V SA/Wa 2087/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-07-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
zatory płatniczekara pieniężnaUOKiKpandemiasiła wyższaterminy płatnościprawo handlowepostępowanie administracyjneWSA Warszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki B. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa UOKiK w przedmiocie kary pieniężnej za nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, uznając, że pandemia COVID-19 nie stanowiła bezpośredniej przyczyny tych opóźnień.

Spółka B. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa UOKiK, która uchyliła poprzednią decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej za nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, obniżając jej wysokość. Spółka argumentowała, że opóźnienia wynikały z pandemii COVID-19, traktując ją jako siłę wyższą. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między pandemią a opóźnieniami w płatnościach, a jej sytuacja finansowa, mimo spadku obrotów, pozwalała na terminowe regulowanie zobowiązań.

Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK) z dnia 29 czerwca 2023 r., która uchyliła własną decyzję z 4 kwietnia 2022 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej na B. Sp. z o.o. za nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, obniżając jej wysokość z 567.862,12 zł do 545.507,37 zł. Spółka kwestionowała zasadność nałożenia kary, argumentując, że opóźnienia wynikały z pandemii COVID-19, którą traktowała jako siłę wyższą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć pandemia COVID-19 sama w sobie może być uznana za siłę wyższą, spółka nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między pandemią a opóźnieniami w płatnościach. Analiza finansowa spółki wykazała, że mimo spadku obrotów, spółka generowała zyski, udzielała pożyczek, przekazywała darowizny i wypłacała dywidendy, co świadczyło o stabilnej sytuacji finansowej i możliwości terminowego regulowania zobowiązań. Sąd podkreślił, że spółka nie wykazała inicjatywy w negocjowaniu terminów płatności z kontrahentami ani nie skorzystała z dostępnych form pomocy finansowej, co sugeruje celowe wykorzystywanie kredytu kupieckiego. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych w postępowaniu administracyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pandemia COVID-19 może być uznana za siłę wyższą, jednakże nie wystarcza samo stwierdzenie jej wystąpienia. Niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między pandemią a opóźnieniami w płatnościach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż opóźnienia w płatnościach były bezpośrednim skutkiem pandemii. Analiza finansowa wykazała stabilną sytuację spółki, możliwość terminowego regulowania zobowiązań oraz brak działań zapobiegawczych ze strony spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13c § 3

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13v § 1

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13b § 1

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13b § 2

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 7 § 2a

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13v § 6

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13v § 7

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13v § 8

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13v § 3

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 13a

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 11b

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych art. 11c

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między pandemią COVID-19 a opóźnieniami w płatnościach spółki. Spółka nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uniemożliwiała terminowe regulowanie zobowiązań. Spółka nie podjęła wystarczających działań zapobiegawczych ani nie skorzystała z dostępnych form pomocy finansowej.

Odrzucone argumenty

Pandemia COVID-19 stanowiła siłę wyższą, która uniemożliwiła terminowe regulowanie zobowiązań. Organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie zbierając wyczerpująco materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

nie wystarcza samo stwierdzenie, że pandemia miała miejsce i miała cechy siły wyższej. Niezbędne jest jeszcze stwierdzenie, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych było jej skutkiem. ciężar wykazania tego związku spoczywał na spółce celowo korzystała z bardziej opłacanych dla niej źródeł finasowania jakimi były zobowiązania wobec kontrahentów (tzw. kredyt kupiecki) niż nakładające na nią stałe koszty źródeł finansowania jak leasing czy faktoring. nie zapłaciła ona w terminie aż za prawie 97% zobowiązań wynikających z umów z kontrahentami w 2020r.

Skład orzekający

Monika Kramek

przewodniczący-sprawozdawca

Krystyna Madalińska-Urbaniak

członek

Agnieszka Jendrzejewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia siły wyższej w kontekście przepisów o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, ocena wpływu pandemii na sytuację finansową przedsiębiorcy, obowiązek wykazania związku przyczynowo-skutkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej argumentacji. Każda sprawa będzie oceniana indywidualnie pod kątem związku między pandemią a opóźnieniami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opóźnień w płatnościach, który został spotęgowany przez pandemię. Pokazuje, jak sądy oceniają argumenty o sile wyższej i jakie dowody są potrzebne do jej udowodnienia.

Pandemia jako wymówka? Sąd wyjaśnia, kiedy opóźnienia w płatnościach można usprawiedliwić siłą wyższą.

Dane finansowe

WPS: 75 853 441,59 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 2087/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-07-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Kramek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ar. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Agnieszka Jendrzejewska, , Protokolant st. specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 czerwca 2023 r. nr DWZ-2/2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: skarżąca, spółka, strona) jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu, Prezes UOKiK, organ) z 29 czerwca 2023 r. nr DWZ-2/2023, którą uchylił własną decyzję z 4 kwietnia 2022 r. nr DZP-8/2022 w pkt I.2 nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 567.862,12 zł i orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 545.507,37 zł. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję z 4 kwietnia 2023 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Prezes UOKiK, działając w oparciu o treść art. 13c ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 711 - dalej jako: ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych lub ustawa), na podstawie danych przekazanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, przeprowadził analizę prawdopodobieństwa nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez spółkę, a następnie 22 października 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez skarżącą, obejmujące okres czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r. , tj. trzy kolejne miesiące, przypadające w okresie 2 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
Prezes UOKiK decyzją z 4 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 13v ust. 1 ustawy, w punkcie:
a) I.1 - stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r. przez spółkę to jest działanie naruszające zakaz, o którym mowa w art. 13b ust. 1 i 2 ustawy;
b) I.2 - nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 567 862,12 zł, płatną do budżetu państwa;
c) II.1 obciążył spółkę kosztami postępowania w wysokości 337,50 zł;
d) II.2 - zobowiązał spółkę do zwrotu Prezesowi Urzędu kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia, w którym rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów stanie się ostateczne.
W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes Urzędu opisał szczegółowo przebieg prowadzonego postępowania, wskazał przesłanki zastosowania ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustalił, że spółka jako strona postępowania mieści się w zakresie podmiotowym przepisów ustawy i tym samym może być adresatem decyzji ustalającej nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Wskazał, że po dokonaniu analizy dokumentów i informacji przekazanych przez stronę wyłączył z prowadzonego postępowania świadczenia pieniężne, nieobjęte zakresem przedmiotowym bądź podmiotowym ustawy. Ponadto Prezes Urzędu nie stwierdził nadmiernego opóźniania się w transakcjach handlowych, co do kategorii świadczeń niewymagalnych w okresie objętych postępowaniem, świadczeń pieniężnych, których termin zapłaty przypadał przed 1 stycznia 2020 r. oraz świadczeń pieniężnych spełnionych przez stronę postępowania w terminie.
Następnie Prezes Urzędu wskazał, których świadczeń pieniężnych, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem, strona nie spełniła w tym okresie lub spełniła je po terminie umownym uzgodnionym przez strony transakcji handlowych, oraz ustalił ich wysokość i liczbę dni opóźnienia. Wyliczył sumę wartości tych świadczeń pieniężnych, dokonując przeliczenia wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych na podstawie kursu walut określonego w art. 10 ust. 1a ustawy. W związku z powyższym ustalił, że w okresie objętym postępowaniem skarżąca nie spełniła lub spełniła po terminie wymagalne świadczenia pieniężne, które zostały wyszczególnione w uzasadnieniu decyzji w tabelach A - A6, B- B3, przy czym świadczenia pieniężne:
a) spełnione przez po terminie, przelewem bankowym, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowej ustaliły w PLN; zawarto w Tabeli A, (k.- 2243-2284, strona 76-158 decyzji), zaś ich suma wynosiła 40.540.047,51 zł;
b) niespełnione w okresie objętym postępowaniem, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w złotych (PLN); zawarto w Tabeli A1, (k.2285-2291, strona 159 - 172 decyzji), zaś ich suma wynosiła 5.912.645,41 zł;
c) niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po terminie, przelewem bankowym, w stosunku do których wystawiono faktury korygujące zmniejszające wartość faktury pierwotnej, i co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w PLN; zawarto w Tabeli A2, (k.- 2292, strona 173- 174 decyzji), zaś ich suma wynosiła 1.573.655,60 zł;
d) niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po terminie, w całości przez potrącenie wzajemnych wierzytelności lub w części przez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a w części przelewem bankowym, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w PLN; zawarto w Tabeli A3, (k.- 2293 strona 175 - 176 decyzji), zaś ich suma wynosiła 198.638,13 zł;
e) niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po upływie maksymalnego terminu zapłaty, ustalonego w oparciu o art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy - w związku ze stosowaniem przez stronę postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2a ustawy, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowej ustaliły w PLN, a zapłata po terminie nastąpiła przelewem bankowym; zawarto w Tabeli A4 , (k.- 2294-2299, strona 177-188 decyzji), zaś ich suma wynosiła 12.108.546,20 zł;
f) niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione po upływie maksymalnego terminu zapłaty, ustalonego w oparciu o art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy - w związku ze stosowaniem przez stronę postanowień umowy ustalających termin zapłaty z naruszeniem art. 7 ust. 2a ustawy, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowej ustaliły w PLN, w stosunku do których wystawiono faktury korygujące zmniejszające wysokość faktury pierwotnej, a zapłata po terminie nastąpiła przelewem bankowym; zawarto w Tabeli A5, (k.-2300 strona 189 decyzji), zaś ich suma wynosiła 314543,25 zł;
g) świadczenia pieniężne niespełnione w okresie objętym postępowaniem lub spełnione przez Stronę postępowania po terminie, przelewem bankowym, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowej ustaliły w PLN, wynikające z dowodów przedłożonych przez dostawców Strony postępowania - zawarto w Tabeli A6, (k.-2300 strona 190 Decyzji), zaś ich suma wynosiła 43.562,54 zł;
h) spełnione po terminie, przelewem bankowym, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w EUR zawarto w Tabeli B, (k.-2301- 2305 strona 191-200 decyzji), zaś ich suma wynosiła 2.113.136,36 euro (po przewalutowaniu 9445071,14 zł);
i) niespełnione w okresie objętym postępowaniem, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowej ustaliły w EUR zawarto w Tabeli B1, (k.-2306 strona 201 decyzji), zaś ich suma wynosiła 288.656,88 Euro (po przewalutowaniu 1 272.168,61 zł);
j) spełnione po terminie przelewem bankowym, w stosunku do których wystawiono faktury korygujące zmniejszające wysokość faktury pierwotnej, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w EUR zawarto w Tabeli B2 , (k.-2306 strona 202 decyzji), zaś ich suma wynosiła 4.001,76 euro (po przewalutowaniu 18.177,59 zł);
k) spełnione po terminie przelewem bankowym, co do których wartość świadczenia pieniężnego strony transakcji handlowych ustaliły w USD zawarto w Tabeli B3, (k.-2307-2308, strona 202-205 decyzji), zaś ich suma wynosiła 1.114.781,59 dolarów amerykańskich (po przewalutowaniu 4.426.385,61 zł);
Suma wyżej wymienionych wartości świadczeń pieniężnych (wskazanych w lit. a-k) - w tym z Tabel B, B1, B2, B3 po odpowiednim przewalutowaniu - wynosiła 75.853.441,59 zł i stanowiła sumę świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę w okresie czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r.
Z uwagi na wystąpienie wszystkich pozytywnych przesłanek dla stwierdzenia, że doszło do naruszenia zakazu nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez spółkę (art. 2 pkt 1, art. 13b i art. 13v ust. 1 ustawy) i jednocześnie wobec niewystępowania przesłanki negatywnej, bowiem spółka nie posiada statusu podmiotu publicznego (art. 13b ust. 1 ustawy), Prezes UOKiK nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną.
Jako podstawę wymierzenia kary przyjął ustaloną w toku postępowania liczbę dni opóźnienia dla każdego świadczenia pieniężnego niespełnionego lub niespełnionego w terminie oraz jego wartość ustaloną na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów i przy zastosowaniu przelicznika kursu walut - w odniesieniu do świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, ustalone na dzień wydania decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej wynosiły 11,75 %. Prezes Urzędu obliczył jednostkowe kary za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne wyszczególnione w Tabelach -A-A6, B-B3.
Suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem wynosiła 567.862,12 zł i w tej wysokości Prezes UOKiK nałożył na spółkę karę pieniężną.
Końcowo organ wskazał, że nie zachodziła konieczność rozpatrzenia obligatoryjnej przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 6 ustawy, bowiem w piśmie z 20 września 2021 r. strona wprost podała, że w stosunku do niej nie występowały okoliczności opisane w treści ww. przepisu.
W ocenie organu, wbrew twierdzeniom strony, do nadmiernego opóźnienia się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w przedmiotowej sprawie nie doszło także na skutek działania siły wyższej w postaci stanu pandemii Covid-19. Brak było więc podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 7 ustawy. Jednocześnie po rozważeniu podniesionych przez stronę argumentów Prezes UOKiK nie znalazł podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodził uzasadniony przypadek stanowiący podstawę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej poprzez zastosowanie art. 13v ust. 8 ustawy.
Od powyższej decyzji spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zaskarżoną, opisaną na wstępie decyzją z 29 czerwca 2023 r. Prezes UOKiK uchylił własną decyzję z 4 kwietnia 2022 r. w punkcie I.2 w którym nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 567.862,12 zł płatną do budżetu państwa i w tym zakresie orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 545.507,37 zł. Natomiast w pozostałej części decyzję z 4 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a więc przed Prezesem UOKiK, jako organem II instancji został uzupełniony materiał dowodowy. Spółka na wezwanie organu przedkładała m.in. informacje w zakresie transakcji handlowych, w których faktury zostały doręczone po
terminie zapłaty, składała wyjaśnienia oraz dokumenty dotyczące umów ramowych, w ramach których współpracuje z dostawcami.
Organ zgodził się ze skarżącą, że ustalenia poczynione w I instancji dotyczące statusu kontrahentów skarżącej A. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o. były wadliwe, bowiem ze względu na wielkość zatrudnienia stanowią one duże przedsiębiorstwo, co implikowało konieczność dokonania w II instancji ponownej oceny transakcji z tymi kontrahentami pod kątem spełnienia w terminie świadczeń przez spółkę.
Prezes UOKiK zasadniczo podzielił ocenę zawartą w decyzji z 4 kwietnia 2022 r. co do analizy świadczeń pieniężnych, w których ustalony przez strony termin zapłaty naruszał art. 7 ust. 2a ustawy i wskazał, ze zgodnie z jej art. 13 ust. 1, umowne terminy zapłaty, ustalone z naruszeniem wymienionego przepisów ustawy są nieważne, a zamiast nich stosuje się termin zapłaty - określony zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy - 60 dni.
W II instancji organ dokonał weryfikacji terminów zapłaty kwestionowanych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym terminów zapłaty ustalonych w oparciu o pisemne postanowienia umowne, terminów zapłaty odzwierciedlających warunki handlowe znajdujące potwierdzenie w zapisach faktur, nie znajdując podstaw do przychylenia się do argumentacji spółki, co do zmian terminów zapłaty w analizowanych transakcjach. Organ podkreślił, że w przypadku każdej transakcji termin zapłaty został wskazany na fakturze, a spółka mimo dwukrotnego wezwania nie przedstawiła dowodu potwierdzającego, że termin płatności został przez obie strony transakcji odmiennie ustalony.
Prezes UOKiK zauważył również, że dokumenty przedstawione przez spółkę w toku postępowania, nie dawały podstaw do liczenia terminu od daty doręczenia faktury lub od innego momentu. Podniósł, że spółka nie przedstawiła dowodów, potwierdzających, iż terminy wymagalności w transakcjach opłacanych w ramach MPP - (faktury) były liczone od daty doręczenia faktury. Terminy zapłaty wynikały z pisemnych postanowień umownych lub uzgodnionych warunków handlowych znajdujących potwierdzenie w zapisach faktury.
Organ dokonał także weryfikacji transakcji handlowych wynikających z zawartych umów ramowych dostrzegając, że spółka sama potwierdziła, że umowy ramowe nie wpływają, co do zasady w jakikolwiek sposób na terminy płatności poszczególnych faktur wskazanych w zestawieniu. Dokonał także weryfikacji transakcji handlowych wynikających z umowy z A. sp. z o.o. wyjaśniając, że terminy zapłaty wnikające z poszczególnych transakcji handlowych przypadały po okresie objętym postępowaniem, co stanowiło podstawę wyłączenia tych świadczeń pieniężnych z postępowania.
Natomiast po weryfikacji transakcji handlowych z E. sp. z o.o. organ stwierdził, że podstawie § 4 pkt 1 umowy łączącej skarżącą z ta spółką termin zapłaty wynosi 60 dni od doręczenia faktury VAT, w przypadku transakcji handlowej stwierdzonej fakturą w wysokości 3.955,68 zł z 2 kwietnia 2020 r. wpływ faktury do kupującego (czyli skarżącej) nastąpił 8 maja 2020 r. W związku z tym termin zapłaty za tę fakturę minął po upływie 60 dni od daty jej wpływu tj. 7 lipca 2020 r. Spółka zapłaciła zobowiązanie wynikające z tej faktury 1 lipca 2020 r., a zatem przed terminem zapłaty wynikającym z zawartej umowy. W związku z tym należało zdaniem organu wyłączyć niniejszą transakcję z uwagi na spełnienie jej w terminie uzgodnionym przez strony.
Transakcje zostały zestawione w Tabeli na str. 61 zaskarżonej decyzji.
W wyniku ponownej weryfikacji transakcji handlowych wynikających z umowy z I. [...] Prezes UOKiK dostrzegł, że w I instancji nieprawidłowo oznaczono termin zapłaty wynikające z trzech faktur, a w konsekwencji nieprawidłowo wyliczono liczbę dni opóźnienia (20 dni).
Dokonał również wyłączenia transakcji handlowych ze względu na ramy czasowe postepowania wskazując, które świadczenia nie zostały uwzględnione do sumy wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie.
Dalej organ wyjaśnił, że celem ustalenia, czy spółka nadmiernie opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r. zbadał, których świadczeń pieniężnych, objętych zakresem przedmiotowym i podmiotowym ustawy, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem spółka nie spełniła w tym okresie lub spełniła je po terminie umownym uzgodnionym przez strony transakcji handlowych (art. 13v ust. 2 ustawy).
Ustalenia dotyczące liczby dni opóźnienia, poczynione zostały przez Prezesa UOKiK w oparciu o założenia, wynikające z zapisów ustawy, tj. w przypadku świadczeń pieniężnych niespełnionych w okresie objętym postępowaniem, liczba dni opóźnienia liczona jest od następnego dnia po upływie umownego terminu zapłaty do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, tj. do 31 sierpnia 2020 r., zaś w przypadku świadczeń pieniężnych spełnionych po terminie w okresie objętym postępowaniem, liczba dni opóźnienia liczona jest od następnego dnia po upływie umownego terminu zapłaty do dnia zapłaty.
Organ w zestawieniu tabelarycznym przedstawił transakcje ze zmianami uwzględnionymi po ponownym rozpoznaniu sprawy wskazując, że suma wszystkich wymienionych – w pkt XVI zaskarżonej decyzji w punktach od 1 do 11 - świadczeń pieniężnych objętych zakresem przedmiotowym i podmiotowym stawy, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem, po przewalutowaniu, wynosiła 74.547.488,01 zł i stanowi ona sumę wymagalnych świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez spółkę w okresie czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r.
Organ podniósł, że daty spełnienia świadczeń pieniężnych zostały ustalone na podstawie informacji o dacie operacji w przesłanych wyciągach bankowych w plikach JPK_WB oraz przekazanych potwierdzeniach przelewu.
Jeśli idzie o wysokość nałożonej kary Prezes UOKiK zaznaczył, że stosownie do treści art. 13v ust. 1 ustawy obliczana jest jako suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem, z pominięciem świadczeń pieniężnych, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania, według określonego w ustawie wzoru. Kara ta wyniosła ostatecznie 545.507,37 zł i w tej wysokości została nałożona na spółkę w II instancji.
Odnosząc się do obligatoryjnej przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 6 ustawy tj. sytuacji kiedy wartość niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę postępowania świadczeń pieniężnych, za które obliczono by jednostkowe kary, jest równa lub mniejsza od wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez tę stronę postępowania w okresie objętym postępowaniem Prezes UOKiK powtórzył, że spółka w wyjaśnieniach z 20 września 2021 r. oświadczyła, że w stosunku do niej w badanym okresie ta przesłanka nie występowała.
W dalszej kolejności organ przeszedł od oceny przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 7 ustawy i podkreślił, że nie odstępuje od stanowiska zawartego w decyzji z 4 kwietnia 2022 r. w którym nie zgodził się ze skarżącą, że wybuch pandemii Cov1d-19 był przejawem siły wyższej, skutkującym nadmiernym opóźnianiem się przez spółkę ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w transakcjach handlowych.
Zdaniem organu w sprawie poza sporem jest, że spółka naruszyła zakaz ustawowy, o którym mowa w art. 13b ust. 1 ustawy, a więc popełniła delikt administracyjny polegający na nadmiernym opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Skoro strona będąca dużym przedsiębiorcom kredytuje się z wierzytelności wobec swoich kontrahentów w szczególności w okresie pandemii, w tym z sektora MŚP, to takie celowe działania należy uznać za rażące odstępstwo od dobrych praktyk handlowych, które naruszają zasadę działania w dobrej wierze i zasadę rzetelności.
Organ podniósł, że wielokrotnie wzywał spółkę do zajęcia stanowiska w związku z ustawowymi przesłankami odstąpienia od wymierzenia kary, w tym m.in. wystąpienia siły wyższej, oraz o przesłanie dodatkowych wyjaśnień, natomiast spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na to, że stwierdzone opóźniania w dokonywanych przez nią płatnościach na rzecz jej kontrahentów biznesowych spowodowane były właśnie wystąpieniem siły wyższej, a także, że gdyby do wystąpienia siły wyższej nie doszło, to regulowałaby swoje zobowiązania terminowo. Natomiast wyjaśnienia spółki odnośnie wpływu pandemii na spełnienie świadczeń pieniężnych w terminie uznał za nie dające podstaw do przyjęcia, że stan ten stanowił siłę wyższą, dającą podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.
Organ zwrócił uwagę na to, że spółka skorzystała ze świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo w związku z obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie C0VID-19 w wysokości 1.969.506,96 zł i stwierdził, że równowartość tej kwoty lub jej cześć stanowiły dodatkowe środki, którymi mogła dysponować na inne cele, a nie wydatkowane na wynagrodzenia, bo te zostały pokryte z funduszu. Natomiast spółka nie przedkładała dokumentów potwierdzających ubieganie się o inne formy pomocy, w tym o uzyskanie środków z Tarczy Finansowej PFR dla Dużych Firm. Tarcza miała za cel zapewnienie (dużym firmom) szybkiego dostępu do płynności finansowej, przekazanie rekompensat finansowych w związku ze szkodami w postaci utraconych dochodów lub dodatkowych kosztów poniesionych w wyniku Covid-19, zapewnienie dostępu do kapitału, w sytuacji istotnych zakłóceń w funkcjonowaniu rynku kapitałowego i problemów z wyceną kosztu kapitału, zapewnienia kapitału na inwestycje istotne z perspektywy Covid-19, zapewnienia stabilizacji finansowej dużych przedsiębiorstw celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli.
Z powyższego organ wywiódł, że spółka z jednej strony powołuje się na spadek płynności finansowej, a z drugiej nie wskazuje na korzystnie z dostępnych form pomocy w postaci dodatkowego finasowania ukierunkowanego na spłatę zobowiązań.
Organ podkreślił, ze wbrew zarzutom spółki nie neguje istnienia pandemii Covid-19 natomiast stoi na stanowisku, że okres objęty postępowaniem stanowiący czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r. - jest okresem, w którym pandemia nie stanowiła zdarzenia w takim stopniu nagłego, czy też niedającego się przewidzieć, jak w początkowej fazie jej występowania, a ograniczenia wprowadzone w marcu 2020 r. zaraz po wybuchu pandemii w okresie czerwiec, lipiec, sierpień zostały znacznie zniesione. Sama pandemia jako taka nie może, zdaniem organu w każdym przypadku stanowić siły wyższej usprawiedliwiającej niewykonanie świadczenia pieniężnego.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, co do spadku obrotów notowanych w 2020 r. w porównaniu do 2019 r. i wpływu tej okoliczności na jej sytuację finansową, w tym na płynność finansową, organ podkreślił, że argumentacja spółki sprowadza się do przedstawienia różnicy obrotów za okres styczeń-wrzesień w 2020 r. oraz w analogicznym okresie 2019 r. oraz spadku przychodów ze sprzedaży za ostatnie 5 lat. W ocenie organu nie można jednak pominąć, że na koniec roku obrotowego tj. 30 września 2020 r. spółka odnotowała zysk netto na poziomie 10.677.098, 45 zł.
Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że stabilnej sytuacji finansowej spółki w okresie objętym postępowaniem oraz dysponowaniem przez nią środkami pieniężnymi na inne cele niż spłata zobowiązań dowodzą również fakty udzielania pożyczek przez stronę, dokonywanie darowizn, inwestowanie a także wypłaty zaliczek na poczet dywidendy .
Organ zwrócił również uwagę na wyjaśnienia spółki zawarte w piśmie z 20 września 2021 r., że korzystała ona z umów faktoringu w stosunku do dużego odbiorcy J. SA, również podpisała z P. umowę leasingu zwrotnego. Podpisanie umowy eFinancing o finansowanie dostawców z B. S.A. miało miejsce w dniu 2 lutego 2021 r. Z powyższego organ wywiódł, że skoro spółka miała świadomość i możliwość korzystania z zewnętrznych źródeł finasowania i nie podjęła takiej decyzji, co do zobowiązań objętych okresem postępowania, to wydaje się, że celowo korzystała z bardziej opłacanych dla niej źródeł finasowania jakimi były zobowiązania kontrahentów (tzw. kredyt kupiecki) niż nakładające na nią stałe koszty źródeł finansowania jak leasing czy faktoring.
Organ podkreślił również, że z dostępnych mu informacji wynika, że utrwaloną praktyką spółki jest kredytowanie działalności przez dostawców w ten sposób, że spółka nie spełnia swoich zobowiązań w terminie, przy czym praktyka taka ma miejsce niezależnie od czynników zewnętrznych, w tym wskazywanego wybuchu pandemii COVID-19 stanowiącego w ocenie spółki przejaw siły wyższej.
Organ odwołał się w tym zakresie do sprawozdania zarządu z działalności spółki za rok obrotowy kończący się 30 września 2020r. gdzie zobowiązania i rezerwy na zobowiązaniach na ostatni dzień objęty sprawozdaniem wynosiły ponad 106 mln zł (112 mln zł rok wcześniej). Przy czym w powyższej kwocie zobowiązań i rezerw na zobowiązania same tylko zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota prawie 48 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 29,75 % i kształtowały się na poziomie 14,266 mln zł.
Zgodnie ze sprawozdaniem zarządu z działalności spółki za rok obrotowy kończący się 30 września 2021 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązaniach wynosiły 113,32 mln zł w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota ponad 52 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 31,52 % i
ukształtowały się na poziomie 16,682 mln zł.
Z kolei zgodnie ze sprawozdaniem zarządu z działalności spółki za rok obrotowy kończący się 30 września 2019 r. same tylko zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota ponad 53 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 25,92 % i ukształtowały się na poziomie 13,936 mln zł.
Z analizy powyższych sprawozdań, zdaniem organu jednoznacznie wynika, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych na ostatnie dni objęte niniejszymi sprawozdaniami oscylowały w przedziale od 48 do 53 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane mieściły się w zakresie od 26% do 31%. Potwierdza to zdaniem organu, że skarżąca niezależnie od tego, czy działała w okresie objętym pandemią czy nie, posiadała podobne kwoty zobowiązań z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych oraz podobny udział procentowy zobowiązań przeterminowanych wynikających z tego tytułu. Analogiczny wniosek organ wyprowadził z analizy danych ze sprawozdania finansowego przedłożonego przez spółkę przy piśmie z 15 maja 2023 r., w którym zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych na dzień 30 września 2022 r. wyniosły ok. 55 mln zł, tj. są w dalszym ciągu na podobnym, a nawet trochę wyższym, poziomie jak to miało miejsce w ubiegłych latach.
Dalej organ zwrócił uwagę, że ze sprawozdań składanych przez spółkę do Ministra Rozwoju i Technologii o stosowanych terminach zapłaty wynika, że za 2020 r. wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych w terminie określonym w umowie wyniosła 254.750.937,39 zł. Udział procentowy tych świadczeń w całkowitej wartości świadczeń pieniężnych, do których spełnienia zobowiązana była spółka w 2020 r. wyniósł 96,64 %. Zatem nie zapłaciła ona w terminie aż za prawie 97 % zobowiązań wynikających z umów z kontrahentami w 2020r. tj. tylko nieco ponad 3% wartości świadczeń pieniężnych spełniała w terminie określonym w umowie. Z kolei ze sprawozdania za rok 2021 wynika, że wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych w terminie określonym w umowie wyniosła 224.979.391,02 zł. Udział procentowy tych świadczeń w całkowitej wartości świadczeń pieniężnych, do których spełnienia był zobowiązana w 2021 r. wyniósł 88,47 %.
Mimo poprawy i procentowego udziału zobowiązań spełnionych po terminie do zobowiązań w 2021 r. spółka w dalszym ciągu dokonywała zapłaty za zobowiązania z opóźnieniem. Miało to miejsce już po wszczęciu postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez B. sp. z o.o. Zdaniem organu skoro spółka była świadoma sankcji i administracyjnej kary pieniężnej oraz konieczności składania raportów, brak zmiany w zakresie kultury płatności powinien być ocenione jako szczególnie naganny.
