III SA/Po 1062/22

III SA/Po 1062/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 853/23 - Wyrok NSA z 2024-08-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1553
art. 7, art. 8 i art. 10
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. (dalej również: organ I instancji) prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego [...] sp. z o.o. sp. k. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 września 2019 r., nr [...] wystawionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej również: Skarżący, wierzyciel), dotyczącego wierzytelności z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez koncesji. Dochodzona należność główna wynosiła 179 780,80 zł. W toku postępowania egzekucyjnego organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dłużnika. W wyniku zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego uzyskano łącznie 2 482,40 zł.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia okoliczności, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości
6 839,44 zł. Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego w związku
z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności pozyskał łącznie 2 482,40 zł, która to kwota została zaliczona na poczet powstałych kosztów egzekucyjnych.
Organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych za dokonane czynności egzekucyjne pobierane są opłaty, w tym za zajęcie wierzytelności lub innych praw majątkowych niż wskazane w pkt 2 i 3
w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4,20 zł, natomiast zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a., jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę egzekucyjną pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną, nie mniej jednak niż 6,80 zł. Organ powołał się również na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym opłata egzekucyjna w wysokości określonej
w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.
Niezależnie od opłat za czynności egzekucyjne, w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera również opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności
w terminie, przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. powołał się również na przepisy przejściowe ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r., w myśl których
w postępowaniach egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, wprowadzono zasadę ograniczenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne, odpowiednio do kwoty 100 zł i 40 000 zł. Organ wskazał nadto, iż zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
Z tych względów, w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym organ dokonał naliczenia opłaty manipulacyjnej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 100 zł, opłaty za czynność zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym zobowiązanego w wysokości 9 211,67 zł, co stanowi 5% dochodzonej należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę, jak również wydatków egzekucyjnych w łącznej kwocie 10,17 zł z tytułu doręczenia korespondencji oraz przejazdu egzekutora.
Opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego uzasadniona jest podjęciem przez organ egzekucyjny czynności
w celu wyegzekwowania zaległości i stanowi swoiste wynagrodzenie dla organu
z tytułu podjętych czynności egzekucyjnych. Jej wysokość jest zależna od kwoty podlegającej egzekucji oraz rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych. Organ wskazał, że bez znaczenia dla naliczenia i wysokości przedmiotowej opłaty pozostaje fakt nie uzyskania z niej wystarczających środków na zaspokojenie całej należności. Łączna wysokość naliczonych kosztów wyniosła 9 321,84 zł, którą organ I instancji pomniejszył o kwotę uzyskaną w wyniku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, wynoszącą 2 482,40 zł. Jednocześnie organ I instancji podniósł, że pozyskane środki w pierwszej kolejności przeznaczone zostały na pokrycie kosztów egzekucyjnych, wobec czego obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 6 839,44 zł.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zarzucając naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. poprzez przyjęcie błędnej wykładni oraz naruszenia art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na jego niezastosowaniu, poprzez pominięcie wytycznych wynikających z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14. W ocenie Skarżącego, działanie organu I instancji było niezgodne z przepisami oraz wytycznymi w zakresie sposobu ustalania kosztów egzekucyjnych wynikającymi z orzecznictwa. Organ I instancji nie zastosował miarkowania kosztów, nie wskazał również argumentów wskazujących na powiązanie naliczonej opłaty za zajęcie wierzytelności z adekwatnością do podjętych czynności. Różnica między wyegzekwowaną kwotą a naliczonymi kosztami egzekucji prowadzi do tego, że opłata nałożona na wierzyciela przybiera charakter kary.
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej również: "organ II instancji" lub "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) art. 18, art. 64c § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 roku, wydał postanowienie z dnia 7 września 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 31 marca 2022 r.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Wskazany przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe ściągnięcie od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych.
