V SA/WA 2292/05

V SA/Wa 2292/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska /sprawozdawca/
Michał Sowiński
Mirosława Pindelska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Sygn. powiązane
I FSK 968/06 - Wyrok NSA z 2007-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) Uchyla zaskarżoną decyzję. 2) Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3) Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. [...] Sp. z o.o. w W. kwotę 700 (siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.- zwaną dalej ustawą o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r.), Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] określającą Spółce z o.o. P. [...] wysokość podatku od towarów i usług oraz odsetek od zaległości podatkowych od importowanego preparatu o nazwie koncentrat [...] "[...] [...] " oraz "[...] [...] ", objętego procedurą dopuszczenia do obrotu w poz. 2 zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] .01.2002r.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu dokonania zgłoszeń celnych obowiązywała wydana przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł wiążąca informacja taryfowa z dnia [...] marca 2001 r., utrzymana w mocy decyzją Prezesa GUC z dnia [...] kwietnia 2001 r., zgodnie, z którą sprowadzany koncentrat winien być klasyfikowany do wskazanego przez skarżącą w dokumencie SAD kodu PCN 2106 90 98 0 z przypisaną stawką celną w wysokości 25% i stawką podatku od towarów i usług 7%. Decyzja w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 7 listopada 2003 r. sygn. akt V SA 3258/01. Następstwem tego orzeczenia była zmiana stanowiska organów celnych odnośnie klasyfikacji preparatu i uznanie za właściwą jego klasyfikację do kodu PCN 3302 10 40 0 zamiast przyjętego dotychczas kodu PCN 2106 90 98 0.
W tej sytuacji skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w M. z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego, którego dotyczy niniejsza sprawa, za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji towaru i stawki celnej oraz określenie kwoty długu celnego. Uwzględniając wniosek skarżącej, decyzją z [...] .08.2004r. właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru i stawki celnej ustalając prawidłowy kod towaru PCN 3302 10 40 0 i stawkę celną w wysokości 0%.
Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. doręczonym stronie 23 listopada 2004 r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w celu ustalenia prawidłowej kwoty podatku od towarów i usług dla towaru zgłoszonego według ww. JDA SAD. Wynikiem tego postępowania było określenie decyzją z [...] lutego 2005 r., doręczoną stronie 4 marca 2005r., kwoty podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towarów (zadeklarowanych w poz. 2 SAD) w prawidłowej wysokości. Zmiana klasyfikacji taryfowej spowodowała bowiem zmianę stawki podatku od towarów i usług z 7% na 22%. Ponadto w decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił datę powstania zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, od której należy naliczać odsetki za zwłokę w podatku z tytułu importu towarów na dzień 1 września 2003 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych – Dz. U. Nr 137, poz. 1302).
Na tle przedstawionego stanu faktycznego dalszy spór pomiędzy stronami dotyczy braku podstaw prawnych do wydania decyzji określającej podatek od towarów i usług oraz zasadności naliczania odsetek od podatku od towarów i usług w zaistniałej sytuacji.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję bez podstawy prawnej, Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, iż ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze utraciły z dniem 1.05.2004 r. moc obowiązującą w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535). Niemniej jednak w ocenie Dyrektora Izby Celnej, wobec braku uregulowań, które stanowiłyby podstawę prawną rozstrzygającą, jakie prawo powinno mieć zastosowanie wobec powstałych przed dniem 1 maja 2004r. zobowiązań podatkowych lub uprawnień wynikających z prawa podatkowego zasadnym stało się posiłkowanie w tym zakresie orzecznictwem sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż w orzecznictwie (wyroki NSA: z 17.07.1997r. sygn. akt I S.A./KA 986/97 i z dn. 25.08.2003r. sygn. akt FSA 1/03) przyjęto, że z istoty deklaracji podatkowej wynika, iż nie może ona podlegać innemu reżimowi prawnemu niż stan faktyczny, który istnieje. Deklaracja podatkowa (w tym przypadku zgłoszenie celne SAD) stanowi, bowiem opis zdarzeń w określonym przedziale czasowym, ocenianym z punktu widzenia przepisów podatkowych obowiązujących w tym czasie. Zarówno powstanie obowiązku podatkowego, jak i powstanie uprawnienia ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w przedziale czasowym, z którym są związane. Organ II instancji stwierdził także, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, że zasada nie działania prawa wstecz, (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 1998 r., sygn. akt K.24/97), polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie. Również organ celny powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1995r., III CZP 23/95 oraz wyroku z dnia 18 lutego 1997r., I CKU 87/96 podniósł, iż przy interpretacji prawa międzyczasowego dominuje zasada, że jeśli stan faktyczny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządami dawnej ustawy, to do oceny jego skutków prawnych stosuje się ustawę dawną, także po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada lex retro non agit ma w pełni zastosowanie jedynie do postępowań podatkowych, w których określone sytuacje dopuszczają możliwość zastosowania przepisów późniejszych, obowiązujących w chwili wydania decyzji, jednakże wyłącznie w przypadkach, gdy nowe przepisy są względniejsze dla podatnika (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1997r., sygn. akt III S.A. 1073/95).
Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego. Dlatego też, w zakresie określenia kwoty podatku od towarów i usług, organ celny związany jest ze stanem prawnym i przepisami obowiązującymi w dacie powstania długu celnego tj. dokonania zgłoszenia celnego. Stąd też, w niniejszej sprawie, istotna jest data przyjęcia zgłoszenia celnego), a nie data wydania decyzji rozstrzygającej o prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, zostały naliczone od dnia 01.09.2003 r., tzn. od dnia, w którym organ celny stał się organem podatkowym. W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdza, iż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, w stosunku do zgłoszeń celnych mających miejsce przed 01.09.2003 r., (co miało miejsce w niniejszej sprawie), powinny być naliczane właśnie od tego dnia, ponieważ w tym dniu nastąpiła stosowna zmiana obowiązujących przepisów zawartych m.in. w art. 11 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowy. W ocenie organów celnych, zmiana przepisów art. 11 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowy zmieniła charakter wydawanych rozstrzygnięć w zakresie należności podatkowych. Obecnie organy celne określają ich wysokość w sytuacjach wskazanych w art. 11 ust. 2 i 2a oraz art. 11c ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowy. Decyzja organów celnych nie posiada przymiotu konstytutywności, a zatem naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych od daty doręczenia decyzji Stronie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.
Z powyższym twierdzeniami nie zgodziła się Spółka i złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług z tytułu importu. W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
• art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym mimo nieobowiązywania tego przepisu w dacie orzekania przez organy celne, jak również w dacie dokonania zgłoszenia celnego,
• art. 51 § 1, art. 53 § 1 i art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie,
• art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny przez brak zastosowania w sprawie,
• art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez brak ustosunkowania się do zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do organów podatkowych postawionego przez skarżącą w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.
Zdaniem Strony skarżącej zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług zostały wydane bez podstawy prawnej. Organy celne jako podstawę prawną wydania decyzji przyjęły, bowiem przepisy prawa, które nie obowiązywały w dacie rozstrzygania. Zgodnie z art. 175 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm..), Oznacza to w ocenie strony, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. przestały obowiązywać, a zatem norma wynikająca z art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. nie mogła być podstawą działania organu celnego przy wydawaniu rozstrzygnięcia w datach wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej przepis art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. należał do kategorii przepisów prawa procesowego, określając zakres uprawnień organu celnego przy orzekaniu o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług. Biorąc pod uwagę, że ustawa o podatku od towarów i usług z 2004 r. nie zawiera żadnej regulacji intertemporalnej dotyczącej stosowania uchylonych przez nią przepisów prawa, organy administracji powinny po jej wejściu w życie działać w oparciu o nowe przepisy prawa, tj. stosować nowe przepisy o postępowaniu w zakresie orzekania o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług. Zasadność ww. poglądu wynika wprost z faktu, iż postępowanie przed organem, toczące się w określonym momencie czasowym musi mieć umocowanie w obowiązujących w tym właśnie momencie przepisach prawa. Skoro, zatem brak jest przepisów przejściowych, które utrzymywałyby w mocy dotychczasowe przepisy regulujące kwestie orzekania przez organy celne o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług, przepisy dotychczasowe jako nieobowiązujące w dacie orzekania nie mogą stanowić podstawy decyzji organów celnych w przedmiocie tego podatku.
