V SA/WA 1366/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
dofinansowanie do wynagrodzeńpracownicy niepełnosprawniPFRONskładki ZUSterminowość opłatkoszty płacyprawo pracypostępowanie administracyjne

WSA uchylił decyzję PFRON odmawiającą dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, uznając, że organ błędnie zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy' i nie wykazał, że opóźnienie w opłacaniu składek dotyczyło wyłącznie pracowników niepełnosprawnych.

Spółka zaskarżyła decyzję Prezesa PFRON odmawiającą dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za kwiecień 2018 r. z powodu nieterminowego opłacenia składek ZUS. Organ argumentował, że przekroczenie 14-dniowego terminu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP pozbawia prawa do dofinansowania. WSA uchylił decyzję, stwierdzając, że organ błędnie zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy', które powinno odnosić się wyłącznie do pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników. Sąd wskazał na konieczność wykazania przez organ, że opóźnienie dotyczyło konkretnie pracowników niepełnosprawnych, a nie globalnie wszystkich zatrudnionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą spółce wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za kwiecień 2018 r. Główną przyczyną odmowy przez PFRON było stwierdzenie, że spółka nie opłaciła w całości i w terminie obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, przekraczając 14-dniowy termin wynikający z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Spółka argumentowała, że organ powinien badać terminowość kosztów płacy odrębnie dla każdego pracownika niepełnosprawnego i że organ nie wykazał, których konkretnie pracowników dotyczyły opóźnienia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że dofinansowanie dotyczy kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników. W związku z tym, organ PFRON powinien wykazać, że opóźnienia w opłacaniu składek dotyczyły bezpośrednio kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie globalnie wszystkich zatrudnionych. Sąd stwierdził, że organ nie dokonał takiego ustalenia, opierając się jedynie na ogólnych informacjach z ZUS dotyczących konta płatnika, co uniemożliwiło kontrolę sądową i polemikę ze strony spółki. Sąd wskazał również na potrzebę zgodności wykładni przepisów krajowych z prawem unijnym, w szczególności z rozporządzeniem 651/2014, które traktuje o pomocy na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieterminowe opłacenie składek przez pracodawcę, które dotyczy pracowników pełnosprawnych, nie może być podstawą do odmowy dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jeśli koszty płacy tych ostatnich zostały poniesione terminowo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dofinansowanie dotyczy kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników. Organ PFRON musi wykazać, że opóźnienie w opłacaniu składek dotyczyło bezpośrednio kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie globalnie wszystkich zatrudnionych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

ustawa o rehabilitacji art. 26a § ust. 1a1 pkt 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

ustawa o rehabilitacji art. 26a § ust. 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 75% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy dla pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki w celu usunięcia naruszeń prawa we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 211

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 212

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i jej organów.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do rozstrzygnięcia sprawy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

u.p.d.o.f.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepisy dotyczące zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń.

usus

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące terminów opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

rozporządzenie 651/2014 art. 33 § ust. 2

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego.

rozporządzenie 651/2014 art. 33 § ust. 5

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ błędnie zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy', stosując je globalnie do wszystkich pracowników, a nie tylko do pracowników niepełnosprawnych. Organ nie wykazał, że opóźnienie w opłacaniu składek dotyczyło konkretnie pracowników niepełnosprawnych. Organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie uzasadnił należycie swojej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Tym samym wbrew stanowisku Prezesa PFRON przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżący (pracodawca) nie pokrył kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanym w przepisach terminie.

Skład orzekający

Mirosława Pindelska

przewodnicząca

Jadwiga Smołucha

sprawozdawca

Aleksandra Młyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'kosztów płacy' w kontekście dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz obowiązki organu PFRON w zakresie postępowania dowodowego i uzasadniania decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dofinansowaniem z PFRON i opłacaniem składek ZUS. Interpretacja pojęcia 'kosztów płacy' może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych i pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów oraz prawidłowe prowadzenie postępowania przez organy administracji. Pokazuje też, jak prawo unijne wpływa na interpretację prawa krajowego.

Czy opóźnienie w zapłacie składek ZUS za pracowników pełnosprawnych pozbawi Cię dofinansowania do pensji osób niepełnosprawnych? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1366/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jadwiga Smołucha /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 635/20 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, 211 i 212
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi E. w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r [...]; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz E. w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. c.v.s.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia ... maja 2019 r., nr ... Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ" "Prezes Zarządu PFRON"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez E. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... grudnia 2018 r., nr ..., odmawiająca wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za kwiecień 2018 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 - dalej "k.p.a.") w związku z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; dalej "ustawa o rehabilitacji").
Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący.
Skarżąca zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za kwiecień 2018 r.
Następnie, w toku prowadzonego na podstawie art. 26a ust. 9b pkt 1 ustawy o rehabilitacji postępowania sprawdzającego czy Skarżąca spełnia warunki do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wnioskowany okres ustalono, że Strona nie opłaciła w całości i w terminie obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.
Wobec powyższego, decyzją z ... grudnia 2018 r., nr ... Prezes Zarządu PFRON odmówił Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za kwiecień 2018 r.
Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z ... maja 2019 r., nr ... Prezes Zarządu PFRON, utrzymał w mocy decyzję z ... grudnia 2018 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Jednocześnie podkreślono, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Natomiast w myśl art. 26a ust. 1a2 tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
Organ wyjaśnił, że z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że składki za okres składkowy kwiecień 2018 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego (FUZ) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FP i FGŚP) zostały opłacone w pełnej wysokości, lecz po obowiązującym płatnika terminie płatności.
Podkreślono, że z informacji dotyczącej rozliczenia konta płatnika za kwiecień 2018 r. wynika, iż składki na ubezpieczenia społeczne pokryte zostały z wpłaty dokonanej przez płatnika w dniach 11 czerwca i 17 lipca 2018 r., a zatem z przekroczeniem 14 dniowego terminu wynikającego z art. 26a ust, 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Wskazano ponadto, że skoro pracodawca dokonał częściowej zapłaty składek do ZUS za okres maj 2018 r. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów – przekraczającym 14 dni – to kwota opłaconych po terminie wskazanym w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji ww. składek przekroczyła wskazaną w art. 26a ust. 1a2 wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc, w związku z czym pracodawca stracił prawo do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy kwiecień 2018 r.
Odnosząc się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentacji wskazującej, że organ winien zbadać terminowość poniesienia kosztów płacy jedynie w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, do wynagrodzenia których pracodawca ubiegał się o dofinansowanie wskazano, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Natomiast rozliczenia dokonuje się proporcjonalnie i w określonej kolejności. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831), wpłatę na pokrycie należności z tytułu składek na poszczególne fundusze ZUS rozdziela, z uwzględnieniem proporcjonalnego procentowego podziału wpłaty według kwot składek przypadających do zapłaty na poszczególne fundusze na podstawie danych zawartych w deklaracji złożonej za ostatni miesiąc kalendarzowy, a w przypadku braku deklaracji, według procentowego udziału składek na poszczególne fundusze, w kwocie wpłaty, na podstawie stóp procentowych dla płatnika składek opłacającego składki na własne ubezpieczenie. Nie ma zatem norm prawnych, nakazujących przyznanie pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych.
Podsumowując wskazano, że skoro na koncie Skarżącej za okres objęty postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła:
1) naruszenie przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na żądaniu zwrotu dofinansowania w części kosztów płacy, które zostały przez pracodawcę poniesione z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów,
2) naruszenie przepisu art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie i żądanie zwrotu dofinansowania w części dotyczącej 75% kosztów płacy poniesionych przez pracodawcę faktycznie i terminowo,
3) naruszenie przepisów art. 7, 7a, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia ... grudnia 2018 r.
Zdaniem Skarżącej, przesłanka terminowości poniesienia kosztów płacy powinna być badana odrębnie wobec każdego z pracowników niepełnosprawnych, do których wynagrodzenia pracodawca ubiega się o dofinansowanie. Skarżąca zarzuciła, że w zestawieniu wskazującym na sposób rozliczenia składek przez ZUS brak jest informacji, dotyczących szczegółowych tytułów wpłat, tzn. kogo faktycznie dane wpłaty dotyczą, ani też jakich tytułów dotyczą wpłaty dokonane po terminie (umów cywilnoprawnych, umów o pracę, czy umów o pracę osób niepełnosprawnych). Organ nie otrzymał od ZUS informacji, za których ubezpieczonych składki zostały opłacone po terminie, dlatego nieprawidłowo uznał, że nieterminowo zostały poniesione koszty płacy w odniesieniu do wszystkich osób niepełnosprawnych objętych wnioskami o dofinansowanie. Ponadto, organ pominął koszty płacy zapłacone terminowo.
Zdaniem Skarżącej, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wadliwie, z pominięciem wyjaśnień przedstawianych przez Stronę, wyłącznie w oparciu o pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że Unia Europejska w sposób szczególny wspiera osoby niepełnosprawne, co znajduje także odzwierciedlenie w preambule rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 17 czerwca 2014 r. nr.651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu ( Dz. Urz. UE z 2014 r. nr. 187 str.1, dalej rozporządzenie 651/2014). Zgodnie bowiem z motywem 52 i 54 tego rozporządzenia wspieranie (...) pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich. Pewne kategorie pracowników (...) niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie (...) pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 j.t., dalej ustawa o rehabilitacji).
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
Art. 2 pkt 3 rozporządzenia 651/2014 pracownika niepełnosprawnego definiuje jako każdą osobę, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 stanowi, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych art. 33 ust. 5.
Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym wbrew stanowisku Prezesa PFRON przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów koszty płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się zatem wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rolą Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).
Podobne do prezentowanego powyżej stanowiska zajął tutejszy Sąd w wyrokach: z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 85/19, z dnia 8 marca 2019r., sygn. akt V SA/Wa 1591/18 i V SA/Wa 1592/18, z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18 gdzie stwierdza się, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu.
W tej części Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że skoro Spółka składała deklaracje rozliczeniowe za wielu pracowników, to w toku postępowania Prezes PFRON powinien wyjaśnić czy opóźnienia w opłacaniu składek dotyczyły wszystkich czy tyko pracowników niepełnosprawnych, co miałoby wpływ na kwotę żądanego zwrotu.
Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego pełnego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.
Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i niema możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.
Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ zwracał się do oddziału ZUS o udzielenie informacji czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za sporny miesiąc. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że Strona za wskazany miesiąc nie opłaciła w całości należności składkowych w wymaganym terminie (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych). W tym ZUS również wskazał, że Strona nie opłaciła w terminie wymienionych składek w odniesieniu do osób, o które organ pytał ( siedmiu wskazanych imiennie pracowników niepełnosprawnych). Pismo ZUS dotyczące wymienionych imiennie pracowników nie zawiera szczegółowych wskazań dotyczących zapłaty składek za rozpoznawany okres czasu i ich stosownego rozliczenia na indywidualnym koncie pracownika. Ponadto Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON. Zwłaszcza w kontekście składanych dowodów przez Stronę postępowania. Zarówno dowody składane przez Stronę jak i przez ZUS podlegają takiej samej ocenie przez organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie, a wyrazem tej oceny powinno być pełne i wyczerpujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie tego zabrakło. Analiza dokumentów wystawianych przez ZUS wykazuje, że odnoszą się one do rozliczenia konta płatnika, czyli Skarżącej, zatrudniającej ogół pracowników i pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Organ automatycznie przypisuje te dane do osób niepełnosprawnych zatrudnionych przez Skarżąca bez dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie. Ponadto Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON. Zwłaszcza w kontekście składanych dowodów przez Stronę postępowania. Zarówno dowody składane przez Stronę jak i przez ZUS podlegają takiej samej ocenie przez organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie, a wyrazem tej oceny powinno być pełne i wyczerpujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie tego zabrakło. Z ustaleń organu nie wynika wprost ilu niepełnosprawnych pracowników zatrudniano w spółce, jakie były miesięczne koszty ich pracy związane z dochodzonym dofinansowaniem, kiedy i w jakich terminach poniesiono te koszty.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu (a także uniemożliwiający polemikę ze strony Strony). W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżący (pracodawca) nie pokrył kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanym w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, co istotne wskazanych w zaskarżonej decyzji. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień Skarżącego i przedstawianych przez niego dowodów, które w ocenie Strony prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń.
Rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji, a także wobec nieprawidłowej wykładni pojęcia "kosztów płacy", to sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne (ar. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną oceną związaną przede wszystkim z interpretacją pojęcia koszty płacy. Ustali i jeżeli taki fakt będzie miał miejsce przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporny miesiąc na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez stronę zarzutów i złożonych dokumentów.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania sądowego, obejmujących kwotę uiszczoną z tytułu wpisu sądowego od skargi, orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 211 i art. 212 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI