18 - 29 lat) pozostające bez pracy, zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoby bezrobotne, które nie uczestniczyły w kształceniu i szkoleniu - tzw. młodzież NEET. Wsparciem w ramach projektu miało zostać objętych 1100 uczestników (574 kobiet i 526 mężczyzn). Finalnie wsparcie w ramach projektu otrzymało 1109 osób bezrobotnych.
W ramach projektu zaplanowano realizację następujących zadań:
– Zadanie nr 1 - Identyfikacja potrzeb uczestników projektu, poradnictwo zawodowe, pośrednictwo pracy;
– Zadanie nr 2 - Szkolenia;
– Zadanie nr 3 - Staże;
– Zadanie nr 4 - Prace interwencyjne;
– Zadanie nr 5 - Przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej.
W związku z realizacją ostatniego z ww. zadań, tj. zadania nr 5, Beneficjent zaplanował wypłatę na rzecz 460 uczestników projektu - osób bezrobotnych, w tym długotrwale bezrobotnych, w postaci jednorazowych środków na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej.
W grudniu 2018 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy (dalej również "ETO") przeprowadził audyt omawianego projektu. W wyniku czynności sprawdzających sporządzona została wstępna wersja raportu z ww. audytu nr DAS 2018-CL-9295, zgodnie z którą stwierdzono nieterminowe rozliczanie dotacji udzielonych pięciu uczestnikom projektu. Trybunał wskazał na nieuprawnione przekroczenie dwumiesięcznego terminu rozliczenia umów o dotację ww. uczestników oraz ustalił, iż w kilku przypadkach dotacje ujęte we wnioskach o płatność nie zostały faktycznie rozliczone ze względu na brak przedłożenia pełnej dokumentacji potwierdzającej zadeklarowane wydatki. Zgodnie z treścią ww. raportu, w umowach o dofinansowanie zawartych z uczestnikami wyraźnie stwierdzono, że wydatki powinny zostać rozliczone przez uczestników w terminie dwóch miesięcy od daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, i że termin ten może być przedłużony w konkretnym przypadku, jednak nie dłużej niż termin realizacji umowy o dofinansowanie. Biorąc pod uwagę, że w przypadku umów zawartych z pięcioma uczestnikami wydatki nie zostały rozliczone przez ponad rok od wyznaczonego terminu, Trybunał uznał, iż wydatki te nie powinny zostać zgłoszone do Komisji Europejskiej jako kwalifikowalne.
Środki dotyczące kwestionowanych umów zostały wykazane we wniosku o płatność nr POWR.01.01.02-10-0016/16-001 za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 maja 2016 r. oraz we wniosku o płatność nr POWR.01.01.02-10-0016/16-002 za okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r.
Pismem z dnia 26 marca 2024 r. IP wezwała Beneficjenta do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w związku z audytem przeprowadzonym przez ETO oraz zwrot odsetek od tych środków.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. (dalej "Instytucja Pośrednicząca" lub "IP") w dniu 28 października 2024 r. wydał decyzję nr 16/2024, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 i art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., art. 143 w związku z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L. Nr 347, str. 320 ze zm.) – dalej "rozporządzenie nr 1303/2013", określającą przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania wykorzystaną z naruszeniem procedur, przyznaną na realizację ww. projektu w łącznej kwocie 113 839,92 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj.:
– dla kwoty 23.370,00 zł od dnia 4 kwietnia 2016 r.;
– dla kwoty 22.350,00 zł od dnia 5 maja 2016 r.;
– dla kwoty 68.119,92 zł od dnia 2 czerwca 2016 r.
do dnia zwrotu.
Powodem żądania zwrotu środków dofinansowania w ww. wysokości były stwierdzone nieprawidłowości związane z naruszeniem przez Beneficjenta postanowień umów o przyznanie uczestnikom projektu wsparcia finansowego na prowadzenie działalności gospodarczej.
Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji, Minister Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z 2 czerwca 2025 r. nr DZF-XII.025.52.2024.DD.8, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że trzech uczestników projektu w ogóle nie rozliczyło środków przyznanych na podstawie umów nr: UmDzGosOg/210/16/105, UmDzGosOg/210/16/172, UmDzGosOg/210/16/187, w związku z czym Beneficjent skierował należności, wynikające z braku rozliczenia przekazanych dotacji, na drogę postępowania egzekucyjnego. Umowa nr UmDzGosOg/210/16/201, co prawda została rozliczona, niemniej okres jej rozliczenia był zbyt długi przy uwzględnieniu zapisów tej umowy, a także zapisów § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenie MPIPS. W dniu 19 lipca 2016 r. uczestniczka rozpoczęła bowiem prowadzenie działalności gospodarczej, zatem termin na rozliczenie dotacji upływał w dniu 19 września 2016 r. Tymczasem umowa dotacyjna została rozliczona, przez ww. uczestniczkę dopiero w czerwcu 2019 r., czyli po upływie prawie 3 lat od uzyskania dofinansowania. Również z przekroczeniem terminu, określonego w umowie dotacyjnej oraz rozporządzeniu MPIPS, rozliczona została umowa nr UmDzGosOg/210/16/114. W przypadku tej umowy podjęcie działalności gospodarczej przez uczestniczkę nastąpiło w dniu 1 czerwca 2016 r., zatem termin na rozliczenie środków dotacji upływał w dniu 1 sierpnia 2016 r. Środki wypłacone na podstawie ww. umowy zostały natomiast rozliczone dopiero w lipcu 2019 r., podobnie po upływie 3 lat od uzyskania dofinansowania.
Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że podziela stanowisko Instytucji Pośredniczącej, że w przypadku umowy nr UmDzGosOg/210/16/201 oraz nr UmDzGosOg/210/16/114 nie zostały spełnione przesłanki wskazane w § 9 ust. 6 rozporządzenia MPiPS. W przypadku pierwszej z ww. umów, w okresie od 18 września 2016 r. do 26 października 2016 r. uczestniczka rzeczywiście przebywała na zwolnieniu lekarskim, a wcześniej była poddana 8-dniowej hospitalizacji, natomiast w okresach 23 lutego 2017 r. - 10 kwietnia 2017 r. i 28 lipca 2017 r. - 14 sierpnia 2017 r., pobierała zasiłek chorobowy. Tym niemniej przyznana dotacja rozliczona została przez uczestniczkę dopiero w czerwcu 2019 r., a więc niemalże dwa lata po ustaniu przyczyny, z powodu której uczestniczka mogła mieć problemy ze złożeniem kompletnej dokumentacji rozliczającej jednorazową dotację. W przypadku drugiej z ww. umów, uczestniczka podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 13 października 2016 r. poinformowała Beneficjenta, że jest w ciąży, tuż przed rozwiązaniem. Biorąc pod uwagę, że umowa o przyznanie dotacji została podpisana z ww. uczestniczką w dniu 5 maja 2016 r. należy uznać, iż ww. terminie uczestniczka była świadoma tego, że jest w ciąży, dlatego okoliczności tej nie można rozpatrywać w kategoriach sytuacji losowej i niezależnej od bezrobotnego. Należy również zauważyć, że umowa nr UmDzGosOg/210/16/114 została finalnie rozliczona dopiero w lipcu 2019 r., a więc długo po tym, jak uczestniczka urodziła dziecko.
W konsekwencji powyższych ustaleń, a także mając na uwadze, że kwestia dwumiesięcznego okresu rozliczeniowego dla jednorazowych dotacji jest jednoznaczna, tj. brak jest regulacji pozwalających na dowolnego jego wydłużenie, z wyjątkiem przesłanek wskazanych w § 9 ust. 6 rozporządzenia MPiPS, IZ PO WER stwierdziła, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia postanowień umowy o przyznanie uczestnikom projektu wsparcia finansowego na prowadzenie działalności gospodarczej, a przy tym - w związku z nieskorygowaniem wysokości wydatków kwalifikowalnych we wniosku o płatność, także postanowień umowy o dofinansowanie projektu zawartej przez Beneficjenta.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że naruszenie przez Beneficjenta zarówno zapisów umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 4, § 27) oraz zapisów Wytycznych kwalifikowalności (Podrozdział 6.2 pkt 3 lit. b, e), a także zapisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (art. 46 ust. 6 pkt 2), rozporządzenia MPiPS (§ 8 ust. 2 pkt 3), stanowi złamanie obowiązujących przy wydatkowaniu środków europejskich procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i uzasadnia wydanie decyzji administracyjnej zobowiązującej do zwrotu tych środków na podstawie art. 207 u.f.p.
