V SA/Wa 2270/23

V SA/Wa 2270/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dąbkowska-Mastalerek
Jarosław Stopczyński
Monika Kramek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1376
art. 14lza ust. 1-3; art. 30c ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Asesor WSA - Bożena Dąbkowska-Mastalerek, , Protokolant st. specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi I.O. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 lutego 2023 r. nr OR03-84050-OR0301987/22 w przedmiocie oceny wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem 1) stwierdza, że ocena przedsięwzięcia została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz I.O. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja, ARiMR, organ) z 28 lutego 2023 r. znak: OR03-84050-OR0301987/22 w przedmiocie o odmowie objęcia przedsięwzięcia wsparciem.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
I. O. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawca) 8 listopada 2022 r. złożyła wniosek o objęcie wsparciem na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, a koordynowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przedmiotem ww. wniosku była wymiana eternitowego pokrycia dachowego na blachę trapezową na budynkach: stodoły i gospodarczym o łącznej powierzchni dachu 279 m², zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] obręb ewidencyjny 0016 -T. gmina T., powiat b., województwo lubelskie.
Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1830, dalej: rozporządzenie), wsparcia udziela się zgodnie z Regulaminem wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z KPO związanego z częścią inwestycji A1.4.1., Nabór wniosków nr A1.4.1.KPO_5/22/01 (dalej: Regulamin).
Z kolei w § 3 rozporządzenia przewidziano, że wsparcie może być udzielone osobie fizycznej, która podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2022 r. poz. 933, ze zm.) jako rolnik lub której przyznano płatności bezpośrednie w rozumieniu ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775) co najmniej w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o objęcie wsparciem, jeżeli:
1) jest właścicielem lub współwłaścicielem budynku, na którym będzie wymieniane pokrycie dachu;
2) ma nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 203, 219 i 1270);
3) jest pełnoletnia.
Po przeprowadzeniu weryfikacji merytorycznej wniosku stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wpisuje się w katalog ostatecznych odbiorców wsparcia, ponieważ nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz nie zostały jej przyznane płatności bezpośrednie w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego co najmniej w roku poprzedzającym rok złożenia
wniosku o objęcie wsparciem.
W związku z powyższym pismem z 9 lutego 2023 r. znak: OR03-84050-OR0301987/22 Agencja poinformowała wnioskodawczynię o nieobjęciu przedsięwzięcia wsparciem.
Pismem z 23 lutego 2023 r. wnioskodawczyni zachowując, wynikający z Regulaminu termin złożyła wniosek o ponowną ocenę przedsięwzięcia podnosząc, że w jej ocenie spełnia ona wymogi do objęcia wsparciem, gdyż podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik mocy ustawy oraz posiada grunty rolne na własność.
Na potwierdzenie wnioskodawczyni złożyła zaświadczenie Wójta Gminy T. z 20 lutego 2023 r., z którego wynika, że jest podatnikiem podatku rolnego z użytków rolnych o powierzchni 4,87 ha fizycznych.
Zaskarżonym pismem z 28 lutego 2023 r. organ podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z 9 lutego 2023 r. i odmówił objęcia przedsięwzięcia wsparciem wobec niespełnienia przez wnioskodawczynię kryteriów podmiotowych określonych w § 3 rozporządzenia. Organ podniósł, że w art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazano, że przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Niemniej jednak małżonka/małżonek rolnika nie zyskuje przez to statusu rolnika tylko status małżonki/ ka rolnika, a regulacja art. 5 wskazuje jedynie jakiego rodzaju przepisy należy stosować przy ustalaniu zasad ubezpieczeń dla małżonki rolnika. Co istotne zdaniem organu, w art. 6 pkt 1 ww. ustawy zdefiniowano pojęcie rolnika, przez którego rozumie
się pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy
producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
Definicja ta w ocenie organu, nie uwzględnia małżonka rolnika, w związku z czym osoba ubezpieczona z mocy ustawy jako małżonka rolnika nie spełnia kryterium o którym mowa w § 3 rozporządzenia.