Dalej organ II instancji podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 jest wyrokiem zakresowym, który nie eliminuje
z systemu prawa przepisów art. 64 u.p.e.a.. Przepisy te obowiązują w granicach wyznaczonych przez treść samego orzeczenia, a później również w związku
z wejściem w życie ustawy nowelizującej. W pozostałym zakresie mogły być stosowane przez adresatów.
W odniesieniu do opłaty za czynność zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym zobowiązanego organ wskazał, iż stanowi ona konsekwencję podjętych przez organ egzekucyjny czynności mających na celu przymusowe wyegzekwowanie dochodzonych należności. Opłata z tego tytułu może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy dojdzie do faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnych. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do miarkowania kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu II instancji fakt przyjęcia przez ustawodawcę górnego limitu opłaty za czynności egzekucyjne wynoszącego 40 000 zł w przepisach ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r. stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przez co odpada potrzeba weryfikowania wysokości opłaty egzekucyjnej z uwzględnieniem kryteriów celowości i pracochłonności. W tym zakresie organ przywołał treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. I GSK 99/22, w którym stwierdzono, iż w wyniku wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r. ustawodawcy udało się wykonać wspomniane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym, w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności uzasadniające wzruszenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego
w O. z dnia 31 marca 2022 r..
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej reprezentowany przez fachowego pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie:
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. poprzez przyjęcie błędnej wykładni;
- art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na jego niezastosowaniu, poprzez pominięcie wytycznych wynikających z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14, przez brak miarkowania opłaty za zajęcie rachunku bankowego, co doprowadziło do braku adekwatności wyliczonej opłaty względem faktycznie wykonanych przez organ czynności oraz przez błędne wyliczenie tej opłaty od kwoty dochodzonej, a nie od kwoty faktycznie zajętej wierzytelności;
- art. 7 k.p.a. nakazującego dochodzenie prawdy obiektywnej i nakładającego na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu m.in. interesu społecznego, co miało wpływ na wynik sprawy i treść wydanego postanowienia.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie Skarżącego, twierdzenie organu II instancji o braku podstaw miarkowania opłaty za zajęcie rachunku bankowego wobec znowelizowania przepisów u.p.e.a. określających maksymalną górną opłatę za zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym na kwotę 40 00 zł jest sprzeczne z oceną prawną zawartą
w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Organy egzekucyjne powinny uwzględnić okoliczności faktyczne i prawne sprawy tak, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych we wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy I i II instancji w ogóle nie odniosły się do kwestii adekwatności kosztów w rozumieniu racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Doprowadziło to do sytuacji, w której mimo faktycznego zajęcia wierzytelności w kwocie 2 482,40 zł, naliczono opłatę za samo zajęcie rachunku bankowego w kwocie 9 211,67 zł. Z tego względu, zdaniem Skarżącego, w niniejszym stanie faktycznym naliczona opłata ma charakter sankcyjny.
Odnosząc się do stanowiska organu II instancji, zgodnie z którym postulaty Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca
2016 r., sygn. SK 31/14 zostały zrealizowane w pełni wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 roku Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie posiłkował się przy interpretacji przywołanego wyroku TK brzmieniem nowych przepisów. Przepisy u.p.e.a. wprowadzone ustawą zmieniającą przesądziły,
iż zastosowanie opłaty stosunkowej winno być liczone od kwoty faktycznie wyegzekwowanej. Wobec zajęcia przez organ egzekucyjny wierzytelności w kwocie 2 482,40 zł, od tej kwoty organ winien był naliczyć opłatę za zajęcie rachunku bankowego, nie powinien natomiast naliczać 5% od kwoty dochodzonej,
co skutkowało naliczeniem opłaty większej niż kwota wyegzekwowana.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W tym miejscu wskazać należy, iż w trakcie toczącej się egzekucji administracyjnej, a przed wydaniem postanowienia o obciążaniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, doszło do zmiany stanu prawnego tzn. z dniem 20 lutego 2021r. weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię obciążania wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
Wprowadzone ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r., poz. 1553 – dalej jako "ustawa zmieniająca") przepisy są co do zasady korzystniejsze dla wierzycieli, ustalono w nich maksymalne kwoty kosztów egzekucyjnych (art. 64 § 1, 4, 5 u.p.e.a. po zmianie), obowiązek ich zapłaty powiązano z wyegzekwowanymi należnościami (art. 64 § 7 u.p.e.a po zmianie), odstąpiono od obciążania kosztami państwowych jednostek budżetowych na rzecz organu egzekucyjnego działającego w ramach państwowej jednostki budżetowej (art. 64c § 6 u.p.e.a. po zmianie). Przepisy wprowadzające ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019r. stanowią, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejście ustawy i do niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy opłat egzekucyjnych nakazały stosować przepisy dotychczasowe z modyfikacjami (art. 6, art. 8, 10 ustawy zmieniającej).
