V SA/Wa 2048/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, uznając, że kwota należności przekraczała 100 euro i nie zachodziły przesłanki do jej umorzenia.
Sprawa dotyczyła skargi J.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa ARiMR o odmowie umorzenia nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżąca argumentowała trudną sytuacją materialną, jednak sąd administracyjny uznał, że kwota należności (ponad 100 euro) nie kwalifikowała się do umorzenia z urzędu, a przesłanki z rozporządzenia nie zostały spełnione. Sąd oddalił skargę, wskazując na obowiązek ochrony budżetu wspólnotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżąca wnioskowała o umorzenie należności w wysokości [...] zł, powołując się na trudną sytuację materialną. Organy administracji uznały, że kwota ta, po przeliczeniu na euro, przekraczała 100 euro, co wykluczało umorzenie z urzędu na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. Nie stwierdzono również spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia, tj. uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, zgodził się ze stanowiskiem organów. Podkreślono, że sąd bada legalność decyzji na dzień jej wydania, a obowiązek ochrony budżetu wspólnotowego wymaga ścisłej interpretacji przesłanek umorzenia. Sąd oddalił skargę, wskazując jednocześnie na możliwość złożenia wniosku o odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie należności na raty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, kwota przekraczająca 100 euro nie podlega umorzeniu z urzędu, a przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie zostały spełnione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwota nienależnie pobranych płatności przekroczyła równowartość 100 euro, co wyklucza umorzenie z urzędu. Analiza przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, w tym przypuszczenia o nieuzyskaniu kwoty wyższej od kosztów egzekucji, również nie wykazała podstaw do umorzenia, pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej art. § 3 ust. 1 pkt 5
Trudna sytuacja materialna strony nie stanowi samodzielnej przesłanki umorzenia, ale może być brana pod uwagę w kontekście przypuszczenia o nieuzyskaniu kwoty wyższej od kosztów egzekucji.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej art. § 4 ust. 1
Należność pieniężna umarzana jest z urzędu, jeśli nie jest wyższa od równowartości 100 euro.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej art. § 6
Umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko wówczas, gdy spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej.
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. art. art. 5a
Państwo członkowskie ma uprawnienie do niekontynuowania windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona nie przekracza 100 euro.
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r.
Określa zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i kursy wymiany walut.
k.p.a. art. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.f.p. art. art. 209 ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dotyczy przesłanki 'szczególnie uzasadniony przypadek' jako podstawy do umorzenia należności.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczególnych warunków i trybu przyznawania tej płatności
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwota nienależnie pobranych płatności przekraczała równowartość 100 euro, co wykluczało umorzenie z urzędu. Nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. dotyczące uzasadnionego przypuszczenia o nieuzyskaniu kwoty wyższej od kosztów egzekucji. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja materialna i niskie dochody skarżącej jako podstawa do umorzenia należności. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących całościowego rozpatrzenia sprawy, czynnego udziału strony i wadliwego uzasadnienia. Niezastosowanie art. 209 ust. 1 u.f.p. w związku z zaistnieniem 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Godne uwagi sformułowania
Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że niewątpliwie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżąca, nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku w tym świetle. Wskazać należy, że organ nie ma obowiązku przeprowadzać w tym zakresie jakiś wyliczeń, czy 'symulacji' spłaty należności. Państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Skład orzekający
Andrzej Kania
przewodniczący
Barbara Mleczko-Jabłońska
sprawozdawca
Mirosława Pindelska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania należności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, zwłaszcza w kontekście przekroczenia progu 100 euro i oceny przesłanki nieuzyskania kwoty wyższej od kosztów egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia z 2010 r. i stanu prawnego z 2013/2014 r. Ocena sytuacji materialnej jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy beneficjentów dopłat rolnych związane z koniecznością zwrotu środków i trudnościami w uzyskaniu umorzenia, nawet w trudnej sytuacji życiowej. Pokazuje rygorystyczne podejście do ochrony budżetu UE.
