V SA/Wa 2137/11

V SA/Wa 2137/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Mydłowska /sprawozdawca/
Irena Jakubiec-Kudiura
Jarosław Stopczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
art. 33 ust. 4
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... sierpnia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga K. M., obywatela G., (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... sierpnia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia ... marca 2010 r., nr ... Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpoznając wniosek skarżącego z dnia ... sierpnia 2009 r. o nadanie statusu uchodźcy, odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożenia odwołania decyzją z dnia ... września 2010 r. nr ... Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... marca 2010 r.
Z kolei decyzją z dnia ... maja 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lutego 2011 r. umarzającą postępowanie i stwierdzającą niedopuszczalność kolejnego wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, złożonego przez skarżącego w dniu ... listopada 2010 r.
Skarżący w dniu ... sierpnia 2011 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z nowym (trzecim) wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jednocześnie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, w uzasadnieniu którego podniósł, iż w interesie demokratycznego państwa prawa, jakim jest Rzeczpospolita Polska, nie może mieć miejsca wydalenie z terytorium cudzoziemca, który był poddawany ze strony funkcjonariuszy władz publicznych aktom dyskryminacji z powodu swojej przynależności narodowej.
Decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP.
Pismem z dnia ... sierpnia 2011 r. (data nadania) skarżący, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu wyjaśnił m.in., że wydalenie go z terytorium RP w trakcie trwania procedury uchodźczej uniemożliwi organom prowadzącym postępowanie ustalenie rzeczywistych przyczyn ubiegania się o ochronę międzynarodową, co doprowadzi do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071 j.t.) – dalej: k.p.a.
Decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponownie odmówił skarżącemu wstrzymania decyzji z dnia ... marca 2010 r., nr ...
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, że tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.
Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku skarżącego z wnioskiem złożonym uprzednio stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które nie istniałyby w momencie rozpatrywania jego pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Polsce. Ponadto za niepoparte żadnymi okolicznościami organ uznał oświadczenie skarżącego, jakoby wydalenie go z terytorium RP uniemożliwiło poznanie rzeczywistych przyczyn jego wyjazdu z kraju pochodzenia, tym bardziej, że w dwóch poprzednich procedurach o nadanie statusu uchodźcy w sposób wyczerpujący zbadano okoliczności opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia.
W związku z powyższym, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, brak było postaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.
Pismem z dnia ... września 2011 r. skarżący złożył skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... sierpnia 2011 r. i wniósł m.in. o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obligujące organy prowadzące postępowanie administracyjne do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które doprowadziły do wydania niezgodnej z prawem decyzji.
W ocenie skarżącego odmowa wstrzymania wykonania decyzji w części dotyczącej wydalenia go z terytorium RP jest skutkiem błędnej interpretacji art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie powyższego art. 33 ust. 4. Jak wyjaśnił bowiem skarżący, jego zdaniem spełnia łącznie wszystkie trzy przesłanki wymienione w art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, niezbędne do tego, by Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców mógł wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, a ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdził, że skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.
W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).
Analizując powyższe przepisy zauważyć należy, że złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.
Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.
W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".
Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie definiowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.
Oceniając wniosek skarżącego w tym kontekście należy uznać, że skarżący, pomimo zarzutu w skardze, tego "słusznego interesu" nie wykazał. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez skarżącego podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał, ani nie wskazał swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie wskazujące, iż jego wniosek uzasadniony jest jego dyskryminowaniem z powodu narodowości i konfliktem z władzami policji, bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chciałby skarżący w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Należy mieć również na uwadze, iż we wniosku z dnia ... sierpnia 2011 r. skarżący nie wskazał na żadne istotne nowe fakty, czy okoliczności związane z prześladowaniem, bądź też ryzykiem doznania poważnej krzywdy w stosunku do wskazywanych w poprzednim postępowaniu, prowadzonym z wniosku z dnia ... sierpnia 2009 r., który został rozpoznany negatywnie, ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... września 2010 r. W tym postępowaniu skarżący mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien był przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżąc jednak na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazał. W zasadzie ponowne powoływanie się na okoliczności, które były przedmiotem rozpoznania przez organy administracji we wcześniej prowadzonym postępowaniu, o odmowie nadania statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpuje przesłanek wykazania "słusznego interesu".
Tak też twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzją ostateczną z dnia ... września 2010 r. postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu.
Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należ zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.
W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy nie zawierał żadnych nowych okoliczności, które nie istniałyby w momencie rozpatrywania jego pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy (co więcej, załączone przez skarżącego dokumenty z roku 2009 i 2010 nie świadczą o istnieniu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem lub też rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy), to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co zasadnie mogło doprowadzić organ do wyrażenia opinii, iż złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Wbrew zarzutom skargi, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, które były już przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku.
Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem, a wskazane w skardze zarzuty naruszenia art. 33 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony uznać należy za bezzasadne. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydając przedmiotową decyzję prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czym wypełnił również dyspozycje art. 7, art. 77 oraz art. k.p.a. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Na marginesie Sąd tylko zauważa, że rozpoznając merytorycznie wniosek skarżącego z dnia ... sierpnia 2011 r. o nadanie statusu uchodźcy, w oparci o przesłanki określone w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, organ administracji winien skonfrontować zeznania skarżącego w postępowaniu wszczętym powyższym wnioskiem z wcześniej prowadzonymi postępowaniami uchodźczymi, bowiem w przedmiotowej sprawie zeznania skarżącego mogą zawierać dodatkowe informacje, nieznane dotąd organom administracji rozpoznającym poprzednio dwa złożone wnioski skarżącego o nadanie statusu uchodźcy.