Zdaniem skarżącej, organy celne nie prowadziły postępowania w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru na podstawie obowiązujących w chwili dokonania zgłoszenia celnego przepisów, lecz na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. w brzmieniu obowiązującym dopiero od dnia 1 września 2003 r., nadanym ustawą o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych, tj. po dokonaniu zgłoszenia celnego. Wszelkie powoływane przez organ celny okoliczności odwołujące się do konieczności stosowania prawa o postępowaniu obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzeń podlegających ocenie w toku postępowania nie mogą być uzasadnieniem dla prowadzenia przez organy celne w niniejszej sprawie postępowania na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. w brzmieniu nieobowiązującym jeszcze w dacie dokonania zgłoszenia celnego.
Ponadto skarżąca zwraca uwagę, iż przepisy w zakresie podatku od towarów i usług w sposób jasny przewidywały, że termin zapłaty przez podatnika kwot podatków należnych z tytułu importu, które zostały wskazane przez organ celny w decyzji wydanej zarówno na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r., jak i art. 33 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 34 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., wynosi 10 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celnego. Tym samym, zaległość w podatku od towarów i usług należnym od importu towarów powstaje dopiero po upływie 10 dni licząc od dnia doręczenia podatnikowi decyzji wydanej przez organy celne. Do tego dnia zobowiązanie określone w decyzji organu celnego nie jest zaległością podatkową, a zatem nie może w świetle art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej rodzić konieczności naliczenia odsetek za zwłokę.
W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza także zasadę ochrony zaufania do organów podatkowych, co uzasadnia jej uchylenie. Naruszenie to przejawia się w braku respektowania faktu postępowania skarżącej w zgodzie z wiążącą informacją taryfową. Strona podnosi, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego w obrocie prawnym funkcjonowała wiążąca informacja taryfowa udzielona skarżącej decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] marca 2001 r. W świetle powyższego skarżąca stwierdza, że zastosowanie się skarżącej do wiążącej informacji taryfowej (decyzji administracyjnej) nie może powodować negatywnych konsekwencji w postaci nałożenia na nią obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług z tytułu importu, nawet, jeśli wiążąca informacja taryfowa była błędna.
Skarżąca zwróciła uwagę na rozbieżność rozstrzygnięć wydanych przez organy celne, powołując się na inne decyzje określające podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów. Orzekając w tożsamym stanie faktycznym, Dyrektor Izby Celnej w T. oraz Naczelnik Urzędu Celnego w B. wydali w innych sprawach skarżącej rozstrzygnięcia sprzeczne z zaskarżoną decyzją. Określenie w tej sytuacji przez organy celne w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę przy wcześniejszym całkowicie odmiennym rozstrzygnięciu przez organy celne w B. i T. godzi w zaufanie skarżącej do organów celnych, naruszając art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i realizowaną przezeń zasadę demokratycznego państwa prawnego zawartą w art. 2 Konstytucji RP oraz stanowi niedopuszczalne zaskakiwanie podatników nową wykładnią przy niezmienionym stanie prawnym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał wcześniejszą argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, podzielił zarzut ze skargi dotyczący naruszenia przepisów określających sposób naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych co spowodowało, iż skarżona decyzja w tym zakresie nie mogła się ostać.
W rozpatrywanej sprawie, skarżąca postawiła w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2003 r. polegającym na przyjęciu, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego, w części odsetek od zaległości podatkowych wydane zostały bez podstawy prawnej. Z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżąca kwestionuje także obliczenie zobowiązania podatkowego w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. z uwagi na to, że przepis ten nieobowiązywał w dacie orzekania jak również w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Powyższa kwestia sprowadza się do wyjaśnienia dopuszczalności określenia podatnikowi podatku od towarów i usług zobowiązania w tym podatku przez organ celny w związku ze zmianą stanu prawnego w tym podatku, wynikającą z uchylenia ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. i wejścia w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – zwanej dalej ustawą o podatku od towarów i usług z 2004 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).
Poza sporem jest, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z dniem zdarzenia, o którym mowa z art. 6 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. a więc z chwilą powstania długu celnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 209 Kodeksu celnego, dług celny w procedurze dopuszczenia do obrotu powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a więc w niniejszej sprawie dług celny powstał z dniem [...] stycznia 2002 r. Tak, więc organ celny prawidłowo powołał normy prawa podatkowego materialnego obowiązujące w dacie powstania zobowiązania podatkowego, kształtujące obowiązek podatkowy, w szczególności przepis art. 6 ust. 7 więc ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. Także skarżąca nie kwestionuje decyzji organów celnych zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego.
Skarżąca kwestionuje natomiast powołanie w decyzji organu pierwszej instancji przepisu art. 11 ust 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. w brzmieniu obowiązującym od 1.09.2003 r., zamiast przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., a więc przepisu obowiązującego w dacie orzekania.
Na wstępie należy zauważyć, że podatek od towarów i usług określony przepisami ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. stanowi kontynuację podatku od towarów i usług wprowadzonego do polskiego systemu podatkowego ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Co prawda w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego organy celne występowały w roli płatnika podatków a decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług wydawały urzędy i izby skarbowe, ale z dniem 1.09.2003 r. organy celne uzyskały uprawnienia decyzyjne w zakresie podatku od towarów i usług. Stosowna zmiana przepisów została wprowadzona ustawą z dnia 27.06.2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw (...) (Dz.U. Nr 137, poz. 1302). Od tego dnia organy celne przejęły wszystkie sprawy dotyczące podatku od towarów i usług od towarów przywożonych z zagranicy, także sprawy wszczęte i niezakończone, uzyskały kompetencje do wszczynania postępowań także w sprawach dotyczących zdarzeń zaistniałych przed dniem 1.09.2003 r.
Nie ulega wątpliwości, iż organ wydający decyzję musi być właściwy w sprawie na dzień wydawania rozstrzygnięcia. W decyzji powinny więc być powołane przepisy, które dają organowi uprawnienie do wydania decyzji. Należy jednak zauważyć, iż ustawodawca uchwalając ustawę o podatku od towarów i usług z 2004 r. przewidział w tej ustawie identyczne uprawnienie dla organów celnych jak w poprzedniej ustawie, czego dowodem jest art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. odpowiadający treści przepisowi art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. Tak, więc podstawa prawna do określenia przez organy celne zobowiązania podatkowego w sytuacji weryfikacji zgłoszenia celnego złożonego pod rządami "starej" ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym istniała w dacie wydania decyzji. Uprawnienie organu celnego określone w art. 11 ust 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r., istnieje nadal po tej dacie, mimo jej uchylenia. Art. 33 ust 2 "nowej" ustawy o podatku od towarów i usług nie eliminuje z obrotu prawnego uprawnienia organów celnych do określania wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości w stosunku do weryfikacji zgłoszeń celnych złożonych pod rządami "starej" ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zatem mimo zmiany przepisów na podatniku ciąży obowiązek podatkowy, którego konkretyzacja może nastąpić do daty przedawnienia. Oznacza to, że jeśli po uchyleniu poprzedniej ustawy podatkowej istnieje przepis pozwalający na konkretyzację obowiązku podatkowego, to nie ma przeszkód do wydania decyzji określającej to zobowiązanie podatkowe.