“Nawet trudna sytuacja życiowa nie gwarantuje umorzenia długu z funduszy UE. Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na ulgę.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 2048/13 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2014-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-09-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Kania /przewodniczący/ Barbara Mleczko-Jabłońska /sprawozdawca/ Mirosława Pindelska Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnych przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego A. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Uzasadnienie Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] lipca 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Prezesem ARiMR") o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Organy orzekały w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], Prezes ARiMR ustalił J.M. kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. strona zwróciła się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] listopada 2011 r. Prezes ARiMR wydał decyzję, nr [...], którą utrzymał w mocy ww. decyzję. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. J. M. zwróciła się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, który uzupełniła pismem z dnia [...] września 2012 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. o numerze [...], Prezes ARiMR odmówił umorzenia należności ustalonych decyzją własną z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wywiódł, iż w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie należności głównej wraz z odsetkami, określone przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), zwanego dalej: "rozporządzeniem z 21 grudnia 2010 r.". Prezes ARiMR zauważył, iż w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r., bowiem w przedmiotowej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nie została również w sprawie spełniona przesłanka określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r., bowiem kwota należności, o umorzenie której wnioskuje, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] lutego 2013 r. Minister wydał w dniu [...] czerwca 2013 r. zaskarżoną decyzję o numerze [...], którą utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Organ odwoławczy zaprezentował w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy oraz przepisy prawa znajdujące w niej zastosowanie. Aprobując w całości stanowisko zajęte w decyzji pierwszej instancji Minister wskazał, iż J. M. oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Otrzymuje rentę w wysokości [...] zł, a świadczenie w wysokości [...] zł z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przekazuje synowi. Strona wskazała na problem [...]. Biorąc pod uwagę przedstawione przez Stronę informacje na temat dochodów i stanu majątkowego, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. (tj. w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności). Minister podkreślił, że J. M. osiąga dochody. Ponadto, koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora. Wskazano również, że agencja płatnicza zobligowana jest do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Organ wyjaśnił, że przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z póżn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. W dalszej części uzasadnienia Minister wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z póżn. zm.). Podkreślono, że J. M. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 r. w wysokości [...] zł. Decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności została wydana w dniu [...] sierpnia 2011 r., tak więc należy zastosować kurs na dzień [...] lipca 2011 r. Organ wskazał, że na dzień [...] lipca 2011 r. kurs wymiany walut opublikowany przez Europejski Bank Centralny wynosił [...] zł, a więc kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła [...] zł, podczas gdy zadłużenie J. M. z tytułu nienależnie pobranych płatności ustalonych ww. decyzją wynosiło [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, że w omawianej sprawie nie wystąpiła przesłanka przewidziana w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów umożliwiająca umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z § 6 powołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów, umorzenie odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Zdaniem Ministra, wobec powyższego, Prezes ARiMR zasadnie odmówił decyzją, nr [...], z dnia [...] lutego 2013 r. umorzenia należności ustalonej J. M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. J. M. zaskarżyła decyzję: 1) Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], 2) decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, 3) decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2008 r., [...]. Skarżąca zarzuciła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], naruszenie: art. 7, 8, 9, 12, 107 § 3 oraz 138 § 2 k.p.a. Podniosła również zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczególnych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r. Nr 46 poz. 309, z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2013 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji organu II instancji zarzuciła naruszenie: • art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy zaistniały przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji lub orzeczenie w zakresie umorzenia należności, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, • art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak całościowego rozpatrzenia sprawy polegający na niewyjaśnieniu podstawowej przesłanki warunkującej prawidłowe rozpatrzenie sprawy, tj. niezbadanie aktualnej, w dniu wydawania decyzji przez organ odwoławczy, sytuacji majątkowej skarżącej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku postępowań w przedmiocie umarzania należności szczególnie istotne jest ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy, co całkowicie pominął organ odwoławczy, • art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez niepowiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji zarówno I jak i II instancji, przez co skarżąca pozbawiona została możliwości czynnego udziału w sprawie poprzez brak możliwości zgłoszenia dowodów potwierdzających aktualny stan finansowy, który uległ pogorszeniu od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności, m.in. w następstwie klęski żywiołowej z 2012 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, • art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji z którego nie wynikają podstawowe dla sprawy okoliczności, w tym przede wszystkim z uzasadnienia nie wynika, że organ odwoławczy zbadał aktualną sytuację majątkową skarżącej i jakimi przesłankami kierował się utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w zaskarżonej decyzji brak jest również odniesienia się do zarzutów odwołania, powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, • przepisów prawa materialnego, tj. art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie i uznanie że w sprawie nie zaistniała okoliczność warunkująca umorzenie należności, tj. "szczególnie uzasadniony przypadek", w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w życiu skarżącej wnioskującej o umorzenie należności zaistniała szczególnie uzasadniona okoliczność życiowa uniemożliwiająca uregulowanie należności, • przepisów prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1, § 6 i §9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania odraczania i rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach WPR, poprzez ich zastosowanie bez uwzględnienia ustawowej przesłanki umorzenia wynikającej z ustawy o finansach publicznych, tj. bez uwzględnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który zaistniał w życiu skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tego rodzaju należności reguluje powołane wyżej rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r. Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu, należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, jeśli należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, ze zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest to, iż kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. wynosi [...] zł. Kwota ta – po jej przeliczeniu na walutę euro przy zastosowaniu jej kursu w wysokości [...] zł, wyznaczonego przez Europejski Bank Centralny na dzień [...] lipca 2011 r. – przekracza zatem równowartość 100 euro. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od [...] zł. Następnie wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r., Prezes ARiMR ma możliwość, a zatem nie jest zobligowany, do umorzenia w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Tak więc w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych omawianym przepisem, organ może z urzędu (nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...) 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność (...); 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Jak wynika z powyższego, fakt trudnej sytuacji życiowej strony oraz niskie dochody nie stanowią – w świetle przepisów rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. – samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niemniej jednak uznać należy, że wskazane przez stronę okoliczności podlegają ocenie w świetle przesłanek o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5, stwierdzić należy, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły i należycie swoje stanowisko uzasadniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że niewątpliwie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżąca, nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku w tym świetle. Podnieść należy, iż w omawianym przepisie jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", przy czym chodzi tu o przypuszczenie organu oceniającego wniosek. Zatem uprawnione było przyjęcie, iż z uwagi na to, że skarżąca ma dochody oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,9 ha, w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Wskazać należy, że organ nie ma obowiązku przeprowadzać w tym zakresie jakiś wyliczeń, czy "symulacji" spłaty należności. Wystarczy bowiem, że oceniając sytuację majątkową strony dojdzie do przekonania, że przypuszczalne jest, że kwoty takie zostaną uzyskane. Przypomnieć w tym miejscu należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że zarówno agencja płatnicza, jak również Minister jako Instytucja Zarządzająca, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Pamiętać również trzeba, iż § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które w żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Z tych względów, za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 5, §4 ust. 1, § 6 i §9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. Konsekwencją stwierdzenia prawidłowego zastosowania omówionych wyżej regulacji jest nieuwzględnienie zarzutu naruszenia § 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., bowiem jak to słusznie podniesiono w decyzjach obu instancji, umorzenie odsetek może nastąpić jedynie wówczas gdy spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. Nie są również zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż organy dochowały ciążących na nich obowiązków. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a., organ zapewnił stronie czynny udział, informował o mających w sprawie zastosowanie przepisach. W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił on wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi. Dodać można, iż skarżąca powinna rozważyć (sugerowaną również przez organy) możliwość jaką przewiduje § 7 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Przepis ten umożliwia wystąpienie z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenia jej w całości lub w części na raty z uwagi na możliwości płatnicze dłużnika. Na marginesie należy zauważyć, że Sądowi z urzędu jest wiadomo, iż decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1311/13 uchylona. Od ww. orzeczenia organ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która nie została jeszcze rozpatrzona. Mając powyższe na uwadze należy wyjaśnić, że wojewódzki sąd administracyjny bada legalność na dzień wydania decyzji. W niniejszej sprawie w dniu wydania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym była ostateczna decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a zatem organ mógł orzekać w przedmiocie umorzenia tych należności. Zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja upadnie jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny oddali skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1311/13, albowiem nie będzie już wtedy w obrocie prawnym decyzji, która była podstawą orzekania o umorzeniu należności. Zaznaczyć przy tym należy, że strona skarżąca na każdym etapie może ponowić wniosek o umorzenie nienależnie pobranych należności, albowiem wniosek taki nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI