V SA/WA 206/20

V SA/Wa 206/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska /sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący/
Michał Sowiński
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1405/20 - Wyrok NSA z 2024-06-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Prezesa [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających wierzyciela oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Prezesa Urzędu Regulacji E.(dalej: Skarżący, Strona, Wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej; Organ, DIAS) z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W.nr [...] z dnia [...] października 2019 r. odmawiające umorzenia obciążających Prezesa Urzędu Regulacji E. kosztów egzekucyjnych w wysokości 6.075,36 zł powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec [...] Sp. z o. o. (dalej: Zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Wierzyciela.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr 144/2017 z dnia 04.07.2017 r. wystawionego przez Prezesa Urzędu Regulacji E. wobec [...] Sp. z o. o., obejmującego należności z tytułu opłaty z tytułu uzyskania koncesji na obrót paliwami ciekłymi za okres 01.01.2012 r. do 31.03.2012 r. oraz 01.01.2014 r. do 31.03.2014 r. w kwocie odpowiednio 42.008,00 zł oraz 43.954,00 zł (należność główna).
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] dokonano zajęcia rachunków bankowych Spółki w [...] S.A., który poinformował, iż na koncie Zobowiązanego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych i sądowych oraz w Banku [...] S.A., który poinformował, iż nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz Zobowiązanego.
W wyniku zastosowania środka egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w kwocie 6.075,36 zł wyliczone od kwoty 85.962,00 zł (należność główna) plus kwota odsetek na dzień 24.10.2017 r. (tj. na dzień sporządzenia zajęcia rachunku bankowego) - 35.545,19 zł. Ponadto powstała opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego Nr [...] (1 % egzekwowanej kwoty) w wysokości 1.202,45 zł.
Postanowieniem z dnia [...].11.2018 r. Nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego przez Prezesa URE wobec [...] Sp. z o.o., a następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] obciążył Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 7.227,81 zł.
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2019 r. Prezes Urzędu Regulacji E. wniósł o umorzenie części kosztów egzekucyjnych, powstałych na podstawie tytułu wykonawczego [....]. Strona w uzasadnieniu wniosku przywołała ustawowe przesłanki (wynikające z art. 64e § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.); dalej u.p.e.a., dające możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, wskazując jednocześnie, że zdaniem Wierzyciela w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka ważnego interesu publicznego, a także wskazując na brak gospodarczego uzasadnienia obciążania Wierzyciela kosztami. Strona podkreśliła, że ważny interes publiczny to m.in. respektowanie wartości wspólnych takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej - przy czym należy dążyć do wyeliminowania sytuacji, których rezultatem będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa.
W dniu [...] października 2019 r. Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem nr [...] odmówił umorzenia obciążających Wierzyciela kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Prezesa Urzędu Regulacji E. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wobec Spółki [...] Sp. z o. o.
Pismem z dnia 17.10.2019 r. Prezes Urzędu Regulacji E. złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy,
art. 64e § 2 pkt 2 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie organu egzekucyjnego, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego oraz błędne ustalenie, że istnieje podstawa do pobrania od Strony kosztów egzekucyjnych za zajecie wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanego,
art. 79a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezawiadomienie Strony o przesłankach zależnych od Strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Strony.
Jednocześnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie Naczelnikowi Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. do ponownego rozpatrzenia lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o umorzeniu w części kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania prowadzonego wobec [...] Sp. z o. o. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].07.2017 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...]listopada 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W., odmawiające umorzenia obciążających Wierzyciela.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 26 § 1 u.p.e.a. działając jako organ egzekucyjny, wszczął egzekucję administracyjną prowadzoną wobec Spółki [...] Sp. z o. o. na wniosek wierzyciela - Prezesa Urzędu Regulacji E.na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu opłaty za koncesje na obrót paliwami ciekłymi za I kwartał 2012r. oraz I kwartał 2014r. w kwocie należności głównej 85.962,00 zł. Z materiału dowodowego wynika, iż w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych Spółki w [...] S.A., który poinformował, iż na rachunku bankowym zobowiązanej Spółki nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową oraz w [...] S.A., który poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz Spółki.
Zajęcie w [...] S.A. wraz z tytułem wykonawczym zostało doręczone Spółce w myśl art. 44 k. p. a. w dniu 20.11.2017r. (zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a.). W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne (zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) w kwocie 6.075,36 zł wyliczone od kwoty należności głównej w kwocie 85.962,00 zł oraz opłata manipulacyjna (zgodnie z art. 64 § 6 ustawy u.p.e.a.) za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego w kwocie 1.202,45 zł, co łącznie dało sumę w kwocie 7.277,81 zł z tytułu kosztów.
Opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki egzekucyjne, tj. koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji stosownie do postanowień art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowią koszty postępowania egzekucyjnego. Koszty te, poza wymienionymi w ustawie sytuacjami obciążają zobowiązanego, to znaczy, że zasada odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne doznaje ograniczeń, gdy tytuł wykonawczy zawierał wady nieznane organowi egzekucyjnemu w chwili wszczęcia egzekucji, jeżeli po pobraniu należności z tytułów kosztów okazało się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji z winy organu egzekucyjnego lub wierzyciela było niezgodne z prawem oraz koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Warunkiem koniecznym do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest wykazanie w sposób jednoznaczny i przekonujący, że koszty nie mogą być z określonych przyczyn ściągnięte od zobowiązanego.
Na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego może nastąpić z powodów faktycznych (zubożenie zobowiązanego) i z powodów prawnych - na przykład w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego. W analizowanej sprawie obciążenie wierzyciela - Prezesa Urzędu Regulacji E. kosztami postępowania egzekucyjnego nastąpiło z powodów prawnych poprzez wydanie przez Naczelnika Pierwszego M.Urzędu Skarbowego w W. postanowienia z dnia [...].11.2018 r. nr [...] o bezskuteczności egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Spółki [...] Sp. z o. o.
Stosownie do treści art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, co oznacza, że jeśli prowadzona egzekucja jest skuteczna, tzn. zobowiązany posiada składniki majątku, do których można skierować egzekucję, ciężar kosztów egzekucyjnych ponosi zobowiązany i są one zaspokajane w pierwszej kolejności (art. 115 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Natomiast jeżeli w wyniku czynności podjętych przez organ egzekucyjny okaże się, iż zobowiązany nie posiada mienia, które pozwoliłoby na pokrycie kosztów egzekucyjnych, koszty te ponosi wtedy wierzyciel.
DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny otrzymując do realizacji tytuł wykonawczy zobowiązany był do zastosowania środków egzekucyjnych, z czym związane jest nieuchronnie powstanie opłat za czynności i wydatków, o których mowa w art. 64 i art. 64b u.p.e.a.
DIAS wskazał ponadto, iż Prezes Urzędu Regulacji E. winien być świadomy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) przewiduje kilka wyjątków od zasady ponoszenia przez Zobowiązanego kosztów egzekucyjnych. Jednak wykluczając te przesłanki, Strona przekazując tytuł wykonawczy do realizacji przez inny organ egzekucyjny, czyli naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.), Prezes Urzędu Regulacji E. - już jako wierzyciel - powinien był liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w zależności od jej wyniku. Niemniej jednak Strona kierując tytuł wykonawczy do realizacji organowi egzekucyjnemu, winna mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanych, zostanie obciążony tymi kosztami, a tym samym powinna zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.
Artykuł 64c § 4 u.p.e.a. w jasny sposób nakłada obowiązek poniesienia ich przez wierzyciela w sytuacji, gdy koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Jednostka samorządu terytorialnego, jako wierzyciel, ponosi wówczas koszty egzekucyjne w określonym stanie prawnym. Zatem od obowiązku ponoszenia tych kosztów Prezes Urzędu Regulacji E. jako wierzyciel nie został zwolniony (art. 64c § 1 i 3 u.p.e.a.).
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, iż argumenty na jakie powołuje się Strona tj. szczególny status wierzyciela, jego funkcje "społeczne" oraz źródła finansowania Strony, nie mogą oznaczać, że organ egzekucyjny zobowiązany jest w każdym takim przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tych przyczyn status Prezesa Urzędu Regulacji E. nie może zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenie środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa.
DIAS stwierdził, że ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które umożliwiłyby Prezesowi Urzędu Regulacji E. uwolnienie się z ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy status Strony, na który powołuje się Skarżący, nie może zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki "interesu publicznego", czy też "uzasadnienia gospodarczego" pozwalające na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych.
Dodatkowo DIAS wyjaśnił, że zarzut dotyczący prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych i ich wysokości nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Zarzucając błędne naliczenie kosztów egzekucyjnych, Prezes Urzędu Regulacji E. winien wnieść zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego M.Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...].02.2019 r. nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, nie zaś podnosić ten zarzut na etapie postępowania o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, iż art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
W dalszej kolejności w zakresie zarzutu Strony dotyczącego naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. nie stwierdził uchybień w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającego ją postanowienia I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak również zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucono organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez:
działanie w ramach tej sprawy przez organ w sposób sprzeczny z zasadą praworządności, bez podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż organ poprzestał tylko na ustaleniach Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W., które były niekompletne oraz nie rozważył rzeczowej argumentacji Skarżącego,
błędne ustalenie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy wobec niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz braku oceny na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona, co doprowadziło organ do błędnego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, tymczasem ewidentne jest, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, jak też nie jest zasadne pobranie od Skarżącego kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego i koszty te winny być względem Skarżącego umorzone zgodnie z jego wnioskiem.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64e § 2 pkt 2 w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, w tym w kontekście, gdy zajęcie rachunku bankowego Zobowiązanego nie doprowadziło do wyegzekwowania należności.
W ramach określenia naruszenia prawa Skarżący wskazał, że wobec wskazanych wyżej zarzutów i okoliczności sprawy, postanowienie Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. winno zostać przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. uchylone, także z racji podniesionego przez Skarżącego zarzutu naruszenia art. 79a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., tymczasem organ nieprawidłowo utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. W ocenie organu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej go rozstrzygnięcia.
Na wstępie trzeba przypomnieć, że przedmiotem postępowania jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. odmawiające umorzenia obciążających Prezesa Urzędu Regulacji E. kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wierzyciela.
Spór zaistniały w rozpatrywanym przypadku sprowadza się zatem do kwestii legalności odmownego załatwienia wniosku Skarżącego o umorzenie kosztów egzekucyjnych.
W ocenie organu egzekucyjnego, zaaprobowanej następnie przez organ nadzoru, żądanie to nie zasługuje na uwzględnienie wobec braku spełnienia przesłanek, od których ustawodawca uzależnił wydanie pożądanego przez wnioskodawcę rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Skarżący stoi z kolei na stanowisku, że taka kwalifikacja jest nieprawidłowa, gdyż za zasadnością jego wniosku przemawia wzgląd na ważny interes publiczny, którego należy upatrywać przede wszystkim w fakcie wykonywania przezeń zadań właściwych dla organów administracji państwowej, a więc służących dobru wspólnemu. Ponadto we wniosku kwestionuje istnienie podstawy do pobrania od Strony kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanego, jak też naruszenie art. 79a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezawiadomienie Strony o przesłankach zależnych od Strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Strony.
Przystępując w tej sytuacji do przedstawienia motywów niniejszej kwalifikacji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wydanie postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych następuje na podstawie art. 64e u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1), jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (§ 2 pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (§ 2 pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2 pkt 3). Co nie mniej istotne, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).
Umorzenie kosztów egzekucyjnych następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanego przepisu, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, koszty te organ umorzyć może, a nie: musi.
Podkreślić przy tym trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 64e u.p.e.a. jest niezbędne do umorzenia kosztów egzekucyjnych, to ich wystąpienie nie skutkuje automatycznym powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Także zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może odmówić umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swe rozstrzygnięcie w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jego wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, postanowienie przezeń wydane nie będzie nosiło znamion dowolności.