Uzasadniony jest, więc wniosek, że nie ma żadnych przeszkód prawnych do konkretyzacji istniejącego po wejściu w życie nowej ustawy, "starego" obowiązku podatkowego, który jest identyczny z obowiązkiem powstającym na gruncie nowej ustawy. Nie ma żadnego przepisu ani zasady prawnej eliminującego dopuszczalność określenia zobowiązania podatkowego przez organ celny wynikającego z obowiązku podatkowego, który istnieje nadal pod rządami nowego aktu prawnego przewidującego tożsamy podatek.
Identyczność stanu prawno-podatkowego pod rządami obu ustaw przesądza, że jest to ten sam obowiązek podatkowy. Jego konkretyzacja może się więc odbyć na podstawie prawnej obowiązującej w dacie wydania decyzji, bez względu na to, że obowiązuje wtedy nowa ustawa.
W odniesieniu do niniejszej sprawy oznacza to konkretnie, że art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. będzie miał zastosowanie zarówno do nowych obowiązków podatkowych jak i do tych, które istniejąc w momencie wejścia w życie tej ustawy – powstały pod rządem ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że organ celny błędnie wskazał w podstawie prawnej art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. zamiast art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. Niemniej jednak, pomimo błędnego wskazania przepisu, nie można się zgodzić, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Podstawa prawna, bowiem istniała, tyle że wynikała z art.33 ust. 2 nowej ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r., odpowiadającego treści uchylonego przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r.
O braku podstawy prawnej można mówić zaś wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materię w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie będzie wydana bez podstawy prawnej. W takim bowiem przypadku podstawa prawna realnie istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej. W tej sytuacji można mówić o uchybieniu formy aktu administracyjnego z racji naruszenia art. 107 Kpa czy też art. 210 Ordynacji podatkowej, ale nie można mówić o braku podstawy prawnej do wydania tego aktu, co by musiało skutkować stwierdzeniem jego nieważności (art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Istotne jest bowiem rzeczywiste istnienie wspomnianej podstawy (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego komentarz, wyd. 7; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Ordynacja podatkowa komentarz, wyd. z 2004 r.).
Dlatego też w ocenie Sądu uchybienia, których dopuściły się organy celne w niniejszej sprawie stanowiły naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 Ordynacji podatkowej, jednakże nie miały one wpływu na wynik sprawy, ponieważ de facto istniał przepis prawa dający organom celnym prawo do określenia podatku w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego w przypadkach opisanych w zaskarżonych decyzjach. Wobec tego zarzut dotyczący naruszenia zasady praworządności, podstawowej zasady państwa prawnego, zapisanej w art. 7 Konstytucji i powtórzonej w art. 120 Ordynacji podatkowej, należało uznać za bezzasadny.
W skardze Spółka podniosła również, iż merytoryczna treść zaskarżonego orzeczenia stoi w sprzeczności z literalną wykładnią przepisów Ordynacji podatkowej regulujących zasady naliczania odsetek za zwłokę.
Skarżąca powołując się na art. 53 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (§ 1 i 4 ww. przepisu), zwróciła uwagę, iż przepisy podatkowe przewidują, że termin zapłaty podatków należnych z tytułu importu wynosi 10 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celnego. Tym samym zaległość w podatku powstaje dopiero po upływie tego okresu.
Odnosząc się wymienionego zarzutu Sąd przede wszystkim wyjaśnia, iż określenie prawidłowej kwoty podatków przez organ celny następuje w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego, do którego to postępowania z mocy przepisów ustawy Kodeks celny stosuje się przepisy z daty zgłoszenia celnego. Zobowiązanie podatkowe powstaje natomiast z dniem powstania długu celnego, a dopiero w sytuacji, gdy podatek został pobrany w wysokości innej niż należna, określana jest w decyzji właściwego organu jego prawidłowa wysokość. W takich sytuacjach organ podatkowy (celny) jest zobowiązany bowiem do wydania deklaratoryjnej (określającej) decyzji podatkowej, w której określa zaległość podatkową (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 33 ust. 2 ustawy o VAT z 2004 r.).
Fakt, że decyzja taka przed 1.09.2003 r. i po tej dacie, była decyzją deklaratoryjną powoduje zdaniem Sądu, że stanowi ona jedynie formę powiadomienia importera o wysokości należnego podatku i konieczności uiszczenia w terminie 10 dni różnicy między podatkiem należnym a zapłaconym, przy czym różnica ta stanowi zaległość podatkową, od której w rozumieniu art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej należne są odsetki za zwłokę. Zobowiązanie podatkowe nie powstaje bowiem w omawianej sytuacji w momencie wydania i doręczenia decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, lecz z momentem, kiedy podatnik - zgodnie z przepisami ustawy podatkowej - winien najpóźniej prawidłowo dokonać samoobliczenia należnego podatku od towarów i usług. Termin, który jest wskazywany w decyzji, o jakiej była mowa wyżej, należy traktować, w ocenie Sądu, jako termin, który ma znaczenie dla ewentualnego naliczania dalszych odsetek za zwłokę po bezskutecznym jego upływie, a nie jako termin, o jakim jest mowa w art. 53 § 4 Ordynacji, którego treści nie można odczytywać w oderwaniu od art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993 r. Treść tego ostatniego przepisu różnicuje daty powstania obowiązku podatkowego, z czym wiążą się powinności podatników opłacenia podatków w określonych sytuacjach, czego konsekwencją jest ich opłacenie w terminie płatności właściwym dla określonego podatku. Z tym zaś wiązać się może powstanie obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę.
Stanowisko takie polegające na tym, że w przypadku zobowiązania podatkowego powstałego w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dochodzi do powstania zaległości podatkowej w przypadku uiszczenia kwoty podatku w niższej wysokości niż należna, prezentowane jest również w literaturze przedmiotu (v. Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa - Barbara Adamiak, Jacek Borkowski rok wydania 2003, str. 223).
W orzecznictwie NSA (v. wyrok z 16.05.2001, sygn. III SA 502/00) wyrażony został pogląd, zgodnie z którym decyzja określająca wysokość podatku wydawana przez organy skarbowe po weryfikacji zgłoszenia celnego (przeprowadzonej przez organ celny), jeśli weryfikacja ta powodowała konieczność podwyższenia dotychczas zapłaconego podatku, była decyzją konstytutywną, a więc rodzącą po stronie importera towarów będących przedmiotem zgłoszenia celnego, obowiązek dopłaty podatku w wyznaczonym, ustawowym terminie 14 dni. Dopiero bezskuteczny upływ tego terminu rodził obowiązek uiszczenia zaległości podatkowej z odsetkami. Pogląd ten nie zyskał jednak akceptacji, czego dowodem jest uchwała NSA w Warszawie podjęta w dniu 25.04.2005, sygn. akt FPS 3/04. Z treści przedmiotowej uchwały NSA, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela, jednoznacznie wynika, iż także decyzje wydawane przed 1.09.2003 r. miały charakter decyzji deklaratoryjnych. Sąd w uzasadnieniu uchwały stwierdził, iż: "...w stanie prawnym obowiązującym w 1996 r. zobowiązania podatkowe z tytułu importu towarów w podatku od towarów i usług, w podatku akcyzowym oraz w podatku importowym powstawały z mocy prawa, to znaczy z dniem zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączyły powstanie tych zobowiązań bez potrzeby uprzedniego wydania decyzji". NSA stwierdził także, że "...o charakterze decyzji podatkowej (konstytutywna, deklaratoryjna) nie decyduje przyjęta w przepisach konwencja językowa, czyli posługiwanie się sformułowaniami "ustalenie" czy też "określenie" zobowiązania podatkowego, ponieważ ustawodawca w tym zakresie nie jest konsekwentny, lecz decydujące znaczenie ma konstrukcja prawna podatku". Skoro więc, co przedstawiono wyżej, decyzje wydawane w trybie art. 11 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie były decyzjami konstytutywnymi, brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut, iż organ celny naruszył wspomniany przepis i następne ustawy przez ich niezastosowanie w brzmieniu na dzień zgłoszenia celnego.
Nietrafny wobec powyższego jest również zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 53 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Celem wydania decyzji w niniejszej sprawie nie było i nie mogło być ustalenie zobowiązania podatkowego przez jego ukształtowanie, lecz jego ustalenie w prawidłowej wysokości w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego. Dlatego też wydanie tej decyzji nie zmienia ani terminu ani warunków płatności wynikających z przepisów dotyczących tego podatku. Decyzja deklaratoryjna określa jedynie wysokość zobowiązania już istniejącego, będącego już w chwili jej wydania zaległością podatkową.
Odnośnie naruszenia art. 2 Konstytucji oraz art. 121 Ordynacji podatkowej w związku art.5 § 2 Kodeksu celnego Sąd zauważa, że wiążąca informacja taryfowa dotyczyła kodu PCN. Decyzja ta nie wypowiadała się, co do stawki podatku, zatem nie mogła stanowić podstawy prawnej do zwolnienia z naliczania odsetek. Organ celny nie miał podstawy prawnej do odstąpienia od naliczania odsetek od nieuiszczonego w terminie podatku. Warto zauważyć, iż art. 5 kodeksu celnego nie określa skutków zastosowania się do wiążącej informacji taryfowej w postaci braku podstaw do określenia zobowiązania podatkowego oraz odsetek od zaległości. Inaczej kwestia ta została uregulowana w Ordynacji podatkowej, gdzie zgodnie z art. 14c ustawodawca wyraźnie wskazał, że w zakresie wynikającym z zastosowania się do interpretacji podatnikowi, płatnikowi lub inkasentowi nie określa się albo nie ustala zobowiązania podatkowego za okres do wywarcia skutku, o którym mowa w art. 14b § 5 zdanie drugie, a także:
1) nie ustala dodatkowego zobowiązania w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług;
2) nie wszczyna się postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, a postępowanie wszczęte w tych sprawach umarza się;
3) nie stosuje się innych sankcji wynikających z przepisów prawa podatkowego i przepisów karnych skarbowych.
Kodeks celny nie zawiera regulacji pozwalający na przyjęcie, że zastosowanie się do wiążącej informacji taryfowej wywołuje ww. skutki. W takiej sytuacji w ocenie Sądu, najprostszym sposobem realizacji zasady "nieszkodzenia", w związku z zastosowaniem się strony do wiążącej informacji taryfowej, będzie umorzenie odsetek za zwłokę, o co Spółka powinna wystąpić w odrębnym postępowaniu lub wystąpienie o naprawienie szkody.
Należy zauważyć, iż zgodnie z treścią przepisu art. 2 § 4 Kodeksu celnego "zasady powstawania i wykonywania zobowiązań podatkowych (...) oraz zakres praw i obowiązków organów celnych w tych sprawach regulują odrębne przepisy". Tak więc kwestie odstąpienia od poboru odsetek od zaległości podatkowej należy oceniać wg przepisów podatkowych. Ograniczony zakres stosowania wiążącej informacji taryfowej wynika także z kolejnych przepisów Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 5 § 1 "minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje(...) wiążącą informację taryfową dotyczącą klasyfikacji towaru według kodu taryfy celnej". Zgodnie z art. 5 § 3 kodeksu celnego "przedmiotem wiążącej informacji taryfowej jest klasyfikacja towarów według nomenklatury towarowej taryfy celnej". Z kolei z § 9 art. 5 kodeksu celnego wynika, że "osoba, której udzielono wiążącej informacji taryfowej, może ją wykorzystać w okolicznościach określonych w § 8 ( między innymi w wypadku, gdy wiążąca informacja taryfowa utraciła ważność ze względu na błąd organu celnego) jedynie do celów:
1) określania należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych,
2) obliczania zwrotów należności celnych przywozowych przy wywozie,
3) uwzględnienia świadectwa potwierdzającego pochodzenie towaru, o ile świadectwo to zostało wydane na podstawie wymienionej informacji".
Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że nie można powoływać się na wiążącą informacje taryfową w sprawach zobowiązań podatkowych.
W tym stanie rzeczy niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji i art. 120 Ordynacji podatkowej dotyczący zaufania do organów państwowych i naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 120 i 122 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższymi zarzutami brak jest podstaw do uznania, iż wydanie skarżonej decyzji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego oraz odsetek od kwoty stanowiącej różnicę między podatkiem prawidłowo określonym przez organ a faktycznie opłaconym, dowodzi naruszenia art. 7 Konstytucji i 120 Ordynacji podatkowej.
Nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji organów celnych w niniejszej sprawie w kwestii zasadności odsetek od zaległości podatkowych, decyzje innych organów celnych dotyczące analogicznych spraw. Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji i jej zgodność z przepisami prawa a nie z innymi rozstrzygnięciami organów orzekających. Brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji, przez Dyrektora Izby Celnej, w kwestii istnienia innych decyzji podatkowych wydanych przez Dyrektora Izby Celnej w T., które w identycznej sytuacji nie określały odsetek od zaległości podatkowych, było naruszeniem prawa tzn. art. 210 Ordynacji podatkowej, ale w ocenie Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy.
Reasumując, organy celne nie mogły odstąpić od naliczania odsetek od nieterminowo uiszczonego zobowiązania podatkowego ze względu na brak przepisu, który zwalniałby Spółkę z zapłaty odsetek w zaistniałej sytuacji. W ocenie Sądu jest to podstawa do ubiegania się o umorzenie odsetek lub odszkodowanie, ale nie jest to podstawa do odstąpienia określenia zobowiązania podatkowego i od naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby jest natomiast spowodowane nie zastosowaniem tak przez organ I instancji jak i organ odwoławczy, przepisu art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej.
W myśl powołanych przepisów Ordynacji podatkowej odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie trzech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel albo gdy opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie podatkowe zostało wszczęte postanowieniem z [...] września 2004 r., doręczonym stronie 23 listopada 2004 r., natomiast decyzja organu I instancji w przedmiocie podatku od towarów i usług została doręczona stronie 4 marca 2005 r. Zatem z zestawienia tych dat wynika, iż w sprawie zachodziła sytuacja opisana w przywołanym powyżej art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Tymczasem odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych zostały naliczone za cały okres trwania postępowania przed organem I instancji.
Wobec zaistniałej w sprawie sytuacji związanej z przekroczeniem trzech miesięcy przewidzianych na wydanie rozstrzygnięcia, organ celny zobowiązany był z urzędu, bez specjalnego wniosku strony w tym zakresie, rozważyć co było przyczyną wydłużonego postępowania, czy strona przyczyniła się do powstałego opóźnienia w wydaniu decyzji, czy też zawinił sam organ, a w konsekwencji ustalić czy nie należało odstąpić od naliczenia odsetek za zwłokę za okres trwania tego postępowania.
Analizy w tym przedmiocie nie przeprowadził również organ odwoławczy, uznając, iż okresy odsetkowe zostały przez organ I instancji prawidłowo ustalone, o czym świadczy treść uzasadnienia skarżonej decyzji.
W związku z tym, uzasadnione było uchylenie decyzji II instancji. Konieczne jest bowiem rozważenie ww. okoliczności. Zignorowanie przez organy celne obu instancji art. 54 Ordynacji podatkowej uniemożliwiło w konsekwencji dokonanie Sądowi oceny zgodności w tym zakresie zaskarżonej decyzji z prawem.
Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] lutego 2005 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2005 r. jest nieprawidłowa. Bowiem w sentencji decyzji organ celny I instancji nie orzekł o odsetkach od zaległości podatkowej. Rozstrzygnięcie takie znalazło się dopiero w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie dotyczące odsetek winno znaleźć się w sentencji decyzji, a dopiero zasadność takiego stanowiska organu odzwierciedlać powinno uzasadnienie decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.], orzekł jak w sentencji