W skardze na informację Agencji zawartą w piśmie z 28 lutego 2023 r. skarżąca zarzuciła, że została ona oparta na podstawie błędnych danych widniejących w bazie KRUS, gdzie skarżąca widniała jako małżonek rolnika. Skarżąca podniosła, że po ponownej wizycie w KRUS w B., bezpośredniej rozmowie z kierownictwem i analizie sytuacji okazało się, że dane w KRUS były niezgodne ze stanem rzeczywistym, co miało bezpośredni wpływ na odmowę objęcia wsparciem. Prawidłowe zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniom KRUS wydano w dniu 7 marca 2023 r., które skarżąca załączyła do skargi.
W piśmie procesowym z 17 kwietnia 2023 r. organ wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zmiany statusu ubezpieczyciela skarżącej (z małżonka na rolnika) organ wyjaśnił, że w toku oceny przedmiotowego wniosku taka sytuacja nie miała miejsca. Status ubezpieczenia jako małżonek rolnika został potwierdzony stosownymi wydrukami z bazy ubezpieczeń KRUS, do której dostępem dysponuje ARiMR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
W zakresie inwestycji na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu (A1.4.1.) podmiotem udzielającym wsparcia jest Agencja (§ 10 rozporządzenia), która działa zgodnie z regulaminem wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2023 r. poz. 12159 t.j., dalej: u.z.p.p.r.) instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji dokonuje wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego na podstawie przepisów właściwych dla realizacji określonej inwestycji lub jej części (art. 14lza ust. 3 u.z.p.p.r.). W przypadku braku przepisów właściwych, o których mowa w ust. 3, do wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem stosuje się art. 14lzb-14lzf (art. 14lza ust. 4 u.z.p.p.r.). Instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji przyjmuje regulamin wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego oraz podaje go do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej (art. 14lzb ust. 1u.z.p.p.r.). Niezwłocznie po dokonaniu oceny przedsięwzięć instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji informuje podmioty wnioskujące o objęcie wsparciem o wyniku oceny (art. 14lzd u.z.p.p.r.). Podmiotowi wnioskującemu o objęcie przedsięwzięcia wsparciem, w przypadku nieobjęcia przedsięwzięcia wsparciem, przysługuje wniosek o ponowną ocenę przedsięwzięcia (art. 14lze ust. 1 u.z.p.p.r.). Wniosek, o którym mowa w ust. 1, wnosi się w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w art. 14lzd, do: 1) instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji; 2) jednostki wspierającej plan rozwojowy, w przypadku gdy na podstawie art. 14li ust. 1 wykonywała zadanie oceny przedsięwzięcia (art. 14lze ust. 2u.z.p.p.r.). Instytucja, o której mowa w ust. 2, niezwłocznie po dokonaniu ponownej oceny przedsięwzięcia informuje podmiot wnioskujący o objęcie wsparciem o wyniku ponownej oceny, pouczając o prawie złożenia skargi, o której mowa w art. 14lzf ust. 2 (art. 14lze ust. 7 u.z.p.p.r.).
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 14lzf ust. 1 i ust. 2 u.z.p.p.r. do postępowania w zakresie wyboru przedsięwzięcia do objęcia wsparciem oraz ponownej oceny przedsięwzięcia nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem art. 24 oraz przepisów dotyczących doręczeń i sposobu obliczania terminów, które stosuje się odpowiednio.
W przypadku ponownej negatywnej oceny przedsięwzięcia lub pozostawienia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia bez rozpatrzenia podmiot wnioskujący o objęcie przedsięwzięcia wsparciem może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.).
Powyższe zapisy ustawowe znalazły analogiczne brzmienie w postanowieniach
§ 2 ust. 8 i § 5 ust. 11 Regulaminu.
Jak wynika natomiast z akt kontrolowanej sprawy pismo Agencji z 9 lutego 2023 r. informujące skarżącą o nieobjęciu przedsięwzięcia wsparciem zostało podpisane przez P. P.. Ten sam pracownik Agencji podpisał również zaskarżoną informację z 28 lutego 2023 r. o odmowie objęcia przedsięwzięcia wsparciem.
W tej sytuacji Sąd obowiązany był stwierdzić, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 14lzf ust. 1 u.z.p.p.r. oraz § 2 ust. 8 regulaminu, które nakazują, by w postępowaniu w zakresie ponownej oceny przedsięwzięcia zastosowanie znalazł art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Zagadnienie wyłączenia pracownika załatwiającego daną sprawę w pierwszej instancji od rozpoznania jej w postępowaniu odwoławczym przed organem jednoosobowym, w postępowaniu, w którym nie obowiązuje zasada dewolutywności, było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013 r. sygn. akt I GPS 2/12 (publ. CBOSA), w której zauważono, że przesłanka wyłączenia pracownika wskazuje, iż niepożądaną jest sytuacja, gdy przy rozpatrywaniu sprawy zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie w jej całokształcie jest pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie. Uczestniczyłby on bowiem
w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego i nie byłby obiektywny przy ocenie podniesionych zarzutów. W pojęciu "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" chodzi o podejmowanie istotnych czynności procesowych, a nie tylko czynności technicznych, czy organizacyjnych. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że poglądy wyrażone w powyższej uchwale znajdują również zastosowanie do instytucji wyłączenia pracownika w sprawach, w których zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., dotyczące wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Znajdą one zatem zastosowanie również w kontrolowanej sprawie z uwagi na regulacje zawarte w art. 14lzf ust. 1 u.z.p.p.r. oraz § 2 ust. 8 Regulaminu, odsyłające do stosowania art. 24 k.p.a.
Także we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że wyrażenie "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" odnosi się do stadium decyzyjnego postępowania i wiąże się z odpowiedzialnością za prawnie wiążące rozstrzygnięcie sprawy przez podpisanie projektu decyzji przez osobę zajmującą stanowisko organu albo pracownika imiennie upoważnionego przez osobę sprawującą stanowisko organu (por. wyroki NSA: z 30 maja 2005 r., sygn. akt I GSK 253/05; z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1357/10, oba publ. CBOSA).
Podsumowując, Sąd stwierdza, że omawiane wyłączenie obejmuje podejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych istotnych dla weryfikacji zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. Bez znaczenia jest natomiast powód, dla którego określona osoba uczestniczy w wydaniu rozstrzygnięcia, chociażby poprzez jego akceptację, czy też zatwierdzenie. Oczywistym jest, że zwykle wynika to z zakresu obowiązków tej osoby oraz organizacji pracy danej instytucji. Powód nie zmienia jednak samego faktu uczestnictwa, a przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie przewiduje odstąpienia od jego stosowania z uwagi na okoliczność, że udział w wydaniu rozstrzygnięcia i poprzedzającym je postępowaniu jest uzasadniony z uwagi na organizację urzędu oraz zakres obowiązków pracownika (por. wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 2200/18, publ. CBOSA).
Trzeba również podkreślić, że omówiona zasada bezwzględnego wyłączenia pracownika, który brał udział w czynnościach postępowania na wcześniejszych jego etapach, wprost realizuje wynikającą z art. 14lza ust. 1 u.z.p.p.r. gwarancję dokonania wyboru przedsięwzięcia w sposób bezstronny.
W świetle powyższego nie może się ostać w porządku prawnym rozstrzygnięcie, które podjęte zostało w postępowaniu, w którym pozbawiono stronę bezstronnego rozpatrzenia jej sprawy na skutek wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia. W tym zakresie zarzut sformułowany w skardze zasługuje na uwzględnienie.
Aktualnie Agencja będzie obowiązana do ponownej oceny przedsięwzięcia, przy czym winna to być rzeczywista ponowna ocena, dokonana bez udziału wskazanego pracownika, nie zaś ograniczenie się jedynie do wydania tożsamej w treści informacji, jedynie wolnej od wskazanego naruszenia, bowiem czyniłoby to zasadę bezstronności iluzoryczną. Z uwagi na charakter uwzględnionego zarzutu odnoszenie się do sformułowanych w skardze pozostałych zarzutów jest w obecnym stanie sprawy przedwczesne, a dodatkowo nie można przecież wykluczyć, że ponowna ocena przedsięwzięcia okaże się dla skarżącej pozytywna.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 1 w związku z art. 14lzf ust. 3 zdanie trzecie u.z.p.p.r., stwierdził, że ocena przedsięwzięcia została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Agencję (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania (wpis od skargi) postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).