V SA/WA 2196/19

V SA/Wa 2196/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jadwiga Smołucha
Jarosław Stopczyński /przewodniczący/
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1684/20 - Postanowienie NSA z 2024-04-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 152 par 1; art. 61 par 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 56 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. przy udziale uczestnika postępowania B. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi (...) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...).10.2019 r. nr (...), którym uchylono postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...).09.2019 r. znak (...) w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. Z. i orzekając co do istoty zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).10.2018 r., wystawionego przez (...), do dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie skargi na postanowienie (...) z dnia (...).08.2018 r. nr (...).
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku B. Z. na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).10.2018 r., wystawionego przez K., obejmującego należności z tytułu grzywny za okres 2.08.2018 r. w kwocie należności pieniężnej 10.000,00 zł. Jako podstawę prawną dochodzonego obowiązku wskazano postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. sygn. akt (...) o nałożeniu grzywny.
W celu realizacji należności dochodzonych przedmiotowym tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a., zawiadomieniem z dnia (...).10.2018 r. nr (...) dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.. Zawiadomienie o zajęciu organ rentowy odebrał w dniu (...).10.2018 r. i pismem z dnia (...).11.2018 r. poinformował o wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową.
W dniu (...).04.2019 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie nr 1432- (...) o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do (...) Banku (...) S.A. Bank zawiadomienie odebrał w dniu (...).04.2019 r. i pismem z tego samego dnia poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji.
W dniu (...).05.2019 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło pismo B. Z. datowane na dzień (...).11.2018 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego". W przedmiotowym piśmie Strona wniosła m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 pkt 2 u.p.e.a. do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie i skargi. Ponadto w uzasadnieniu ww. wniosku podniosła, iż tytuł wykonawczy na podstawie którego została wszczęta egzekucja został uchylony na skutek wydania w dniu (...).03.2019 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1830/18, uchylającego postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. (...). Do wniosku Strona załączyła kserokopię ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia (...).05.2019 r. nr (...) zwrócił się do Wierzyciela – K. o udzielenie informacji w zakresie wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr (...) z dnia (...).10.2018 r. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7.03.2019 r sygn. akt I SA/Wa 1830/18.
W dniu (...).06.2019 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego W. pismo Wierzyciela informujące, iż od ww. wyroku K. złożyła skargę kasacyjną, wobec czego zaskarżony wyrok nie uzyskał waloru prawomocności, a co za tym idzie okoliczność wydania przedmiotowego wyroku nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. W konsekwencji obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr (...) jest nadal wymagalny.
Postanowieniem z dnia (...).09.2019 r. nr (...) wydanym na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej B. Z. na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).10.2018 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, iż zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu I instancji strona nie zgłosiła zarzutów, jedynie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, którego złożenie nie stanowi podstawy do zawieszenia prowadzonej egzekucji. Ponadto zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie nie wystąpiła również żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a.
B. Z. wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...).09.2019 r. znak (...) w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Organ wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem określonych przez ustawodawcę okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Podniósł, iż przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania.
Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7.03.2019 r sygn. akt I SA/Wa 1830/18 uchylił postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...), stanowiące podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).10.2018 r. Od przedmiotowego wyroku K. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych.
Zaznaczył, iż podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i § 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 tej ustawy akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Podkreślił, iż istotą zawartej w art. 152 p.p.s.a. normy jest zapewnienie tzw. ochrony tymczasowej, obowiązującej pomiędzy uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się orzeczenia, ze względu na oczekiwanie na zaistnienie skutków związanych z prawomocnym orzeczeniem WSA, które znoszą potrzebę jej zastosowania.
Zauważył, iż w myśl art. 170 p.p.s.a. dopiero prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Organ wyprowadził wniosek, że uchylenie zaskarżonego postanowienia wyrokiem sądu I instancji oznacza, że postanowienie to istnieje nadal w obrocie prawnym jednakże nie wywołuje już skutków prawnych, tak procesowych jak i materialnych. Stan taki trwa do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji. Zatem zasadne jest stwierdzenie, że postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...), stanowiące podstawę prawną prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, póki co nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Mimo to, z uwagi na art. 152 § 1 p.p.s.a., nie wywołuje ono skutków prawnych. Tym samym zaistniał pewien stan tymczasowy, kiedy mimo tego, że decyzja pozostaje w obrocie prawnym, to nie wywołuje skutków prawnych. Jest to swoistego rodzaju forma zabezpieczenia interesów skarżącego, które - zdaniem sądu uwzględniającego skargę na dany akt lub czynność - zostały naruszone poddanym kontroli sądowej aktem.
W związku z powyższym organ stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" bowiem skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku podatkowego do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku.
W skardze K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a.., art. 168 § 1 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne należało zawiesić ze względu na wydanie przez sąd I instancji wyroku uchylającego postanowienie stanowiące podstawę egzekwowanego obowiązku, pomimo jego nieprawomocności;
art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez wadliwą ocenę stanu faktycznego i przyjęcie w uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia, że wyrok uchylający postanowienie o ukaraniu grzywną w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. podlega wykonaniu, pomimo skutecznego wniesienia wobec niego skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a., a co za tym idzie nieprawomocności orzeczenia (art. 170 § 1 p.p.s.a.);
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a,, w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczeniem o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia (...) października 2018 r. nr (...), z uwagi na błędne uznanie, że w przedmiotowym postępowaniu zachodzą przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ppsa uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ppsa). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ppsa).
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe.
Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z (...) października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z (...) września 2019 r. i zawiesił postępowanie egzekucyjne do dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie skargi na postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 07.03.2019 r sygn. akt I SA/Wa 1830/18 uchylił postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...), stanowiące podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).10.2018 r. Od przedmiotowego wyroku Wierzyciel tj. K., wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
W sprawie istotę sporu stanowi okoliczność, czy ww. nieprawomocny wyrok o uchyleniu postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...), może stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu organ uchylając w całości postanowienie organu egzekucyjnego z (...) września 2019 r. i zawieszając postępowanie egzekucyjne do dnia uprawomocnienia się ww. wyroku działał prawidłowo.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W wyniku nowelizacji tego przepisu, dotychczasowy obowiązek sądu określania czy i w jakimi zakresie uchylony akt lub czynność nie mogą być wykonywane, zastąpiono regułą ustawową, niewywoływania przez uchylone akty lub czynności żadnych skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że istotą tego przepisu jest zapewnienie tzw. ochrony tymczasowej, obowiązującej pomiędzy uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się orzeczenia, ze względu na oczekiwanie na zaistnienie skutków związanych z prawomocnym orzeczeniem WSA, które znoszą potrzebę jej zastosowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17). Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. zatem "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1092/18).
Podkreślenia również wymaga, że w przypadku stosowania przepisu art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...) chodzi o wykonalność tego postanowienia w szerokim znaczeniu. Wobec uchylenia postanowienia ww. wyrokiem uznać należy, że postanowienie to nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo, że wyrok uchylający to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 15 października 2019 r. sygn. akt I GSK 1448/18 dostępny http://cbois.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził, że uchylenie postanowienia K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...) wyrokiem sądu I instancji oznacza, że postanowienie to istnieje nadal w obrocie prawnym, jednakże nie wywołuje już skutków prawnych, tak procesowych jak i materialnych. Stan taki trwa do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji. Oznacza to, że postanowienie K. z dnia (...).08.2018 r. nr (...), stanowiące podstawę prawną prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, póki co nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Mimo to, z uwagi na art. 152 § 1 p.p.s.a., nie wywołuje ono skutków prawnych. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku.
Powyższe oznacza, iż organ egzekucyjny, z uwagi na treść art. 152 § 1 p.p.s.a. nie mógł egzekwować należności określonej ww. postanowieniu lecz winien był postępowanie to zawiesić.
Wobec powyższych rozważań nie zasadny jest zarzut, że organ orzekał na podstawie niepełnego materiału dowodowego. W opinii K. materiał dowodowy w niniejszej sprawie wymagał uzupełnienia poprzez dołączenie do niego odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7.03.2019 r sygn. akt I SA/Wa 1830/18z informacją o jego prawomocności lub uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważyć również należy, iż akta niniejszej sprawy zawierają kserokopię ww. wyroku (karty nr 52-57).
Mając powyższe na względzie Sąd za trafne uznał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym podnoszone przez K. w skardze zarzuty okazały się niezasadne.
W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.