Organ wyraził również pogląd, że spółka pozostawała bierna co do reakcji na pandemię w kontekście zaciągniętych zobowiązań objętych okresem postępowania, zmian terminów zapłaty, czy renegocjacji umów z kontrahentami. Strona złożyła do akt podstępowania korespondencję z jednym z dostawców (F. sp. z o.o.), który czasowo od kwietnia do maja uzgodnił skrócenie terminu zapłaty z 60 na 30 dni. Żadnych innych dowodów strona nie zgłaszała. Natomiast spółka powołując się na konieczność ograniczenia produkcji (spadek sprzedaży produktów o blisko 60 milionów sztuk) z jednej strony i brak możliwości zmiany ilości dostaw surowców i materiałów do produkcji zakontraktowanych w 2019 r. na rok 2020 z drugiej strony, nie przedstawiła, także w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żadnych dowodów potwierdzających jej inicjatywę i powoływanie się w stosunku do kontrahentów na wystąpienie siły wyższej skutkującej spełnianiem świadczeń pieniężnych po terminach płatności wynikających z zawartych umów.
Organ wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosków skarżącej o dopuszczenie dowodu z przesłuchania P. J. - prezesa zarządu spółki, J.B.-B. - głównej księgowej, T.J. - dyrektora finansowego na okoliczność reorganizacji pracy poprzez dostosowywanie zakładu pracy i warunków dla pracowników do zmieniających się obostrzeń prawnych i rekomendacji Ministerstwa Zdrowia i WHO gdyż były to czynności powszechnie znane i stosowane w okresie stanu epidemii, a poza tym dotychczas zgromadzone w sprawie dowody nie prowadziły do rozbieżnych wniosków, co do reorganizacji spółki w okresie stanu epidemii.
Badając przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary organ nie stwierdził, by zachodziła podstawa do zastosowania art. 13v ust. 8 ustawy. Wyjaśnił, że to wyłącznie do organu należy ocena, czy konkretne okoliczności będą wystarczające do uznania, że w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.
W ocenie Prezesa Urzędu takim obiektywnie słusznym przypadkiem może być, np. ustalenie, że nałożenie kary byłoby sprzeczne z jej funkcjami i doprowadziłoby do wyeliminowania spółki z obrotu gospodarczego lub spowolnienia obrotu gospodarczego i pogłębienia trudności z płynnością finansową kolejnych podmiotów. Organ wskazał na treść dokumentu - Wprowadzenie do sprawozdania finansowego spółki za okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. cytując: "Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego nie są znane zdarzenia zagrażające kontynuowaniu przez spółkę działalności w najbliższym okresie dłuższym niż rok. Sprawozdanie sporządzono przy założeniu, że działalność będzie kontynuowana w okresie nie krótszym niż 12 m-cy od dnia bilansowego".
Z powyższego organ wywiódł, że sama spółka oceniała pozytywnie swoją sytuację finansową oraz nie wskazywała zdarzeń zagrażających kontynuowaniu przez nią działalności do końca września 2020 r.
Organ stwierdził również brak przesłanek do obniżenia kary na podstawie art. 13v ust. 3 pkt 1 ustawy, bowiem spółka nie przedstawiła dowodów, że w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, tj. do dnia 13 listopada 2020 r. spełniła wszystkie zakwestionowane świadczenia pieniężne objęte postępowaniem wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 7a i art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów władzy publicznej, zaniechanie podjęcia z urzędu kroków niezbędnych od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z pominięciem uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu Skarżącej, a także przedstawienie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, oraz
2. art. 77, art. 78 i art. 80 i art. 81 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów zgłoszonych przez skarżącą w toku postępowania, niewzięcie pod uwagę dokumentów dostarczonych przez skarżącą oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że sytuacja realnego i istniejącego zdarzenia jakim było wystąpienie epidemii COVID-19, nie stanowiło siły wyższej oraz nie istnieje adekwatny, bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy między nadmiernym opóźnianiem się skarżącej w spełnianiu świadczeń pieniężnych, a pandemią koronawirusa oraz skutkami stanu epidemii, w konsekwencji przerzucenie całego ciężaru gromadzenia materiału dowodowego na Skarżącą,
3. art. 13v ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że do nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych nie doszło na skutek działania siły wyższej - pandemii COVID-19, tj. na skutek okoliczności, których nie dało się przewidzieć, nie dało się im zapobiec i okoliczności całkowicie niezależnych od skarżącej, prowadzące do wadliwego przyjęcia, że nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy:
a) epidemia COVID-19 stanowi zdarzenie o charakterze zewnętrznym, niemożliwym do przewidzenia, co wprost mieści się w pojęciu siły wyższej, co więcej wystąpienie pandemii COVID-19 jest faktem powszechnie znanym;
b) skarżąca w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wykazała okoliczności wskazujące na związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy wystąpieniem siły wyższej w postaci COVID-19, a szeregiem zdarzeń, które miały bezpośredni wpływy na terminowe regulowanie zobowiązań, w tym przede wszystkim na konieczność nagłej reakcji w zakresie zapewnienia pracownikom odpowiednich warunków pracy, w tym poprzez ograniczenie liczby pracowników w pomieszczeniach produkcyjnych i socjalnych, problemy logistyczne i organizacyjne, drastyczny spadek obrotów, których to okoliczności Prezes UOKiK nie kwestionuje, ale przypisuje im inny skutek.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z 4 kwietnia 2022 r. i umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wbrew oczekiwaniom Prezesa UOKiK zjawisko przywrócenia toku normalnej działalności podmiotu nie następuje w następnym dniu roboczym po stopniowym zniesieniu niektórych ograniczeń. Jest powszechnie wiadomo, że są to procesy długofalowe i trudne (czasami nieodwracalne). W toku postępowania organ był informowany, że skarżąca w dalszym ciągu odczuwa skutki pandemii Covid-19. Sprawozdanie finansowe spółki za rok obrotowy zakończony w dniu 30 września 2022 r. wykazało stratę w wysokości 4.809.622,60 zł.
Zdaniem skarżącej Prezes UOKiK w całości pominął fakt wystąpienia pandemii i zanegował wystąpienie, jakichkolwiek negatywnych skutków w działalności przedsiębiorców, w tym skarżącej, zaniechał poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych (czego Prezes UOKiK nie zrobił nawet w zakresie prawidłowego ustalenia statusu niektórych podmiotów/kontrahentów spółki, nie ustalił w sposób właściwy rynku, na którym działa spółka), a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez spółkę, które mogły się przyczynić do wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W dniu 22 lipca 2024 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącej, do którego załączono sprawozdanie finansowe za rok obrotowy rozpoczęty 1 października 2022 r. i zakończony 30 września 2023 r. W ww. piśmie skarżąca wskazała na zasadniczą poprawę realizacji płatności na rzecz dostawców/kontrahentów, przedstawiając zestawienia wskazujące na wpływ wyników finansowych spółki na realizację świadczeń pieniężnych, które jej zdaniem potwierdzają, że przywrócenie normalnej działalności spółki w sposób istotny wpłynęło na poprawę rozliczeń z kontrahentami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.
Z treści skargi nie wynika, by skarżąca podważała ustalenia faktyczne organu w zakresie stwierdzenia wystąpienia nadmiernego opóźnienia w spełnianiu świadczeń pieniężnych w okresie objętym postępowaniem (czerwiec, lipiec, sierpień 2020 r.), wysokości tych świadczeń, czy też okresów opóźnień na potrzeby nałożenia jednostkowych kar pieniężnych.
Zasadniczy natomiast spór pomiędzy stronami postępowania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Prezes UOKiK odmówił w sprawie zastosowania art. 13v ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych tj. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia z uwagi na przesłankę siły wyższej.
Organ stanął bowiem na stanowisku, że pandemia COVID-19 w stosunku do sytuacji skarżącej nie miała charakteru przesłanki rozstrzygającej. Innymi słowy organ nie podważając samego faktu wystąpienia pandemii stwierdził jednak, że wystąpienie zatoru płatniczego w badanej sprawie nie było bezpośrednim następstwem wystąpienia pandemii COVID-19 oraz, że w ustalonym stanie faktycznym brak bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wystąpieniem deliktu administracyjnego w postaci nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, a skutkami pandemii COVID-19.
Sąd przychyla się do tego stanowiska, rozstrzygając tym samym spór na rzecz organu.
Pojęcie siły wyższej nie posiada legalnej definicji. Określana jest ona jako zdarzenie zewnętrzne, co oznacza, że pozostaje poza kontrolą podmiotu, który nie ma żadnego wpływu na jego wystąpienie i skutki. Jest to zdarzenie nadzwyczajne, wyjątkowe, któremu nie można zapobiec i którego nie da się przewidzieć w świetle aktualnego stanu wiedzy i doświadczenia życiowego (por. A. Wróbel [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Warszawa 2020, s. 1023).
W piśmiennictwie wyróżnia się trzy kategorie siły wyższej - w postaci katastrofalnych działań przyrody, aktów władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz poważnych zaburzeń życia publicznego. Z kolei jako przypadki siły wyższej będące efektem działań sił przyrody orzecznictwo wskazuje na powodzie, pożary o dużych rozmiarach, trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów oraz epidemie (por. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 299/13, LEX nr 1572663).
Sąd Najwyższy w wyroku z 21 maja 2019 r. sygn. akt IV CSK 129/18 wskazał, że siła wyższa rozumiana jest jako zdarzenie zewnętrzne (...), o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego opanowania i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe – trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji.
W powyższym kontekście pandemię Covid-19, na którą powołuje się spółka bez wątpienia można uznać za zjawisko nadzwyczajne, siłę wyższą, z uwagi na jej wpływ na ograniczenie aktywności społecznych i gospodarczych, funkcjonowanie przedsiębiorstw, stosunki cywilnoprawne, czy codzienne życie ludzi.
Jednak do uznania przypadku pandemii za siłę wyższą w rozumieniu art. 13v ust. 7 ustawy o zatorach płatniczych, skutkującą odstąpieniem od wymierzenia kary, nie wystarczy samo stwierdzenie, że pandemia miała miejsce i miała cechy siły wyższej. Niezbędne jest jeszcze stwierdzenie, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych było jej skutkiem. Siła wyższa jako podstawa odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie ww. przepisu znajdzie bowiem zastosowanie jedynie wówczas, gdy nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych było wynikiem zdarzenia kwalifikowanego jako działanie siły wyższej, co oznacza, że do opóźnień takich nie doszłoby, gdyby nie nastąpienie zdarzenia. Nie musi ono być jedyną jego przyczyną, ale niezbędne jest, by miało ono charakter przyczyny rozstrzygającej (por. S. Gajewski, Kodeks postępowania administracyjnego. Nowe instytucje. Komentarz do rozdziałów 5a, 8a,14 oraz działów IV i VIIIa KPA, Warszawa 2017, s. 108).
Pomiędzy siłą wyższą, czyli w rozpoznawanej sprawie pandemią Covid-19, a nadmiernym opóźnianiem się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych musi zatem zaistnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Jednak ciężar wykazania tego związku spoczywał na spółce, a organ zobowiązany był jedynie do wnikliwej analizy argumentacji oraz rozpatrzenia dowodów przedstawionych przez nią na tę okoliczność.
Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że spółka była kilkukrotnie wzywana do wykazania okoliczności, w których organ odstępuje od wymierzenia kary gdy nadmierne opóźnienie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych nastąpiło na skutek
działania siły wyższej (art. 13v ust. 7 ustawy) lub może odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej gdy zachodzą inne uzasadnione przypadki (art. 13 v ust. 8).
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała takiego związku przyczynowo-skutkowego. Twierdzeniom skarżącej o problemach z płynnością finansową, czy drastycznym spadkiem obrotów - które uniemożliwiałyby lub chociaż poważnie utrudniały spełnianie obowiązków zapłaty wobec kontrahentów (co stanowi immanentną cechę siły wyższej), przeczą znajdujące się w aktach sprawy dowody w postaci dokumentów (dostarczone przez samą spółkę, jako że organ nie dysponuje tu żadną własną dokumentacją) ale również jej oświadczenia i wyjaśnienia m.in. te z 16 grudnia 2020 r. i 20 września 2021 r.
Organ analizując sytuację finansową spółki słusznie doszedł do wniosku, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 13v ust. 7 ustawy. W świetle dowodów przedłożonych przez spółkę organ słusznie wywiódł, ze że nawet jeśli w okresie objętym postępowaniem nastąpił spadek obrotów w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego, to zgodnie z przekazanym przy piśmie z dnia 20 września 2021 r. rachunkiem zysków i strat, w każdym z miesięcy postępowania spółka wykazywała zysk zarówno z działalności operacyjnej, jak również zysk brutto, nawet w przypadku nieuwzględnienia umowy leasingu zwrotnego zawartej w czerwcu 2020 r. (k. 882 i następne akt administracyjnych).
Skarżąca przyznała w treści skargi, że z dokumentów finansowych udostępnionych w toku postępowania wprost wynika, że odnotowywała zysk ze sprzedaży produktów, który w roku obrotowym zakończonym 30 września 2020 r. wyniósł ponad 12 mln zł brutto (zysk netto na poziomie 10 677 098,45 zł). Mimo, że zysk brutto był o niecałe 4 mln zł niższy niż przed rokiem, po analizie finansowej dokumentów spółki organ słusznie wywiódł, że sytuacja finansowa w okresie objętym postępowaniem była stabilna na tle okoliczności, którym musiał w stanie epidemii sprostać sektor przedsiębiorstw.
W ramach zebranego w toku postępowania materiału dowodowego o stabilnej sytuacji finansowej strony świadczy fakt, że w okresie objętym postępowaniem udzieliła ona pożyczek w łącznej kwocie 1 580 387,50 zł, z czego w miesiącu lipcu w kwocie 580 387,50 zł oraz w sierpniu w kwocie 1 000 000 zł. Kwoty te ujęte są zarówno w bilansie w pozycji B.lll.l.b "udzielone pożyczki" jak również w rachunku przepływów pieniężnych w pozycji B,ll.4 "udzielone pożyczki krótkoterminowe". Dodatkowo, z rachunku przepływów pieniężnych (pozycja B.11.4 "udzielone pożyczki krótkoterminowe") za okres od 1 do 31 maja 2020 r. (czyli miesiąc, co do którego skarżąca powołuje się na bardzo odczuwalne problemy w postaci znacznych spadków obrotów spowodowane pandemią) wynika, że została udzielona pożyczka w wysokości 978 000 zł. (k. 161; k. 878-881; k. 883-884 akt administracyjnych).
Z kolei w lipcu 2020 r., tj. w okresie objętym postępowaniem spółka dokonała również wydatków na aktywa finansowe w jednostkach powiązanych w wysokości 1 000 000 zł, co znajduje potwierdzenie w plikach JPK_WB, tj. przelew z 3 lipca 2020 r. na kwotę 1 000 000 zł na rzecz V. Sp. z o.o. tytułem wkładu na pokrycie udziałów (kapitału zakładowego i zapasowego spółki).
Ponadto, jak wynika ze "Sprawozdania finansowego za okres od 1 października 2019 do 30 września 2020 r.", spółka w całym okresie sprawozdawczym przekazała darowizny w wysokości 3 405 000 zł, w tym w okresie objętym postępowaniem przekazano darowizny w łącznej kwocie 550 000 zł, a w miesiącach poprzedzających okres objęty postępowaniem, tj. marcu, kwietniu i maju 2020 r. (w miesiącach w których spółka powołuje się na problemy w postaci znaczących spadków obrotów) przekazano darowizny w łącznej kwocie 930 000 zł, co znajduje potwierdzenie w plikach JPK_WB. (k. 161 akt administracyjnych).
Dodatkowo, co istotne pomimo podnoszonej przez skarżącą trudnej sytuacji finansowej, jak wynika z "Uchwały nr 11 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników B. sp. z o.o. z dnia 01.06.2021 r.", zarząd spółki w dniu 8 września 2020 r. (kilka dni po okresie objętym postępowaniem) podjął uchwałę o wypłacie zaliczki na poczet dywidendy w łącznej kwocie 1 807 220 zł, która została wypłacona wspólnikom proporcjonalnie do posiadanych udziałów (k. 2055 akt administracyjnych).
Ponadto Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników skarżącej 1 czerwca 2021 r. podjęło uchwałę nr 11 w sprawie podziału zysku spółki za rok obrotowy zakończony w dniu 30 września 2020 r., w której to: 6.325.270,00 zł zostało przeznaczone dla wspólników na wypłatę dywidendy (a więc o 4.518.050,00 zł więcej niż wypłacona wcześniej zaliczka na poczet dywidendy), a pozostałe 4.351.828,45 zł przeznaczono na kapitał zapasowy. Zatem 60% wypracowanych zysków spółka przeznaczyła na wypłatę dywidendy.
Sąd zgadza się z organem, że powyższe działania skarżącej nie potwierdzają jej złej kondycji finansowej zarówno w okresie objętym postępowaniem, jak też bezpośrednio przed nim i po nim, skoro spółka udzielała pożyczek, przekazywała darowizny, inwestowała w aktywa finansowe w jednostkach powiązanych oraz podjęła decyzję o wypłacie zaliczek na poczet dywidendy. Co więcej, działania te wskazują na możliwość zapobieżenia przez stronę nadmiernemu opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych na rzecz jej kontrahentów.
Skarżąca nie wykazała również w toku postepowania, by podejmowała kroki względem swoich kontrahentów zmierzające do redukcji wcześniej złożonych zamówień z powołaniem się na siłę wyższą. Słusznie organ zwraca uwagę, że poza wskazaniem w piśmie z 20 września 2021 r., że jeśli już takie uzgodnienia były dokonywane, "to miały one charakter sporadyczny i jednorazowy" (k. 873-876 akt administracyjnych), skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczność powoływania się przez nią w okresie objętym postępowaniem na działanie siły wyższej, jako przyczyny braku spełnienia lub opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w terminach ustalonych w umowach z dostawcami. Skarżąca w piśmie z 16 grudnia 2020 r. powołała się na konieczność ograniczenia produkcji z jednej strony i brak możliwości zmiany ilości dostaw surowców i materiałów do produkcji zakontraktowanych w 2019 r. na rok 2020, z drugiej strony jednak nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej inicjatywę i powoływanie się w stosunku do kontrahentów na wystąpienie siły wyższej skutkującej spełnianiem świadczeń pieniężnych po terminach płatności wynikających z zawartych umów.