W tym miejscu zaznaczyć należy, iż zmiany zostały wprowadzone w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Mając na uwadze zarzuty skargi podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny nie uchylił przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ani przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. Jednocześnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Wyjaśniając skutki swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.
Uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca uchwalił wspomnianą już wyżej ustawę zmieniającą, którą uregulowała sytuację prawną dotyczącą zasad ustalania przez organ egzekucyjny kosztów postępowania egzekucyjnego i ponoszenia tych kosztów przez strony postępowania. Art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Mając zatem na uwadze, że w kontrolowanej sprawie postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony 11 września 2019 r. (wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wpłynął do organu 12 września 2019 r. – k. 3), a zostało zakończone 31 marca 2022 r. (postanowienie o umorzeniu postępowaniu egzekucyjnego k. 95), organ wydając postanowienie zobowiązany był do zastosowania u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych – w szczególności art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej. I tak, zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. - opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne co do zasady obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 in fine u.p.e.a.), jednak wierzyciel pokrywa je, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 u.p.e.a.). Natomiast zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Jednakże, jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę egzekucyjną pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. (art. 64 § 5 u.p.e.a.). Nadto, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 64 § 6 u.p.e.a.).
Stosowanie zaś do art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. W kolejnym ustępie tego artykułu sprecyzowano zasady określania opłaty manipulacyjnej w przypadku jej częściowego wyegzekwowania lub zapłacenia w wysokości niższej niż 100 zł (ust. 2). Natomiast w jego ust. 3 wskazano, że nie pobiera się opłaty manipulacyjnej, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł. W treści art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawodawca wskazał, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł. Zgodnie z normą art. 8 ust. 2 ustawy zmieniającej, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Z kolei na mocy art. 8 ust. 3 ustawy zmieniającej nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje, Sąd stwierdza, że organy obu instancji, obciążając kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, prawidłowo ustaliły ich wysokość. W kontrolowanej sprawie na koszty te składa się opłata manipulacyjna, opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz wydatki egzekucyjne. Opłata manipulacyjna na mocy art. 7 ustawy zmieniającej ograniczona została do kwoty 100 zł. Natomiast opłata za dokonanie czynności egzekucyjnej, tj. zajęcie środków na rachunku bankowy zobowiązanej spółki, ustalona w kwocie 9.211,67 zł, znajduje odzwierciedlenie w stanie faktycznym sprawy (tj. wysokości egzekwowanej wraz z odsetkami należności wynoszącej 183,918,00 zł) oraz w przepisach u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym z uwzględnieniem przepisów ustawy zmieniającej, w szczególności w oparciu o jej art. 6 i art. 8. Należy wyjaśnić, że opłata ta, jako nie przekraczająca maksymalnej kwoty zakreślonej art. 8 ustawy zmieniającej, prawidłowo została określona w oparciu o przepis art. 64 § 1 ust. 4 u.p,.e.a. w brzmieniu dotychczasowym tj. jako 5 % egzekwowanej należności. Nie ulega wątpliwości, że do opłaty manipulacyjnej, jak również opłat za czynności egzekucyjne, które nie zostały w całości wyegzekwowane lub zapłacone dobrowolnie przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Jednocześnie tak ustalona wysokość opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynność egzekucyjną nie może przekraczać odpowiednio 100 zł i 40.000 zł. Wprowadzono bowiem, zgodnie z wytycznymi TK, górną granicę wspomnianych opłat, co było główną przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny, określając wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, prawidłowo posłużył się uregulowaniami dotychczasowymi z uwzględnieniem pułapu maksymalnego wynikającego z art. 7 ustawy zmieniającej w odniesieniu do opłaty manipulacyjnego, a także z art. 8 ustawy zmieniającej co do opłat za czynności egzekucyjne. W ocenie Sądu, przedstawiony przez organ sposób naliczenia tak opłaty manipulacyjnej, jak i opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego, mieszcząc się w ustalonych stawkach i nie przekraczając określonych ustawowo maksymalnych granic należności za dokonywane czynności egzekucyjne, nie narusza podniesionych w skardze przepisów Konstytucji, jak również art. 64 § 1 ust. 4 u.p.e.a.