Należy przy tym podkreślić, co wydaje się oczywiste, że jeżeli rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma być wydane po rozpatrzeniu wniosku, niezbędne jest uprzednie zweryfikowanie, czy żądanie to pochodzi od podmiotu, który koszty takie jest zobowiązany ponieść. Wszak nie ulega wątpliwości, że umorzyć można jedynie takie koszty, których powinność zapłaty w ogóle istnieje. Jako niewątpliwe jawi się również spostrzeżenie, że umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowi przejaw jednorazowej i definitywnej rezygnacji organu egzekucyjnego z przypadających mu należności i jest ono odstępstwem od zasady ich ponoszenia, co jedynie potwierdza wyjątkowość tej instytucji i przesądza o możności jej zastosowania tylko w szczególnych przypadkach.
W tym miejscu należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że pozycja ustrojowa Wnioskodawcy i fakt realizowania przezeń zadań służących szeroko rozumianemu dobru wspólnemu, same w sobie nie przesądzają jeszcze o spełnieniu przesłanki ważnego interesu publicznego, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Wszak w egzekucji administracyjnej wierzycielem z reguły jest podmiot wykonujący takie czynności. Tym samym uznanie, że już z tego powodu powinien on podlegać zwolnieniu z konieczności poniesienia kosztów egzekucyjnych w praktyce godziłoby w istotę instytucji umorzenia tych należności przejawiającą się w jej wyjątkowości, albowiem prowadziłoby do ukształtowania zasady, która na dodatek nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przepisy prawa nie przewidują bowiem automatycznego umarzania kosztów egzekucyjnych takim wierzycielom tylko z racji pełnionych przez nie funkcji publicznoprawnych. W rezultacie praktycznie każdy wierzyciel w egzekucji administracyjnej podlegałby zwolnieniu z powinności zapłaty kosztów egzekucyjnych z tego powodu, że jest wierzycielem obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Przyjęcie takiego założenia pozostawałoby zatem w sprzeczności z ustawowym obowiązkiem ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzycieli w razie niemożności ściągnięcia tych należności od zobowiązanych, a zatem normą wynikającą z art. 64c § 4 u.p.e.a. Jako taki pogląd ten należy więc uznać za niedopuszczalny, a stanowisko to znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 671/17; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 149/18; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 393/18; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie można również podzielić zapatrywania Skarżącego, jakoby umorzenie kosztów w niniejszej sprawie było uzasadnione jakimiś innymi przesłankami. Twierdzenia w tym względzie nie zostały bowiem poparte przez Wnioskodawcę odwołaniem się do jakichkolwiek dowodów na poparcie tego twierdzenia. Trzeba przy tym podkreślić, że ciężar wykazania istnienia okoliczności powołanych w uzasadnieniu wniosku spoczywa na jego autorze, a swym zaniechaniem w tym zakresie nie może on obarczać organu, stawiając mu zarzut niezgromadzenia zupełnego materiału dowodowego i braku wszechstronnego rozpoznania sprawy.
Zaaprobowane nie mogły zostać również pozostałe argumenty przedstawione na poparcie wniosku. Istotnie zadaniem przed którym stanęły organy orzekające w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie kwestii zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych (a nie: określenia ich wysokości) i to według przesłanek wymienionych w art. 64e u.p.e.a. W tej sprawie dla organów bez znaczenia pozostawało zatem to, czy koszty egzekucyjne, którymi na mocy postanowienia organu nadzoru obciążono skarżącego wierzyciela, zostały określone w sposób prawidłowy. Kluczowe natomiast było to, że do wydania takiego rozstrzygnięcia w ogóle doszło oraz że jest ono ostateczne, a zatem podlega wykonaniu. Kontestowanie przez Stronę skarżącą zasadności obciążenia go powinnością uiszczenia tej należności w danej wysokości jest zatem irrelewantne w niniejszym postępowaniu. Nie przesądza ono bowiem o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przesłanką taką nie jest bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku podstaw obciążenia go tymi kosztami w określonej wysokości w sytuacji, gdy obciążenie to nastąpiło na mocy postanowienia, które mógł zaskarżyć.
Trzeba przy tym wskazać, że w orzecznictwie dość powszechnie się przyjmuje, że w każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m.in. w przepisie art. 64e § 2 pkt 2) u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie (zob. wyrok NSA z 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08; dostępny tamże). Jednocześnie organ, w ramach tej przesłanki, powinien zbadać (pomimo, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego), czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną (zob. wyrok WSA w Krakowie z 11 stycznia 2017 r., I SA/Kr 1291/16; dostępny tamże).
Organ co prawda nie odniósł się w zaskarżonym rozstrzygnięciu do tej kwestii, lecz Skarżący w całym postępowaniu nie podnosił kwestii wysokości i nadmierności kosztów, co do których zwrócono się o umorzenie, ale naliczenia ich co do zasady wobec braku ściągnięcia środków z rachunku bankowego Zobowiązanego.
W ocenie Sądu trzeba również i w tym względzie zgodzić się z organem, iż podejście Skarżącego, sprowadzające się do twierdzenia, że skoro podjęta czynność zajęcia rachunku bankowego nie przeniosła efektu w postaci wyegzekwowania jakichkolwiek kwot pieniężnych, zasadnym staje się umorzenie kosztów egzekucyjnych w części stanowiącej opłatę za czynność zajęcia rachunku bankowego. W ocenie Skarżącego obciążenie w takich okolicznościach kosztami egzekucyjnymi wierzyciela byłoby gospodarczo nieuzasadnione, niezasadne jest bowiem premiowanie wynagrodzeniem prowizyjnym pracowników wykonujących nieskuteczną egzekucję.
Sąd popiera wyrażone przez organ stanowisko, że nie można zaaprobować sytuacji, gdy obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego byłoby uzależnione od możliwości ściągnięcia wierzytelności od zobowiązanego, gdyż w tej sytuacji przepis art. 64c § 4 u.p.e.a. w ogóle nie byłby potrzebny, o czym zresztą była mowa powyżej.
Odnosząc się zaś do podnoszonego przez Skarżącego naruszenia art. 79a k.p.a. , Sąd stwierdza, iż nie jest on zasadny, gdyż Strona dokonała błędnej jego wykładni. Trzeba w tym względzie zgodzić się z organem, iż celem tego artykułu jest zapobieganie sytuacjom, w których strona posiada dodatkowe dowody na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania lub może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.
Tym samym regulacja zawarta w art. 79a k.p.a. w zakresie, w jakim obliguje organ prowadzący postępowanie do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, nie znajduje zastosowania w realiach postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na ziszczenie się zdaniem Strony przesłanki z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. tj. istnienie interesu publicznego, nie zaś innych przesłanek, na jakie wskazywała Strona skarżąca.
W ocenie Sądu nie można też podzielić zarzutu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a , w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez niezebranie przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego.
Organ uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, a to, że wyprowadził z nich wnioski odmienne, aniżeli domagała się tego Strona skarżąca, nie świadczy o pominięciu i wybiórczej ich ocenie, a zatem nie stanowi naruszenia zasady prawdy obiektywnej, ani zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. Organ działał na podstawie prawa i w jego granicach, a odmienna ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie może stanowić o naruszeniu przepisów postępowania.
Bezzasadne we wskazanym powyżej kontekście są tym samym zarzuty naruszenia przepisów procesowych. Organ nie negował wskazanych dokumentów, lecz je ocenił. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji zawierającym wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innych dowodów nie uznał jako znaczących przy rozstrzyganiu sprawy, a także podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd ponadto wskazuje, że organy dokonały ustaleń w oparciu o wyczerpująco zebrany i właściwie rozpatrzony materiał dowodowy, zapewniając Skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania.
Sąd - odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącego o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: trzech przykładowych postanowień Naczelników Urzędów Skarbowych wydanych na przestrzeni 2019 roku, tj. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [..].05.2019r. znak [...], postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z [...].04.2019r. znak [...], postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G.i z [...]6.11.2019r. znak [...]na okoliczność umorzenia na wniosek Prezesa URE przez te organy kosztów egzekucyjnych w analogicznych do niniejszego przypadkach i spełnienia w takim stanie rzeczy przesłanki ważnego interesu publicznego - wskazuje, że zgodnie z treścią art. 106 p.p.s.a. nie uznał go za zasadny.
W ocenie Sądu - wbrew zarzutom skargi - organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania, w szczególności uwzględniając treść cyt. przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.
Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie i uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze jak również naruszenia innych przepisów, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.