V SA/WA 2306/19

V SA/Wa 2306/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński /przewodniczący/
Marek Krawczak
Michał Sowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
I GSK 784/21 - Wyrok NSA z 2025-01-23
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Grupy Producentów [...] [...][...] Sp. [...] z siedzibą w M.-C. (dalej jako: "Strona", "Skarżąca" lub "Grupa") wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości [...] zł.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] czerwca 2015 r. organ I instancji przyznał Grupie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji zatwierdzonych w planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł za II półrocze 5 roku realizacji planu dochodzenia do uznania. Pomoc finansowa przyznana ww. decyzją obejmowała m.in. zakup skrzyniopalet drewnianych.
Następnie w dniach [...] – [...] maja 2017 r. oraz w dniach [...] sierpnia – [...] października (z przerwami) 2017 r. przeprowadzono kontrole ex-post w siedzibie Grupy w zakresie przestrzegania zobowiązań na inwestycje objęte dofinansowaniem. Kontrole te wykazały nieprawidłowości w odniesieniu do skrzyniopalet drewnianych NL.
W dniu [...] marca 2018 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Grupy, w którym zawarto informację, że przedmiotowe skrzyniopalety są w trakcie inwentaryzacji, ponieważ nie wszyscy członkowie Grupy odpowiedzieli na wezwanie Grupy ile należących skrzyniopalet do Grupy znajduje się w ich posiadaniu.
W związku z powyższym w dniach [...] marca – [...] kwietnia 2018 r. przeprowadzono kolejną kontrolę w siedzibie Grupy, jak i u jej członków.
Następnie organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności uzyskanych przez Stronę na podstawie ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r.
Po zakończonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości [...] zł.
Po rozpoznaniu odwołania Strony Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ ten wskazał, że zgodnie z art. 103a ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z 16 listopada 2007 r., ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2018 r., poz. 1131), pomoc finansowa jest udzielana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
Z krajowych przepisów wykonawczych, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U z 2018 r. poz. 938) wynika natomiast zakaz zbycia i udostępnienia innym podmiotom przedmiotu inwestycji w postaci narzędzia, maszyny lub urządzenia lub samochodu ciężarowego przez 5 lat pod rygorem zwrotu przyznanej pomocy.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że w siedzibie Grupy miały miejsce trzy kontrole w zakresie przestrzegania zobowiązań na inwestycje objęte dofinansowaniem, mianowicie:
[...]-[...] maja 2017 r., raport nr [...],
[...] sierpnia 2017 r. - [...] października 2017 r., raport nr [...],
[...] marca 2018 r. - [...] kwietnia 2018 r., raport nr [...].
Zgodnie z raportami z dwóch pierwszych kontroli, pracownicy Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie mieli możliwości zweryfikowania ilości skrzyniopalet drewnianych typy NL.
Pismem z dnia [...] lutego 2018r., organ I-ej instancji przypomniał Stronie o regulacjach wynikających z rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym grupa może udostępnić inwestycję członkom Grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynów grupy. Zatem członkowie Grupy, którym udostępniono skrzyniopalety powinni na bieżąco w trakcie zbiorów zwozić kapustę do magazynów Grupy - a tym samym nie jest dopuszczalne przechowywanie zbiorów w magazynach członków w skrzyniopaletach udostępnionych przez Grupę.
W odpowiedzi Skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2018r. poinformowała organ, że nie wszyscy członkowie Grupy określili ile palet należących do Grupy znajduje się w ich posiadaniu i w związku z powyższym trwa inwentaryzacja przedmiotowych skrzyniopalet. Grupa w okresie od dnia [...] grudnia 2014r. (data kupna) do dnia [...] grudnia 2019r. (5 lat od daty kupna) powinna posiadać w sumie [...] szt. skrzyniopalet drewnianych typu NL o wymiarach [...]x[...]x[...] mm objętych zobowiązaniami dotyczącymi niezbywania/udostępnniania narzędzia (zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego).
Organ wyjaśnił, że podczas ostatniej kontroli w kwietniu 2018r., inspektorzy stwierdzili w siedzibie grupy [...] szt. skrzyniopalet drewnianych oraz [...] szt. na działce obok siedziby Grupy, ponadto [...] szt. łącznie u wszystkich członków Grupy ([...] szt. B. R.. [...] szt. A. P., [...] szt. B. D.). W gospodarstwie B. R. inspektorzy ze względu na zabezpieczone na okres zimowy pryzmy ze skrzyniopalet, nie mogli jednoznacznie stwierdzić czy nie posiada on większej ilości skrzyniopalet drewnianych, wobec czego przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. B. R. złożył oświadczenie, w którym wskazał, iż posiada [...] szt. skrzyniopalet drewnianych. W związku z powyższym organ I instancji działając na korzyść Grapy przyjął, iż u jej członków łącznie znajduje się [...] szt. skrzyniopalet drewnianych, tj. [...] szt. u B. R.. [...] szt. u A. P., 1 szt. u B. D., a nie jak wskazała kontrola na miejscu przeprowadzona u członków [...] [...] szt.
Zatem ostatecznie przyjęto, że w siedzibie Grupy na dzień przeprowadzonej kontroli znajdowało się [...] szt. skrzyniopalet drewnianych oraz [...] szt. u członków Grupy. Brak było zatem [...] szt. skrzyniopalet drewnianych zakupionych na podstawie faktury vat nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., ([...] szt. minus ([...] szt. plus [...] szt.)), tj. niedotrzymanie zobowiązania wynikającego z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013.
Zauważono również, że [...] szt. skrzyniopalet drewnianych, które znajdowały się w gospodarstwach członków Grupy a nie w siedzibie Grupy, zostało udostępnione członkom Grupy poza okresem zbioru warzyw i w celu innym niż dokonanie zbioru i transportu do magazynów grapy. Członkowie wykorzystując skrzyniopalety do własnych potrzeb, złożyli oświadczenia o posiadanych ilościach skrzyniopalet należących do Grupy oraz okresie od kiedy są w ich posiadaniu. Jest to niezgodne § 1 ust. 1 pkt 3 oraz § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Potwierdzeniem powyższego faktu jest to, że od 2017 r. Grupa nie skupiła żadnych warzyw od członków. Na skutek zaprzestania działalności Grupa złożyła wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego. Ustanowiony przez Sąd Rejonowy dla K. [...] tymczasowy nadzorca sądowy pismem z dnia [...] maja 2018 r. poinformował Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego, że Grupa nie przedstawiła mu żadnych dokumentów dotyczących prowadzonego przedsiębiorstwa, ponadto Strona pomimo licznych deklaracji nie realizowała jakiejkolwiek czynności związanej ze skupem warzyw, zakład był opustoszały, a w pomieszczeniach nie było towaru. Nadzorca stwierdził brak prowadzenia faktycznej działalności gospodarczej.
Reasumując, w ocenie organu, Skarżąca nie była w stanie okazać przedmiotu podlegającego kontroli, ani wskazać, którym członkom Grapy udostępniono przedmiotowe skrzyniopalety
Konsekwencją nie wywiązania się ze zobowiązania jest - zgodnie z § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego - obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami.
Następnie organ II instancji przedstawił sposób obliczenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, a także sposób obliczenia odsetek.
W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji Prezesa ARiMR wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2018, poz. 993, j.t. – dalej jako "rozporządzenie MRiRW") poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca zbyła własność [...] sztuk skrzyniopalet, nabytych w 2014 roku, podczas gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli nie został potwierdzony fakt zbycia (brak dowodów przeniesienia własności).
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a i § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MRiRW poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że skrzyniopalety drewniane mieszczą się w kategorii rzeczy wskazanych w tych przepisach, podczas gdy organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie dokonał kwalifikacji skrzyniopalet do kategorii narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych.