Ponadto w ocenie IZ PO WER w sprawie mamy do czynienia z realną szkodą w budżecie Unii Europejskiej, która zaistniała poprzez naruszenia poczynione przez Beneficjenta, tj. brak rozliczenia dotacji przyznanej uczestnikom na prowadzenie działalności gospodarczej lub brak rozliczenia ww. środków w oparciu o obowiązujące procedury. Wartość szkody tej odpowiada kwocie wskazanej powyżej, tj. części wypłaconego dofinansowania. Szkoda spowodowana była wykorzystaniem ww. części dofinansowania przekazanego Beneficjentowi, które w związku z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, wypłacone zostało z naruszeniem procedur i nie jest możliwe jego rozliczenie z Komisją Europejską.
Odnosząc się natomiast do kwestii błędnego uznania przez organ I instancji, iż środki wypłacone na podstawie zakwestionowanych umów stanowią obciążenie dla budżetu Unii Europejskiej, pomimo tego, że zostały wycofane w czerwcu 2019 r. z projektu, organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestionowane środki zostały zarejestrowane w ROP (w rejestrze obciążeń na projekcie - ROP) jako kwoty wycofane z podstawą decyzji o zwrocie: "nieprawidłowości". Innymi słowy zostały one wycofane z rozliczeń z Komisją Europejską ze względu na fakt, iż stanowią nieprawidłowość. Powyższe oznacza, że finalnie środki te zostały uwzględnione przy rozliczeniach z Komisję Europejską, jako poniesione nieprawidłowo. Z tych względów, kwestionowane środki podlegają zwrotowi, który to powinien pochodzić ze środków jednostki samorządu terytorialnego - zgodnie z zapisami § 13 ust. 1 umowy o dofinansowanie.
Na zakończenie IZ PO WER stwierdziła, że skoro nieprawidłowości powstały przed 2 września 2017 r. to należy stosować do nich regulację wynikającą z Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L1995.312.1), w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Program wieloletni, w ramach którego realizowany był kwestionowany projekt, tj. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, na dzień wydania decyzji administracyjnej, nie został ostatecznie zakończony, zatem termin przedawnienia należności powstałych w związku z realizacją ww. projektu nie zakończył jeszcze swojego biegu, tj. należności te, na dzień wydania decyzji nie uległy przedawnieniu.
W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Beneficjent zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego:
a) art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art, 207 ust. 1 u.f.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że oba przepisy w przedmiotowej sprawie są dopuszczalne do zastosowania mimo braku ku temu podstaw wobec uchylenia w okresie kwalifikowalności wydatku tj. do 31.12.2021 r. poprzez usunięcie poprzez skarżącego wydatków objętych zakwestionowanymi w postępowaniu umowami z zakresu projektu objętego finasowaniem z środków unijnych;
b) art. 207 ust. 1 punkt 2 u.f.p. w zw. § 9 ust. 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej poprzez uznanie, iż może być zastosowany jednokrotnie i jedynie na wskazany w pierwszym przedłużeniu okres podczas gdy przedłużenie wielokrotne, na kolejne okresy nie kłóci się z dyspozycją ww. przepisu rozporządzenia nie stanowiąc naruszenia procedury, o której mowa w ww. przepisie ustawy;
c) art. 207 ust. 1 punkt 2 u.f.p. poprzez nie przywołania przepisu prawa pozwalającego na określenie kwoty przypadającej do zwrotu, w związku z wydatkami niekwalifikowalnymi stwierdzonymi w ramach audytu ETO przy naruszeniu przepisów procedury /w sposób opisany w uzasadnieniu decyzji/ dokonanego przez finalnych beneficjentów programu a nie przez podmiot związany umową o dofinasowanie z dnia 28 kwietnia 2016 r.;
2. przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 207 ust. 1 punkt 2 u.f.p. w zw. z art. 107 6 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przy braku podstaw do zastosowania ww. przepisu u.f.p. wobec nie przywołania w uzasadnieniu decyzji naruszonego/naruszonych przez Skarżącego przepisu/przepisów procedury regulującej dofinansowanie projektu.
Z uwagi na powyższe Beneficjent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Funduszy i Polityki Regionalnej wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej "p.p.s.a.").
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sprawie doszło do upływu terminu do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedawnienie zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych z budżetu Unii Europejskiej zostało uregulowane w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., s. 1) – dalej "rozporządzenie nr 2988/95", zgodnie z którym, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Sąd zgadza się z Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej, że w sprawie w istocie wystąpiła "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, jednakże nie podziela stanowiska, że skoro program wieloletni w ramach którego realizowany był kwestionowany projekt, tj. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, nie został ostatecznie zakończony to termin przedawnienia należności powstałych w związku z realizacją tego projektu nie zakończył jeszcze swojego biegu, a tym samym należności na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie uległy przedawnieniu.
W tej kwestii Sąd podziela stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt I GSK 137/25 i z 23 września 2025 r. sygn. akt I GSK 1311/22, odwołujące się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2017 r. w sprawie C-436/15, zgodnie z którym, maksymalne terminy przedawnienia, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, mają bez wyjątku zastosowania do wszystkich przypadków, o których mowa w treści tej regulacji. Prawodawca unijny nie wprowadza tu jakichkolwiek wyjątków, ani nie różnicuje okresów przedawnienia, z punktu widzenia charakteru zobowiązań stron. Zupełnie inny charakter ma unormowanie, odnoszące się, zgodnie ze stanowiskiem TSUE, wyrażonym w wyroku z 15 czerwca 2017 r., sygn. akt C-436/15, do wydłużenia terminów przedawnienia w przypadku programów wieloletnich. W tym wypadku chodzi jedynie o wydłużenie podstawowych terminów przedawnienia, które nominalnie upłynęły, do momentu zakończenia konkretnego programu wieloletniego. Jego znaczenie jest w tym momencie uzupełniające i warunkowane konkretna sytuacją procesową. Nie ma ono przy tym charakteru autonomicznego, w stosunku do całokształtu regulacji art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, nie deroguje ono także innych jego postanowień.
Nie można zatem zgodzić się z organem, że określenie maksymalnego terminu przedawnienia, odpowiadającego podwójnemu okresowi podstawowego terminu przedawnienia, nie obejmuje sytuacji przedawnienia zobowiązań, wynikających z realizacji programów wieloletnich. Nie sposób tego bowiem wywieść z gramatycznej wykładni art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, ani też innych powszechnie uznanych rodzajów wykładni, w szczególności systemowej i funkcjonalnej. Odniesienie się do szczególnych cech przedawnienia zobowiązań wieloletnich, jak to już wyżej stwierdzono, pełni inną funkcję, w konstrukcji omawianego przepisu, a przy tym brak jest podstaw do przyjęcia, że określenie maksymalnego terminu przedawnienia w tym wypadku byłoby w jakikolwiek sposób wyłączone. Proponowana przez organ wykładnia analizowanego przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, opiera się na wybiórczym jego zastosowaniu, co stoi w wyraźnej sprzeczności z rezultatami wewnętrznej wykładni systemowej, prowadzącej do stwierdzenia, że wszystkie jego jednostki redakcyjne stanowią spójną całość.
Przy czym zauważenia wymaga, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z nieprawidłowością wystarczające jest wykazanie istnienia potencjalnej (a nie rzeczywistej) szkody w budżecie unijnym, która co do zasady powinna być wykazana przez organ (por. wyrok TSUE z dnia 16 lipca 2016 r. w sprawie C-406/14; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2022 r. o sygn. akt I GSK 1247/21). Natomiast bez znaczenia jest to, czy szkoda ta powstała na skutek świadomego i celowego działania beneficjenta, czy też w sposób niezamierzony i wynika z niewłaściwej realizacji projektu lub wadliwego prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia.
W konsekwencji, określając moment, od którego należy rozpocząć liczenie terminu przedawnienia, trzeba uwzględnić, że występująca w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowość związana jest z naruszeniem związanym z działaniem Beneficjenta, polegającym na nieprawidłowym rozliczeniu przez niego dotacji przyznanej uczestnikom projektu na prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca nie zasadnie bowiem przyjęła, że w przypadku uczestników projektu dwumiesięczny termin do złożenia przez nich rozliczenia, o którym mowa w § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznania środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2012 r. poz. 457 z późn. zm.), może zostać przedłużony. W tym wypadku Sąd podzielił stanowisko organów, że w przypadku dwóch osób nie zaszły okoliczności mogące stanowić o względach społecznych uzasadniających przedłużenie terminu, o których mowa w § 9 ust. 6 ww. rozporządzenia, a trzy osoby w ogóle nie rozliczyły środków przekazanych im w formie jednorazowych dotacji na podjęcie działalności gospodarczej.
W konsekwencji zasadnie uznano za niekwalifikowane wydatki poniesione na jednorazową dotację dla pięciu uczestników projektu, które zostały ujęte przez Skarżącą jako beneficjenta umowy o dofinansowanie, w dwóch następujących wnioskach o płatność:
1) POWR.01.01.02-10-0016/16-001 za okres 1 stycznia - 31 maja 2016 r.:
– poz. 112 (umowa dotacyjna nr UmDzGosOg/210/16/105) w kwocie 23.370,00 zł,
– poz. 125 (umowa dotacyjna nr UmDzGosOg/210/16/114) w kwocie 22.350,00 zł;
2) POWR.01.01.02-10-0016/16-002 za okres 1 czerwca - 31 sierpnia 2016 r.:
– poz. 66 (umowa dotacyjna nr UmDzGosOg/210/16/172) w kwocie 23.370,00 zł,
– poz. 79 (umowa dotacyjna nr UmDzGosOg/210/16/187) w kwocie 23.210,00 zł;
– poz. 92 (umowa dotacyjna nr UmDzGosOg/210/16/201) w kwocie 21.539,00 zł.
Tym samym słusznie organ stwierdził, że Beneficjent naruszył zarówno zapisy umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 4 i § 27), jak i zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego (podrozdział 6.2 pkt 3 lit. b i e) oraz przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 46 ust. 6 pkt 2) i ww. rozporządzenia wykonawczego (§ 8 ust. 2 pkt 3). Co oznacza, że naruszono procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. i wystąpiła nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
W sprawie nie mamy przy tym do czynienia jedynie z nieprawidłowością skutkującą potencjalną szkodą w budżecie UE, ale rzeczywistą, bowiem środki wypłacone na podstawie pięciu kwestionowanych umów stanowią realną szkodę w budżecie UE. Zatem uznając za niekwalifikowane wydatki poniesione na jednorazowe dotacje przyznane dla pięciu uczestników projektu, to za datę skutkującą rzeczywistą szkodą w budżecie UE należało przyjąć datę ostatniej transzy przekazującej Beneficjentowi środki, z których wypłacono środki na realizację tych umów, czyli datę 2 czerwca 2016 r. Liczony od tego dnia podstawowy (4-letni) okres przedawnienia z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, biegł do dnia 2 czerwca 2020 r.
W realiach kontrolowanej sprawy doszło jednak do przerwania biegu przedawnienia. I tu pierwszym pismem informującym Skarżącego o nieprawidłowościach było pismo IP z 13 czerwca 2019 r., następnie z 1 lipca 2019, jak również pismo z 26 marca 2024 r. informujące o stwierdzonych nieprawidłowościach oraz wzywającego do zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Z tego względu uznać należało, że skoro upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu w którym mija podwójny okres przedawnienia to w tej sprawie upływał on z dniem 2 czerwca 2024 r. Jednakże do tego dnia nie wydano ostatecznej decyzji o zwrocie środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., to tym samym niewątpliwie doszło do upływu terminu przedawnienia.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. z dnia 28 października 2024 r. nr 16/2024, zapadły już po upływie terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, co sprawia, że w sposób istotny naruszają one prawo materialne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że upływ terminu przedawania uniemożliwia dochodzenie zwrotu i czyni postępowanie w sprawie zwrotu bezprzedmiotowym (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. o sygn. akt II GSK 2013/11 i powołane tam orzecznictwo).
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie wydane w sprawie decyzje na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., jak również stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył jako bezprzedmiotowe wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), zasądzając od organu administracji publicznej na rzecz Skarżącej kwotę 7.400 zł, na którą składał się wpis sądowy od skargi w wysokości 2.000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.400 zł.