Nie sposób nie zgodzić się z organem, że na podstawie przedstawionych przez spółkę dowodów brak jest postaw do przyjęcia, że decydującą przyczyną nadmiernego opóźniania się przez nią w spełnianiu świadczeń pieniężnych w stosunku do jej kontrahentów (identyfikowalnych za pośrednictwem numeru NIP w Tabelach od A do A6 oraz od B do B3 zawartych w treści decyzji z 4 kwietnia 2022 r.) była utrata, czy też pogorszenie płynności finansowej spowodowane stanem epidemii.
Z wyjaśnień spółki wynika, że od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. nie dochodziło do rozwiązania jakichkolwiek znaczących i istotnych dla działalności umów co oznacza, że okres pandemii Covid-19 nie doprowadził do załamania, ani po stronie głównych dostawców, ani odbiorców, a spółka funkcjonowała w stabilnym otoczeniu biznesowym.
Organ dokonał również prawidłowej oceny sprawozdań finansowych spółki w kontekście ustaleń dotyczących nieterminowego spełniania świadczeń pieniężnych. Słusznie zwrócił uwagę, że za rok obrotowy kończący się 30 września 2019 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązaniach na ostatni dzień objęty sprawozdaniem wynosiły 112,112 mln zł, a same tylko zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota ponad 53 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 25,92 % i kształtowały się na poziomie 13,936 mln zł.
Z kolei ze sprawozdania zarządu z działalności spółki za rok obrotowy kończący się 30 września 2020 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązaniach na ostatni dzień objęty niniejszym sprawozdaniem wynosiły ponad 106 mln zł. Przy czym zaznaczyć należy, że w powyższej kwocie zobowiązań i rezerw na zobowiązania same tylko zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota prawie 48 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 29,75 % i ukształtowały się na poziomie 14,266 mln zł.
Zgodnie ze sprawozdaniem zarządu z działalności spółki za rok obrotowy kończący się 30 września 2021 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązaniach wynosiły 113,32 mln zł w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych to kwota ponad 52 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane stanowiły 31,52 % i ukształtowały się na poziomie 16,682 mln zł.
Z analizy tej organ wyprowadził prawidłowy wniosek, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych na ostatnie dni objęte ww. sprawozdaniami oscylowały w zakresie od 48 do 53 mln zł z czego zobowiązania przeterminowane mieściły się w zakresie od 26% do 31%. Nie było zatem dużych kwotowych wahań zobowiązań ogółem jak i zobowiązań przeterminowanych. Potwierdza to zdaniem Sądu, że skarżąca niezależnie od tego, czy działała w okresie objętym pandemią, czy też nie, posiadała podobne kwoty zobowiązań z tytułu dostaw i usług wobec jednostek pozostałych oraz podobny udział procentowy zobowiązań przeterminowanych wynikających z tego tytułu.
Spółka powołując się na spadek obrotów wywołany pandemią niewątpliwie nie przedstawiła żadnych dowodów wykazujących, jaki procent (lub w ujęciu ilościowym), jak duży rynek zbytu utraciła i na jaki okres w związku z administracyjnym zamknięciem, nałożonym rozporządzeniami związanymi z wystąpieniem stanu epidemii Covid -19.
Dodatkowo należy zauważyć, co wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnień spółki, że złożyła ona wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ulgę w zakresie odroczenia płatności składek ZUS za miesiąc marzec 2020 r., a jednocześnie dokonała wszystkich płatności objętych tymże wnioskiem w terminie przewidzianym do ich uregulowania. Podobnych wniosków dotyczących kolejnych miesięcy, spółka nie składała, a niewątpliwie otrzymanie takiego wsparcia miałoby wpływ na poprawę jej sytuacji finansowej w przyszłości, w tym w okresie objętym postępowaniem.
Skarżąca nie przedłożyła też żadnych dokumentów potwierdzających ubieganie się o środki z Tarczy Finansowej PFR dla dużych firm, co w kontekście powoływanego przez nią spadku płynności finansowej w okresie pandemii potwierdza, że nie korzystała z dostępnych form pomocy w postaci dodatkowego finansowania ukierunkowanego na spłatę zobowiązań. Skarżąca skorzystała natomiast ze świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy (w wysokości 1 969 506,96 zł) ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo w związku z obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie Covid-19. Organ słusznie stwierdził, że jeśli spółka otrzymała takie wsparcie, to równowartość tej kwoty lub jej część stanowiła dodatkowe środki, którymi skarżąca mogła dysponować na inne cele, skoro wydatki na wynagrodzenia zostały pokryte z funduszu.
Organ w toku postępowania ustalił również, w oparciu o sprawozdania o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, składanych przez spółkę do dnia 31 stycznia każdego roku Ministrowi Rozwoju i Technologii (na podstawie art. 13a ustawy), że za 2020 r. wykazała ona w sprawozdaniu wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych w terminie określonym w umowie w wysokości 254.750.937,39 zł. Udział procentowy tych świadczeń w całkowitej wartości świadczeń pieniężnych, do których spełnienia zobowiązana była spółka w 2020 r. wyniósł 96,64 % co oznacza, że nie zapłaciła w terminie za prawie 97% zobowiązań wynikających z umów z kontrahentami tj. tylko nieco ponad 3% wartości świadczeń pieniężnych spełniała w terminie określonym w umowie. Z kolei ze sprawozdania za rok 2021 wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych w terminie określonym w umowie wyniosła 224.979.391,02 zł. Udział procentowy tych świadczeń w całkowitej wartości świadczeń pieniężnych, do których spełnienia zobowiązana była spółka w 2021 r. wyniósł 88,47 %. Mimo zatem poprawy i procentowego udziału zobowiązań spełnionych po terminie do zobowiązań w 2020 r., spółka w dalszym ciągu dokonywała zapłaty za zobowiązania z opóźnieniem. Zatem niezależnie od stanu epidemii skarżąca opóźniała się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, a poziom zobowiązań przeterminowanych lub niespełnionych w terminie określonym w umowie kształtował się na podobnym poziomie. Nie sposób więc uznać, że skutki epidemii stanowiły po stronie skarżącej rozstrzygającą przyczynę dla wystąpienia zatoru płatniczego w miesiącach czerwiec, lipiec i sierpień 2020 r.
W piśmie z 20 września 2020 r. skarżąca wskazuje, że wystąpiła do S. S.A. o "prolongatę terminu płatności raty leasingowej", co wynikało z propozycji złożonej przez leasingodawcę w mailu z 26 marca 2020 r. Ale z materiału dowodowego nie wynika, aby ostatecznie wypełniła i złożyła wniosek o odroczenie spłat zobowiązań. Do akt przedłożono jedynie wzór wniosku załączonego do korespondencji mailowej przez leasingodawcę. Złożenie ww. wniosku niewątpliwie mogłoby mieć wpływ na poprawę sytuacji finansowej skarżącej w przyszłości, w tym w okresie objętym postępowaniem. Ponadto jak zaznaczono w ww. piśmie "Spółka podjęła decyzję o terminowym regulowaniu płatności należności w stosunku do instytucji finansowych", co wskazuje na to, że w jej sytuacji finansowej nie uznała odroczenia płatności za konieczne.
W kontekście powyższego należy zauważyć, że skarżąca również nie wyjaśniła, co uzasadniało jej decyzję, by pozyskiwać środki finasowania od dostawców zamiast wykorzystać dostępne zewnętrzne źródła finansowania, jak np. z umów faktoringowych, umów leasingu zwrotnego. Jak wyjaśnia spółka w piśmie z 20 września 2021 r. z umów faktoringu w stosunku do dużego odbiorcy J. SA korzystała, również podpisała z P. umowę leasingu zwrotnego. Podpisanie umowy eFinancing o finansowanie dostawców z B. S.A. dotyczącej finansowania dostawców miało miejsce w dniu 2 lutego 2021 r. Skoro spółka miała możliwość korzystania z zewnętrznych źródeł finasowania i nie podjęła takiej decyzji, co do zobowiązań objętych okresem postępowania, to słuszny jest wniosek organu, że celowo korzystała z bardziej opłacanych dla niej źródeł finasowania jakimi były zobowiązania wobec kontrahentów (tzw. kredyt kupiecki) niż nakładające na nią stałe koszty źródeł finansowania, jak leasing czy faktoring. Sama zresztą skarżąca wskazała, że: "podjęta decyzję o terminowym regulowaniu płatności należności w stosunku do instytucji finansowych", co było to równoznaczne z podjęciem decyzji o zaleganiu z płatnościami na rzecz kontrahentów i kredytowaniem własnej działalności kosztem małych i średnich przedsiębiorców, którzy często zmuszeni są akceptować taką sytuację, bo zależy im na utrzymaniu dobrych relacji z podmiotami mającymi mocną pozycję i doświadczenie w swoich branżach, a taką pozycję skarżąca działająca, jak sama podkreśla na rynku od 30 lat, niewątpliwie posiada.
Spółka w piśmie z 15 marca 2022 r. podniosła również, że nie zgadza się z twierdzeniem, że zysk z działalności operacyjnej, jak i zysk brutto stanowią o dobrej kondycji i płynności finansowej pozwalającej na terminowe regulowanie zobowiązań, gdyż jak twierdzi badania naukowe potwierdziły, że nawet rentowne firmy mogą być niewypłacalne, gdyż zyski firmy nie muszą odpowiadać przepływom finansowym pozwalającym na regulowanie zobowiązań. Ze tego stanowiska, jak słusznie zwraca uwagę organ nie do końca można wywnioskować z czym spółka się nie zgadza. Czy z tym, że osiągała zysk w poszczególnych miesiącach pomimo spadku przychodów, co jednoznacznie wynika z dokumentów finansowych, czy też z tym, że jak podnosi "nie znajdowała się w stanie niewypłacalności" i dokonywała wyboru, którym dostawcom w tym samym okresie płaciła w zgodnie z ustalonym terminem zapłaty lub przed nim (Tabela D oraz D1), a którym z opóźnieniem i to i dość znacznym (zakwestionowane świadczenia pieniężne). Podkreślić należy, że Prezes UOKiK dokonując ustaleń w sprawie nie opierał się na wynikach badań naukowych, lecz na wszechstronnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w danej sprawie, dotyczącego spółki i na podstawie jego analizy dokonał końcowych ustaleń.
W ocenie Sądu spółka nie przedstawiła dowodów na to, że w okresie pandemii (czerwiec, lipiec sierpień 2020 r.) dochowała należytej staranności, (której należy oczekiwać od starannego i rozsądnego przedsiębiorcy) w zapobieżeniu nadmiernym opóźnieniom w spełnianiu świadczeń. Nie wykazała bowiem, że mając wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej, a także kilkumiesięczną już wiedzę (marzec, kwiecień, maj 2020 r.), na temat zdarzeń mogących być konsekwencją ograniczeń wprowadzonych na skutek pandemii podjęła wszelkie adekwatne działania mające na celu zapobieżenie opóźnieniom w spełnieniu świadczeń pieniężnych, a mimo tego tych konsekwencji nie dało się uniknąć.
Za uznaniem, że organ wadliwie odmówił zastosowania art. 13v ust. 7 ustawy nie może przemawiać również okoliczność, że spółka w roku obrotowym rozpoczętym 1 października 2022 i zakończonym 30 września 2023 r. (sprawozdanie przedłożone przy piśmie procesowym z 22 lipca 2024 r.) "powróciła do normalnego toku działalności" przywracając pierwotne obroty i płynność finansową i "radykalnie poprawiła terminy płatności", bo po pierwsze postępowanie w sprawie obejmowało okres sprzed trzech lat, a po drugie spółka w badanym okresie, nawet przy spadku obrotów, niewątpliwie miała poprzez wspomniane instrumenty finansowe możliwość zapobieżenia nadmiernemu opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń.
Także w kontekście stanowiska o radykalnej poprawie terminów płatności w 2023 r. i danych zawartych w piśmie procesowym z 22 lipca 2024 r. jedynie na marginesie Sąd wskazuje na okoliczność, że od 8 grudnia 2022 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o zatorach płatniczych, a głównym celem zmian było wywarcie większej presji na duże przedsiębiorstwa, by rozliczały się z kontrahentami terminowo, co być może także miało znaczenie na zmianę kultury rozliczeń skarżącej z kontrahentami
Zdaniem Sądu ogół przywołanych powyżej okoliczności przeczy istnieniu związku przyczynowo-skutkowemu pomiędzy pandemią Covid-19, a nieterminowym regulowaniem należności wobec kontrahentów. Za niezasadny należało zatem uznać zarzut naruszenia art 13v ust. 7 ustawy o zatorach finansowych.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał również, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodził uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 8 ustawy, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Prezes Urzędu może odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ust. 1 ustawy.
Ustawodawca przewidział zatem "uznanie administracyjne", które oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego nie może być jednak dowolne, ale musi mieścić się w granicach zakreślonych przez art. 7 k.p.a. tj. dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Omawiany przepis zawiera odesłanie do pojęcia niedookreślonego – "uzasadnionego przypadku", jako materialnoprawnej przesłanki, będącej podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie w przepisie tym brak jakiejkolwiek wskazówki, co w istocie należy rozumieć pod tym pojęciem. Oznacza to, z jednej strony że katalog przypadków, które stanowią uzasadnienie odstąpienia od wymierzenia kary jest otwarty, a wystąpienie takiego przypadku uzależnione jest od szczególnych okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu należy jednak założyć, że przypadki te muszą być bezpośrednio związane z postępowaniem o nałożenie kary i nie mogą prowadzić do obejścia tych regulacji. Odstępstwo od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest karanie za stwierdzony delikt administracyjny, a nie odstępowanie od ukarania.
Organ zasadnie stwierdził, że takim obiektywnie słusznym przypadkiem może być, np. ustalenie, że nałożenie kary byłoby sprzeczne z jej funkcjami, bądź też sytuacja, w której wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej byłoby sprzeczne z funkcjami kary i celami ustawy, np. doprowadziłoby do dalszego spowolnienia obrotu gospodarczego i pogłębienia trudności z płynnością finansową kolejnych podmiotów.
W ocenie Sądu w badanym stanie faktycznym nie zachodziły uzasadnione przypadki przemawiające za odstąpieniem od wymierzenia kary na podstawie art. 13v ust. 8 ustawy o zatorach płatniczych.
Są nie stwierdził również, by wadliwie (po korekcie dokonanej przez organ w II instancji) określono wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacja dokonana ustawą z 4 listopada 2022 r.). Wylicza się ją według formuły określonej w ust. 2 tego przepisu. Wzór matematyczny odwołuje się do obiektywnych czynników - kwoty zaległości, okresu, opóźnienia oraz stopy odsetek ustawowych obowiązujących w dacie wydania decyzji, ustalonych i obwieszczonych w sposób wskazany w art 11 b i 11 c ustawy.
Co do naruszenia przepisów postępowania tj. nieprzeprowadzenia przez organ wszystkich dowodów zgłaszanych przez skarżącą, to Sąd tego zarzutu zupełnie nie podziela. Sąd zgadza się z organem, że nie było powodu do prowadzenia dowodów z przesłuchania świadków tj. prezesa zarządu, głównej księgowej, czy dyrektora finansowego gdyż ewentualne oświadczenia wiedzy pochodzące od tych osób nie stanowiłoby materiału dowodowego wykraczającego ponad to, co spółka przedkładała w pisemnych odpowiedziach na wezwania Prezesa Urzędu. Zgromadzone w sprawie dowody, nie prowadziły do rozbieżnych wniosków co do reorganizacji spółki w okresie stanu epidemii.
Należy zgodzić się z organem, że przedsiębiorcy we wszystkich branżach dostosowywali sposób prowadzenia działalności i funkcjonowania zakładów do wymogów sanitarno-epidemiologicznych, przeprowadzali reorganizację, by w trwającym stanie epidemii wykonywać działalność gospodarczą w sposób bezpieczny, zwłaszcza dla własnych pracowników.
Okoliczności związane ze zmianami organizacyjnymi w funkcjonowaniu przedsiębiorców były powszechnie znane, a w sprawie zwłaszcza w świetle zgormadzonych przez organ dowodów argumenty dotyczące zmian organizacyjnych nie stanowiły zdarzeń będących przyczyną sprawczą dla nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez spółkę. Również w piśmie z 15 maja 2023 r. w sprawie wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów skarżąca przyznała, że są to okoliczności powszechnie znane, które nie powinny być przedmiotem szczególnego postępowania dowodowego. Skarżąca przyznała, że wniosek o przesłuchanie ww. świadków zawarty w piśmie z 15 marca 2022 r. złożyła z ostrożności na wykazanie wpływu pandemii Covid-19 na jej sytuację organizacyjną i finansową.
Lektura akt administracyjnych kontrolowanej sprawy dowodzi, że w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Prezes UOKiK zgodnie z wymogami art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zebrał kompletny materiał dowodowy, który poddał wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy. Wyniki poczynionych uprzednio ustaleń przedstawione zostały jasno i klarowanie w motywach decyzji sporządzonych z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Uzasadnienia rozstrzygnięć organu w obu instancjach zawierają wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Z kolei, uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W motywach zaskarżonej decyzji Prezes UOKiK rzeczowo ustosunkował się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Treść uzasadnienia poddanej kontroli Sądu decyzji pozwala prześledzić tok rozumowania organu oraz poznać przesłanki, które rzutowały na wydanie takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Organ dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Okoliczność, że poddana kontroli decyzja nie odpowiada oczekiwaniom skarżącej nie świadczy o jej wadliwości.
Ze wszystkich wyżej wymienionych przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI