V SA/Wa 2241/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę rolnika na decyzję Prezesa ARiMR odmawiającą uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005, uznając, że środki te zostały pobrane bez podstawy prawnej po sprzedaży gospodarstwa.
Rolnik zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR odmawiającą uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której płatności zostały przyznane decyzją z maja 2006 r., jednak w marcu 2006 r. gospodarstwo zostało sprzedane, co oznaczało utratę przez rolnika prawa do tych płatności. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że środki zostały pobrane nienależnie, a tryb z art. 154 k.p.a. nie pozwala na uchylenie decyzji, jeśli naruszałoby to prawo lub interes społeczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r., która odmawiała uchylenia ostatecznej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. Sprawa wywodziła się z wniosku rolnika o przyznanie płatności bezpośrednich w 2005 r., które zostały mu przyznane decyzją z maja 2006 r. Jednakże, przed wydaniem tej decyzji, w marcu 2006 r., rolnik sprzedał swoje gospodarstwo. W związku z tym wszczęto postępowanie o wznowienie, które doprowadziło do uchylenia pierwotnej decyzji i odmowy przyznania płatności. Następnie Prezes ARiMR decyzją z września 2008 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości ponad 200 tys. zł. Po kolejnych postępowaniach i wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR ostatecznie odmówił uchylenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Sąd administracyjny uznał, że środki te zostały pobrane bez podstawy prawnej, ponieważ skarżący nie był już posiadaczem gruntów rolnych w dacie wydania decyzji przyznającej płatności. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem jest weryfikacja decyzji ostatecznej pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, ale nie może ono prowadzić do naruszenia prawa lub sankcjonowania stanu niezgodnego z prawem. Oddalenie skargi oznaczało utrzymanie w mocy decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być uwzględniony, jeśli jego uwzględnienie naruszałoby prawo lub interes społeczny, gdyż postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie może sankcjonować stanu niezgodnego z prawem.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, które ma na celu weryfikację decyzji ostatecznej pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, ale nie może prowadzić do naruszenia zasady praworządności. W sytuacji, gdy środki zostały pobrane nienależnie z powodu sprzedaży gospodarstwa przed wydaniem decyzji przyznającej płatności, uchylenie decyzji ustalającej zwrot tych środków naruszałoby prawo.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 154 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie można uchylić lub zmienić decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji ostatecznych lub wprowadzają wyraźny zakaz uchylania albo zmiany wszelkich decyzji ostatecznych.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych art. 2 § 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych art. 2 § 2
Pomocnicze
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, nie może być zmieniona ani uchylona, jeżeli przepisy ustawy nie przewidują takiej możliwości.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 73 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Środki pieniężne przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 30 maja 2006 r. zostały pobrane nienależnie, ponieważ decyzja, na podstawie której skarżący uzyskał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzedaż gospodarstwa rolnego przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich oznacza, że skarżący nie spełniał warunku posiadania gruntów rolnych, co stanowiło podstawę uchylenia decyzji przyznającej pomoc finansową. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie może naruszać zasady praworządności ani sankcjonować stanu niezgodnego z prawem, dlatego nie można uchylić decyzji ustalającej zwrot nienależnie pobranych środków, jeśli naruszałoby to prawo.
Odrzucone argumenty
Zainicjowanie przez skarżącego postępowania administracyjnego wnioskiem o uchylenie decyzji ostatecznej jest jednoznaczne z wyrażeniem przez skarżącego zgody na uchylenie decyzji, co wyczerpuje obwarowania wynikające z przepisu art. 155 k.p.a. Nie ma przepisów, które mogłyby być naruszone w razie uchylenia decyzji uchylającej prawo skarżącego do dopłat bezpośrednich. Termin wydania decyzji o ustaleniu prawa do płatności bezpośrednich określony jest przepisem art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady WE nr 1782/2003. Wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do czasu wydania prawomocnej decyzji w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].10.2007.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 154 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 k.p.a. rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa" w interesie społecznym jest, aby nienależnie pobrane płatności zostały zwrócone o interesie społecznym lub słusznym interesie strony można mówić tylko wtedy, gdy uwzględnienie tycłi interesów nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem), gdyż w przeciwnym razie naruszałoby to zasadę praworządności.
Skład orzekający
Barbara Mleczko-Jabłońska
przewodniczący
Izabella Janson
sprawozdawca
Cezary Kosterna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 i 155 k.p.a. w kontekście nienależnie pobranych płatności, zwłaszcza w przypadku zmian stanu faktycznego (sprzedaż gospodarstwa) po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży gospodarstwa rolnego i jej wpływu na prawo do płatności bezpośrednich. Interpretacja art. 154 k.p.a. jest ugruntowana, ale zastosowanie w konkretnych przypadkach może być zróżnicowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest śledzenie zmian stanu faktycznego (np. sprzedaży nieruchomości) w kontekście otrzymywanych świadczeń publicznych i jak skomplikowane mogą być procedury odzyskiwania nienależnie pobranych środków. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów k.p.a. w kontekście rolniczym.
“Rolnik stracił ponad 200 tys. zł dopłat. Sąd wyjaśnia dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 201 227,15 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 2241/10 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2011-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-09-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący/ Cezary Kosterna Izabella Janson /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II GSK 1687/11 - Postanowienie NSA z 2012-11-22 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 154, art. 12 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011r. sprawy ze skargi S. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z [...] maja 2005 r., S. w M. (zwany dalej: skarżącym) zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 r., deklarując w sekcji VII Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie postności bezpośrednich do gruntów rolnych 68 działek ewidencyjnych użytkowanych w celach rolniczych, w części VIII Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych 49 działek rolnych, oznaczonych literami od "A" do "Z" i od "AA" do "AZ" o łącznej powierzchni 560,28 ha. Rozpatrując powyższy wniosek Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] przyznał skarżącemu płatność na rok 2005 w łącznej wysokości 201227,15 zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO). W dniu 11 października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. powziął do wiadomości informację, że Z. w M. w likwidacji został sprzedany w dniu [...] marca 2006 r. tj. przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 r. W wyniku wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] maja 2006 r.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami wieloletnimi w okresie 3 lat kalendarzowych). Na skutek złożonego w sprawie odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2007 r. oraz decyzję z [...] maja 2006 r., o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Orzekając w sprawie na skutek wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności bezpośrednich przyznanych decyzją z dnia [...] maja 2006 r., Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] orzekł o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 201227,15 zł. Po rozpatrzeniu złożonego w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2008 r. Orzekając w sprawie na skutek złożenia przez skarżącego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 305/09 oddalił skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. Pismem z dnia 9 września 2009 r. - na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - powoływanej dalej jako "k.p.a.") skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] października 2007 r. nr [...] oraz z [...] września 2009 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 154 k.p.a., Prezes ARiMR odmówił skarżącemu uchylenia decyzji z dnia [...] października 2007 r. nr [...], która to decyzja została uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Prezes ARiMR, wydał decyzję nr [...], odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] października 2007 r. Natomiast wniosek skarżącego, w części dotyczącej uchylenia decyzji Prezesa ARiMR z [...] września 2008 r., został przekazany Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O., do rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami. Rozpatrując powyższy wniosek Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] września 2008 r. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2009 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji podnosząc, iż decyzja z [...] grudnia 2009 r. nr [...] wydana została z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego dotyczącego właściwości organów, którym to organem winien był być Prezes ARiMR a nie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Regionalnego ARIMR w O. Z uwagi na powyższe, ponownie orzekając w sprawie Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia 8 września 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 twierdząc w jej uzasadnieniu, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącego w tym zakresie. W ocenie organu uwagi skarżącego zawarte we wniosku o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2008 r. nie mogą być rozpatrywane, bowiem do kontroli prawidłowości ostatecznych decyzji przewidziane są inne tryby postępowania, zaś samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego oraz dążenie do innej oceny przez organ stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 k.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji. Rozpatrując złożony w sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010 r., o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż wobec oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2009 r., skargi na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2008 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2008 r., o ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 powyższa decyzja z [...] września 2008 r. kształtuje sytuację prawną strony i nie można powiedzieć, że na jej mocy strona "nie nabyła prawa" w rozumieniu przesłanki z art. 154 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego zarzuty skarżącego dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, podniesione we wniosku z dnia 8 lutego 2010 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa ARiMR w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania nadzwyczajnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. W ocenie organu brak jest również podstaw do proponowanego przez stronę rozważenia "zawieszenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do czasu wydania prawomocnej decyzji w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].10.2007." Przedmiotem oceny wniosku strony o uchylenie - w trybie nadzwyczajnym - ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. Nr [...] z dnia [...] października 2007 r. są jedynie przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., które nie stanowią zagadnienia wstępnego, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie sprawy ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. Pismem z dnia 14 sierpnia 2010 r. skarżący złożył skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2010 r. wnosząc o jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z [...] stycznia 2010 r. oraz o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] października 2007 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 8, art. 12, art. 155 oraz art. 154 § 2 k.p.a. podnosząc jednocześnie, iż zainicjowanie przez skarżącego postępowania administracyjnego wnioskiem o uchylenie decyzji ostatecznej jest jednoznaczne z wyrażeniem przez skarżącego zgody na uchylenie decyzji, co wyczerpuje obwarowania wynikające z przepisu art. 155 k.p.a. i z uwzględnieniem tego przepisu przez organ, wniosek winien być rozpatrywany. W ocenie skarżącego w istniejącym stanie faktycznym i prawnym uznać należy, że nie ma przepisów, które mogłyby być naruszone w razie uchylenia decyzji uchylającej prawo skarżącego do dopłat bezpośrednich. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu jakoby termin wydania decyzji o ustaleniu prawa do płatności bezpośrednich określony jest przepisem art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady WE nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...). Obecnie Szpital nie prowadzi już działalności w zakresie rolnictwa, nie posiada w swoim zarządzie gruntów rolnych wobec czego nie można mówić, że poprzez uchylenie decyzji nastąpi naruszenie zasady konkurencyjności. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005, przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2006 r. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 154 § 1 k.p.a. uzasadniającymi uchylenie lub zmianę ww. aktu administracyjnego które, jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji, w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpiły. Zarzuty skarżącego dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 należy zatem traktować jako wyjaśnione, niebieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa ARiMR w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania nadzwyczajnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005, co podniesiono w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. Wyjaśnić w tym miejscu również należy, iż art. 154 § 1 i 2 nie daje podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji ostatecznych lub wprowadzają wyraźny zakaz uchylania albo zmiany wszelkich decyzji ostatecznych. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 104/08). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że "nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. "Nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 k.p.a. rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa" (wyrok NSA z 27 maja 2003 r., sygn. akt IV SA 3205/01). Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę, iż organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] września 2008 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z [...] września 2008 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu pienA/szej instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała jakakolwiek przesłanka z art. 154 k.p.a., skutkująca koniecznością uchylenia lub zmiany decyzji Prezes Agencji z [...] września 2008 r., na mocy której ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2006 r., która to decyzja w trybie odwoławczym została uchylona decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2007 r.. na którą skarżący nie wniósł skargi do sądu administracyjnego. W tym miejscu podzielić należy pogląd wyrażony przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżący uzyskał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, skarżący stracił uprawnienie do uzyskania tych płatności na rok 2005, w związku z czym środki pieniężne przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 30 maja 2006 r., zostały pobrane nienależnie i w konsekwencji podlegające zwrotowi. Wobec powyższego zasadnie, w ocenie Sądu, Prezes ARiMR w decyzji z [...] września 2008 r. orzekł o ustaleniu pobranej kwoty płatności bezpośrednich, których przyznanie nastąpiło bez podstawy prawnej (wobec uchylenia decyzji z [...] maja 2006 r.). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do grantów rolnych za rok 2005. Na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 305/09, oddalił skargę. Wydana zatem decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2008 r., kształtuje sytuację prawną skarżącego i nakłada na niego obowiązek, przesądza zatem o nabyciu prawa w rozumieniu art. 154 i 155 k.p.a. Zauważyć bowiem należy (idąc za tezą wyrażoną w powyższym wyroku NSA z 27 maja 2003 r.), że "nabycie praw" użyte w art. 154 i art. 155 k.p.a. rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". W rozumieniu tych przepisów nabycie nie jest związane z rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym dla strony, ale z faktem., że decyzja swoim rozstrzygnięciem kształtuje sytuację prawną strony przez danie uprawnienia lub nałożenie obowiązku." - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt. IV SA 3205/2001 z dnia 27 maja 2003 r. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały zatem przesłanki wskazane w art. 154 k.p.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że podstawą przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w kampanii 2005 była ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...), która w art. 2 ust. 1 i 2 wskazywała, iż powyższe płatności przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów oclirony środowiska, pod warunkiem, że tenże producent rolny jest posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Spełnienie wskazanych w powyższej ustawie warunków uprawniało producenta rolnego do uzyskania płatności bezpośrednich. Powyższe oznacza, że płatność może być przyznana podmiotowi, który w dniu wydania decyzji w sprawie płatności m.in. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy wynika jednak, że aktem notarialnym z 02.03.2006 r.. Z. w M. został sprzedany i to przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Skarżący w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności nie spełniał zatem warunku "posiadania" określonych we wniosku nieruchomości, co stanowiło podstawę uchylenia decyzji, na mocy której przyznano skarżącemu pomoc finansową. Eliminacja tej decyzji z obrotu prawnego skutkuje uzyskaniem przez skarżącego płatności bez podstawy prawnej, co stanowiło podstawę ustalenia decyzją z dnia 8 września 2008 r. kwoty nienależnie pobranych płatności. Wobec tego, iż powyższe okoliczności, nie były znane Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w G. podczas wydawania w dniu [...] maja 2006 r. decyzji o przyznaniu pomocy, zasadnie wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne wskazując, iż przed wydaniem decyzji z [...] maja 2006 r., skarżący utracił posiadanie wszystkich działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W tej sytuacji prawidłowo, w ocenie Sądu, Prezes ARiMR decyzją z [...] stycznia 2010 r. odmówił uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2006 r., nie znajdując podstaw do uchylenia lub zmiany powyższej decyzji oraz przyjmując, że w niniejszej sprawie nie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, o którym mowa w art. 154 k.p.a. Ważne podkreślenia jest również fakt, iż zgodnie z 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004) w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zasadnie zatem w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w interesie społecznym jest, aby nienależnie pobrane płatności zostały zwrócone. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że o interesie społecznym lub słusznym interesie strony można mówić tylko wtedy, gdy uwzględnienie tycłi interesów nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem), gdyż w przeciwnym razie naruszałoby to zasadę praworządności. W tym kontekście uwzględnienie żądania strony, jakim jest uchylenie decyzji z [...] września 2008 r. naruszałoby powyższą tezę i skutkowałoby naruszeniem zasady praworządności. Reasumując Sąd podkreśla, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, świadomy był zasad przyznawania przedmiotowych płatności, czego dowodem jest złożony przez skarżącego podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - sekcja IX Oświadczenia i zobowiązania, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i skutki podejmowanych działań i zaniedbań - tak pozytywne, jak i negatywne obciążają stronę. Ponadto jak wyjaśniono powyżej, postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, co czyni zarzut naruszenia art. 12 k.p.a., formułującego zasadę szybkości postępowania bezpodstawnym, a wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w sprawie uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do czasu wydania prawomocnej decyzji w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].10.2007 nie posiadający podstaw prawnych. Z tych wszystkich przyczyn, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego (art. 8 i 12 k.p.a.) w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI