V SA/Wa 2234/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę grupy producentów na decyzję o uchyleniu części pomocy finansowej i zawieszeniu płatności, uznając zasadność działań organów w kontekście podejrzenia oszustwa i nieprawidłowej wyceny nieruchomości.
Sprawa dotyczyła skargi grupy producentów owoców i warzyw na decyzję Prezesa ARiMR o uchyleniu części pomocy finansowej i zawieszeniu płatności. Decyzja ta była konsekwencją wznowienia postępowania, w którym ustalono, że wartość zakupionej przez grupę nieruchomości była niższa niż pierwotnie przyjęta, co mogło świadczyć o sztucznym zawyżeniu kosztów. Dodatkowo, wszczęcie śledztwa prokuratorskiego w sprawie podejrzenia oszustwa stanowiło podstawę do zawieszenia płatności zgodnie z prawem UE. Sąd uznał działania organów za prawidłowe, oddalając skargę.
Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o uchyleniu w części decyzji ostatecznej przyznającej pomoc finansową grupie producentów owoców i warzyw oraz o zawieszeniu płatności. Decyzja ta została wydana po wznowieniu postępowania, w którym ustalono, że wartość zakupionej przez grupę nieruchomości gruntowej była znacznie niższa niż pierwotnie oszacowana, co mogło wskazywać na sztuczne zawyżenie kosztów kwalifikowanych do dofinansowania. W toku postępowania pojawiły się również nowe dowody w postaci operatów szacunkowych, które wykazały rozbieżności w wycenie nieruchomości. Dodatkowo, Prokuratura Regionalna wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa na szkodę ARiMR, co zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 stanowiło podstawę do zawieszenia płatności. Skarżąca grupa producentów kwestionowała zasadność wznowienia postępowania i zawieszenia płatności, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa, a postępowanie nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji. Sąd podkreślił, że samo podejrzenie popełnienia oszustwa, potwierdzone wszczęciem śledztwa, jest wystarczającą przesłanką do zawieszenia płatności w celu ochrony interesów finansowych UE, a przepisy prawa unijnego mają pierwszeństwo przed krajowymi przepisami proceduralnymi dotyczącymi zawieszenia postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, nowe okoliczności faktyczne wynikające z opinii biegłego, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nawet jeśli sama opinia została sporządzona po wydaniu decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji nie jest nowym dowodem, to okoliczności faktyczne z niej wynikające, dotyczące np. wartości nieruchomości, mogą być uznane za nowe i istotne dla sprawy, uzasadniając wznowienie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
rozporządzenie nr 543/2011 art. 115 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 543/2011
Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów lub płatności na ich rzecz, jeśli istnieją podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.
Pomocnicze
k.p.a. art. 149 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 147
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 150
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie nr 1234/2007
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007
rozporządzenie nr 1308/2013
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013
Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2017/891 art. 80 § ust. 3
Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2017/891
Dz. U. z 2016 r. poz. 58
Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu
Dz. U. z 2015 r., poz. 1530
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r.
Dz. U. z 2013 r., poz. 872
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 297 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podejrzenie popełnienia oszustwa, potwierdzone wszczęciem śledztwa prokuratorskiego, stanowi podstawę do zawieszenia płatności zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Nowe okoliczności faktyczne wynikające z opinii biegłego, dotyczące niższej wartości nieruchomości, uzasadniają wznowienie postępowania. Prawo UE (rozporządzenie nr 543/2011) ma pierwszeństwo zastosowania przed krajowymi przepisami proceduralnymi dotyczącymi zawieszenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nowe dowody (operaty) nie istniały w dniu wydania decyzji. Zawieszenie płatności było przedwczesne, gdyż postępowanie karne toczyło się 'w sprawie', a nie przeciwko konkretnym osobom. Zawieszenie płatności powinno nastąpić w formie postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie decyzji administracyjnej. Naruszenie art. 10 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
samo podejrzenie popełnienia oszustwa stanowi przesłankę do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę wniosku w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu zasadniczym celem zawieszenia [...] na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego
Skład orzekający
Beata Blankiewicz-Wóltańska
przewodniczący sprawozdawca
Irena Jakubiec-Kudiura
członek
Jarosław Stopczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 w kontekście podejrzenia oszustwa i jego wpływu na płatności pomocy UE; zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w przypadku nowych dowodów po wydaniu decyzji ostatecznej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego sektora (owoce i warzywa) i konkretnych przepisów UE, ale zasady wznowienia postępowania i wpływu postępowań karnych na postępowania administracyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy potencjalnego oszustwa na funduszach unijnych i jego konsekwencji dla grupy producentów, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na ochronę środków publicznych i zasady uczciwości w obrocie gospodarczym.