Tym samym skoro egzekucja okazała się skuteczna wyłącznie co do kwoty 2,848,40 zł , to organ zasadnie zaliczając powyższe na koszty egzekucyjne zobowiązal wierzyciela do zapłaty pozostałej kwoty tj. 6,839,44 zł.
Odnosząc się natomiast do stawianego przez stronę zarzutu braku powiązania przez organ wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych z nakładami pracy poniesionymi przez organ w postępowaniu egzekucyjnym, Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że miarkowanie opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma uzasadnienia prawnego (zob. wyroki NSA z: 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 3154/19; 13 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2950/19 oraz wyroki WSA w: Krakowie z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 377/22; Gdańsku z 22 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 842/22; Poznaniu z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 808/22; Łodzi z 8 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 894/22).
Ponadto powtórzyć należy, iż w omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że procentowo określona stawka opłaty egzekucyjnej może "nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji.", ale uznał taką sytuację za "konstytucyjnie dopuszczalną", akcentując przysługującą w tym zakresie ustawodawcy swobodę regulacyjną. Przypomniał, że wprawdzie opłaty te korespondują z "ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego", jednak istnieje potrzeba zapewnienia równowagi pomiędzy interesem publicznym a "ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.". Wysokość tych opłat – zdaniem Trybunału – powinna pozostawać w "racjonalnej zależności" z czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.". W ocenie Trybunału brak określenia górnej granicy opłaty egzekucyjnej oznacza, że "w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Stają się one wtedy "dodatkową sankcją pieniężną.". Trybunał skonstatował, że ochronę przed tego typu sytuacjami może zapewnić "mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą", limitującą kwotę określoną procentowo.
W orzecznictwie wyrażono pogląd, a który to podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, iż wykonując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 , w drodze ustawy zmieniającej ustawodawcy udało się wykonać wspomniane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. NSA zaznaczył, iż wprowadzenie wskazanego limitu usunęło potrzebę weryfikowania wysokości opłat egzekucyjnych pod względem ich celowości czy nakładu pracy organu egzekucyjnego. Stosowanie tych, akcentowanych przez Trybunał Konstytucyjny, kryteriów było niezbędne do wyznaczenia maksimum opłaty, która w świetle dotychczasowych przepisów stanowić mogła wartość nadmierną, świadczącą o zerwaniu "racjonalnej zależności" z czynnościami organów (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 99/22, CBOSA).
Sąd nie dopatrzył się również jakiegokolwiek naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób rzetelny oraz wyczerpujący, a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, sporządzonego zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 124 k.p.a. Organ wskazał fakty, które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, swoją argumentację z wyjaśnieniem podstawy prawnej i odniesieniem się do stanowiska strony. Zatem uznać należy, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ dokonał wszechstronnej analizy oraz oceny materiału dowodowego i odtworzyły stan faktyczny sprawy, który zdaniem tut. Sądu nie budzi wątpliwości. Tak ustalony stan faktyczny, organ poddał prawidłowej ocenie prawnej i stosując właściwe przepisy, dokonał właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.