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW poprzez błędne uznanie, że udostępnienie skrzyniopalet drewnianych przez Grupę członkom organizacji producentów, stanowi podstawę do zwrotu pomocy finansowej udzielonej Skarżącej na zakup [...], podczas gdy te środki trwałe zostały udostępnione członkom wyłącznie w celu zbioru warzyw i ich transportu do magazynów Grupy.
naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez błędne ustalenie:
celu przekazania posiadania części skrzyniopalet członkom grupy (brak dowodów potwierdzających, że cel udostępnienia skrzyniopalet członkom był inny niż zbiór warzyw i ich transport do siedziby Grupy),
liczby skrzyniopalet, posiadanych przez B. R. (wg oświadczenia posiada [...] sztuk, z których część palet stanowi jego własność; brak dowodów na okoliczność liczby posiadanych przez B.R. palet, stanowiących własność Grupy),
c. liczby skrzyniopalet, posiadanych przez członków organizacji (rozbieżności w ustaleniach organu w tym zakresie - z protokołu kontroli wynika, że skrzyniopalety drewniane znajdowały się u 5 członków grupy w sumie w liczbie [...] szt., a nie jak stwierdził organ [...] szt.).
naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków (członków organizacji) i pobranie od tych osób pisemnych oświadczeń, podczas gdy te osoby winny być przesłuchane w drodze dowodu z przesłuchania świadków (pod rygorem odpowiedzialności karnej) za uprzednim, pisemnym zawiadomieniem strony w tym zakresie, której przysługiwało prawo udziału w przesłuchaniu, zadawania pytań świadkom oraz składania wyjaśnień, czego organ stronę pozbawił.
naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 85 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin skrzyniopalet (i w konsekwencji brak uprzedniego, pisemnego zawiadomienia strony o terminie i miejscu oględzin), znajdujących się u członków organizacji producentów, co skutkowało pozbawieniem Grupy udziału podczas dokonywania ustaleń liczby skrzyniopalet znajdujących się w posiadaniu poszczególnych członków grupy.
naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów, wskazanych w pkt 5 i 6 przez organ odwoławczy, bądź zlecenia tych dowodów do przeprowadzenia organowi I instancji.
naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu opisanych powyżej w zarzutach naruszeń przepisów postępowania.
naruszenie art. 79 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2168, z późn. zm.); dalej jako "u.s.d.g." brak uprzedniego, pisemnego zawiadomienia strony o zamiarze wszczęcia kontroli.
naruszenie art. 79a ust. 1 i 5 u.s.d.g. poprzez brak okazania i doręczenia przedstawicielom Grupy upoważnień do kontroli przez pracowników organu – M. G. i M. C. , co skutkowało brakiem pouczenia strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach w trakcie kontroli.
naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 1 u.s.d.g. polegające na przekroczeniu dopuszczalnego 12-dniowego okresu kontroli w siedzibie Grupy.
naruszenie art. 83 ust. 3 u.s.d.g. polegające na zaniechaniu doręczenia stronie pisemnego uzasadnienia przyczyn przedłużenia czasu trwania kontroli w siedzibie Grupy.
naruszenie art. 77 ust. 6 u.s.d.g. polegające na wykorzystaniu w postępowaniu administracyjnym dowodów, pozyskanych w trakcie kontroli, prowadzonej z naruszeniami, opisanymi w ww. punktach ad 9-12,
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2335, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy Sąd w pierwszej kolejności chce odnieść się do zawartych w skardze zarzutów dot. przeprowadzenia kontroli z naruszeniem zasad zapisanych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168, uchylona z dniem 30 kwietnia 2018 r.). Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców przeprowadzana jest na zasadach określonych w niniejszej ustawie, chyba że zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw (Dz. U. z 2019 r. poz. 735) w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej dyrektor oddziału regionalnego Agencji przeprowadza kontrole w zakresie:
1) realizacji działań ujętych w planach dochodzenia do uznania wstępnie uznanych grup producentów;
2) spełnienia warunków do przyznania i wypłacenia środków finansowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3, oraz sposobu ich wykorzystania, w tym zgodności z kryteriami wstępnego uznania grupy producentów, w roku, za który jest wypłacana pomoc finansowa;
3)zgodności faktycznie poniesionych kosztów i wydatków z kwotami deklarowanymi we wnioskach o wydanie decyzji, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3;
4)realizacji działań ujętych w programach operacyjnych uznanych organizacji producentów lub ich zrzeszeń;
5)spełnienia warunków do przyznania i wypłacenia środków finansowych, o których mowa w art. 9a ust. 1 pkt 3 i 4, oraz sposobu ich wykorzystania, w tym zgodności z kryteriami uznania organizacji producentów, w roku, za który jest wypłacana pomoc finansowa;
6) sposobu zarządzania funduszem operacyjnym;
7) zgodności faktycznie poniesionych kosztów i wydatków z kwotami deklarowanymi we wnioskach o wydanie decyzji, o których mowa w art. 9a ust. 1 pkt 3 i 4.
Z treści upoważnień dla kontrolujących R. M., M. G. i W. S. znajdujących się na k 433 do 438 akt adm. wynika, że czynności kontrolne wykonywane są na podstawie art. 103 oraz art. 112 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/7007 w odniesieniu do aktora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 57.1 z 15.06.2011, str. 1, z późn. zm.). Zgodnie z art. 103: Każda kontrola na miejscu stanowi przedmiot sprawozdania monitorującego, umożliwiającego zapoznanie się ze szczegółowymi informacjami na temat przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się w szczególności:
a) kontrolowane programy pomocy oraz wnioski;
b) osoby obecne;
c) kontrolowane działania, środki i dokumenty; oraz
d) wyniki kontroli.
2.Beneficjentowi można umożliwić podpisanie sprawozdania, aby potwierdził swoją obecność w czasie kontroli oraz zgłosił uwagi. W przypadku gdy stwierdza się nieprawidłowości, beneficjent może otrzymać kopię sprawozdania monitorującego.
3.Dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie o planowanej kontroli na miejscu pod warunkiem, że nie zagrozi to realizacji jej celu. Wcześniejsze powiadomienie ogranicza się do niezbędnego minimalnego terminu.
4.Kontrole na miejscu określone w niniejszym rozporządzeniu oraz inne kontrole określone w przepisach unijnych dotyczących dotacji do rolnictwa przeprowadza się w miarę możliwości jednocześnie.
Jak wynika z zacytowanego przepisu nie ustanawia on ani ram czasowych dla kontroli ani też obowiązku powiadamiania kontrolowanego. Takich wymogów nie przewidują pozostałe, odnoszące się do kontroli przepisy rozporządzenia (art. od 99 do 113 rozporządzenia, uchylone z dniem 1 czerwca 2017 r. przez art. 79 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.).
Należy ponadto zauważyć, iż, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Prezes Zarządu Spółki został w dniu [...] marca 2018 r. powiadomiony o kontroli ex post w przedmiocie utrzymania oraz udostępnienia inwestycji, zaś upoważnienia dla kontrolerów M. G. i M. C. z [...] marca 2018 r. uwidocznione zostały w raporcie z czynności kontrolnych, którego kopię przedstawiciel Spółki odebrał w dniu [...] kwietnia 2018 r. (karty 1179, 1180 akt adm.).
Orzeczenie o obowiązku zwrotu części przyznanej pomocy zostało ustalone z uwagi na niedotrzymanie przez grupę obowiązku niezbywania i nieudostępniania inwestycji zakupionych ze środków dofinansowania. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 lit a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2018 poz. 938) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego. Zgodnie z ust. 3 grupa może udostępnić inwestycję:
1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania inwestycji przez ten podmiot, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzenia tego spadku (Dz. U. poz. 758), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d.
2) członkom tej grupy, jeżeli ta inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynu grupy.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że grupa nie miała zawartej umowy, o której mowa w § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Grupa kwestionuje ustalenia organów dot. niedotrzymania tego zobowiązania co do części skrzyniopalet (186 brakujących i 33 udostępnionych członkom grupy niezgodnie z wyżej cytowanym przepisem). W ocenie Sądu wszystkie zarzuty skargi co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego należy uznać za bezzasadne.
Co do brakujących skrzyniopalet drewnianych to należy wskazać, że kontrolerzy z niezwykłą starannością i interpretując wszystkie wątpliwości co do ich ilości na korzyść strony, obliczyli stan posiadania Spółki np. nie zaliczając jako zbyte tych skrzyniopalet, co do których uzyskał potwierdzone informacje, że znajdują się w posiadaniu członków grupy. Co do zarzutów strony w tym zakresie to należy wskazać, że ciężar dowodu spoczywa na stronie. Otrzymując pomoc finansową grupa podjęła także zobowiązania określone w obowiązujących przepisach prawa m.in. co do niezbywania zakupionego wyposażenia w ciągu 5 lat. To nie na organie spoczywa obowiązek ustalania co się stało z zakupionymi przedmiotami, ale beneficjent ma obowiązek wykazać, że jest w ich posiadaniu. Gdyby grupa prowadziła prawidłową ewidencję posiadanych środków, nie byłoby trudności w ustaleniu ilości posiadanych skrzyniopalet przez Spółkę i ew. miejsca gdzie się znajdują.
Należy też zwrócić uwagę, że przedmioty te mogły być udostępniane członkom grupy wyłącznie w celu dokonania zbioru warzyw. Po dokonanym zbiorze skrzyniopalety powinny być zwrócone do Spółki. Dlatego też chybiony jest zarzut strony dot. nieprzesłuchania zgłoszonych świadków. Ich zeznania nie mają bowiem wpływu na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia.
Należy wskazać, iż, wbrew twierdzeniom Spółki, B. R. oświadczył, iż posiada w gospodarstwie [...] sztuk skrzyniopalet drewnianych, w odpowiedzi na wezwanie organu z [...] kwietnia 2018 r., w którym wyraźnie sprecyzowano, iż wyjaśnienia wymaga kwestia ilości skrzyniopalet należących do Grupy (karta 1184 akt adm.). Ponadto, niesporne jest, że wskazane przez Spółkę w skardze ilości skrzyniopalet posiadanych przez S. B. i J. S. dotyczą skrzyniopalet metalowych (karty 869, 870 akt adm.), które nie są objęte zakresem kontrolowanego postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, nietrafne jest zawarte w skardze stwierdzenie, że cel przekazania posiadania palet nie został przez organ w wystarczający sposób zweryfikowany w toku postępowania. Niesporne jest bowiem, iż organy obu instancji ustaliły ponad wszelką wątpliwość, że [...] szt. skrzyniopalet drewnianych, które znajdowały się w gospodarstwach członków Grupy, a nie w siedzibie Grupy, zostało udostępnione członkom Grupy poza okresem zbioru warzyw i w celu innym niż dokonanie zbioru i transportu do magazynów Grupy. Członkowie wykorzystując skrzyniopalety do własnych potrzeb, złożyli oświadczenia o posiadanych ilościach skrzyniopalet należących do Grupy oraz okresie od kiedy są w ich posiadaniu. Jest to niezgodne § 1 ust. 1 pkt 3 oraz § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Na marginesie zauważyć przy tym należy, iż w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej za II półrocze 5 roku realizacji planu dochodzenia do uznania z [...] czerwca 2015 r. przywołano brzmienie § 1 ust. 1 pkt 3 oraz § 1 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego.
Potwierdzeniem powyższych ustaleń organów jest również okoliczność, że od 2017 r. Grupa nie skupiła żadnych warzyw od członków. Na skutek zaprzestania działalności Grupa złożyła wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego. Ustanowiony przez Sąd Rejonowy dla K. [...] tymczasowy nadzorca sądowy pismem z dnia [...] maja 2018 r. poinformował organ I instancji, że Grupa nie przedstawiła mu żadnych dokumentów dotyczących prowadzonego przedsiębiorstwa, ponadto Spółka pomimo licznych deklaracji nie realizowała jakiejkolwiek czynności związanej ze skupem warzyw, zakład był opustoszały, a w pomieszczeniach nie było towaru. Nadzorca stwierdził brak prowadzenia faktycznej działalności gospodarczej.
Sąd nie stwierdził także innego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) czy też zasady informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.). Zaskarżona decyzja spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Jednoznacznie identyfikuje także stronę postępowania i przedmiot sprawy. Argumentacja przedstawiona przez organ jest spójna, logiczna i nie zawiera sprzeczności. Organ wydający zaskarżoną decyzję działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności.
Reasumując sąd uznał, że decyzja odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.