“Podejrzenie oszustwa na funduszach UE: Grupa producentów przegrywa w sądzie administracyjnym.”
Dane finansowe
WPS: 208 019,27 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 2234/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący sprawozdawca/
Irena Jakubiec-Kudiura
Jarosław Stopczyński
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1491/19 - Wyrok NSA z 2022-11-16
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej dla grupy producentów oraz zawieszenie płatności w części; oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Grupę Producentów Owoców i Warzyw "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako Skarżąca, Grupa, Strona, Beneficjent) jest rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o uchyleniu w części decyzji ostatecznej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] września 2014 r. o przyznaniu pomocy finansowej co do kwoty 208.019,27 zł oraz o zawieszeniu płatności kwoty 208.019,27 zł z tytułu przyznanej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w II półroczu II roku realizacji planu dochodzenia do uznania.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] marca 2014 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (dalej PDU) za okres od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r., tj. za II półrocze II roku realizacji PDU.
Dyrektor[...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej Dyrektor OR ARiMR), po przeanalizowaniu materiału dowodowego w dniu [...] września 2014 r. wydał decyzję przyznającą pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 12.453.323,33 zł. Jednocześnie powyższą decyzją odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 51.925,75 zł.
Dyrektor OR ARiMR pismem z dnia [...] października 2015 r. zwrócił się do Beneficjenta o udzielenie informacji, czy decyzja o zakupie infrastruktury, od osoby powiązanej osobowo lub kapitałowo z Grupą lub członkiem Grupy i udostępnieniu jej pozostałym członkom Grupy, została podjęta w sposób demokratyczny oraz czy infrastruktura zakupiona przez Grupę była wykorzystywana przez Grupę przed jej zakupem.
Następnie organ I instancji powołał eksperta, który wykonał operat szacunkowy dotyczący prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], pow. [...] woj. [...], o powierzchni 1,40 ha, w zakresie prawa własności gruntu wraz z pozostałymi elementami uzbrojenia. Operat sporządzono [...] listopada2015 r.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor OR ARiMR wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Za podstawę wznowienia przyjęto wyniki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] dotyczącego ustalenia faktycznych użytkowników gruntu.
W dniu [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor OR ARiMR – w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję ostateczną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2014 r. znak [...] dotyczącą przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za II półrocze II roku realizacji planu dochodzenia do uznania oraz przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 12.245.304,06 zł i jednocześnie odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 208.019,27 zł.
W uzasadnieniu wskazano na zebrane w sprawie dokumenty, w tym pismo z dnia [...].11.2015 r. dotyczące ustaleń z przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] postępowania wyjaśniającego; wyjaśnienia Grupy Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Spółka z o.o.; operat szacunkowy dot. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], o powierzchni 1,40 ha, w zakresie prawa własności gruntu wraz z pozostałymi elementami uzbrojenia (działka ewidencyjna o nr [...]), nr rejestru: [...], opracowany przez rzeczoznawcę majątkowego [...] (uprawnienia nr [...]) oraz informację przedstawioną przez Grupę w dn. [...] października 2015 r. wraz z załącznikami: kopią Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki Grupa Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Sp. z o.o. z dn. [...]października 2013 r. oraz kopią Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki Grupa Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Sp. z o.o. z dn. [...].01.2012 r.
Organ wskazał, że w toku przeprowadzonej przez [...] Oddział Regionalny ARiMR rekontroli "ex-post" pomocy finansowej przyznanej w ramach mechanizmu wsparcia wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, dokonano szczegółowej weryfikacji mającej na celu sprawdzenie czy grupa nie stworzyła sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej poprzez zakup nieruchomości gruntowej niezabudowanej od podmiotu osobowo powiązanego z grupą. W tym celu w dniu [...].10.2015 r. zlecono przeprowadzenie kontr wyceny zakupionej przez stronę nieruchomości. W dniu [...].11.2015 r. został sporządzony operat szacunkowy dotyczący wyceny zakupionej przez Grupę Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Spółka z o.o. nieruchomości gruntowej niezabudowanej, którego autorem jest rzeczoznawca majątkowy [...]. Przedmiotowy operat zawiera oszacowaną na dzień [...].01.2012 r. wartość rynkową nieruchomości wynoszącą [...] zł.
Mając na uwadze rozbieżności powstałe w związku z faktem, iż operaty szacunkowe dotyczące wyceny zakupionej przez Grupę nieruchomości gruntowej niezabudowanej, przedstawiają znacznie odbiegające od siebie oszacowane wartości nieruchomości, stwierdzono, iż w zakończonej wydaniem w dniu [...].09.2014 r. decyzji nr [...] sprawie zaistniały nowe dowody i okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, o której mowa powyżej, nieznane organowi wydającemu decyzję, które należało wyjaśnić w toku wznowionego postępowania administracyjnego. W związku z tym postanowiono na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 k.p.a. wznowić z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia [...].08.2014 r. W tym celu w dniu [...].03.2016 r. wydano postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego.
Organ następnie wskazał, że oboje rzeczoznawcy zastosowali podejście porównawcze i metodę porównywania parami. Do wyceny [...] przyjęła rynek nieruchomości gruntowych rolnych niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę produkcyjno-usługową. Obszar badanego rynku to gmina [...]. Natomiast w przedstawionym przez Grupę operacie rzeczoznawca [...] przyjął do wyceny nieruchomości gruntowe niezabudowane położone na terenie gminy [...] i sąsiedniej gminy [...]. Stwierdzono, że występują różnice w zakresie przyjętego okresu badania rynku. Rzeczoznawca [...] przyjęła okres 2,5 roku (druga połowa 2009 r. - początek 2012 r.), natomiast [...] badał transakcje dla lat 2010-2011. Oba operaty różnią się pod względem przyjętych cech rynkowych. W operacie sporządzonym przez [...] uwzględniono następujące cechy rynkowe: lokalizacja i sąsiedztwo, jakość drogi dojazdowej do działki, kształt działki i wielkość nieruchomości oraz przeznaczenie nieruchomości. Natomiast drugi z operatów wymienia następujące cechy rynkowe: położenie ogólne, sąsiedztwo, funkcja w planie zagospodarowania, wielkość działki i kształt, dojazd i dostęp, stan zagospodarowania, uzbrojenie. Istotną cechą różniącą oba operaty jest wielkość cen transakcyjnych przyjętych do porównania nieruchomości. W operacie sporządzonym przez [...] ceny te kształtują się od 39.087,00 do 120.301,00 zł za 1 ha, natomiast w operacie sporządzonym przez drugiego z rzeczoznawców ceny te wahają się od 14,73 do 66,90 zł/m2. Źródłem pochodzenia danych o przyjętych do wyceny cenach transakcyjnych są, w przypadku operatu [...], informacje uzyskane od Starostwa Powiatowego w [...]. Natomiast [...] nie określił precyzyjnie źródeł pochodzenia tych danych. Na str. 7 operatu rzeczoznawca ograniczył się jedynie do podania informacji, iż jednym z materiałów źródłowych są dane na temat cen transakcyjnych nieruchomości kształtujących się na terenie gminy [...] i gmin sąsiednich.
Odnosząc się do wyjaśnień i uwag Grupy do operatu sporządzonego przez [...], organ stwierdził, że główne zastrzeżenie jakie podnosi Strona to fakt niewłaściwego doboru transakcji, przyjętych do porównań, które dotyczyły gruntów rolnych, nieposiadających decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie organu autorka operatu, pisze na str. 13-14, że dla potrzeb operatu scharakteryzowano rynek niezabudowanych nieruchomości gruntowych - gdzie brak planu zagospodarowania przestrzennego, lecz z możliwością budowy budynku sortowniczo-chłodniczego z infrastrukturą towarzyszącą. Ponadto organ nie zgodził się z argumentacją grupy, że niższe ceny transakcyjne, przyjęte przez [...], wynikają z faktu uwzględnienia w operacie gruntów rolnych a nie budowlanych, których ceny kształtują się na wyższym poziomie. Organ zauważył, że przy sporządzeniu operatu należało wziąć pod uwagę treść § 3 aktu notarialnego (Nr repertorium A [...]), z którego wynika, że pełnomocnik Grupy oświadcza, że nabywana przez Spółkę nieruchomość - po jej nabyciu - nie zmieni charakteru na nierolny. Dlatego w ocenie organu operat [...] przedstawia wiarygodną ocenę wartości zakupionej przez Grupę nieruchomości i stał się podstawą do wyliczenia przez organ wysokości przyznanej pomocy i weryfikacji pierwotnie przyznanej pomocy.
W dniu [...] września 2016 r., Grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji, które zostało uzupełnione pismem Grupy z dnia [...] listopada 2016 r. do odwołania.
W dniu [...]listopada 2017 r. decyzją nr [...] Prezes ARiMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w zaskarżonej części decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] września 2014 r. w zakresie dotyczącym odmowy pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 208.019,27 zł za II półrocze II roku realizacji planu dochodzenia do uznania oraz uchylił w części decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] września 2014 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 208.019,27 zł, za II półrocze II roku realizacji planu dochodzenia do uznania oraz jednocześnie zawiesił w części płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania wysokości 208.019,27 zł, za 11 półrocze II roku realizacji planu dochodzenia do uznania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] Prokuratura Regionalna w [...] wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r. w [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21.302.659,77 zł, poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]przez m.in. GPOiW "[...]" Sp. z o. o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21.302.659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. 11 § 2 k.k.
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 543/2011", Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007.
Podkreślono, iż powoływany przepis rozporządzenia 543/2011, jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego, obowiązuje bezpośrednio i nie jest wymagane dodatkowe działanie legislacyjne, a organy administracyjne obowiązane są rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych powyżej okoliczności faktycznych.
Organ wskazał, że nowe fakty wynikające z przygotowanego przez biegłego [...] operatu szacunkowego, które zostały wykonane na zlecenie Dyrektora OR ARiMR i dostarczone do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2015 r. mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi. Organ podkreślił jednakże, że sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego, co w ocenie organu nastąpiło.
Wskazano również, że wszczęcie śledztwa w przedmiocie podejrzenia popełnienia oszustwa, o ile występuje w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie, stanowi przesłankę do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę wniosku w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu. Mając na uwadze powyższe, okoliczność wszczęcia śledztwa w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa powinna również być wzięta pod uwagę w toku postępowania wznowieniowego, w ten sposób, że możliwe jest zakończenie postępowania wznowieniowego uchyleniem decyzji ostatecznej (w I instancji) i zawieszeniem płatności lub uchyleniem decyzji I instancji wydanej w postępowaniu wznowieniowym, uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym i zawieszeniem płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie Prokuratura Regionalna w [...] w dniu [...] maja 2017 r. wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. 11 § 2 k.k. Jednocześnie wskazano, iż w orzecznictwie został sformułowany pogląd, iż czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. stanowi oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości, sklasyfikowane jako przestępstwo przeciwko mieniu (wyrok NSA z 14 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1142/09), a w związku z tym przestępstwa określone w art. 286 k.k. w zw. z art. 297 k.k., w związku z wydaniem przez Prokuraturę Regionalną w [...] postanowienia o wszczęciu śledztwa z dnia [...] maja 2017 r., powinno zostać uznane za oszustwo, o którym stanowi art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.
Tym samym w ocenie Prezesa ARiMR kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uzasadnia zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Czytelna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania przestępstwa, a nie wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez sąd. Podkreślono przy tym, iż zasadniczym celem zawieszenia postępowania na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest bowiem zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2017 r.
Skarżąca w skardze podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 w tym art. 115 tegoż ostatniego, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż samo podjęcie przez prokuraturę czynności sprawdzających w fazie ad rem postępowania przygotowawczego - co rzekomo samo w sobie skutkuje wypełnieniem dyspozycji tego przepisu jako dojście do podejrzenia popełnienia oszustwa.
Skarżąca wskazała również na naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego bowiem organ nie dokonał zawiadomienia w trybie tego przepisu będącego niezbędnym do wydania decyzji administracyjnej,
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności nie wyjaśnienia, dlaczego sam fakt wszczęcia postępowania przygotowawczego ad rem przez prokuraturę (za nieokreśloną sygnaturą) miałby skutkować negatywnymi skutkami dla Skarżącej,
c) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi naruszenie całej grupy przepisów k.p.a. statuujących podstawowe aksjologiczne zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., poprzez wydanie w niniejszej sprawie "decyzji o zawieszeniu płatności" zamiast naturalnego w tym względzie "postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu" w niniejszej sprawie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - a to w celu "umożliwienia" wydania pozornie niewadliwej decyzji, pozornie "odmiennej" od szeregu postanowień wydawanych dotychczas w podobnych casusach w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i następnie uchylanych przez sądy administracyjne i NSA w tożsamych sprawach, stwarzając wrażenie, iż dotychczasowa utrwalona jurysprudencja NSA nie znajduje zastosowania do niniejszej sprawy,
d) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji uniemożliwiające jej ocenę, zrozumienie i jakąkolwiek kontrolę instancyjną poprzez niewskazanie np. sygnatury postępowania prokuratorskiego, bieg którego przesądził o wydaniu zaskarżonej decyzji ani też żadnych okoliczności sprawy, które przekonały organ o konieczności podjęcia tak drastycznego środka wobec Skarżącej jak wydanie decyzji, która sama w sobie szkodzi Skarżącej a także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, który jest środkiem nadzwyczajnym na tle faktu, iż przedmiotowe postępowanie prokuratorskie toczy się ad rem,
e) art. 145 § 1 punkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 k.p.a., 147 k.p.a. i 151 § 1 punkt 2 k.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania prowadzącemu i polegającemu na uchyleniu decyzji ostatecznej (jak wynika jedynie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji k.5 - w formie wznowienia postępowania) wznowieniu postępowania administracyjnego (nie wynika to z części dyspozytywnej decyzji) zakończonego decyzją ostateczną [...] z dnia [...] września 2014 r. pomimo braku ustawowych przesłanek do wznowienia tego postępowania. W niniejszej sprawie bowiem nie zaistniała żadna przesłanka pozwalająca w myśl ustawy proceduralnej (k.p.a.) na wznowienie postępowania.
W ocenie Skarżącej nie wynika także z uzasadnienia decyzji i organ nie sprostał wymogowi wskazania konkretnej przesłanki kodeksowej do wznowienia w koniunkcji z okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi jej zastosowanie.
Wskazano też, że w szczególności za "nową okoliczność" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznane podjęcie przez organ innej oceny faktu znanego mu (lub dowodowo dostępnego) już na etapie pierwotnie prowadzonego postępowania. Nie może bowiem być mowy w takiej sytuacji o ujawnieniu jakichkolwiek nowych dowodów lub okoliczności a jedynie o zmianie oceny faktów i okoliczności znanych i dostępnych organowi (istniejących) w chwili orzekania w pierwotnym postępowaniu.
W oparciu o powyższe zarzuty, Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie objętym skargą oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego – dalej jako k.p.a., jak i z normami prawa materialnego, mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane prawidłowo, a tym samym skarga podlega oddaleniu.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.
Na wstępie należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie zastosowanie mają następujące przepisy prawa unijnego, a w szczególności:
1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz. Urz. UE L nr 298 z 26 października 2012 r., str. 1) zwane dalej "rozporządzeniem nr 966/2012";
2) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347/549 z dnia 20 grudnia 2013 r.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013";
3) rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UEL299 z 16 listopada 2007 r., str. 1, z p. zm.) zwane dalej "rozporządzeniem nr 1234/2007", zastąpione od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UEL 347/671 z dnia 20 grudnia 2013 r.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1308/2013";
4) rozporządzenie Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1), zwane dalej "rozporządzeniem nr 543/2011";
Zastosowanie mają również przepisy krajowe, a w szczególności:
1) ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2016 r. poz. 58);
2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1530, z p. zm.);
3) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2013 r., poz. 872, z p. zm.).
Należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o uchyleniu w części decyzji ostatecznej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] września 2014 r. o przyznaniu pomocy finansowej co do kwoty 208.019,27 zł oraz o zawieszeniu płatności kwoty 208.019,27 zł z tytułu przyznanej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w II półroczu II roku realizacji planu dochodzenia do uznania. Decyzje zostały wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności Dział II Rozdział 12 - Wznowienie postępowania oraz w oparciu o art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 543/2011.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy", po drugie - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Przyznać należy, że problem istotnych okoliczności faktycznych wynikających z opinii biegłego sporządzonej po wydaniu decyzji ostatecznej jest złożony. Odnosząc się do kluczowego dla niniejszej sprawy problemu "istotności" i "nowości" opinii biegłych wskazać należy, że przedstawienie po zakończeniu postępowania w sprawie decyzją ostateczną nowego dowodu w postaci opinii zawierającej odmienną ocenę stanu faktycznego, od tej na której opierał się organ wydający decyzję, należy uznać za istotną dla sprawy mimo tego, że sam dowód (opinia) nie może być podstawą wznowienia postępowania, gdyż nie istniała w dniu wydania decyzji. Natomiast za podstawę taką uznaje się nowe fakty z tej opinii wynikające. W tej mierze takie stanowisko jest dominujące zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Warszawa 2012, s. 560 oraz M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 720 i powołane w tych komentarzach orzeczenia sądów administracyjnych - w szczególności wyrok NSA z 29 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 633/05).
Należy zatem podkreślić, że na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Opinia biegłego, wydana po wykonaniu decyzji w postępowaniu zwykłym nie może być uznana za nowy dowód stanowiący podstawę do wznowienia postępowania, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jeśli natomiast w ocenie organu wszczynającego postępowanie z urzędu (lub w ocenie strony żądającej wznowienia postępowania) w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okolicznością taką nie może być sam fakt wydania opinii, lecz fakty z opinii tej wynikające.
Przypomnieć bowiem należy, iż nowa okoliczność musi być istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Należy przez to rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego, przy czym wystarczające jest prawdopodobieństwo wydania takiej decyzji (patrz: wyroki NSA z dnia 1 lipca 2015r., sygn. akt II OSK 2863/13, LEX 1801235, z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1885/99, LEX nr 50152, z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 429/06, LEX nr 348005, z dnia 25 czerwca 1985 r., sygn. akt I SA 198/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 35).
Przenosząc powyższe rozważania już bezpośrednio na grunt kontrolowanej sprawy, należy wskazać, że choć operat szacunkowy, na który powołują się organy, został sporządzony już po zakończeniu postępowania administracyjnego i wydaniu decyzji ostatecznej, a więc nie mógł być uznany za nowy dowód, to okoliczności faktyczne w nim stwierdzone co do zasady mogą być "nowością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powyższe dotyczy podnoszonych w opiniach kwestii wysokości wartości spornej nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że kwestia ta była istotna dla wydanego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie określenia wysokości pomocy, albowiem miała wpływ na jej wysokość. Nowe okoliczności mogą bowiem wskazywać na to, że pomoc mogła zostać wyliczona w innej wysokości. Ponownie należało zatem ocenić kwestię określenia wartości nieruchomości, bowiem z nowego operatu wynika, że jest ona mniejsza niż przyjęta w postępowaniu zwykłym. Podsumowując, okoliczności te mogły i miały - w ocenie Sądu prawidłowo - wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Sąd pragnie wskazać, iż spór w niniejszej sprawie - z uwagi na toczące się postępowanie karne o sygn. akt [...] Prokuratury Regionalnej w [...] w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w stosunku do mienia znacznej wartości poprzez przedłożenie w ARiMR przez m.in. Skarżącą spółkę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. 11 § 2 k.k. - dotyczy ponadto dwóch kwestii. Mianowicie chodzi o to, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie przyznania pomocy finansowej skarżącej spółki z związku z postępowaniem prokuratorskim oraz w jakiej formie winno to nastąpić.
Skarga dąży do wykazania, iż brak było podstaw do zawieszenia płatności, z uwagi na brak powoływanych przez organ przesłanek zawieszenia, natomiast według organu istniały takie przesłanki. Organy administracyjne wskazywały tutaj na okoliczność wystąpienia przesłanki w postaci postępowania toczącego się przed Prokuraturą. W ocenie Skarżącej nie było w okolicznościach niniejszej sprawy podstaw do zawieszenia płatności, albowiem wskazywane przez organy postępowanie karne toczy się "w sprawie", to jest nie toczy się przeciwko komukolwiek. Zdaniem zaś Strony skarżącej w sytuacji, gdy nikomu nie zostały przedstawione zarzuty, wydanie zaskarżonej decyzji jest co najmniej przedwczesne. Z kolei zdaniem organu samo podejrzenie popełnienia oszustwa uzasadnia zawieszenie płatności, a odmienne rozumienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 powodowałoby, że przepis ten byłby bezużyteczny, jako środek zapobiegający nadużyciom ze strony podmiotów korzystających ze wsparcia w ramach programu operacyjnego.
Skarżąca podnosiła nadto, że ewentualne zawieszenie winno nastąpić w drodze zawieszenia postępowania w sprawie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie w formie zastosowanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż w chwili wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia toczyło się postępowanie w sprawie ww. podejrzenia popełnienia przestępstwa. Nadto z treści cyt. art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 543/2011 niezbicie wynika, iż właściwy organ po stwierdzeniu zaistnienia określonej w nim przesłanki, ma podstawę do zawieszenia uznania lub płatności poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą bowiem zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatność na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. W ust. 1 tego przepisu określono natomiast, że w przypadku gdy organizacja producentów, zrzeszenie organizacji producentów lub grupa producentów popełniła oszustwo w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 12234/2007, państwa członkowskie, bez uszczerbku dla wszelkich innych sankcji i kar stosowanych na mocy prawodawstwa unijnego i krajowego wyłączają odnośne działania lub operacje ze wsparcia w ramach programu operacyjnego lub planu uznawania i odzyskują wszelką pomoc, którą już wypłacono na te operacje. Podkreślić tutaj należy, iż powoływany przepis rozporządzenia 543/2011 jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Przepis ten obowiązuje bezpośrednio i nie jest tutaj wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego ani inne dodatkowe działanie legislacyjne. Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych wyżej niespornych okoliczności faktycznych.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego - nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej - organy są obowiązane do przyjęcia, iż popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia już przyznanej pomocy. Jednocześnie rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej pomocy finansowej. Organy administracyjne mają w takich przypadkach prawo uznać, że istnieje bezpośredni związek między śledztwem, a prowadzonym postępowaniem administracyjnym (patrz: wyroki WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 493/16, z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1688/16; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
Mając zatem na uwadze powyższe wyjaśnienia wskazać należy, iż w ocenie Sądu kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uznana została za podstawę do zawieszenia płatności. Sąd zgadza się tutaj ze stanowiskiem organu, iż zasadniczym celem zawieszenia - czy to postępowania mającego na celu przyznanie płatności, czy też realizacji przyznanej już płatności - na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa, jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Prezentowane tutaj stanowisko Strony skarżącej, jakoby zaskarżona decyzja była przedwczesna, ponieważ w stosunku do żadnej z osób związanej ze Stroną nie wydano postanowienia o przedstawieniu jakichkolwiek zarzutów, Sąd uznał na bezpodstawne. Czytelna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełnienia przestępstwa a nie na wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez sąd powszechny. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wszczęcie śledztwa w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie "in rem" nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest bowiem wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę "in personam", czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie.
Skoro w przepisie tym wskazano, iż możliwe jest zawieszenie płatności w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa (oszustwa), to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można np. dopiero po wniesieniu do Sądu aktu oskarżenia. Prezentowane przez Skarżącą stanowisko w tym zakresie jest zatem nieprawidłowe.
W ocenie Sądu należy przy tym podkreślić, że przepisy prawa wspólnotowego tj. cyt. art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 mają w tym przypadku pierwszeństwo zastosowania, albowiem przepisy tego rozporządzenia odnoszą się właśnie do kwestii szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw. Zatem to ten przepis, a nie regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Tryb, jak i formę rozstrzygania w sprawach możliwości zawieszenia uznania organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów, jak i zawieszenia płatności na ich rzecz, w warunkach określonych hipotezą art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011, reguluje ustawa krajowa, a mianowicie ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynku owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno.
Przepisy tej ustawy, "w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej", szczegółowo i precyzyjnie określają właściwość i kompetencje wymienionych w niej organów (Państwa Członkowskiego) do załatwiania powierzonych im spraw oraz formę realizacji tych kompetencji, zastrzegając dla rozstrzygnięć podejmowanych w sprawach indywidualnych, formę decyzji administracyjnej (por. art. 2 ust. 1 i ust. 1a, gdy chodzi o załatwiane w drodze decyzji sprawy należące do właściwości marszałka województwa oraz art. 9 ust. 1 i ust. 1a, gdy chodzi o sprawy, w których rozstrzyganie, w drodze decyzji, powierzone zostało dyrektorowi oddziały regionalnego ARiMR). Do właściwego organu, o ile stwierdzi we wszczętym postępowaniu ziszczenie się określonej art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011 przesłanki, należy więc wydanie stosownego rozstrzygnięcia w przewidzianej dla niego formie, a mianowicie w formie decyzji administracyjnej (patrz: wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1011/14; dostępny tamże).
Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia wskazanego w skardze art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 w zw. z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011.
W ocenie Sądu organy w zaskarżonym rozstrzygnięciu tym samym nie naruszyły przepisów prawa materialnego.
Jednocześnie - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono - choć skrótowo - dlaczego dokonano zmiany decyzji w trybie wznowienia postępowania oraz dlaczego orzeczono o zawieszeniu płatności.
Tym samym organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż z akt administracyjnych wynika, że Strona skarżąca została poinformowana o wznowieniu postępowania postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., jak również brała przed wydaniem decyzji przez organ I instancji aktywny udział w tym postępowaniu, składając pisma i wyjaśnienia. Skarżąca nie otrzymała jednakże formalnego zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego, natomiast została powiadomiona przy postanowieniach o dołączeniu do akt sprawy dokumentów: nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] przez Dyrektora OR ARiMR o treści art. 10 k.p.a. W świetle art. 10 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, doszło tym samym do naruszenia przez organ tej normy prawnej. Wskazany obowiązek dotyczy także organu odwoławczego w zw. z art. 140 k.p.a. Dodatkowo należy podkreślić, że przed organem odwoławczym dopuszczono nowy dowód w sprawie, a mianowicie postanowienie Prokuratury Regionalnej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. Jednakże organ odwoławczy pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. powiadomił Skarżącą o tym fakcie, jak też o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W ocenie Sądu brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, iż powyższe naruszenie przepisu postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem treść tego dokumentu była Skarżącej znana. Takiej argumentacji nie wskazuje także Strona skarżąca. Podnosząc ten zarzut Spółka nie wskazuje nadto, w jaki sposób to uchybienie miałoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie.
Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI